ជាបណ្តុំពត៍មាននៃ ដ្រូន ចិន រុស្សី អាមេរិក អឺរ៉ុប តៃវ៉ាន់ អឺរ៉ង់ ទួរគី និងប្រទេសដ៍ទៃទៀតដែលបាន និង កំពុងបញ្ជូនដ្រូនទៅធ្វើ សង្រ្គាម ដ្រូន នៅ អ៊ុយក្រែន The Drone War at Ukraine ឆ្នាំ ២០២៣
សង្រ្គាម ដ្រូន នៅ អ៊ុយក្រែន The Drone War at Ukraine ក្នុងទំព័រនេះ មានបំណងឪ្យ ភាគី ពាក់ព័ន្ធក្នុង វិស័យការពារជាតិកម្ពុជា យកជា គំនិតដើម្បី ជម្រុញឲ្យមាន កងពលតូច ឬ វរសេនាធំ ដ្រូនដូច ប្រទេស ជិតខាងកម្ពុជា ។
- Drone List បញ្ជីដ្រូន 👉
- សង្រ្គាម ដ្រូន/ ដ្រោន 👉
- សង្រ្គាម ដ្រូន នៅ អ៊ុយក្រែន 👉 The Drone War at Ukraine
សង្រ្គាម ដ្រូន នៅ អ៊ុយក្រែន The Drone War at Ukraine និង បញ្ហាការភ្ជាប់ប្រព័ន្ធផ្កាយរណបបញ្ជាដ្រូន
ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតផ្កាយរណប Starlink (និងកំណែយោធា Starshield) លើដ្រូនយោធាអ៊ុយក្រែន បានក្លាយជាបច្ចេកវិទ្យាស្នូលមួយដែលផ្លាស់ប្តូរទម្រង់សង្គ្រាមទំនើប។ វាអនុញ្ញាតឱ្យបញ្ជាដ្រូនបានក្នុងចម្ងាយឆ្ងាយខ្លាំង (Beyond Visual Line of Sight - BVLOS) ដោយមិនព្រួយបារម្ភអំពីការរំខានរលកវិទ្យុ (Electronic Warfare/Jamming) នៅលើដី។
បារ៉ាម៉ែត្របច្ចេកទេស និងកម្រិតល្បឿនអ៊ីនធឺណិត/ល្បឿនហោះហើរដែលសមស្របតាមប្រភេទដ្រូននីមួយៗ មានដូចខាងក្រោម៖
១. ទំនាក់ទំនងរវាងល្បឿនអ៊ីនធឺណិត (Bandwidth/Latency) និងប្រភេទដ្រូន
ក្នុងការបញ្ជាដ្រូនតាមរយៈ Starlink តម្រូវការអ៊ីនធឺណិតចែកចេញជា ២ ផ្នែកសំខាន់ៗ៖ Upload/Download Speed (ល្បឿនបញ្ជូនទិន្នន័យ) និង Latency/Ping (រយ :ពេលពន្យារពេលនៃសញ្ញា)។
| ប្រភេទដ្រូន (Drone Type) | តួនាទី និងសកម្មភាព | ល្បឿនអ៊ីនធឺណិតដែលត្រូវការ (Network Speed) | Latency (Ping) ដែលទាមទារ |
| ១. Reconnaissance / Artillery Spotting (ដ្រូនស៊ើបការណ៍ និងតម្រង់កាំភ្លើងធំ) | ហោះស៊ើបការណ៍ រកគោលដៅ ឡាយវីដេអូ HD ត្រឡប់មកមជ្ឈមណ្ឌលបញ្ជា | • Upload: ៥ – ១៥ Mbps • Download: ១ – ៣ Mbps | < ១០០ ms (មិនទាមទារខ្លាំងពេកទេ ព្រោះដ្រូនហោះអណ្តែតថេរ) |
