ការវិវត្តិន៍នយោបាយថៃចំពោះកម្ពុជា៖ ប្រទេសថៃ ចលនាក្រុមទី ៣ ជាក្រុមរបស់ ពួកអាវលឿង ដឹកនាំបញ្ជាដោយ គណបក្សប្រជាជនថៃ បាននឹងកំពុងធ្វើបាតុកម្មបណ្តេញ អានុទីនចេញពីដំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ។ ក្រុមឡើងកាន់អំណាចសព្វថ្ងៃ គឺក្រុមអានុទីន បក្សអាវខៀវ Blue Shirt និងក្រុមបក្សភឿថៃរបស់តាក់ស៊ីន អាវក្រហម Red Shirt. ប្រជាជនថៃ ច្រ់ើនកុះករ បោះឆ្នោតគាំទ្រ បក្សប្រជាជនដើម្បីដឹកនាំធ្វើសង្រ្គាមប្រឆាំងកម្ពុជានិងប្រឆាំង ស្តេចសៀម កាលឆ្នាំ ២០២៥ ក្នុងស្ថានភាពនោះ ក្រុមតាក់ស៊ីននិងក្រុមអានុទីន បានដណ្តើមអំណាចយក រួចបន្តកិច្ចការធ្វើសង្រ្គាមប្រឆាំង និងឈ្លានពានកម្ពុជា តែទំលាក់ចោលការប្រឆាំង ស្តេចសៀម។ ស្ថានភាពបែបនេះ នាំឲ្យអានុទីន កាន់អំណាចបាន យូរជាងគេ គឺជាង ១ ឆ្នាំ ដែលសជាសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់របស់ បក្សអាវលឿងទៅវិញ ដូច្នេះ ពួកគេកំពុងធ្វើបាតុកម្មដើម្បីទំលាក់អានុទីន ពីព្រោះអាមេរិក កំពុងដាក់សម្ពាធ អានុទីនឲ្យ ដកទ័ពចេញពីទឹកដីកម្ពុជាតាមកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់។
ទឹកចិត្តកូនខ្មែរ ដឹងខ្លួនហើយឬនៅពួកសៀម ៩៩ ប្រទេស បានឈរនៅខាងកម្ពុជា បង្ខំឲ្យសៀមដកកងទ័ពចេញពីទឹកដីកម្ពុជាជាបន្ទាន់។
ហ៊ុល ម៉ារ៉ា
ទោះជាទាហានសៀម អ្នកនយោបាយសៀម ប្រឹងយករឿងកម្ពុជាជាឈ្នាន់ដើម្បីស្តារប្រជាប្រិយភាពខ្លួនយ៉ាងណាក្តី ក៏ប្រជាប្រិយភាពដែលឈរលើការបោកប្រាស់នេះមិននៅបានយូរអង្វែងទេ ។ កាលពីថ្ងៃសុក្រ ២០ វិច្ឆិកា ២០២៦ នេះ ក្រុម Gen Z ( អ្នកដែលកើតចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩៧ - ២០១២ ) បាននាំគ្នាធ្វើបាតុកម្មនៅក្នុងទីក្រុងបាងកកដើម្បីទាមទារកំណែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ( ជាអ្វីដែលអ្នកដឹកនាំសៀមខ្លាចបំផុត ) ទាមទារសមភាពក្នុងការអប់រំ សេដ្ឋកិច្ច និង កំណែលម្អបរិស្ថាន ។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីសៀម អានុទីន នៅពេលនេះបានជាប់ឈ្មោះជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីកណ្តុរ ( Noo ) ហើយ ។ ក្នុងរូប : ក្រុមបាតុករនៅលើទីលានប្រជាធិបតេយ្យនៃក្រុងបាងកក ប្រទេសសៀម - រូបថតកាសែតបាងកកប៉ុស្ត ចេញផ្សាយថ្ងៃសៅរ៍ ២១ វិច្ឆិកា ២០២៦
Kanharith Khieu #ThailandInvadedCambodia
KPT International
🚨ឆ្មាស៊ីកណ្តុរ! យុវជន Gen Z ថៃ ធ្វើបាតុកម្ម នាំគ្នាស្រែក «ម៉េវ» ដើម្បីដេញអានុទីន ឱ្យធ្លាក់តំណែង
ព្រោះតែការដឹកនាំដ៏អន់, អានុទីន ត្រូវរងសម្ពាធពីប្រជាជនខ្លួនឯង ដោយមិនមែនកំពុងប្រឈមមុខ ត្រឹមជាមួយបាតុកម្ម ដឹកនាំដោយមេភូមិភាគខាងត្បូងប៉ុណ្ណោះទេ ឥឡូវសូម្បីយុវជន Gen Z ក៏លើកគ្នាតវ៉ាថែមទៀត ដើម្បីបណ្តេញនាយករដ្ឋមន្ត្រីអសមត្ថភាពរូបនេះ ចេញពីតំណែង។
តាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់ Bangkok Post, បាតុកម្មនេះ ផ្តើមគំនិតដោយចលនា Free Thai Youth និង Studem ដែលបានប្រកូកប្រកាស ប្រមែប្រមូលគ្នា តាមបណ្តាញសង្គម TikTok។
