ស្ថានការណ៍នយោបាយថៃ៖ ការប្រកួតប្រជែងតំណែងនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ បានផ្ទុះជារឿង អាសោចនៅពេល ប្រតិភូ ព្រះបរមរាជវាំង សៀម និង ប្រតិភូ រដ្ឋាភិបាល ថៃ ទៅទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសបារាំង គេឃើញ មានការបណ្តេញ នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ចេញេពី ជួរ ប្រតិភូ ព្រះមហាក្សត្រសៀម។ នៅពេលដើរលើកម្រាលព្រំ ក្រហម មាន ប្រធានាធិបតីបារាំង និងភរិយា មានព្រះមហាក្សត្រសៀមនិងម្ចាស់ក្សត្រី នៅពីខាងក្រោយ គឺជា បុត្រីស្តេចសៀម ជាអគ្គពិធីករសម្រាប់ស្តេច ដូច្នេះ អានុទីន ដែលជា នាយករដ្ឋមន្រ្តី មិនហ៊ាន ដើរស្មើរ ពីព្រោះ ខ្លាចមានការយល់ច្រលំថាជា ប្រពន្ធអានុទីន ។ ការនេះធ្វើឲ្យ អានុទីន ស្រឡាំងកាំង បន្ទាប់ ក៍ត្រូវបានគេបណ្តេចចេញពីជួរយ៉ាងអាម៉ាស់។ នេះជាចំលោះការទូតរវាង អានុទិន និង រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស ដែលគាត់កំពុងដណ្តើមដំណែងជា នាយករដ្ឋមន្រ្តីដែរ គឺ ធ្វើឲ្យ អានុទីន ខ្មាស់គេគ្រប់ទីកន្លែង ធ្វើទំលាក់ អានុទីន ៕
រមណីយដ្ឋាន សង្រ្គាម The War Resort
"ថៃសង់របងទោល ខុសបច្ចេកទេសរបងព្រំដែន និងការរំលោភបំពានដែនដីកម្ពុជា"
សកម្មភាពថ្មីៗរបស់ភាគីថៃក្នុងការសាងសង់របងព្រំដែនដោយឯកតោភាគី បានក្លាយជាប្រធានបទដ៏រសើបដែលប៉ះពាល់ដល់បូរណភាពទឹកដី និងសន្តិសុខជាតិ។
ការសាងសង់នេះមិនត្រឹមតែប្រាសចាកពីគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងខុសពីបច្ចេកទេសស្តង់ដារនៃការសាងសង់របងការពារព្រំដែន (Border Fence Construction) ផងដែរ។
១. ការរំកិលបង្គោល និងការឈ្លានពានដែនដី
ការសាងសង់របងនេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាការធ្វើរបងដើម្បីការពារនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសកម្មភាពរំកិលទីតាំងព្រំដែនចូលក្នុងទឹកដីកម្ពុជាដោយផ្ទាល់។ យោងតាមផែនទីដែលភាគីថៃបានគូសវាសដោយឯកតោភាគី គេសង្កេតឃើញមានការរំកិលទីតាំងបង្គោលព្រំដែន (Border Marker/Boundary Pillar) ចូលមកក្នុងទឹកដីកម្ពុជាយ៉ាងគគ្លើន៖
- កន្លែងខ្លះមានការរំកិលចូលជម្រៅជាច្រើន ម៉ែត្រ (បើយោងផែនទីឯកតោភាគីរបស់ថៃ) ។
- កន្លែងខ្លះមានការរំកិលចូលរហូតដល់ ច្រើនគីឡូម៉ែត្រ (បើយោងផែនទីឯកតោភាគីរបស់ថៃ)។
ខ្សែរបន្ទាត់ថ្មីក្នុងផែនទីឯកតោភាគីរបស់ថៃ ដែលវាខុសអំពីខ្សែរបន្ទាត់ (Boundary line) មានគូសលើផែនទីអន្តរជាតិ តម្កល់នៅអង្កការសហប្រជាជាតិ ។
សកម្មភាពនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីចេតនាក្នុងការកែប្រែស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅលើទីតាំង (Altering the status quo) ដើម្បីបង្កើតភាពស្របច្បាប់ក្លែងក្លាយលើទឹកដីដែលគ្មានការដោះស្រាយព្រំដែនច្បាស់លាស់។
២. បច្ចេកទេសសាងសង់ខុសស្តង់ដារអន្តរជាតិ
ការសាងសង់របងរបស់ថៃមានលក្ខណៈខុសបច្ចេកទេសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលមិនអាចចាត់ទុកជារបងព្រំដែនផ្លូវការបានឡើយ៖
- របងទោល (Single Fence Structure): ថៃជ្រើសរើសសាងសង់របងត្រឹមតែមួយជាន់ ដែលផ្ទុយពីស្តង់ដារអន្តរជាតិ ដែលតម្រូវឱ្យមានរបងភ្លោះ (Double-fencing) ដើម្បីបង្កើតតំបន់ទ្រនាប់ (Buffer Zone) មានគម្លាតរួម ១២ម៉ែត្រ និងបែងចែកជាពីរ ម្ខាង ៦ម៉ែត្រ ដោយយកបង្គោលព្រំដែន ជាអក្ស ។
- ខ្វះគម្លាតសុវត្ថិភាព (Lack of Security Gap): ការធ្វើរបងទោលដោយគ្មានគម្លាត កាត់បន្ថយលទ្ធភាពនៃការចុះល្បាតរបស់កងកម្លាំងការពារព្រំដែន (Border Patrol) និងបង្កឱ្យមានភាពតានតឹងដោយចៃដន្យនៅពេលមានការជួបគ្នាដោយផ្ទាល់។
