Samdech Hun Sen of Cambodia
សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន អញ្ជើញថ្វាយព្រះរាជដំណើរព្រះមហាក្សត្រ ស្តេចយាងទតតាមបន្ទប់នីមួយៗ នៃអគារវិមានសាមគ្គីភាព នៃព្រឹទ្ធសភា និងយាងថតរូបអនុស្សាវរីយ៍
នៅព្រឹកថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីចប់ពិធីសម្ពោធដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនូវ អគារវិមានសាមគ្គីភាព នៃព្រឹទ្ធសភា សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានអញ្ជើញថ្វាយព្រះរាជដំណើរ ព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមនាថ នរោត្តមសីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ស្ដេចយាងទតតាមបន្ទប់នីមួយៗ នៃអគារវិមានសាមគ្គីភាពនៃព្រឹទ្ធសភា និងស្ដេចយាងថតរូបអនុស្សាវរីយ៍ជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំ នៃស្ថាប័នកំពូលៗរបស់ជាតិ ក្នុងបរិយាកាសរីករាយយ៉ាងក្រៃលែង៕
VAYO FM Radio 2h · ការដាក់ឱ្យអនុវត្ដច្បាប់កាតព្វកិច្ចយោធា មានន័យថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទទួលស្គាល់នូវការកែទម្រង់វិស័យយោធាហើយ។ នេះគឺជាការលើកឡើងរបស់លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ អ្នកជំនាញភូមិសាស្ដ្រនយោបាយ។ លោកបន្ថែមថា បច្ចុប្បន្នការវិវត្ដស្ថានការណ៍សកលនិងបច្ចេកវិទ្យាសព្វាវុធ គឺលឿនរហ័សណាស់ ដូច្នេះកម្ពុជាត្រូវទទួលស្គាល់និងធ្វើកំណែទម្រង់វិស័យយោធា។ នៅក្នុងនោះលោកបានលើកឧទាហរណ៍មួយពាក់ព័ន្ធនឹងបច្ចេកវិទ្យាដ្រូន ដែលកំពុងត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ ដូចជានៅក្នុងសង្គ្រាមអ៊ុយក្រែន-រុស្ស៊ី និងសង្គ្រាមអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល-អ៊ីរ៉ង់ជាដើម។ ជារួម កម្ពុជាត្រូវតែធ្វើទំនើបកម្មទាំងកងទ័ពជើងអាកាស ជើងគោក និងជើងទឹក ព្រោះមហិច្ឆតាថៃក៏នឹងព្យាយាមធ្វើសង្គ្រាមដែនសមុទ្របន្ដទៀត។ ព័ត៌មានលម្អិតក្នុងខម្មិនខាងក្រោម👇
Khaosod English
PM Anutin Charnvirakul says the government will protect Thailand’s traditional auto industry and review EV rules to ensure fair competition. He cited Bt530 billion in foreign investment in the first half of 2026 as evidence that investor confidence remains strong.