ជាលទ្ធផល ពួកគេទទួលបានអ្នកចូលរួម ប្រមាណ ៦០០នាក់ សុទ្ធសឹងជាយុវជន Gen Z ដែលកំពុងមានអារម្មណ៍ពុះកញ្រ្ជោល មិនពេញចិត្តចំពោះការដឹកនាំប្រទេសរបស់អានុទីន និងចង់ឱ្យមានកំណែទម្រង់លើវិស័យអប់រំ។
ក្នុងការជួបជុំគ្នា នៅវិមានប្រជាធិបតេយ្យ កណ្តាលទីក្រុងបាងកក កាលពីរសៀលថ្ងៃសុក្រ ទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ មេបាតុកម្ម បានប្រកាសឱ្យអ្នកចូលរួម ស្រែកពាក្យ «ម៉េវ» សំដៅទៅលើសត្វឆ្វា ដើម្បីដេញសត្វកណ្តុរ ព្រោះអនុទីន ត្រូវបានប្រជាជនថៃ ហៅថា «កណ្តុរ»។
មិនត្រឹមតែស្រែកទេ បាតុករក៏លើកបដា និងកាន់ក្រដាស ដែលមានសញ្ញាហាមឃាត់សត្វកណ្តុរ ផងដែរ។
ទន្ទឹមនោះ ពួកគេ ក៏បានដាក់ការទាមទារធំៗ ចំនួន ៤ចំណុចផងដែរ ដូចជា៖
• ត្រូវទទួលបានការអប់រំ ប្រកបដោយគុណភាពស្មើភាពគ្នា និងបញ្ចប់វិសមភាពក្នុងវិស័យអប់រំ
• លើកកម្ពស់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសេរីភាពផ្នែកនយោបាយនៅក្នុងសាលារៀន រួមទាំងសិទ្ធិរបស់សិស្សានុសិស្ស ក្នុងការចូលរួមកំណត់បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរបស់សាលារៀន
• ទទួលស្គាល់យុវជនថា ជាអ្នកចូលរួមយ៉ាងសកម្ម ក្នុងការកំណត់អនាគតរបស់ពួកគេផ្ទាល់
• ធ្វើកំណែទម្រង់ជាមូលដ្ឋានលើប្រព័ន្ធអប់រំ ព្រោះសព្វថ្ងៃ ថៃផ្តល់អាទិភាពខ្លាំងពេក ទៅលើការផលិតកម្លាំងពលកម្ម សម្រាប់បម្រើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចមូលធននិយម ប៉ុន្តែមិនព្រមអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មកទល់ពេលនេះ ពួកគេនៅតែមិនទាន់ទទួលបានការឆ្លើយតប ពីតំណាងរដ្ឋាភិបាលណាមួយសោះឡើយ ហើយមេបាតុកម្ម ក៏មិនទាន់បញ្ជាក់ដែរ ថាតើ ពួកគេនឹងបន្តតវ៉ា យូរប៉ុនណាទៀត៕
ប្រភព៖ Bangkok Post, Khaosod & The Standard
Um Sam An
Thursday 23 July 2026 at 12:2423 July
រូបថតទី១គឺកាសុីណូអានសេះ នៅច្រកអានសេះ ខេត្តព្រះវិហារ ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ៥៣០ម៉ែត្រពីបន្ទាត់ព្រំដែន ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះ ទាហានថៃកំពុងគ្រប់គ្រងកាសុីណូអានសេះរបស់ខ្មែរ។ រូបថតទី២គឺកាសុីណូបឹងត្រកួន ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ១៨១ម៉ែត្រពីបន្ទាត់ព្រំដែនមុនសង្គ្រាមលើកទី២ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះ ទាហានថៃកំពុងគ្រប់គ្រងកាសុីណូបឹងត្រកួនរបស់ខ្មែរ។ ទាហានថៃកំពុងគ្រប់គ្រងទឹកដីខ្មែរចំនួន៤ភូមិនៅតំបន់បឹងត្រកួននេះ។ រូបថតទី៣និងទី៤គឺកាសុីណូបឹងត្រកួននៅតំបន់បឹងត្រកួន មានចម្ងាយជាង១១០០ម៉ែត្រពីបន្ទាត់ព្រំដែននៃផែនទីខ្នាត១/២០០ ០០០ របស់បារាំង។
