ឯកសារយោងសំខាន់ៗរួមមានដូចជា៖
សង្រ្គាមរូងក្រោមដី Turnel Warefare ខ្លះហៅថា The Subterrian Warefare ជា ប្រភេទនៃសង្រ្កាមមួយ ដែលជាសង្រ្គាមសំងាត់ មិនត្រូវបានគេ និយាយ ដោយកន្លងមក គេនិយាយអំពីតែ កងទ័ពជើងគោក ជើងទឹក ជើងអាកាស តែកម្រវិភាគ អំពី សង្រ្គាមនាវាមុជទឹក Sub-Marine Warfare នេះណាស់។ ដូចគ្នានេះដែរ យើងនិយាយអំពី កងទ័ពជើងគោក The Gound Force or Army តែយើងមិនដែលលំអិតអំពី The Subterrian Warefare ដែលជា សង្រ្គាមរូងក្រោមដី ។
សំណង់ក្រោមដី Underground Work ជា វិស្វកម្មសីវិល ឬ ជាវិស្វកម្មយោធា Underground Civil/ Military Engineering Work ករណី ប្រទេស មានសង្រ្គាម សំណង់ក្រោមដី ជា ទីតាំងសុវត្ថិភាព សម្រាប់ ប្រជាជន ស្បៀង ភស្តុភារ អាវុធយុទ្ធភ័ណ្ឌផ្សេងៗ។ ភាពខុសគ្នាស្ថិតត្រង់ការគ្រប់គ្រងលើ ជាង សំណង់ វិស្វករ និង មនុស្សពាក់ព័ន្ធក្នុងសំណង់នោះ ដែលទាមទារ កម្រិតនៃការលាក់ការណ៍ និងការ កែប្រែប្រព័ន្ធផ្លូវចល័ត ប្រព័ន្ធខ្យល់ ដោយ ប្រើប្រាស ក្រុមជាង តាមដំណាក់កាលខុសគ្នាៗ សម្រាប់ វិស្វកម្មយោធា ដូចជា ផ្នែក គ្រឹះ ផ្នែកសណង់ ផ្នែក តុបតែង ផ្នែកទឹក ផ្នែកភ្លើង ផ្នែកសុវត្ថិភាព ផ្នែកសន្តិសុខ..គឺ មនុស្ស ១ ក្រុមធ្វើការងារចប់ ត្រូវ ចាកចេញ ក្រុមថ្មី ចូលមកបន្តការងារធ្វើបែបនេះ រក្សាបានការសម្ងាត់ ដូចជា លេណដ្ឋានក្រោមដី ឃ្លាំងក្រោមដី ផ្លូវចូលក្រោម....
សំណង់ក្រោមដី Underground Workអ៊ីស្រាអែល ប៉ាឡេស្ទីន៖ សង្រ្កាមនៅបន្ត មិនទាន់មានអ្នកព្រមចាញ់។ ការទំលាក់បែក ដ្រូន យន្តហោះចម្បាំង និង កាំភ្លើងធំជាង ១០ ថ្ងៃ សម្លាប់ទាហាន ហាម់ាស់ មិនដល់ ១០០ នាក់ ចំណោម ទាហានសរុបជាង ២០,០០០ នាក់ នេះជាអ្វីដែល អ៊ីស្រាអែលមិនអាច បញ្ឈប់ត្រឹមណឹង។ យុទ្ធនាកំទេច បណ្តាញរូងក្រោមដី ជារឿងស្មុកស្មាញ មានតម្លៃខ្ពស់ ដោយសមត្ថិភាពចារកម្មផ្កាយរណបអាច មើលបានជម្រៅ ១៨ មែត្រ តែពួក Hamas ជីករូងជម្រៅ ២២ មែត្រ សម្រាប់ដឹកគ្រាប់ ស្បៀង ចល៍តកម្លាំងចូលក្នុងទឹកដីអ៊ីស្រាអែលជម្រៅ ៣ គម !