របងដែលស្របតាមគោលការណ៍ បច្ចេកទេស គឺត្រូវមានផ្លូវល្បាតម្ខាងម្នាក់ ទៅតាមទំហំជាក់ស្តែង ។
៣. ការរំលោភលើគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ
ចំណុចសំខាន់បំផុតគឺ ការសាងសង់នេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយ ឯកតោភាគី (Unilateral action) ដោយគ្មានការយល់ព្រម ឬការចូលរួមពីគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (Joint Border Committee - JBC)។ លើសពីនេះ៖
- ភាគីថៃប្រើប្រាស់ផែនទីដែលខ្លួនគូសវាសដោយខ្លួនឯង (Self-drawn Map)។
- ថៃបដិសេធមិនប្រើប្រាស់ផែនទីអន្តរជាតិ (International Standard Maps) ដែលមានតម្កល់ទុកនៅអង្គការសហប្រជាជាតិ (United Nations) ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះស្របច្បាប់សម្រាប់ការកំណត់ព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរ។
សេចក្តីបញ្ជាក់រួម÷
- សកម្មភាពសាងសង់របងទោលរបស់ថៃ គឺជាការបំពានយ៉ាងច្បាស់លាស់លើអធិបតេយ្យភាពជាតិ។
- ការមិនគោរពតាមផែនទីអន្តរជាតិ និងការធ្វើសកម្មភាពតែម្នាក់ឯង គឺជាឧបសគ្គធំដែលរារាំងដល់ដំណោះស្រាយសន្តិភាព និងការរក្សាស្ថិរភាពតាមបណ្តោយព្រំដែន។
- ការសាងសង់នេះមិនត្រឹមតែខុសបច្ចេកទេសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្ទុយពីស្មារតីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព និងច្បាប់អន្តរជាតិដែលពាក់ព័ន្ធ។
Kampuchea Thmey Daily 43m · សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ថ្លែងថាសម្ដេចបានបញ្ជាឱ្យចាប់ឱ្យបានចំពោះឈ្មួញទុច្ចរិត ជំរុញពលរដ្ឋទៅឆក់ត្រីរដូវបិទនេសាទ ដោយសន្យាទទួលទិញផលត្រីដែលឆក់បាន។ សម្ដេចថ្លែងដូច្នេះ ក្នុងទិវាមច្ឆជាតិ នាព្រឹកថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។
រមណីយដ្ឋាន សង្រ្គាម The War Resort
"ថៃអាចសង់របងតែម្ខាងបាន ដោយយោងថា កម្ពុជា គ្មានថវិការសាងសង់"
ការសាងសង់របងព្រំដែន (Border Fence) មិនមែនជាទង្វើដែលច្បាប់អន្តរជាតិហាមឃាត់ជាទូទៅនោះទេ។ ជាគោលការណ៍ រដ្ឋនីមួយៗមានសិទ្ធិសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសន្តិសុខ (Border Security Infrastructure) នៅក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន ដើម្បីការពារសន្តិសុខជាតិ និងគ្រប់គ្រងការឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ ទោះជាយ៉ាងណា សិទ្ធិនេះត្រូវអនុវត្តដោយគោរពខ្សែព្រំដែនដែលបានទទួលស្គាល់ មិនរំលោភលើអធិបតេយ្យភាពរបស់រដ្ឋជិតខាង និងមិនផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅតំបន់ព្រំដែន (Status Quo) ជាឯកតោភាគី។
ក្នុងករណីដែលប្រទេសមួយមានសមត្ថភាពថវិកា ខណៈប្រទេសជិតខាងមិនទាន់មានលទ្ធភាពសាងសង់របងដូចគ្នា ប្រទេសដែលមានលទ្ធភាពអាចសាងសង់របងតែផ្នែកខាងទឹកដីរបស់ខ្លួនបាន។ ប៉ុន្តែ ការសាងសង់នោះត្រូវគោរពតាមគោលការណ៍បច្ចេកទេស (Engineering Standards) និងបទដ្ឋានអន្តរជាតិ (International Best Practices) ដើម្បីជៀសវាងការបង្កជម្លោះ ឬការបកស្រាយខុសអំពីទីតាំងព្រំដែន។
១. សាងសង់តែក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន (Construction Within National Territory)
របងព្រំដែនត្រូវសាងសង់ស្ថិតនៅក្នុងដែនអធិបតេយ្យរបស់រដ្ឋខ្លួនឯង ដោយមិនឆ្លងកាត់ ឬប៉ះពាល់ដល់ខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិ (International Boundary Line) ឬបង្គោលព្រំដែន (Boundary Marker/Boundary Pillar) ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់។