ទាហានថៃបានផ្លោងគ្រាប់និងទម្លាក់គ្រាប់ពីលើយន្តហោះ F-16 លើកាសុីណូខ្មែរនៅតំបន់បឹងត្រកួននិងច្រកអានសេះកាលពីសង្គ្រាមលើកទី២។ នេះជាភស្តុតាងបន្ថែមដែលរដ្ឋាភិបាល២៣តុលា ត្រូវដាក់ទៅតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ICC ដែលទាហានថៃបានផ្លោងគ្រាប់និងទម្លាក់គ្រាប់ពីលើយន្តហោះ F-16 លើកាសុីណូខ្មែរដែលស្ថិតក្នុងទឹកដីខ្មែរនៅតំបន់បឹងត្រកួននិងច្រកអានសេះ។ យោធាថៃបានប្រើយន្តហោះចម្បាំង F-16 ទម្លាក់គ្រាប់និងផ្លោងគ្រាប់លើកាសុីណូខ្មែរនៅតំបន់ថ្មដា បឹងត្រកួន អូរស្មាច់និងច្រកអានសេះ ដែលបណ្តាលអោយស្លាប់ជនសុីវិលខ្មែរនិងជនសុីវិលបរទេស។
Fresh News
Friday 10 July 2026 at 16:1910 July
·
បច្ចុប្បន្នភាពពីព្រំដែននៅតំបន់បឹងត្រកួន ភូមិព្រៃចាន់ ភូមិជោគជ័យ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ទីដែលយោថៃដាក់ទូកុងតឺន័រព័ទ្ធយកផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរខុសច្បាប់ ក្រោយបទឈប់បាញ់
(បន្ទាយមានជ័យ)៖ តំបន់បឹងត្រកួន ស្រុកថ្មពួក, ភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ស្រុកអូរជ្រៅ ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ គឺជាទីតាំងក្នុងចំណោមទីតាំងផ្សេងទៀតរបស់កម្ពុជា ដែលរងការឈ្លានពានចូលកាន់កាប់ ដោយខុសច្បាប់ពីសំណាកយោធាថៃ ក្រោយបទឈប់បាញ់រវាងកងទ័ពកម្ពុជា-ថៃ បានចូលជាធរមានកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។
ការឈ្លានពានដ៏គឃ្លើនរបស់យោធាថៃ មកលើទីតាំងស៉ីវិលកម្ពុជាបានបណ្តាលឱ្យប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនគ្រួសារ បានរត់ភៀសខ្លួនចេញពីលំនៅឋាន ហើយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនត្រូវបានបំផ្លាញ។
កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ បទឈប់បាញ់មួយត្រូវបានប្រកាស ប៉ុន្តែរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកនៅតែមិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅកាន់ផ្ទះសម្បែងរបស់ខ្លួនបាននៅឡើយ ដោយសារតែភូមិឋានពលរដ្ឋខ្មែរ ស្លូតត្រង់មួយចំនួនត្រូវយោធាថៃ បានរាយបន្លាលួស និងដាក់ទូកុងតឺន័រព័ទ្ធយកដោយរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ។
គួរឱ្យដឹងថា ក្រោយបទឈប់បាញ់ចូលជាធរមាន យោធាថៃបានដាក់ទូកុងតឺន័រចំនួន២០កន្លែង ដែលទូកុងតឺន័រជិត១០០ទូ នៅភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ និងតំបន់បឹងត្រកួន ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។
រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តែងតែបញ្ជាក់ម្តងហើយម្តងទៀត ដោយមិនទទួលស្គាល់ជាដាច់ខាតនូវការកែប្រែខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដោយការប្រើប្រាស់កម្លាំងឡើយ។ ជាមួយគ្នានេះ តាមរយៈក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ កម្ពុជាបានដាក់លិខិតតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ និងស្នើឱ្យថៃគោរពឱ្យបានពេញលេញនូវស្មារតីនៃសេចក្តីប្រកាសរួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៦ គោរពច្បាប់អន្តរជាតិ បូរណភាពទឹកដី និងកិច្ចព្រមព្រៀងនានាដែលមានស្រាប់ ដើម្បីរក្សាសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរ៕