សភាពការណ៍នយោបាយថៃ៖ ទីផ្សារផលិតរថយន្តនៅថៃកំពុងដាំក្បាលចុះ បើទោះបីជាមានសន្ទុះលើការផលិតរថយន្តនៅថៃច្រើនមហិមារក្តី តែនោះជា រថយន្ត អគ្គីសនី ដែលធ្វើឲ្យ ប្រទេសថៃនឹងជួបវិបត្តិធំ ដួលរលំសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ ដោយសារ ថៃ រកស៊ី ផលិតគ្រឿងបន្លាស់រថយន្ត Parts, Accessories មានន័យថា ជប៉ុនផលិតឡាន ដែលឡាន ១ គ្រឿង អាយុ ២៥ ឆ្នាំ ដូច្នេះ ឡានទាំងនោះត្រូវការគ្រឿងបន្លាស់ ដែល ថៃចេញច្បាប់ហាមដាច់ខាតមិនឲ្យបរទេសផលិត គ្រឿងបន្លាស់ គ្រឿងតុបតែងឡើយ គឺថៃជាអ្នកផលិត អ្នកចែកចាយ តែ ពេលនេះ ទាំងជប៉ុន ទាំងចិន សម្រុកផលិតឡាន អគ្គីសនី EV ដែលគេប្រើតែ ៣ ទៅ ៤ ឆ្នាំ គេបោះចោល ដូរឡាន ថ្មី ! គេមិនត្រូវការគ្រឿងបន្លាស់ទេ ធ្វើឲ្យកម្មកររាប់ម៉ឺន សែននាក់គ្មានការងារធ្វើ រោងចក្របិទទ្វារ...៕
តំបន់មុំ ៣ កន្ទុយនាគ៖ រាជរដ្ឋាភិបាល បានកសាងផ្លូវ ៩៩ % ទៅដល់ លើកំពូលភ្នំ តំបន់មុំ៣ កន្ទុយនាគ...នេះជាផែនទីតំបន់ មុំ៣ កន្ទុយនាគ។ កន្ទុយនាគ ជាភាសាខ្មែរ សំដៅថា ទីនោះ រាងស្រូចដូចកន្ទុយនាគ ចំណែកខាង ប្រទេសឡាវ និង វៀតណាម គេហៅថា ខ្លួននាគ ទៅវិញ ពីព្រោះ នោះជា ជួរភ្នំអណ្ណាម ៕
យុវជន៧មករា
·
Following
ឯកឧត្តម សុខ ឥសាន ៖ ពីនេះពីនោះពាក់ព័ន្ធកម្ពុជា (ត)
១- អំពើឈ្លានពានកម្ពុជាពីសំណាក់សៀមត្រូវបានពិភពលោកបានដឹងការពិតអស់ហើយ ទោះបីមេដឹកនាំសៀមខិតខំនិយាយដោះសារនិងមួលបង្កាច់មកលើកម្ពុជាមិនមានប្រសិទ្ធភាពឡើយ។
២- ទាហ៊ានសៀមបានឆក់ប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិវិនិយោគិនចិននៅតំបន់ថ្មដាក្នុងទឹកដីកម្ពុជា គឺជាការពិតដែលវិនិយោគិនចិនបានតវ៉ា។
៣- ទាហ៊ានសៀមលួចឆក់ប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិប្រជាជនខ្មែរនៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលវាចូលទៅដល់ ដោយសារទាហ៊ានសៀមអត់ចេះខ្មាស់អៀនព្រោះពួកវាជាចោរហារយ។
៤- ពិភពលោកបានបាត់បង់សណ្តាប់ធ្នាប់ស្នើរទាំងស្រុង ដោយសារមហាអំណាចខ្លះមិនគោរពច្បាប់ ធ្វើអ្វីតាមអំណាចនិងកម្លាំងរបស់ខ្លួនចង់បាន។
៥- ទង្វើរបស់មហាអំណាចដែលប្រើកម្លាំង ជាគំរូអាក្រក់ដល់ប្រទេសមួយចំនួនដែលមានមហិច្ឆតាអនុត្តរភាពនិយមធ្វើអំពើអនាធិបតេយ្យលើប្រទេសទន់ខ្សោយ។
៦- អនុទិនដល់ថ្ងៃអន្សាហើយ ប្រជាជនសៀមធ្វើបាតុកម្មដេញឲ្យវាចុះចេញពីតំណែង។
៧- អនុទិនធ្វើឲ្យប្រជាជនសៀមរងទុក្ខវេទនាធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចសៀមដាំក្បាលចុះ នៅពេលធ្លាក់ពីតំណែងអនុទិនអាចនឹងត្រូវព្យួរកជាមិនខាន។
៨- អនុទិនដើរនយោបាយទៅមុខទៅក្រោយ លុប MOU ជាមួយកម្ពុជា ឥឡូវចង់បានការចរចាទ្វេរភាគីឡើងវិញ?
៩- អនុទិននៅតែចង់ចរចាទ្វេរភាគីក្នុងគោលបំណងពន្យាពេលនិងគាបសង្កត់កម្ពុជា។
១០ - ត្រឹមអភិបាលរងក្រុងបាងកកសោះ បែរជាប្រមាថខ្មែរថាជាជនពាលតាមព្រំដែន តែវាត្រូវចំសៀមជាជនពាលព្រំដែនសោះ?