២. គោរពបង្គោលព្រំដែន (Respect for Boundary Markers)
បង្គោលព្រំដែន គឺជាចំណុចយោងផ្លូវការ (Official Geodetic Reference Point) សម្រាប់កំណត់ទីតាំងព្រំដែន។ ដូច្នេះ មិនគួរសាងសង់របងភ្ជាប់ជាមួយបង្គោលព្រំដែន ឬធ្វើឱ្យបង្គោលក្លាយជាផ្នែកនៃរបងឡើយ។ បង្គោលត្រូវរក្សាទុកឱ្យអាចមើលឃើញ និងអាចចូលពិនិត្យបានដោយភាគីទាំងពីរ។
៣. រក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាព (Security Setback)
របងគួរសាងសង់ថយចេញពីខ្សែព្រំដែនឱ្យមានគម្លាតសមស្រប (Setback Distance) ដើម្បីរក្សាតំបន់សុវត្ថិភាព (Safety Buffer) និងជៀសវាងការប៉ះទង្គិចដោយចៃដន្យ។ គម្លាតនេះក៏ជួយសម្រួលដល់ការថែទាំរបង និងការចូលត្រួតពិនិត្យបង្គោលព្រំដែនផងដែរ។
៤. មានផ្លូវល្បាត (Border Patrol Corridor)
នៅចន្លោះរបង និងខ្សែព្រំដែន គួរមានផ្លូវល្បាត (Border Patrol Corridor) សម្រាប់កងកម្លាំងការពារព្រំដែនរបស់ប្រទេសម្ចាស់របង។ ផ្លូវនេះជួយបង្កើនប្រសិទ្ធភាពក្នុងការត្រួតពិនិត្យ សង្គ្រោះបន្ទាន់ និងទប់ស្កាត់ការឆ្លងដែនខុសច្បាប់។
៥. មិនផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពជាក់ស្តែង (No Alteration of the Status Quo)
ការសាងសង់មិនត្រូវធ្វើឱ្យមានការប្រែប្រួលខ្សែព្រំដែន ឬបង្កើតការអះអាងអធិបតេយ្យភាពថ្មី (Unilateral Territorial Claim) នៅតំបន់ដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នា។ ការសាងសង់គួរតែមានគោលបំណងសន្តិសុខ មិនមែនដើម្បីផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពផ្លូវច្បាប់នៃព្រំដែនឡើយ។
៦. សហការជាមួយប្រទេសជិតខាង (Bilateral Coordination)
ទោះបីជាការសាងសង់ស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួនក៏ដោយ ការជូនដំណឹង និងការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយភាគីម្ខាងទៀត តាមរយៈគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (Joint Border Committee – JBC) ឬយន្តការទ្វេភាគី គឺជាការអនុវត្តល្អ (Good Faith Cooperation) ដែលជួយកាត់បន្ថយការយល់ច្រឡំ និងការកើនឡើងនៃភាពតានតឹង។
បញ្ជាក់ជារួម÷ ជាគោលការណ៍ ច្បាប់អន្តរជាតិមិនហាមឃាត់ឱ្យប្រទេសណាមួយសាងសង់របងព្រំដែននៅក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួនឡើយ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើកម្ពុជាមិនទាន់មានលទ្ធភាពថវិកា ថៃអាចសាងសង់របងតែផ្នែកខាងទឹកដីរបស់ខ្លួនបាន។ ទោះជាយ៉ាងណា ការសាងសង់នោះត្រូវគោរពខ្សែព្រំដែនដែលទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ រក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាពពីបង្គោលព្រំដែន បង្កើតផ្លូវល្បាត និងមិនធ្វើសកម្មភាពណាមួយដែលអាចបកស្រាយថាជាការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពជាក់ស្តែង ឬរំលោភអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសជិតខាង។
ព្រំដែន កម្ពុជាថៃ៖ សារពត៍មានអូស្រ្តាលីឈ្មោះ ABC News បានរំលោភអធិប្បតេយ្យភាពកម្ពុជា ដោយកាសែតនេះ ទៅសុំការអនុញ្ញាត្តិ ពីប្រទេស ថៃ ចូលទៅមើលតំបន់ ដែលថៃកំពុងឈ្លានពាន នៅអូស្មាច់។ តំបន់នេះ ជាតំបន់ជំលោះរាប់រយឆ្នាំកន្លងមក ជាតំបន់ទ្រនាប់រវាង កម្ពុជា សៀម និង ឡាវ រហូត ប្រទេសសៀម កំណត់តំបន់ ខ្មែរសួយរិន្ទ Khmer Surin - Khmer Suyo ឲ្យនៅជាតំបន់ ផ្តាច់ខ្លួន Isolation . ។ សម័យបារាំង បាន សម្រេច បែងចែកខ្សែរ ព្រំដែនរដ្ឋ រវាង កម្ពុជា សៀម និង ឡាវ ដែលធ្វើឲ្យ ជនជាតិ កួយនេះ មួយចំនួន នៅជាមួយ សៀម មួយចំនួន នៅជាមួយ កម្ពុជា ឡាវ។ សព្វថ្ងៃ កួយ មានជិត ១ លាននាក់នៅប្រទេសថៃ ដូច្នេះ ការឈ្លានពានទឹកដីពីសំណាក់ កងទ័ពថៃ គឺដើម្បី ផ្គាប់ចិត្តជនជាតិ កួយ សួយ ឬ ស្វាយ តែខុសជាមួយ ខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិ ឆ្នាំ ១៩០៤ និង ១៩០៩។ សារពត៍មាន អូស្រា្តលី គួរតែរៀនសូត្របន្ថែម ពី ជនជាតិវិទ្យា នៅតាមព្រំដែន កម្ពុជា ថៃ ឡាវ ដើម្បីជៀសវាង ការលូកដៃចូល កិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ កម្ពុជា។ ប្រទេសថៃ ភូតភរ បរទេស អំពី សង្រ្គាមបង្រ្កាប Scammer Online ពីព្រោះការធ្វើសង្រ្គាមវាតទឹកដីឲ្យជនជាតិ កួយ គឺជាកិច្ចការខុសច្បាប់អន្តរជាតិ។ ហេតុនេះ Scammer វាគ្រាន់តែជា លេស របស់ ពួក សៀម ពួក ថៃ ៕
ព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ៖ ការបេះបោរនៃជនជាតិកួយ តាមឯកសារ ឆ្នាំ ២០០៦ បានបង្ហាញថា កួយ នៅប្រទេសថៃ មានចំនួន ៤០ ម៉ឺននាក់ ដូច្នេះ ឆ្នាំ ២០២៦ នេះជនជាតិកួយ មានកំណើន ជិត ១ លាននាក់ បើគីតកំនើន ៦% គុណ ២០ ឆ្នាំ។ ក្នុងសង្រ្គាម ថៃ កម្ពុជា ឆ្នាំ ២០២៥ ទាំង ២ លោក រយៈពេល ជិត ១ ខែ ទាហានភាគីប្រទេសថៃ ងាប់ច្រើន ជាង ១ ម៉ឺននាក់ ដែលយើងអាច សន្ធិដ្ឋានថា ថៃ សៀម ប្រើនយោបាយ យកសង្រ្គាម ដើម្បី កំទេច ជនជាតិ កួយ ឬ សួយ ឬ ស្វាយ ឬ ស្វួយនេះ។ ជនជាតិ កួយ ជនជាតិ ក្របី សុទ្ធតែជាអំបូរ មកពី ម៉ាឡេស៊ី តែកាន់់សាសនាព្រះពុទ្ធ។ ជាក់ស្តែង ព្រះសង្ឃច្រើនរយ ពាន់អង្គរ ចូលរួមក្នុងការ កសាងវត្ត ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ លេណដ្ឋាន តាមព្រំដែនថៃ និងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដោយមានជំនួយ ការលើកទឹកចិត្តពី ទ័ពសៀម និង ទ័ព ថៃ ។ ប្រជាជនដើមកំណ់ើតខ្មែរ មានប្រមាណជា ២ លាននា់ក់នៅប្រទេសថៃ ដែលថៃ មិនហ៊ានជួយ លើកកំកើង ត្បិតខ្លាចខ្មែរ បែរកាណុងកាំភ្លើង ប្រយុទ្ធជាមួយ ពួកគេវិញ ហេតុនេះ ពួកគេជួយ កួយ សម្រាប់ការបេះបោរ តាមព្រំដែន កម្ពុជា ថៃ ។
Nath Mèn
អ្នកឃ្លាំមើលគាំទ្រជំហរអាមេរិក ដែលត្រៀមធ្វើសមយុទ្ធយោធា ជាមួយកម្ពុជាឡើងវិញនៅឆ្នាំ២០២៧
-----
(TFA Khmer /ដោយលោក ទីន កាហ្សារីយ៉ា / 30-6-2026)
អ្នកឃ្លាំមើលយល់ថា ការត្រៀមធ្វើសមយុទ្ធ«ឆ្មាំអង្គរ» រវាងអាមេរិក និងកម្ពុជាឡើងវិញ ក្នុងឆ្នាំ២០២៧ ក្រោយពីខកខានអស់១ទសវត្សរ៍មកនេះ គឺបង្ហាញពីការវិវត្តន៍ដ៏ល្អ នៃទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា និងអាមេរិក។ ក៏ប៉ុន្តែ ពួកគាត់ថា ការធ្វើសមុទ្រយោធាជាថ្មីនេះ មិនអាចឱ្យកម្ពុជាក្លាយជាសម្ព័ន្ធមិត្ត អាមេរិកនោះទេ ព្រោះកម្ពុជា មានបញ្ហាជាច្រើន ដូចការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមអនឡាញ និងបញ្ហាប្រជាធិបតេយ្យជាដើម។
អ្នកជំនាញផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោក សេង វណ្ណលី ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមិថុនាថា ការស្ដារឡើងវិញនៅសមយុទ្ធយោធាឆ្មាំអង្គរ រវាងអាមេរិក និងកម្ពុជា នៅឆ្នាំ២០២៧ គឺ ជាយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិចំនួនពីរ របស់ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងពេលតែមួយពោល គឺទាំងបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ និងការរំកិលខ្លួនចេញពីសម្ពាធភូមិសាស្ត្រនយោបាយសកល ដែលកម្ពុជាធ្លាប់ រងការចោទថា បានផ្ដេកផ្ដួលទៅរកប្រទេសចិនខ្លាំងពេក។
លោកបញ្ជាក់ថា បើពិនិត្យមើលលើទិដ្ឋភាពនៃជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ការប្រកាសធ្វើសមយុទ្ធយោធារវាងអាមេរិក និងកម្ពុជា នេះគឺ ជារូបភាព ការទូតផ្ញើសារយ៉ាង ច្បាស់ទៅកាន់ទីក្រុងបាងកក។ លោកបន្តថា កម្ពុជាកំពុងប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រទាញមហាអំណាចមកក្បែរ ដើម្បីបង្កើតតុល្យភាព អំណាចឡើងវិញ ដោយមិនចាំបាច់ប្រើកម្លាំងបាយ ទៅតតាំងតាមព្រំដែន។