Chan Born
Wednesday 12 August 2026 at 20:0512 August
ព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ៖ នេះជាការប្រៀបធៀបជំរុំ ណងចាន់ និង ជំរុំព្រៃចាន់។ ប្រទេសថៃ ព្យាយាមបំបែកបំបាក់ខ្មែរ ដោយផ្សាយថា ជំរុំ ណងចាន់ ជាទឹកដីខ្មែរ ពេលខ្មែរទាមទារ ពួកគេនឹងឃើញថា ខ្មែរឈ្លានពានទឹកដីថៃ។ ណងចាន់ លាតសន្ធឹងនៅក្នុងទឹកដីថៃ ឯ ព្រៃចាន់ ជាទឹកដីគ្រប់គ្រងដោយ រដ្ឋាភិបាល សឺនសាន ជំនាន់នោះ។ ការបោះឆ្នោត ១៩៩៣ គឺទទួលស្គាល់រដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់កម្ពុជា ដែលទឹកដីកម្ពុជាយកតាមផែនទី ១/២០០ ០០០ ដូច្នេះ ថែ មិនត្រូវព្យាយាម ចូលមកបំបែកបំបាក់ខ្មែរឡើយ។ កម្ពុជាគ្មានហេតុផលណាទៅឈ្លានពាន យក ណង ចាន់ នោះទេ ខ្មែរគ្រប់គ្រងតែទឹកដីតំបន់ ព្រៃចាន់ ជោគជ័យ បឹងត្រកួន...តាមផែនទី បារាំង សៀម។
Chan Born
Saturday 20 September 2025 at 09:3020 September 2025
ព្រំដែន កម្ពុជាថៃ៖ ពួកខ្មាំងសៀមបានចេញច្បាប់អាជ្ញាសឹករួចហើយ និងពិម្សិល អភិបាលខេត្តជាប់ព្រំដែនកម្ពុជា បានអនុមត្តិច្បាប់ សម្លាប់ Licence to Kill ច្បាប់ចាប់ដាក់គុក ច្បាប់ចាប់ជាចំណាប់ខ្មាំង សម្រាប់ជនជាតិខ្មែរណាដែលពួកវា ចោទថា ជនជាតិឈ្លានពានទឹកដីថៃ។ ពួកខ្មាំង គូសផែនទី ថ្មីមួយ ដោយឲ្យក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ស្រុក អនុវត្តន៍តាមផែនទីនោះ ដូចមាន ក្នុងផែនទីនេះស្រាប់ នៅ តំបន់ បឹងត្រកួន។ ទូទាំង ៨៥០ គម តាមព្រំដែន ថៃកម្ពុជា សុទ្ធតែមាន ផែនទីនេះ គឺ ព្រំដែនឃុំ !!!! ព្រំដែនស្រុក ព្រំដែនខេត្ត !! និង ព្រំដែនប្រទេសថៃ
Chan Born
ថៃ បញ្ជូនសារជាច្រើនដងអំពីគោលបំណងបើកព្រំដែន ថៃ កម្ពុជាឡើងវិញ ចំណែក រដ្ឋាភិបាលសៀមស្រម៉ោល បន្តរក្សាកងទ័ពសៀមលើទឹកដីខ្មែរនិងប្តេជ្ញាមិនបើកព្រំដែន។ ខាងកម្ពុជា បញ្ជូនសារទៅវិញថា កម្ពុជាគ្មានការចាំបាច់ដើម្បីបើកព្រំដែនឡើងវិញទេ។ រដ្ឋាភិបាលថៃ កំពុងប្រកួតប្រជែងជាមួយ រដ្ឋាភិបាល សៀម តាមរយៈសង្រ្គាមសេដ្ឋកិច្ច កងទ័ពរៀងៗខ្លួន ដូច្នេះ កម្ពុជា ត្រូវតែអត់ធ្មត់ កុំបើកព្រំដែនឡើងវិញ។ យើងធ្លាប់បានជោគជ័យក្នុងការបិទច្រក ប្រាសាទព្រះវិហារ ដូច្នេះ យើងត្រូវរក្សាការបិទយូរទៀត។ នេះជាក្រុមហ៊ុនធំៗរបស់ សៀម ដែលកំពុងធ្វើអាជីវកម្មដើម្បីចិញ្ចឹមរដ្ឋាភិបាល កងទ័ពសៀម មិនមែន ថៃ ។
BAYON Radio News
អ្នកជំនាញ៖ ការទូតរបស់កម្ពុជា ជំរុញឱ្យថៃគោរពកិច្ចព្រមព្រៀង និងដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធី
ភ្នំពេញ៖ កម្ពុជាបន្តប្រើប្រាស់យន្តការការទូត និងច្បាប់អន្តរជាតិ ជាមូលដ្ឋានក្នុងការការពារអធិបតេយ្យភាព និងស្វែងរកដំណោះស្រាយវិវាទព្រំដែនជាមួយថៃដោយសន្តិវិធី។ អ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយយល់ថា ការប្រកាន់ខ្ជាប់គោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ និងការជំរុញឱ្យភាគីថៃគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងដែលប្រទេសទាំងពីរមានស្រាប់ គឺជាគន្លឹះសំខាន់ក្នុងការបញ្ចៀសភាពតានតឹង និងឈានទៅរកសន្តិភាពយូរអង្វែង។