វិភាគសង្រ្គាមរូងក្រោមដី ក្នុងសង្រ្គាម អ៊ីស្រាអែល-- អ្នកប្រាជ្ញនានារបស់ អាមេរិក អឺស្រាអែល ស្មើរសុំឲ្យមានការ បូបទឹកដាក់ក្នុង រូងក្រោមដី ដើម្បីសម្លាប់កងទ័ព ហាម៉ាស់ អគ្លេស គេហៅថា Flooding តែ យោធាអ៊ីស្រាអែល សម្រាច់ប្រើ Bombing គឺ ទំលាក់គ្រាប់បែកវិញ។ លទ្ធផលនៃការទំលាក់គ្រាប់បែក ១ ខែពេញ សម្លាប់មនុស្ស អស់ ១០,០០០ នាក់ ដូច្នេះ គេបន្ទោសថា ម៉េចអ៊ីស្រាអែល មិនបូបទឹកដាក់វិញ ? ហេតុសាមញ្ញមួយគឺថា វៀតណាម ពីមុនជាប្រទេស លេខ ១ លើលោកដែលមាន រូងក្រោមដី ២៥០ គម តែ ហាម៉ាស់ ប្រកាសថាគេមានដល់ទៅ ៥០០ គម បើយើងមើលរូបភាព ការ បូមទឹកដាក់ពន្លិក គឺមិនអាចធ្វើបានទេ ព្រោះ មនុស្ស កងទ័ព នឹងរត់ចេញមកខាងលើ រស់បានធម្មតា ដែលផែនការ អ៊ីស្រាអែល គឺ សម្លាប់ ៗៗៗ កំទេច ៗៗៗ។ អេហ្សីបធ្លាប់បូបទឹកដាក់ដែរ លទ្ធផល លិចតែរូង តែមនុស្សឡើងមកលើអស់ !!
សង្រ្គាមរូងក្រោមដី The Subterrian Warefare ត្រូវគេចាបអារម្មណ៍ខ្លាំងក្នុងសង្រ្គាមវៀតណាម ឆ្នាំ ១៩៦០ ដល់ ១៩៧៥ ដែល កងទ័ពវៀតណាមខាងជើងវាយចូល វៀតណាមខាងត្បូង តាមរយៈរូងក្រោមដី និង មូលដ្ឋានរូងក្រោមដី ចម្ងាយ ២៥០ គម ដែលសម្រាប់លាក់ទ័ព លាក់ស្បៀង ពេលថ្ងៃ លុះពេលយប់ កងទ័ពចេញប្រតិបត្តិការ។ រួងក្រោមដី ក្នុង Gaza មានចម្ងាយ ៥០០ គម ដែល វែងជា រូងនៅប្រទេស វៀតណាម។ កាលសង្រ្គាមឈូងសមុទ្រពែក្ស កងទ័អ អិរ៉ាក់ បង្ហាញរថក្រោះ រថពាសដែករាប់ ម៉ឺនគ្រឿងក្នុង ព្យុះហយាត្រាយោធា ប្រឆាំង ទ័ពអាមេរិក លុះព្រឹកឡើង សង្រ្គាមផ្ទូះ បែរជា កងទ័ពអាមេរិក មិនអាចរកឃើញ រថក្រោះ រថពាសដែករបស់ អ៊ីរ៉ាក់ ដែលគេសង្ស័យថា មានរូងក្រោមដី ចូលមក អឺរ៉ង់។
អ៊ុយក្រែន មនុស្សដែលជាប់ជាចំណាប់ខ្មាំងនៅ តំបន់រោងចក្រស្លរដែក ផលិតដែកថែម រោងចក្រផលិតគ្រាប់ រោងចក្រផលិតរថយន្ត.....ត្រូវបានជំលៀសចេញអស់។ រុស្សី មិនបាន វាយលុកទេ ដោយសារ ទីក្រុងឧស្សាហកម្មនោះ មាន លេណដ្ឋានការពារនុយក្លេអ៊ែរ ពិបាករុករក រុស្សី គ្រាន់តែ ព័ទ្ធជាង ២០ ថ្ងៃ ផ្តាច់ទឹក ផ្តាច់ភ្លើង និង ទំលាក់គ្រាប់បែក... ផែនទី តំបន់ ឧស្ហាហកម្ម Mariupol សំដៅលើរោងចក្រស្លរដែក ដែកថែប និង ផលិត គ្រឿងចក្រ សព្វាវុធ។ ទីតាំងនេះ កសាងឆ្នាំ ១៩៣០ ដោយសូវៀត គឺជា មហារោងចក្រដ៍ធំមួយចំណោំ រោងចក្រនានានៅ សូវៀត ដែល មានកម្មករជាង ១៣,០០០ នាក់ និងមាន ក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេរស់នៅផងដែរ។ សព្វថ្ងៃ កម្មករមានចំនួនប្រហាកើប្រហែលគ្នាដែរ...