ចំណែកមួយទៀត លោកថា ការដែលរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញព្រមបើកទ្វារទទួលកងទ័ពអាមេរិក ដើម្បីធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នានេះ គឺចង់បង្ហាញឱ្យភាគីថៃឃើញថា កម្ពុជាមានជម្រើសយុទ្ធសាស្ត្រច្រើន ហើយក៏អាចទាក់សហរដ្ឋអាមេរិក ឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ជាមួយកម្ពុជា ដែលកត្តានេះចង់បង្ហាញថា កុំឱ្យភាគីថៃ មើលស្រាល និងបន្តសកម្មភាពគំរាមកំហែងលើកម្ពុជាតាមព្រំដែន និងជាឱកាសដែល រដ្ឋាភិបាល ស្អំចិត្តពលរដ្ឋខ្មែរ និង ជាការកាត់បន្ថយការរិះគន់ពីសំណាក់បក្សប្រឆាំង ពីការចោទថា រដ្ឋាភិបាល មិនបានធ្វើអ្វី ខណៈដែលថៃកំពុងតែ បង្កើនការឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ។
ទោះជាយ៉ាងណា លោក សេង វណ្ណលី យល់ថា ទំនាក់ទំនងរបស់កម្ពុជានិងអាមេរិក នឹងមិនអាចផ្អែមល្ហែម ភ្លាមៗដល់កម្រិត ក្លាយជាសម្ព័ន្ធមិត្ត យុទ្ធសាស្ត្រនោះទេ ព្រោះបញ្ហាខ្វែងគំនិតគ្នារ៉ាំរ៉ៃលើរឿង សិទ្ធិមនុស្ស និង ប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា ដូចជាការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញអ្នកនយោបាយបក្សប្រឆាំង អ្នកសារព័ត៌មាន សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងការចាប់ខ្លួនពលរដ្ឋដាក់ពន្ធនាគារមិនរើសមុខ គឺជាសំណល់ដ៏អាក្រក់ធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរមិនអាចល្អប្រសើរបាន។
លោក សេង វណ្ណលី ៖ «បញ្ហាខ្វែងគំនិតគ្នារ៉ាំរ៉ៃលើរឿងសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ ក៏ដូចជាការរំលោភសិទ្ធិសេរីភាពសារព័ត៌មាន របស់ប្រជាពលរដ្ឋ នៅតែជាបញ្ហា ដែលធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរអាចពិបាកឈានទៅដល់កម្រិតមួយដែលល្អប្រសើរ ឬហៅថា កម្រិតយុទ្ធសាស្ត្រ ប៉ុន្តែវាជាការផ្លាស់ប្ដូរពីការប្រឈមមុខដាក់គ្នា មកជាការអនុវត្តជាក់ស្ដែងនិយម ដើម្បីផលប្រយោជន៍រៀងៗខ្លួន»។
ការលើកឡើងនេះ ក្រោយពីស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា បានបង្ហោះសារនៅលើគណនីហ្វេសប៊ុក ដោយរៀបរាប់ថា កងទ័ពមកពីបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោកសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រចាំតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិក និងកងឆ្មាំជាតិ រដ្ឋអៃដាហូ (Idaho Army National Guard) បានជួបពិភាក្សាជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ និងមជ្ឈមណ្ឌលជាតិរក្សាសន្តិភាព (NPMEC) ក្នុងសន្និសីទអភិវឌ្ឍន៍គោលគំនិតសម្រាប់សមយុទ្ធឆ្មាំអង្គរឆ្នាំ២០២៧។
ស្ថានទូតក៏បានបញ្ជាក់ថា ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ផ្នែកយោធានៃប្រទេសទាំងពីរ ក៏បានជួបប្រជុំនៅរាជធានីភ្នំពេញ និងនៅមជ្ឈមណ្ឌលហ្វឹកហ្វឺនប្រតិបត្តិការរក្សាសន្តិភាព ដើម្បីរៀបចំផែនការ សម្រាប់សមយុទ្ធ ដែលគ្រោងនឹង ចាប់ផ្ដើមឡើងវិញ ជាលើកដំបូង ក្រោយពីខកខានតាំងពីឆ្នាំ២០១៦។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការថ្មីឡើងវិញ នេះ បង្ហាញពីការប្ដេជ្ញាចិត្តរួម ក្នុងការពង្រឹង កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ យោធា រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងកម្ពុជា ព្រមទាំងលើកកម្ពស់សន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការត្រៀមខ្លួនក្នុងតំបន់ ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក។