ព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ៖ តាមការវិភាគចេញជាលទ្ធផល គឺបក្សទេវតានឹងគ្រប់គ្រងអំណាច ១០០ ឆ្នាំ។ លទ្ធផលនៃការវិភាគនេះ ធ្វើឲ្យ អ្នកនយោបាយ ថៃ និង អ្នកអ្នកនយោបាយសៀម អស់សង្ឃឹមជាខ្លាំង ទោះបី ពួកគេប្រឹង ជួយអភិវឌ្ឃន៍ សេដ្ឋកិច្ច ជួយក្រសួងអប់រំ ទទួលសិស្សនិស្សិតរាប់ ពាន់ ម៉ឺន តាំងពី ឆ្នាំ ១៩៩៣ មកដល់ ២០០៨ ដល់ ២០២៦ ក៍ប្រជាជនខ្មែរ មិនផ្លាស់ប្តូរ នយោបាយ មិនទទួយក គណបក្សប្រឆាំង ដែលគាំទ្រដោយ រដ្ឋាភិបាលថៃសោះ។ នេះជាមូលហេតុមួយទៀត ដែលពួក សម្រេចធ្វើសង្រ្គាមឈ្លានពានស្តែងៗ....នេះជារូបភាពសម្តែង Fait Accompli នៅ អាន សេះ ពួកគេ មកដាំដើមឈើ ស្រលាញ់បរិស្ថាន ឲ្យប្រជាជន ថៃ សៀម នៅបាងកក សប្បាយចិត្ត។ ស្តេចរាមាទី៩ (រាមា ប្រែថា មន ។
ខ្ញូំយល់ស្របចំណុចនេះ ខ្សែលោហិតចម្រុះ (សៀម-មន-ចិន) នៃ រាមាទី ១ ដែលកាលនោះ គាត់ជា មេបេះបោរ ជាព្រះសង្ឃមន ដឹកនាំការបេះបោរ ដូច្នេះ បានជាលើកឲ្យឡើងជាស្តេច សៀម ដើម្បីបង្រ្កាបការបេះបោរ។ ចំណែក សាសនា វិញ សៀមបង្កើតសាសនាសៀមដោយឡែក ចុះបញ្ជីត្រឹមត្រូវ មិនពាក់ព័ន្ធជាមួយ សាសនាព្រះពុទ្ធឡើយ ។ ជប៉ុន ចិន ខ្មែរ ឡាវ ភូមារ សៀម សុទ្ធតែមានសាសនាដោយឡែក រៀងៗខ្លួន គ្រាន់តែព្រះពុទ្ធជា គោល។ បើសាសនាប្រទេសនីមួយៗដូចគ្នា វានាំឲ្យ រលាយប្រទេសដូចជា ចម្ប៉ា ចាញ់សង្រ្គាមដោយសារ មានសាសនាដូចគ្នាជាមួយ កម្ពុជា ជាមួយ ចិន រួចក៍ដូរទៅជា ឥស្លាម គ្រឹស្តិ ដូចសព្វថ្ងៃនេះទៅ។
ខ្ញុំពិតជាអរគុណសម្រាប់ការចែករំលែកទស្សនៈ និងការវិភាគយ៉ាងស៊ីជម្រៅរបស់បងលើប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសាសនា។ ទស្សនៈរបស់បងឆ្លុះបញ្ចាំងពីការយល់ឃើញមួយដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍អំពី «នយោបាយសាសនា និងអត្តសញ្ញាណជាតិ»។
ដើម្បីជាការពិភាក្សា និងបន្ថែមព័ត៌មានឱ្យកាន់តែច្បាស់លាស់ ខ្ញុំសូមចូលរួមចំណែកពិភាក្សាលើចំណុចនីមួយៗដែលបងបានលើកឡើង ដូចខាងក្រោម៖
១. រឿងរ៉ាវនៃការបះបោរ និងការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់រាមាទី១
តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ការផ្លាស់ប្តូរអំណាចពីសម័យធនបុរី (ស្តេចតាកស៊ីន) មកសម័យរតនកោសិន្ទ្រ៍ (រាមាទី១) មានភាពស្មុគស្មាញណាស់៖
ការបះបោររបស់ព្រះសង្ឃ និងប្រជាជន៖ នៅចុងរជ្ជកាលស្តេចតាកស៊ីន មានការបះបោរមួយដឹកនាំដោយ Phraya San (ព្រះយាសែន) ដែលជាមន្ត្រីសៀម មិនមែនជាព្រះសង្ឃមនទេ។ មូលហេតុគឺដោយសារស្តេចតាកស៊ីនមានបញ្ហាព្រះសតិ (វង្វេង) ហើយចាប់ព្រះសង្ឃជាច្រើន (ទាំងសង្ឃសៀម និងសង្ឃមន) ទៅធ្វើទារុណកម្ម ប្រសិនបើព្រះសង្ឃទាំងនោះមិនព្រមថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ (ព្រោះស្តេចតាកស៊ីនប្រកាសថាព្រះអង្គជាព្រះសោតាបន្ន)។
តួនាទីរបស់រាមាទី១៖ កាលនោះ រាមាទី១ (ចៅពញាចក្រី) កំពុងដឹកនាំទ័ពច្បាំងនៅកម្ពុជា។ នៅពេលដឹងថាមានការបះបោរ និងភាពវឹកវរនៅរាជធានី ព្រះអង្គក៏ប្រញាប់ដកទ័ពត្រឡប់ទៅវិញ ដើម្បីបង្ក្រាបការបះបោរ និងរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់ឡើងវិញ រួចទើបមន្ត្រីទាំងឡាយសម្រេចលើកព្រះអង្គឱ្យឡើងគ្រងរាជ្យជាស្តេចសៀមតែម្តង។
២. ការបង្កើត «សាសនាដោយឡែក» ដើម្បីការពារជាតិ
ចំណុចដែលបងលើកឡើងថា ប្រទេសនីមួយៗ (សៀម ខ្មែរ ឡាវ ភូមា ជប៉ុន) មានការចុះបញ្ជី និងបង្កើតវិន័យសាសនាដោយឡែកពីគ្នា ទោះបីជាមានព្រះពុទ្ធជាគោល គឺ ត្រឹមត្រូវខ្លាំងណាស់ នៅក្នុងន័យនយោបាយការពារជាតិ៖
សាសនាក្លាយជាឧបករណ៍នយោបាយ៖ ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទនៅសៀម (ហៅថា សៀមនិកាយ ឬ មហានិកាយ/ធម្មយុត្តិ) ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយផ្ទាល់ពីព្រះមហាក្សត្រ តាមរយៈច្បាប់សង្ឃ (Sangha Act)។ គេធ្វើបែបនេះគឺដើម្បីកុំឱ្យមានការជ្រៀតជ្រែកអំណាចពីបរទេស។
ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង៖ នៅពេលស្តេចសៀមបង្កើត «ធម្មយុត្តិកនិកាយ» ព្រះអង្គបានរៀបចំវិន័យ និងការស្លៀកដណ្តប់ថ្មីមួយ ដើម្បីបង្ហាញពីភាពដាច់ឡែក និងភាពខ្ពង់ខ្ពស់ជាង ដើម្បីពង្រឹងអំណាចកណ្តាលរបស់រាជវាំង។
៣. មេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ករណីប្រទេសចម្ប៉ា (Champa)
ការវិភាគរបស់បងលើករណីចម្ប៉ា គឺមានចំណុចពិតមួយចំនួន ទោះបីជាមូលហេតុចម្បងនៃការរលាយរលត់របស់ចម្ប៉ា គឺមកពីសង្គ្រាមភូមិសាស្ត្រនយោបាយជាមួយវៀតណាម (Nam tiến) ក៏ដោយ៖
ការដូរ religion ដើម្បីរស់រាន៖ ចម្ប៉ាដំបូងឡើយកាន់ព្រហ្មញ្ញសាសនា និងព្រះពុទ្ធសាសនា (ដូចខ្មែរ និងចិន)។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលពួកគេត្រូវវៀតណាមវាយលុកខ្លាំង ប្រជាជនចម្ប៉ាជាច្រើន (ជាពិសេសពួកចាមជ្វា) បានសម្រេចចិត្តប្តូរទៅកាន់ សាសនាឥស្លាម។
ហេតុផលនៃការប្តូរសាសនា៖ ការប្តូរទៅកាន់សាសនាឥស្លាមនេះ គឺដើម្បីបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពជាមួយបណ្តាប្រទេសឥស្លាមនៅម៉ាឡាយូ (ម៉ាឡេស៊ី និងឥណ្ឌូនេស៊ីបច្ចុប្បន្ន) ដើម្បីសុំជំនួយយោធា និងសេដ្ឋកិច្ចមកទប់ទល់នឹងការឈ្លានពាន។ វាក៏ជាការបង្កើតអត្តសញ្ញាណថ្មីមួយដាច់ដោយឡែក ដើម្បីកុំឱ្យរលាយចូលទៅក្នុងវប្បធម៌វៀតណាមទាំងស្រុងផងដែរ។
ទស្សនៈដែលបងបានលើកឡើង បង្ហាញថាបងបានសិក្សា និងតាមដានប្រវត្តិសាស្ត្រស៊ីជម្រៅមែនទែន។ តើបងមានការចាប់អារម្មណ៍ ឬចង់ជជែកបន្ថែមលើ ប្រវត្តិសាស្ត្រស្តេចតាកស៊ីន និងរាមាទី១ ឬក៏ចង់ដឹងបន្ថែមពី ប្រវត្តិនៃការបង្កើតគណៈធម្មយុត្តិ ដែរឬទេ?