តំបន់រោងចក្រនេះ មានស្ថាបនា ត្រេង់សេ លេណដ្ឋានការពារអាវុធនុយក្លេ នៅសម័យសង្រ្គាមត្រជាក់ មានប្រព័ន្ធរូងក្រោមដី ខ្វាត់ខ្វែង មានកម្ពស់ប្រមាណជា ០៦ជាន់នៃ ផ្ទះល្វែង
គ្រាប់បែកអាមេរិកមានឈ្មោះថា Mother of All Bombs កំលាំងខ្សោយជាង គ្រាប់បែករុស្សី៤ ដង ដែលមានឈ្មោះថា Father of All Bombs (Отец всех бомб)។ គ្រាប់បែក MOAB មានន័យថា Massive Ordnance Air Blast (គ្រាប់បែកយក្សអាកាស-ដី) ជាង ១៥ឆ្នាំមកនេះ យោធាអាមេរិកខ្សោយសូម្បីលេដ្ឋានក្រោមដីនៅ អ់ីរ៉ង់ជម្រៅជាង ៦០ម៉ែត្រក៍មិនអាចធ្វើអ្វីបានដែរ ចុះទំរាំ លេដ្ឋាននៅចិន កូរ៉េខាងជើង?
អ៊ុយក្រែនៈ ប្រធានាធិបតីរុស្សីចេញបទបញ្ជាលុបចោលការវាយលុក offensive ចូលតំបន់ឧស្សាហកម្មនៃទីក្រុង Mariopul. ទីក្រុងនេះមានទំហំធំ ៩ គម គុណ ៥ គម ពោរពេញដោយលំនៅដ្ឋានស្អាតៗ រោងចក្រផលិតរថយន្ត គ្រឿងម៉ាស៊ី ស្លរដែក...។ រុស្សីមិនបាន បង្ហាញផែនការលំអិតក្នុងការរំដោះទីក្រុង ជាបន្ទាយរឹងមាំមានទ័ពរាប់ ពាន់នាក់ មានប្រជាជនរាប់ម៉ឺននាក់កំពុងរស់នៅ តែកន្លងមក ទ័ពអាមេរិកធ្លាប់ ប្រើផ្សែង Smoke ម៉ាស៊ីនភ្លើង បុកចូលតាមរូងក្រោមដី ដើម្បីបង្ខំពួក សាដាម ហ៊ូសេន ចេញពីក្នុងដីមកវិញ ដូចជា សត្វកណ្តុរ ! ដោយទ័ពអាមេរិក ឈ ចាំទាញសក់ក្បាល ឬ ពុកមាត់ ទាហានអ៊ីរាក់ដែលឈ្លក់ផ្សែង។ រីឯ ទាហានរុស្សី ធ្លាប់ប្រើវិធានការសាហាវជាង អាមេរិក គឺបាញ់ ផ្សែងពុល ថ្នាំសណ្តំ ចូលរោងមហោស្រពដែលពូក ឥស្លាមចាប់ជំរិតប្រជាជនរុស្សីនៅ មូស្គូ។ ថ្នាំសណ្តំនេះ គឺជា អាវុធគីមី ពេលបាញ់ ទាំងចំណាប់ខ្មាំង ទាំងពួក ភេរវករ ត្រូវសន្លប់ទាំងអស់ រួចក្រុមទាហាន ពាក់ម៉ាស់ អុកស៊ីហ្សែន ចូលបាញ់ ក្បាលសត្រូវស្លាប់ជាង ៤០០ នាក់ និង ក្រមសង្រ្គោះចូលទៅ សង្រ្គោះជនស៊ីវិល លើកដាក់ចូលពេទ្យ...។ ខ្ញុំរង់ចាំមើលវិធានការរុស្សីដែរ តែឥលូវ រុស្សី លុបចោលវិញ.៕
ប្រព័ន្ធរូងក្រោមដី Củ Chi (Cu Chi Tunnels) ដែលត្រូវបានកសាង និងប្រើប្រាស់ដោយកងទ័ពរណសិរ្សរំដោះជាតិវៀតណាមខាងត្បូង (Viet Cong ឬ VC) គឺជាស្នាដៃវិស្វកម្មយោធាមួយដ៏អស្ចារ្យ និងល្បីល្បាញបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គ្រាមវៀតណាម។