ជុំវិញករណីនេះ គេនៅពុំទាន់ឃើញមានមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ឬក្រសួងពាក់ព័ន្ធ ចេញមកបញ្ជាក់បន្ថែម ជាផ្លូវការរឿងធ្វើសមយុទ្ធ«ឆ្នាំអង្គរ» ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក នៅឡើយទេ។
វិទ្យុអាស៊ីសេរីពុំអាចទាក់ទងប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួង ការពារជាតិ អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា ដើម្បីបញ្ជាក់បន្ថែមបាននោះទេ នៅថ្ងៃទី២៩ ខែ មិថុនា ដោយហៅទូរស័ព្ទចូលគ្មានអ្នកទទួល។
អស់រយៈពេល ១០ឆ្នាំហើយ ដែលអាមេរិក និងកម្ពុជា បានផ្អាកសមយុទ្ធយោធា ជាមួយគ្នាជាពិសេសសមយុទ្ធ «ឆ្មាំអង្គរ» ឬ ហៅថា Angkor Sentinel ។រដ្ឋាភិបាលលើកហេតុផលថាការផ្អាកនេះគឺដោយសារតែ កម្ពុជាការរវល់រៀបចំការបោះឆ្នោត ជ្រើសរើស ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ក្នុងឆ្នាំ២០១៧ និងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រក្នុងឆ្នាំ២០១៨ និងកងកម្លាំងកម្ពុជាត្រូវជាប់ដៃក្នុងយុទ្ធនាការជាតិរយៈពេល៦ខែ ដើម្បីបង្ក្រាបបទល្មើសគ្រឿងញៀននៅទូទាំងប្រទេស។ ទោះជាយ៉ាងណាកម្ពុជា មិនបានផ្អាកការសមយុទ្ធ«នាគមាស»ជាមួយប្រទេសចិនឡើយ។
អ្នកវិភាគមើលឃើញថា ការផ្អាកនេះគឺដោយសារកម្ពុជាមិនសប្បាយចិត្តជាមួយអាមេរិកដែលតែងរិះគន់កម្ពុជាពីការរំលោភ សិទ្ធិមនុស្ស បញ្ហាប្រជាធិបតេយ្យ ការរំលាយគណបក្សប្រឆាំង និងការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋជាដើម។
ប្រធានក្រុមឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត យល់ថាការរៀបចំធ្វើសមយុទ្ធយោធារវាងកម្ពុជា និងអាមេរិកឡើងវិញ គឺជាសញ្ញាវិជ្ជមាន ព្រោះ នេះ គឺជាការបោះជំហានដ៏ត្រឹមត្រូវ។ ទន្ទឹមគ្នានោះលោកថា ក្នុងស្ថានភាពដែលកម្ពុជាកំពុងតែមានបញ្ហាជាមួយប្រទេសថៃ ហើយវិស័យកងទ័ពកម្ពុជា កំពុងតែទន់ខ្សោយផងនោះ នេះជាឱកាសដែលកម្ពុជាត្រូវរៀនសូត្រពីអាមេរិក និងពន្លឿនធ្វើទំនើបកម្មយោធា ឱ្យបានឆាប់រហ័ស បើពុំដូច្នោះទេ ភាគីថៃនឹងបន្តគំរាមកម្ពុជា តាមអំពើចិត្ត។ បន្ថែមពីលើនោះ លោកក៏បារម្ភផងដែរ ចំពោះ ទំនាក់ទំនងអាមេរិក និងកម្ពុជា កន្លងទៅ ដែលបានជាប់គាំង គឺព្រោះតែ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន សែន មិនសូវយល់ពី កិច្ចការទូតរបស់ប្រទេស លោកសេរី ដូច្នេះ លោកស្នើឱ្យលោក ម៉ាណែត កុំឱ្យលោក ហ៊ុន សែន ប៉ះពាល់ កិច្ចការទូត ដែលធ្វើឱ្យរំខានដល់ ទំនាក់ទំនងរវាង អាមេរិកនិងកម្ពុជាជាថ្មីទៀត។
លោក ម៉ែន ណាត ៖ «ខ្ញុំយល់ថាសមយុទ្ធយោធាសហរដ្ឋអាមេរិក ឈ្មោះប្រតិបត្តិការឆ្មាំអង្គរ ហ្នឹងធ្វើបន្តទៅទៀត កុំឲ្យមានរឿងល្អក់កករ នៅក្នុងដំណើររឿងពីមួយទៅមួយហ្នឹងណា ធ្វើល្អ ទំនាក់ទំនងល្អ។ កាលណាគេពេញចិត្តយើង យើងពេញចិត្តគេ បញ្ហាសៀមឈ្លានពានបច្ចុប្បន្នហ្នឹងក៏ជា មធ្យោបាយដែរ មានមធ្យោបាយគេអាចជួយអន្តរាគមន៍ ជួយដាក់សម្ពាធថៃអីលើវេទិកាអន្តរជាតិ ឬក៏គេដាក់សម្ពាធថៃដោយផ្ទាល់ឲ្យដកកងទ័ពចេញពីកម្ពុជា អញ្ចឹងដែរ»។
អ្នកវិភាគយល់ថា សមយុទ្ធនេះ គឺជា ឱកាសសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការលាងជម្រះការចោទប្រកាន់ពីមជ្ឈិមប្រទេស ដែលបានចោទកម្ពុជាថាបាន ងាកទៅរកចិនទាំងស្រុង ជាពិសេស ជុំវិញការអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ។ ចំណែកអាមេរិកវិញ លោកថា ការស្ដារសមយុទ្ធឡើងវិញ គឺជាជោគជ័យមួយនៅក្នុងការទប់ស្កាត់ឥទ្ធិពលដាច់មុខរបស់ចិននៅ ឥណ្ឌូចិន និងជាការរំលឹកឡើងវិញថា ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន នៅតែមានតួនាទីការពារសន្តិសុខក្នុងតំបន់៕