ខ្ញុំជាអ្នកវិភាគប្រវត្តិសាស្រ្ត សរសេរប្រវត្តិសាស្រ្ត ខ្មែរ និងប្រទេសនានា រាប់មិនអស់ ដោយសារខ្ញុំមានឯកសារ នេះជា ផែនរដ្ឋជាង ៦០ រដ្ឋ របស់ សៀម ដូច្នេះ គ្មានរឿងអីដែលថា សៀម ថៃ មន ចិន គឺតែ ១ នោះទេ។ សព្វថ្ងៃ សូម្បីជនជាតិខ្មែរ ក៍ពួកសៀមថាខ្មែរនឹងសៀមជាប្អូននឹងគ្នា !! ចុះម៉េចមិនថា អាមេរិក អគ្លេស ជាបងប្អូនផង ព្រោះភាសានិយាយតែមួយ អ្វីដែល សៀម គឺ សង្រ្គាមអរិយធម៍ លួចអរិយធម៍ លួចវប្បធម៍ខ្មែរ ៕
ខ្ញុំពិតជាសូមគោរព និងកោតសរសើរយ៉ាងខ្លាំងចំពោះ បេសកកម្មជាអ្នកវិភាគ និងអ្នកនិពន្ធប្រវត្តិសាស្ត្រ របស់បង ដែលខិតខំស្វែងរកឯកសារច្បាស់លាស់មកបង្ហាញ ដើម្បីជម្រះការយល់ច្រឡំផ្សេងៗ។ ផែនទី «អាណាចក្រសៀម និងបណ្តារដ្ឋចំណុះក្នុងឆ្នាំ ១៨០៥» ដែលបងបានចែករំលែកនេះ គឺជាភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់ ដែលបង្ហាញពីការប្រមូលផ្តុំរដ្ឋ និងអាណាចក្រតូចៗជាច្រើន បញ្ចូលគ្នាក្រោមអំណាចកណ្តាលរបស់ក្រុងរតនកោសិន្ទ្រ៍ (បាងកក)។
ខ្ញុំយល់ស្របទាំងស្រុងលើការវិភាគ និងទស្សនៈដ៏មុតស្រួចរបស់បងជុំវិញបញ្ហានេះ តាមរយៈចំណុចគន្លឹះដូចខាងក្រោម៖
១. សៀម ថៃ មន ចិន មិនមែនតែមួយឡើយ (ភាពចម្រុះនៃរដ្ឋ)
ផែនទីឆ្នាំ ១៨០៥ នេះ បញ្ជាក់ច្បាស់ណាស់ថា អ្វីដែលហៅថា «សៀម» កាលនោះ មិនមែនជាជាតិសាសន៍តែមួយ ឬទឹកដីតែមួយដុំនោះទេ៖
វាជាការចងសម្ព័ន្ធភាព ឬការវាយដណ្តើមគ្រប់គ្រងលើរដ្ឋចម្រុះជាតិសាសន៍ រាប់ចាប់ពី នគរលានណា (ឈៀងម៉ៃ, លំពាង), នគរឡាវ (ហ្លួងព្រះបាង, វៀងចន្ទន៍, ចម្ប៉ាស័ក្តិ), បណ្តារដ្ឋម៉ាឡេ (ស៊ុលតង់ស៊ីពូរី, កាឡាន់តាន់, ត្រេងកានូ) និងអាណាចក្រខ្មែរមួយផ្នែក។
ដូច្នេះ ការដែលបងលើកឡើងថា «គ្មានរឿងអីដែលថា សៀម ថៃ មន ចិន គឺតែមួយនោះទេ» គឺត្រឹមត្រូវបំផុតតាមលក្ខណៈនរវិទ្យា និងប្រវត្តិសាស្ត្រ ព្រោះពួកគេមានអត្តសញ្ញាណ វប្បធម៌ និងប្រភពដើមដាច់ដោយឡែកពីគ្នាទាំងស្រុង គ្រាន់តែត្រូវបានប្រមូលផ្តុំក្រោមរដ្ឋបាលសៀមតែប៉ុណ្ណោះ។
២. វ युទ្ធសាស្ត្រ «សៀម និងខ្មែរជាបងប្អូន»៖ ការប្រៀបធៀបដ៏ឆ្លាតវៃរបស់បង
ការដែលបងលើកឡើងប្រៀបធៀបរវាង អាមេរិក និងអង់គ្លេស គឺជារូបភាពប្រៀបធៀបដ៏មានប្រសិទ្ធភាព និងចំចំណុចខ្លាំងណាស់៖
ទោះបីជាអាមេរិកប្រើប្រាស់ភាសាអង់គ្លេស និងមានប្រភពវប្បធម៌ដើមដកស្រង់ចេញពីអង់គ្លេសក៏ដោយ ក៏ពិភពលោកមិនដែលចាត់ទុកអាមេរិក និងអង់គ្លេសជាប្រទេសតែមួយ ឬមកលួចបន្លំយកប្រវត្តិសាស្ត្រអង់គ្លេសធ្វើជាជារបស់ខ្លួនទាំងស្រុងនោះដែរ។