| ២. Heavy Bomber Drones (ដ្រូនទម្លាក់គ្រាប់ធន់ធ្ងន់ ដូចជា Baba Yaga) | ហោះយប់ ទម្លាក់គ្រាប់ប្លែកៗលើរថក្រោះ ឬទីតាំងសត្រូវ | • Upload: ៥ – ១០ Mbps • Download: ២ – ៥ Mbps | < ៨០ ms |
| ៣. Long-Range Kamikaze / Strike UAVs (ដ្រូនវាយប្រហារចម្ងាយឆ្ងាយ) | ហោះចូលជ្រៅទៅក្នុងទឹកដីសត្រូវ ដើម្បីបុកកម្ទេច | • Upload: ២ – ៥ Mbps ( telemetry & telemetry/low-res video) • Download: ១ – ២ Mbps | < ១៥០ ms (ដ្រូនភាគច្រើនប្រើ AI/Autopilot ជួយតម្រង់ទិសចុងក្រោយ) |
| ៤. FPV Interceptors / Jet-Powered Drones (ដ្រូនស្ទាក់ចាប់ល្បឿនលឿន) | ហោះដេញចាប់ដ្រូនសត្រូវ ឬគោលដៅផ្លាស់ទីលឿន | • Upload: ១៥ – ២៥ Mbps (HD/60fps video stream) • Download: ៥ Mbps | < ៣០ - ៥០ ms (ប្រឈមមុខនឹងភាពបរាជ័យបើ Latency ខ្ពស់) |
២. ល្បឿនអ៊ីនធឺណិតកម្រិតណាទើប "ល្អបំផុត" សម្រាប់ប្រតិបត្តិការ?
ដើម្បីឱ្យប្រតិបត្តិការដ្រូនទទួលបានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងមិនរអាក់រអួល លក្ខណៈសម្បត្តិអ៊ីនធឺណិត Starlink ដែលល្អប្រសើរបំផុតរួមមាន៖
Upload Speed (ល្បឿនផ្ញើចេញពីដ្រូន): ១០ ទៅ ២០ Mbps
ហេតុផល: កាមេរ៉ាដ្រូនត្រូវបញ្ជូនរូបភាពវីដេអូកម្រិតច្បាស់ (Full HD 1080p) ត្រឡប់មកកាន់អ្នកបញ្ជាក្នុងពេលជាក់ស្តែង (Real-time Video Feed)។ ប្រសិនបើ Upload ទាបជាង ៣ Mbps វីដេអំនឹងឡើងបែកភីកសែល (Pixelated) ឬទាក់ ដែលធ្វើឱ្យមើលគោលដៅមិនច្បាស់។
Download Speed (ល្បឿនទទួលមកដ្រូន): ២ ទៅ ៥ Mbps
ហេតុផល: ដ្រូនត្រូវការតែទិន្នន័យបញ្ជាតូចៗ (Control Signals/Telemetry Commands) ប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះមិនត្រូវការ Download ធំដុំដូចការមើលកុន ឬទាញយកឯកសារឡើយ។
Latency (Ping - រយៈពេលឆ្លើយតប): ៣០ ទៅ ៦០ ម៉ិលីវិនាទី (ms)
ហេតុផល: នេះជាកត្តាសំខាន់បំផុត! បើ Latency លើសពី ១០០ ms អ្នកបញ្ជានឹងមានអារម្មណ៍ថា "បញ្ជាមិនទៅភ្លាមៗ" (Input Lag) ដែលអាចធ្វើឱ្យដ្រូនបុកឧបសគ្គ ឬជ្រុលផុតគោលដៅ។
៣. បញ្ហាល្បឿនហោះហើររបស់ដ្រូន (Drone Movement Speed vs. Starlink Connectivity)