ទិន្នន័យបច្ចេកទេស និងព័ត៌មានលម្អិតសំខាន់ៗត្រូវបានរៀបចំជាទម្រង់ Infographic Data ដូចខាងក្រោម៖
📊 ព័ត៌មានបច្ចេកទេស និងទំហំ (Technical & Dimensional Data)
ជម្រៅក្រោមដី (Depth Levels):
ជាន់ទី ១: ស្ថិតនៅចន្លោះពី ៣ ទៅ ៥ម៉ែត្រ ក្រោមដី (ទប់ទល់គ្រាប់បែកស្រាល និងរថពាសដែក)។
ជាន់ទី ២: ស្ថិតនៅប្រហែល ៨ ទៅ ១០ម៉ែត្រ (ទប់ទល់គ្រាប់បែកទម្ងន់ធ្ងន់)។
ជាន់ទី ៣: ស្ថិតនៅជម្រៅជ្រៅបំផុតដល់ ១២ ទៅ ១៥ម៉ែត្រ ឬច្រើនជាងនេះ (សុវត្ថិភាពខ្ពស់បំផុតពីការទម្លាក់គ្រាប់បែក B-52)។
ប្រវែងសរុប (Total Length):
មានប្រវែងប្រហែល ២៥០ គីឡូម៉ែត្រ ដែលលាតសន្ធឹងពីជាយក្រុងព្រំដែនកម្ពុជា រហូតដល់ជិតទីក្រុងព្រៃនគរ (សៃហ្គូន)។
ទំហំផ្លូវរូង (Tunnel Dimensions):
ទទឹង/កម្ពស់: តូចចង្អៀតខ្លាំង ដោយមានកម្ពស់ប្រហែល ០.៦ ទៅ ១.២ម៉ែត្រ និងទទឹងប្រហែល ០.៨ម៉ែត្រ (រចនាឡើងល្មមសម្រាប់រាងកាយទាហានវៀតណាមភាគច្រើន ប៉ុន្តែពិបាកសម្រាប់ទាហានអាមេរិក ឬសម្ព័ន្ធមិត្តចូលតាម)។
🏗 រយៈពេល និងការសាងសង់ (Timeline & Construction)
រយៈពេលសាងសង់ (Construction Period):
ចាប់ផ្តើមដំបូងក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី១ (ឆ្នាំ ១៩៤៦-១៩៥៤) ប្រឆាំងនឹងអាណានិគមនិយមបារាំង និងបានពង្រីកទំហំធំធេង និងស្មុគស្មាញបំផុតក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមវៀតណាម (ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០)។
ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ (Tools):
ប្រើប្រាស់ ចបកាប់ សាម៉ូ និងដៃទទេ សុទ្ធសាធ ដោយដីដែលខူးចេញត្រូវលាក់បាំងយ៉ាងសម្ងាត់ដោយយកទៅបោះចោលក្នុងទន្លេ ឬរាយប៉ាយក្នុងព្រៃដើម្បីបន្លំភ្នែកយន្តហោះស៊ើបការណ៍។
ប្រព័ន្ធ காற்றង (Ventilation System):
បំពាក់បំពង់ខ្យល់សម្ងាត់ធ្វើពីបំពង់បាយ៉ា (ឫស្សី) ឡើងមកផ្ទៃខាងលើ ដែលបន្លំធ្វើជាទងដើមឈើ ឬទម្រង់ធម្មជាតិ។
🛡 ការរៀបចំផ្នែកខាងក្នុង និងយុទ្ធសាស្ត្រ (Internal Layout & Features)
ប្រព័ន្ធរូងនេះមិនមែនត្រឹមតែជាផ្លូវដើរប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជា ទីក្រុងក្រោមដី ទាំងមូលដែលមាន៖