លោកបណ្ឌិត អាន ប៉ាស្ទី អ្នកស្រាវជ្រាវផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ និងច្បាប់អន្តរជាតិ មានប្រសាសន៍ថា ការលើកយកបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃទៅកាន់វេទិកាអន្តរជាតិ គឺជាការប្រើប្រាស់យន្តការការទូត ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ លោកបណ្ឌិតបញ្ជាក់ថា តាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ប្រទេសកម្ពុជាជារដ្ឋឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ និងមានបូរណភាពទឹកដីដែលមិនអាចរំលោភបំពានបាន។ ដូច្នេះ ការការពារអធិបតេយ្យភាពត្រូវធ្វើឡើងតាមយន្តការសមស្រប និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។
លោកបណ្ឌិតបន្ថែមថា គោលការណ៍ស្នូលនៃធម្មនុញ្ញអាស៊ាន និងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ សុទ្ធតែសង្កត់ធ្ងន់លើការគោរពអធិបតេយ្យភាពរបស់រដ្ឋ ការមិនប្រើប្រាស់កម្លាំង និងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី ដើម្បីរក្សាសន្តិភាព និងសន្តិសុខអន្តរជាតិ។ ការចូលរួមរបស់កម្ពុជានៅក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិ បានបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជាក្នុងការដោះស្រាយវិវាទរវាងរដ្ឋនិងរដ្ឋ តាមរយៈយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ និងគោលការណ៍នៃធម្មនុញ្ញអាស៊ាន និងអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ជាមួយគ្នានេះ បញ្ហាមនុស្សធម៌ត្រូវបានចាត់ទុកជាអាទិភាព ដែលភាគីពាក់ព័ន្ធគួរយកចិត្តទុកដាក់ជាចម្បង។
លោកបណ្ឌិតមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហេតុនេះហើយបានជាគ្រប់មេដឹកនាំអាស៊ាន និងពិភពលោក នៅពេលដែលចូលរួមពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងបញ្ហាកម្ពុជា-ថៃ តែងតែលើកឡើងមុនគេគឺ បញ្ហាមនុស្សធម៌ ត្រូវតែយកចិត្តទុកដាក់អាទិភាពទីមួយ។នេះជាគោលការណ៍ជាសកល។ សរុបជារួម សូម្បីតែធម្មនុញ្ញនៃ អង្គការហ្វ្រង់កូហ្វូនី នៅក្នុងមាត្រា ១ ក៏បានកំណត់ថា ឱ្យរដ្ឋទាំងអស់ត្រូវតែបង្ការ និងជួយដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី និងគាំទ្រសន្តិភាព»។
ចំណែកលោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា អ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ មានប្រសាសន៍ថា ការបង្ហាញការពិតទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ គឺជារឿងចាំបាច់ ដើម្បីឱ្យពិភពលោកបានយល់ពីស្ថានភាពជាក់ស្តែង ជាពិសេសផលប៉ះពាល់ផ្នែកមនុស្សធម៌ដែលប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាកំពុងជួបប្រទះ។ ទោះបីភាគីថៃតែងតែអះអាងថា ខ្លួនគោរពច្បាប់អន្តរជាតិក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាជាង២ម៉ឺននាក់នៅមិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅកាន់លំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញបាននៅឡើយ។