ក្រៅពីល្បឿនអ៊ីនធឺណិត ល្បឿននៃការផ្លាស់ទីរបស់ដ្រូនខ្លួនឯង (Velocity) ក៏ប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ការភ្ជាប់ Starlink ផងដែរ៖
១. ល្បឿនហោះហើរដែលដំណើរការល្អបំផុត: ចន្លោះពី ០ ទៅ ១០០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង (km/h)
ដ្រូនប្រភេទ Quadcopter, Hexacopter ឬ ដ្រូនចារកម្មហោះយឺតៗ អាចរក្សាការតភ្ជាប់ផ្កាយរណបបានស្ថិតស្ថេរល្អបំផុត ដោយសារអង់តែនអាចតាមចំណុចផ្កាយរណប (Doppler Tracking) បានទាន់ពេលវេលា។
២. បញ្ហាកម្រិតល្បឿន (Speed Limits & Geofencing):
ផ្កាយរណប Starlink/Starshield មានប្រព័ន្ធការពារសុវត្ថិភាពដែលកំណត់ល្បឿនផ្លាស់ទីរបស់អង់តែន។
ប្រសិនបើដ្រូនហោះក្នុងល្បឿនលឿនខ្លាំង លើសពី ១១០ - ១៦០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង (ឬ ~១០០ mph) ប្រព័ន្ធ Starlink អាចនឹងបាត់បង់សញ្ញា (Loss of Signal) ចន្លោះពី ១០ ទៅ ២០ វិនាទី ឬផ្តាច់តែម្តង ដោយសារអង់តែនមិនអាចធ្វើការ Sync ទិន្នន័យរវាងផ្កាយរណបដែលកំពុងធ្វើចលនា និងដ្រូនដែលហោះលឿនពេកបាន។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
សម្រាប់ប្រតិបត្តិការដ្រូនយោធា៖
ល្បឿនអ៊ីនធឺណិតល្អបំផុត: Upload > ១០ Mbps, Latency < ៥០ ms។
ល្បឿនហោះហើរដ្រូនល្អបំផុត: ក្រោម ១០០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង សម្រាប់ដ្រូនបញ្ជាដោយដៃធម្មតា ដើម្បីជៀសវាងការដាច់សញ្ញា Starlink ភ្លាមៗក្នុងពេលប្រតិបត្តិការ។
តើល្បឿន ១៦០ គម/ម៉ (៤៤.៤៤ ម/វ) នេះស្ថិតក្នុងដ្រូនប្រភេទណា?
ល្បឿនកម្រិត ១៦០ គម/ម៉ គឺជាល្បឿនលឿនបង្គួរ ឬលឿនខ្លាំង ដែលភាគច្រើនមិនមែនជាដ្រូនពាណិជ្ជកម្ម/ថតរូបទូទៅ (ដូចជា DJI Mavic ដែលរត់បានត្រឹម ៦០-៧៥ គម/ម៉) នោះទេ ប៉ុន្តែវាស្ថិតនៅក្នុងបណ្តាដ្រូនយោធា និងដ្រូនពិសេសៗដូចខាងក្រោម៖
១. ដ្រូនអត្តឃាតធុនស្រាល/មធ្យម (Kamikaze / Loitering Munitions)
ឧទាហរណ៍៖ Shahed-136 / Geran-2 (ល្បឿនមធ្យម ១៨០ គម/ម៉), Warmate (ប៉ូឡូញ - ល្បឿនសម្រុក ១៥០-១៨០ គម/ម៉), ឬ FP-1 Bober (អ៊ុយក្រែន)។
លក្ខណៈ៖ ដ្រូនប្រភេទនេះហោះចម្ងាយឆ្ងាយដោយប្រើស្លាបថេរ (Fixed-wing) និងម៉ាស៊ីនចេះដុតប្រេង ឬម៉ាស៊ីនអគ្គិសនីកម្លាំងខ្លាំង ដើម្បីស្ទុះទៅបុកគោលដៅក្នុងល្បឿនចន្លោះ ១៤០ - ១៨០ គម/ម៉។