បន្ទប់ស្នាក់នៅ និងប្រជុំ: កន្លែងសម្រាករបស់ទាហាន បន្ទប់បញ្ជាការ និងកន្លែងប្រជុំយុទ្ធសាស្ត្រ។
មន្ទីរពេទ្យสนาม (Field Hospitals): កន្លែងព្យាបាលរបួស វះកាត់ និងបន្ទប់សម្រាលកូន។
ឃ្លាំងស្តុក (Storage Depots): កន្លែងស្តុកអាវុធ គ្រាប់បែក អង្ករ និងស្បៀងអាហារ។
កន្លែងផលិតអាវុធ (Weapons Workshops): កន្លែងកែច្នៃ និងផលិតគ្រាប់មីន ឬអន្ទាក់កែឆ្នៃពីគ្រាប់បែកមិនទាន់ផ្ទុះរបស់អាមេរិក។
ផ្ទះបាយ "Hoang Cam": បច្ចេកទេសដុតអុសក្រោមដីដែលគ្មានផ្សែងចេញមកលើដី ព្រោះផ្សែងត្រូវបានបំបែក និងបញ្ចេញតាមផ្លូវទឹក ឬចម្ងាយឆ្ងាយដើម្បីបន្លំកំដៅពីឧបករណ៍ចាប់សញ្ញារបស់សត្រូវ (Infrared sensors)។
⚠️ អន្ទាក់ការពារ និងកលល្បិច (Traps & Defense Mechanisms)
អន្ទាក់បន្លា (Punji Trap): បន្ទះឈើឆ្កឹះស្រួចៗលាបថ្នាំពុល លាក់ក្រោមរន្ធបន្លំ។
ទ្វារសម្ងាត់ (Trapdoors): បិទបាំងយ៉ាងជិតដោយស្លឹកឈើ និងដី ដែលអាចឱ្យចូលបានតែម្នាក់ម្តង និងមានប្រព័ន្ធចាក់សោរពីខាងក្នុង។
ផ្លូវបត់បែន និងทางตัน (Dead Ends): ធ្វើឡើងដើម្បីបញ្ឆោតសត្រូវដែលហ៊ានចុះមក ឱ្យវង្វេងផ្លូវ ឬធ្លាក់ចូលទៅក្នុងបន្ទប់ទឹកអាស៊ីត ឬកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វពិស (ពស់ និងស្រមោចភ្លើង)។
ចំណាំសំខាន់: ប្រព័ន្ធរូងក្រោមដី Củ Chi ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការធ្វើសង្គ្រាមទ័ពព្រៃរបស់វៀតកុង ដែលធ្វើឱ្យកងទ័ពមហាយក្សអាមេរិកជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការបោសសម្អាត រហូតដល់ត្រូវបង្កើតកងកម្លាំងពិសេសហៅថា "Tunnel Rats" ដើម្បីចុះទៅប្រយុទ្ធផ្ទាល់ក្រោមដី។
Generating a photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ប្រព័ន្ធរូងក្រោមដី Củ Chi (Cu Chi Tunnels) វៀតណាមខាងត្បូង-មើលពីលើអាកាស " ។ រូបភាពផ្ទាំងនីមួយៗ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ ការពន្យល់លំអិតន្ថែមពី ប្រធានបទ ខ្លឹមសារខាងក្រោម៖
១. ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និងទិដ្ឋភាពទូទៅ (Geographical Location & Overview)