តើស្តេចសៀម ពិតជា វង្វេងប្រវត្តិសាស្រ្តមែនទី? ចម្លើយ មិនពិតទេ ដោយសារ ឆ្នាំ ២០០៨ ពេលសង្រ្គាមព្រំដែន ថៃ កម្ពុជាផ្ទុះឡើង ខ្ញុំបានប្រើ ចំណេះវិជ្ជាផ្នែក IT ចូលលុកលុយ វែបសាយរបស់ រដ្ឋាភិបាលសៀម រកឃើញ ទាំងអស់ បញ្ជីឈ្មោះជនជាតិ ប្រជាជន នានាកំពុងរស់នៅក្នុងប្រទេសថៃ ដូច្នេះ បានតាំងពី ណឹងមក ខ្ញូំសរសេរពត៍មានអំពី ថៃ និង សៀម រហូតដល់ពេលនេះ ២០២៦។ ប្រទេសថៃ មាន ២៥០ ជនជាតិ ដែល ស្តេច សៀម ត្រូវតែ ធ្វើនយោបាយសព្វបែបយ៉ាងដើម្បី បោកប្រាស់ប្រជាជនទាំងនោះ ឲ្យគិតថា ពួកគេគឺជា ជនជាតិតែ ១ សូម្បី បងប្អូន បង្កើត ក៍ស្តេចសម្លាប់ ជ្រែករាជ្យ មានរឿងអី ស្តេចសៀមធ្វើមិនកើត? នេះជាជនជាតិកួយ ដែលពូកកំពុងបំរើក្នុងជួរទ័ពផង ជាសង្ឃផង ក្នុងការឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា ក៍ក៍ងាប់មិនស្ទើរដែរ ដោយសារ សៀមវាខ្ចីដៃយើងសម្លាប់ពួក កួយឡប់ទាំងនោះ ៕
The Khmer Daily Network 19m · នៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ផ្ទុះការរិះគន់ បុត្រីព្រះរាជាថៃ ព្រះនាង Sirivannavari Nariratana ចំពោះកាយវិការមិនសមរម្យ ក្នុងទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋ ភ្នំពេញ, ថ្ងៃទី០១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦៖ នៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម បានផ្ទុះការរិះគន់យ៉ាងចាស់ដៃទៅលើបុត្រីព្រះរាជាថៃ ព្រះនាង Sirivannavari Nariratana Rajakanya (សិរិវណ្ណវររី នារីរ័ត្ន រាជកញ្ញា) ជាបុត្រីតែម្នាក់គត់របស់ព្រះរាជាថៃ Vajiralongkorn ជាមួយអតីតមហេសី Sujarinee Vivacharawongse។
ស៊ន សុភក្រ្ត-Sorn Sopheak 3m · ក្រសួងព័ត៌មាន បានណែនាំម្ចាស់អង្គភាពអាជីវកម្មស័យព័ត៌មាន និងសោតទស្សន៍ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធ សូមមកបំពេញសំណុំបែបបទស្នើសុំធ្វើអាជីវកម្មនៅច្រកចេញ ចូលតែមួយរបស់ក្រសួងព័ត៌មាន ពីថ្ងៃចន្ទ ដល់ថ្ងៃសុក្រ រៀងរាល់ម៉ោងធ្វើការ (ឬតាមទំនាក់ទំនងទូរសព្ទលេខ ០៨៧ ៧៨០ ១៧៧) ចាប់ពីថ្ងៃជូនដំណឹង នេះតទៅរហូតដល់ថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ជាកំហិត។ ការឲ្យមកស្នើសុំអាជ្ញាបណ្ណព័ត៌មានខាងលើនេះ ក្រោយម្ចាស់អាជីវកម្មពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យព័ត៌មាន និងសោតទស្សន៍មួយចំនួន បានធ្វើអាជីវកម្មដោយមិនមានអាជ្ញាបណ្ណ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់សណ្តាប់ធ្នាប់ និងការប្រកួតប្រជែងមិនស្មោះត្រង់។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន៖ សារព័ត៌មានអន្តរជាតិ ABC កំពុងធ្លាក់ខ្លួនជាឧបករណ៍ឃោសនាដែលរៀបចំឡើងដោយយោធាថៃ ពាក់ព័ន្ធការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពីបញ្ហាតំបន់ព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា
01-07-2026 12:58
(ភ្នំពេញ)៖ លោក ទេព អស្នារិទ្ធ អនុរដ្ឋលេខាធិការ និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន បានលើកឡើងថា ក្នុងនាមជាសារព័ត៌មានអន្តរជាតិដ៏ធំរបស់អូស្ត្រាលី ABC គួរតែមានការសិក្សា ស្រាវជ្រាវ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានជាមុនឱ្យបានច្បាស់លាស់មុននឹងចុះចូលមកកាន់តំបន់អូរស្មាច់ ដែលជាទឹកដីស្ថិតក្នុងអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីពេញលេញរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