២. ដ្រូនប្រយុទ្ធស្លាបថេរចម្ងាយឆ្ងាយ (Fixed-Wing Reconnaissance & Strike UAVs)
ឧទាហរណ៍៖ PD-2, Leleka-100, Shark UAV, ឬ ScanEagle។
លក្ខណៈ៖ នៅពេលហោះស៊ើបការណ៍ធម្មតា វាហោះក្នុងល្បឿន ៧០ - ៩០ គម/ម៉ ប៉ុន្តែនៅពេលត្រូវការ ហោះគេចពីការបាញ់ប្រហារ/EW ឬ ហោះតម្រង់ទៅគោលដៅ (Diving/Cruising max speed) វាអាចស្ទុះល្បឿនបានដល់ ១៤០ - ១៦០ គម/ម៉។
③. ដ្រូន FPV ប្រភេទពិសេស ឬ FPV Interceptors (ដ្រូនដេញចាប់)
ឧទាហរណ៍៖ FPV Quadcopters កែច្នៃ ឬ Custom-built FPV រៀបចំឡើងពិសេសសម្រាប់ស្ទាក់ចាប់ដ្រូនសត្រូវ (Anti-drone Interceptor)។
លក្ខណៈ៖ ដ្រូនប្រភេទនេះប្រើប្រាស់ម៉ូទ័រ Brushless កម្លាំងខ្លាំង និងអាគុយ High-discharge Rates (LiPo) ដើម្បីដេញតាម និងបុកដ្រូនត្រួតពិនិត្យ ឬដ្រូនអត្តឃាតផ្សេងទៀតនៅលើអាកាស ក្នុងល្បឿនពី ១៥០ ទៅ ២០០+ គម/ម៉។
ផលប៉ះពាល់លើប្រព័ន្ធ Starlink នៅល្បឿន ៤៤.៤៤ ម/វ (១៦០ គម/ម៉)
នៅពេលដ្រូនហោះក្នុងល្បឿន ៤៤.៤៤ ម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី៖
បញ្ហា Doppler Effect & Satellite Handover: ដោយសារដ្រូនផ្លាស់ទីចម្ងាយ ៤៥ ម៉ែត្ររៀងរាល់វិនាទី រួមផ្សំជាមួយនឹងផ្កាយរណប Starlink ខ្លួនឯងដែលហោះលើគន្លងតារាវីថីទាប (LEO) ក្នុងល្បឿនប្រហែល ៧,៦០០ ម/វ (២៧,០០០ គម/ម៉) ដែរនោះ ការប្តូរទិន្នន័យ (Handover) ពីផ្កាយរណបមួយទៅផ្កាយរណបមួយទៀតប្រឈមនឹងការប្រែប្រួលរលកញឹកញាប់ (Doppler Shift)។
ភាពមិនស្ថិតស្ថេរ៖ អង់តែន Starlink ធម្មតា (Standard Actuated) ដែលមិនមែនជាប្រភេទ Flat High Performance អាចនឹងមានបាតុភូតបាត់បង់កញ្ចប់ទិន្នន័យ (Packet Loss) ឬ Latency ឡើងកើនឡើងខ្លាំងដល់ ១៥០ - ៣០០ ms ភ្លាមៗ ឬផ្តាច់សញ្ញា (Drop connection) មួយរយៈពេលខ្លី រហូតទាល់តែដ្រូនបន្ថយល្បឿន ឬតម្រង់ទិសអង់តែនបានថេរឡើងវិញ។
បើសិនជា អ៊ុយក្រែនបន្តវាយប្រហារលើរោងចក្រប្រេងរុស្សីទៀត អាមេរិកនឹងផ្លាច់ប្រព័ន្ធផ្កាយរណប តើពេលនោះ អ៊ុយក្រែននឹងយកអ្វីមកជំនួស សម្រាប់ធ្វើសង្រ្គាមដ្រូនជាមួយរុស្សី?
ទោះបីជាសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រេចចិត្តបិទ ឬផ្អាច់ប្រព័ន្ធផ្កាយរណប Starlink ក្នុងករណីមានសម្ពាធនយោបាយ ឬជម្លោះគោលនយោបាយក៏ដោយ ក៏យោធាអ៊ុយក្រែនមានការត្រៀមបម្រុង និងបច្ចេកវិទ្យាជំនួសជាច្រើនរួចជាស្រេច ដើម្បីធានាថាប្រតិបត្តិការសង្គ្រាមដ្រូនមិនត្រូវរអាក់រអួល។
ជម្រើស និងប្រព័ន្ធបម្រុងសំខាន់ៗដែលអ៊ុយក្រែនអាចយកមកជំនួសរួមមាន៖
១. ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតផ្កាយរណបជំនួស (Alternative Satellite Constellations)
OneWeb: ជាប្រព័ន្ធផ្កាយរណបគន្លងតារាវីថីទាប (LEO) របស់ចក្រភពអង់គ្លេស និងដៃគូអន្តរជាតិ ដែលមានល្បឿនលឿន និង Latency ទាបប្រហាក់ប្រហែល Starlink។ អ៊ុយក្រែនធ្លាប់បានប្រើប្រាស់ និងសាកល្បងស្ថានីយ OneWeb ខ្លះរួចមកហើយសម្រាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយុទ្ធសាស្ត្រ។
Iridium Satcom: ជាប្រព័ន្ធផ្កាយរណបគន្លងទាប (LEO) ដ៏រឹងមាំបំផុតសម្រាប់យោធាអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ទោះបីជាមានកម្រិតបញ្ជូនទិន្នន័យ (Bandwidth) តូចជាង Starlink (សាកសមសម្រាប់តែការផ្ញើ Telemetry និងទិន្នន័យបញ្ជាខ្នាតតូច មិនមែនសម្រាប់ការឡាយវីដេអូ HD ផ្ទាល់ទេ) ប៉ុន្តែវាមានសមត្ថភាពទប់ទល់នឹងការកាត់ផ្តាច់ និងការរំខានកម្រិតខ្ពស់។
SES / Intelsat (GEO Satellites): ប្រព័ន្ធផ្កាយរណបគន្លងស្ថិរភាពភូមិសាស្ត្រ (Geostationary) ដែលអ៊ុយក្រែនប្រើប្រាស់ជាយូរមកហើយសម្រាប់ទំនាក់ទំនងទូទៅរបស់រដ្ឋាភិបាល និងយោធា។
២. បណ្តាញទំនាក់ទំនងវិទ្យុគ្របដណ្តប់លើដី (Terrestrial Mesh & RF Networks)
Military-Grade Mesh Radios (ឧ. Persistent Systems, DTC, Tandem): ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់ផ្កាយរណប អ៊ុយក្រែនប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធវិទ្យុឌីជីថលបែប Mesh ដែលអាចបញ្ជូនសញ្ញាគ្គន្លងតគ្នា (Hop) ពីដ្រូនមួយទៅដ្រូនមួយ ឬពីស្ថានីយបញ្ជាលើដីតាមរយៈអគារខ្ពស់ៗ ឬ mast បញ្ជូនសញ្ញា។ វាជួយឱ្យការបញ្ជាដ្រូនក្នុងរយៈចម្ងាយមធ្យមនៅតែអាចដំណើរការបានដោយមិនពឹងផ្អែកលើអវកាស។
AI Autonomous & Terminal Guidance (ប្រព័ន្ធបញ្ជាស្វ័យប្រវត្តិដោយ AI): នេះជាដំណោះស្រាយបច្ចេកវិទ្យាដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតសម្រាប់ដ្រូនអត្តឃាត (Kamikaze/FPV)។ ពេលដ្រូនហោះចូលដល់ចម្ងាយគោលដៅ ប្រព័ន្ធ AI លើដ្រូននឹងបើកដំណើរការមុខងារ Computer Vision ដើម្បីចាក់សោ (Lock) គោលដៅដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយមិនចាំបាច់ត្រូវការសញ្ញាបញ្ជាពីបញ្ជាការដ្ឋាន ឬអ៊ីនធឺណិតទៀតទេ (សូម្បីតែដាច់សញ្ញាទាំងស្រុងក៏ដ្រូននៅតែបុកត្រូវគោលដៅដែរ)។
៣. ការពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យា និងជំនួយពីអឺរ៉ុប
ប្រសិនបើអាមេរិកដកហូត Starlink អ៊ុយក្រែនអាចងាកទៅរកកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយ សហភាពអឺរ៉ុប (EU) តាមរយៈគម្រោងផ្កាយរណបអឺរ៉ុប IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnection and Security by Satellite) ដែលកំពុងអភិវឌ្ឍឡើងដើម្បីធានាអធិបតេយ្យភាពបច្ចេកវិទ្យាផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អឺរ៉ុប។
សង្រ្គាម ដ្រូន នៅ អ៊ុយក្រែន The Drone War at Ukraine