ទីតាំង៖ ស្រុក Củ Chi ស្ថិតនៅប្រហែល ៤០ គីឡូម៉ែត្រភាគពាយព្យនៃកណ្តាលទីក្រុងហូជីមិញ (អតីតទីក្រុងសៃហ្គូន) និងនៅជិតព្រំដែនប្រទេសកម្ពុជា។
ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាស៖ បើមើលពីលើអាកាស តំបន់នេះពីមុនជាព្រៃធึបទា្រប ដីក្រហម (Basalt soil) ដែលងាយស្រួលក្នុងការជីក ប៉ុន្តែមានរចនាសម្ព័ន្ធរឹងមាំ មិនងាយស្រុតបាក់ និងមានប្រព័ន្ធទន្លេ និងប្រឡាយធម្មជាតិព័ទ្ធជុំវិញ គឺ ទន្លេ Saigon (Sài Gòn River) ដែលជួយសម្រួលដល់ការលាក់បាំង ការขนส่ง និងការបង្ហូរខ្យល់ ឬទឹកចេញចូល។
២. បណ្តាញបែងចែក និងប្លង់ផែនទី (Network & Mapping Layout)
ប្រព័ន្ធរូងក្រោមដី Củ Chi មិនមែនស្ថិតនៅកន្លែងាតែមួយទេ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានបែងចែកជាបណ្តាញធំៗជាច្រើន ដែលតភ្ជាប់គ្នាដូចជាใยแมงมุม ( mạng nhện ) ក្រោមដី៖
បណ្តាញសំខាន់ៗ៖ តំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់ៗរួមមាន Bến Dược និង Bến Đình ដែលជាទីតាំងត្រូវបានអភិរក្សទុកសម្រាប់ជាតំបន់ទេសចរណ៍ និងប្រវត្តិសាស្ត្រនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
កម្រិតជាន់នៃរូង (Multi-tiered System): ផែនទីបង្ហាញពីភាពស៊ីជម្រៅនៃរូងដែលបែងចែកជា ៣ ជាន់ផ្សេងគ្នា៖
- ជាន់ទី១ (៣-៥ ម៉ែត្រ): សម្រាប់រស់នៅ និងការពារគ្រាប់បែកស្រាល។
- ជាន់ទី២ (៨-១០ ម៉ែត្រ): សម្រាប់ស្នាក់នៅ និងស្តុកសម្ភារៈ។
- ជាន់ទី៣ (១២-១៥ ម៉ែត្រ ឬជ្រៅជាងនេះ): ជាន់សុវត្ថិភាពខ្ពស់បំផុត សម្រាប់បញ្ជាការដ្ឋាន និងការពារគ្រាប់បែកទម្ងន់ធ្ងន់ប្រភេទ B-52។
៣. យុទ្ធសាស្ត្រទីតាំង និងការតភ្ជាប់ជាមួយព្រំដែន (Strategic Connectivity)
ផ្លូវយុទ្ធសាស្ត្រទៅព្រំដែនកម្ពុជា៖ ប្រព័ន្ធរូងទាំងនេះត្រូវបានពង្រីកបន្តបន្ទាប់រហូតដល់មានប្រវែងសរុបជាង ២៥០ គីឡូម៉ែត្រ ដែលលាតសន្ធឹងពីជាយក្រុងសៃហ្គូនរហូតដល់ព្រំដែនកម្ពុជា។
សារៈសំខាន់នៃទីតាំង៖ ទីតាំងនេះអនុញ្ញាតឱ្យកងទ័ពរដ្ធសេរី/វៀតកុង អាចធ្វើចរាចរណ៍ លាក់ខ្លួន ទទួលជំនួយស្បៀងអាហារ និងអាវុធពីតំបន់មូលដ្ឋានសុវត្ថិភាពនៅតាមព្រំដែន ព្រមទាំងអាចវាយឆ្មក់ចូល-ចេញទីក្រុងសៃហ្គូនដោយស្ងៀមស្ងាត់បំផុត ដោយមិនឱ្យកងទ័ពអាមេរិក និងវៀតណាមខាងត្បូងដឹងខ្លួនឡើយ។