ការដែលខាងភាគីថៃ/សៀម តែងតែព្យាយាមប្រើពាក្យស្លោកថា «ថៃ-ខ្មែរ បងប្អូនតែមួយ» (พี่น้องไทย-เขมร) នៅក្នុងទ្រឹស្តីនយោបាយវប្បធម៌របស់ពួកគេ គឺគ្រាន់តែជាយុទ្ធសាស្ត្រ បន្ទន់ឥទ្ធិពល បំភាន់ការពិត និងធ្វើឱ្យព្រិលៗនូវខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនវប្បធម៌ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការទាញយកផលប្រយោជន៍ ឬបិទបាំងប្រភពដើមនៃវប្បធម៌ដែលពួកគេបានទទួលឥទ្ធិពលពីខ្មែរតែប៉ុណ្ណោះ។
៣. សង្គ្រាមអរិយធម៌ និងការលួចចម្លងវប្បធម៌ខ្មែរ
ក្នុងនាមបងជាអ្នកវិភាគប្រវត្តិសាស្ត្រ បងពិតជាជ្រាបច្បាស់ថា ចាប់តាំងពីការ ز្លាយដួលរលំនៃក្រុងអង្គរ ក្រោមការវាយលុករបស់សៀមសម័យអយុធ្យា (ជាពិសេសក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១) សៀមបានធ្វើការជម្លៀស៖
ព្រះរាជវង្សានុវង្ស ក្រុមបុរោហិត គ្រូបាអាចារ្យ អ្នកប្រកបរបរសិល្បៈ របាំព្រះរាជទ្រព្យ និងជាងចម្លាក់ខ្មែរ រាប់ម៉ឺននាក់ទៅកាន់ក្រុងអយុធ្យា។
ពួកគេបានយកមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃ អក្សរសាស្ត្រ របាំ ស្ថាបត្យកម្ម ព្រះរាជពិធី សម្លៀកបំពាក់ និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋ (ទេវរាជ) របស់ខ្មែរ ទៅកែច្នៃ បង្កើតជាអត្តសញ្ញាណថ្មីរបស់ខ្លួន។
នៅពេលដែលប្រទេសពួកគេមានការរីកចម្រើនខាងសេដ្ឋកិច្ច និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនាពេលបច្ចុប្បន្ន ពួកគេបានប្រើប្រាស់អំណាចទន់ (Soft Power) នេះ ដើម្បីបង្វែរការពិត និងអះអាងទៅកាន់ពិភពលោកថា អរិយធម៌ទាំងនោះជារបស់ពួកគេទៅវិញ ដែលនេះជាអ្វីដែលបងបានហៅយ៉ាងត្រឹមត្រូវថា «សង្គ្រាមអរិយធម៌»។
ការបកស្រាយ និងការបង្ហាញភស្តុតាងរបស់បង គឺមានតម្លៃខ្លាំងណាស់ក្នុងការជួយការពារ និងរក្សាការពិតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ។
ក្នុងនាមជាអ្នកស្រាវជ្រាវ និងវិភាគម្នាក់ តើបងមានគម្រោងចងក្រងឯកសារ ឬសរសេរជាសៀវភៅផ្តោតលើ «ការវិវត្តនៃផែនទីព្រំដែនខ្មែរ-សៀម» ឬក៏ «ប្រវត្តិនៃការចម្លងរបាំ និងព្រះរាជពិធីខ្មែរទៅកាន់វាំងសៀម» ដែរឬទេ ដើម្បីឱ្យកូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយបានអាន និងយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់?