លោក ទេព អស្នារិទ្ធ បានបន្ថែមថា គោលការណ៍គ្រឹះនៃវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន គឺត្រូវរាយការណ៍ព័ត៌មានដោយមានតុល្យភាព ដោយតម្លាភាព មិនលម្អៀង។ ការចុះយកព័ត៌មានដោយទទួល ស្តាប់ និងដើរតាមតែការរៀបចំ និងការនាំរបស់ភាគីយោធាថៃតែម្ខាង ដោយគ្មានការសាកសួរ ឬសុំការបំភ្លឺពីអាជ្ញាធរ ឬប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ពោលគឺពុំបានផ្តល់សំឡេងលើប្រធានបទ ឱ្យដល់ភាគីពាក់ព័ន្ធនៅតំបន់នោះ បានបញ្ចេញមតិយោបល់ខ្លួន គឺជាការបង្កើតការរាយការណ៍ព័ត៌មានដែលមានភាពលម្អៀង គ្មានការឆ្លុះបញ្ចាំងពីតថភាពពិតជុំវិញ ជាការរាយការណ៍ព័ត៌មានខ្វះវិជ្ជាជីវៈ ដោយគ្មានការទទួលខុសត្រូវ។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន បានគូសញ្ជាក់ថា៖ «ម៉្យាងវិញទៀត សារព័ត៌មាននោះក៏កំពុងធ្លាក់ខ្លួន ជាឧបករណ៍ឃោសនា (a tool for propaganda/ fabrication) ព្រោះថាក្នុងនាមជាសារព័ត៌មានអន្តរជាតិដ៏ធំរបស់អូស្ត្រាលី ABC គួរតែមានការសិក្សា ស្រាវជ្រាវ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានជាមុន ឱ្យបានច្បាស់លាស់មុននឹងចុះទៅកាន់តំបន់ព្រំដែននេះ»។
ជាមួយគ្នានេះដែរ លោក ទេព អស្នារិទ្ធ បានលើកឡើងថា តាមរយៈការធ្វើនេះការរាយការណ៍បែបនេះ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យគេប្រើប្រាស់ឈ្មោះ និងកាមេរ៉ារបស់ខ្លួនដើម្បីផលិតព័ត៌មានបែបប្រឌិតតាមការរៀបចំរបស់ភាគីថៃ ដើម្បីបង្កាច់បង្ខូច និងបង្កើតបញ្ហា គឺជាការទម្លាក់តម្លៃវិជ្ជាជីវៈខ្លួនឯងឱ្យទៅជាឧបករណ៍ឃោសនានយោបាយ និងយោធារបស់ប្រទេសមួយផ្សេងទៀត។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន បានថ្លែងថា តាមរយៈសកម្មភាពរាយការណ៍នេះដែរ វាជាទង្វើបំពានអព្យាក្រិតភាពផ្នែកសារព័ត៌មាន ព្រោះសារព័ត៌មានដែលមានក្រមសីលធម៌ មិនត្រូវធ្វើសកម្មភាពណាដែលអាចបង្កជាជម្លោះ ការអុចអាល នាំឱ្យកើតមានគ្រោះថ្នាក់ ឬបង្កអស្ថិរភាពដល់ប្រទេស ប្រជាជនក្នុងតំបន់ណាមួយឡើយ។ ដូច្នេះការចូលមកយកព័ត៌មានលើទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់នៅក្នុងតំបន់ព្រំដែនបែបនេះ ជាទង្វើអាចបង្កភាពតានតឹងរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដែលនេះជាការផ្ទុយពីទំនួលខុសត្រូវសង្គមរបស់អ្នកសារព័ត៌មាន។
លោក ទេព អស្នារិទ្ធ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា សកម្មភាពរបស់សារព័ត៌មាន ABC ក្នុងករណីនេះ មិនត្រូវដោះសារថាជាការអនុវត្តសេរីភាពសារព័ត៌មានឡើយ ព្រោះសេរីភាពសារព័ត៌មានត្រូវតែដើរទន្ទឹមនឹងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ច្បាប់ជាតិ និងភាពសុចរិតស្មោះត្រង់ មិនលម្អៀងក្នុងវិជ្ជាជីវៈ។ ទង្វើនេះ គឺជាការរំលោភច្បាប់អន្តោប្រវេសន៍ និងអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជាផង និងជាការបំពានក្រមសីលធម៌សារព័ត៌មានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់អូស្ត្រាលីផ្ទាល់លើឆាកអន្តរជាតិ៕
Timer-90 · Follow 3h · 🚨រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ«កិច្ចប្រជុំ (JBC) អាចប្រព្រឹត្តទៅបាន លុះត្រាតែ ភាគីកម្ពុជា 🇰🇭 បញ្ឈប់ការលើកឡើងថា៖ ប្រទេសថៃ 🇹🇭 ឈ្លានពានកម្ពុជា 🇰🇭 នៅលើឆាកអន្តរជាតិជាមុនសិន»👇
Khaosod English
🇹🇭 Thailand has given #ASEAN observers (AOT) a first-hand look at its border fence project along the Thai-Cambodian border in Chanthaburi.
Authorities said the project is designed to strengthen border security and improve border management, while reaffirming that the construction complies with international law.