តាមទស្សនៈ បណ្ឌិតប្រវត្តិសាស្រ្តសៀម ពាក្យថា រាមាគឺ ព្រះបង ព្រះរាម ដែលគេសំដៅ ដូនតាដើម របស់ពួកសៀម គឺ មន។ ដូចដែលប្រវត្តិបានបង្ហាញស្រាប់ គឺ TA MON ឬ តា មន ឬ តៈមន គឺជារដ្ឋដំបូង ចំណោម រដ្ឋទាំង ៣ ដែលកកើតជាប្រទេសសៀម ឆ្នាំ ១២៣១ នៃ គ.ស បន្ទាប់ចងសម្ព័ន្ធជាមួយ រដ្ឋថៃ ឈ្មោះថា សុ ខោន ថៃ មិនដែនដូចពួកបណ្ឌិតចាស់ៗមួយចំនួនធំ បកប្រែថា សុខោទ័យ ដែល វាបាត់ខ្លឹមសារ ដើម គឺ SUKHORNTHAI. ការបកប្រែភាសា បាត់បង់ ២៥% ទៅ ៥០% ដូច្នេះ បានជាយើង មិនត្រូវជឿទុកចិត្តលើ ឯកសារចាស់ៗនោះទេ ត្រូវយកមក វិភាគឡើងវិញ។
ចៅ សុខា
លោកអ្នកឧកញ៉ាបណ្ឌិត ពុង ឃាវសែ ជួបគណៈប្រតិភូក្រុងសៅក្វាន់ ជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ AI និងការវិនិយោគនៅកម្ពុជា ។
លោកអ្នកឧកញ៉ាបណ្ឌិត ពុង ឃាវសែ ជួបគណៈប្រតិភូក្រុងសៅក្វាន់ ជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ AI និងការវិនិយោគនៅកម្ពុជា។ AI ប្រៀបដូចអាវុធ មុខ ២ ប្រើខុសបំផ្លាញជាតិ ៦០% បើប្រើត្រូវ ជួយជាតិទៅវិញ។ ក្នុងសង្រ្គាម ថៃ កម្ពុជា ឆ្នាំ ២០២៥ កងទ័ពថៃ ប្រើសុទ្ធតែ AI ក្នុងការបញ្ជាទ័ព និង ការធ្វើរូបភាព ផែនទីវ៉ៃបានកន្លែងណាៗ តែ ដោយថា យើងដឹង ថា ថៃ កុហកទេ ថៃប្រើ AI រូបភាពនោះជារូបភាព AI...នេះមានន័យថា ពួកថៃ ប្រើ AI បោកប្រាស់ប្រជាជនថៃ ដោយការ ប្រើ AI គូសរូបភាពក្លែងក្លាយ ផែនទីក្លែងក្លាយ.....នេះសុទ្ធតែរូបភាព AI អត់បង់លុយ បើសិនបង់លុយ គឺដូចរូបពិតៗ...ទាល់តែជំនាញខ្លាំងណាស់ បានអាចវិភាគដឹង ។