លោកបណ្ឌិតយល់ថា៖ «ក្នុងនាមជាប្រទេសស្ថាបនិកមួយដែលបានបង្កើតអាស៊ាន ថៃគួរប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍សន្តិភាព ការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី»។
បើតាមអ្នកជំនាញ ប្រជាជនកម្ពុជា និងប្រជាជនថៃមិនគួរមានការស្អប់ខ្ពើមគ្នានោះទេ ព្រោះកម្ពុជាចង់រស់នៅជាមួយប្រទេសជិតខាងដោយសន្តិភាព សុខដុមរមនា និងការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក។ អ្វីដែលសំខាន់ គឺការជៀសវាងសកម្មភាពជ្រុលនិយមដែលអាចបង្កភាពតានតឹង និងរារាំងដល់ការរស់នៅដោយសន្តិភាពរបស់ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ៕
សម្រង់សៀវភៅ- Book Quotes · វ៉ាត់៚
🚨ចលនាម្រាមដៃ ៣ របស់ក្រុមបាតុករថៃ ធ្លាប់ធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងស្ដេចថៃ ឥឡូវបានងើបឡើងផ្ទុះកក្រើកសារជាថ្មីម្ដងទៀតហើយ គឺក្រោយ អនុទិន ប្រាប់អ្នកកាសែតចិនថា «ថៃ ៩០% មានដើមកំណើតមកពីចិន រាប់រយឆ្នាំមកហើយ»។ តើ អនុទិន ទប់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីជាប់ឬអត់?
អ្នកនយោបាយស្រុកថៃ ញញើតខ្លាំងជាងគេគឺបាតុកម្មម្រាមដៃ ៣ នេះហើយ។ កាលអំឡុងឆ្នាំ ២០២០ គឺចលនាម្រាមដៃ ៣ ចាប់ផ្ដើមមានឥទ្ធិពល និងកក្រើកខ្លាំងបំផុតនៅក្នុងប្រទេសថៃ។ កាលណោះ ក្រុមនិស្សិត និងយុវជន បានដឹកនាំធ្វើបាតុកម្មយ៉ាងគគ្រឹកគគ្រេង នៅក្នុងរាជធានីបាងកក និងតាមបណ្ដាខេត្តជាច្រើនទៀត ដើម្បីទាមទារឱ្យលោក ប្រាយុទ្ធ ចុះចេញពីតំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។
ថ្វីត្បិតតែពួកគេមិនអាចទម្លាក់លោក ប្រាយុទ្ធ ចេញពីតំណែងបានភ្លាមៗក៏ដោយ ប៉ុន្តែពួកគេបានបង្កើតសម្ពាធនយោបាយដ៏ធំមួយទៅដល់លោក ប្រាយុទ្ធ និងរាជរដ្ឋាភិបាលថៃផងដែរ។
DND TV
🚨🇹🇭អនុទីននិយាយថា បើនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជានៅតែបន្តលើយន្តការ UNCLOS នោះការចរចាទាំងអស់ទាំងព្រំដែនគោក និងព្រំដែនទឹកនឹងត្រូវបិទផ្អាក
អ្វីជាគោលបំណងថ្លែងបែបនេះ? អនុទីននិយាយថា បើនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជានៅតែបន្តលើយន្តការ UNCLOS នោះការចរចាទាំងអស់ទាំងព្រំដែនគោក និងព្រំដែនទឹកនឹងត្រូវបិទផ្អាក
ការថ្លែងរបស់លោក អនុទីន ឆានវីរៈគុល (Anutin Charnvirakul) ក្នុងតួនាទីជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ឬមេដឹកនាំនយោបាយជាន់ខ្ពស់របស់ថៃ ដែលព្រមានអំពីការបិទផ្អាកការចរចាព្រំដែនគោក និងព្រំដែនទឹក ប្រសិនបើកម្ពុជានៅតែបន្តប្រើប្រាស់យន្តការអន្តរជាតិ UNCLOS ត្រូវបានអ្នកវិភាគនយោបាយ និងអ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិមើលឃើញថា ជាយុទ្ធសាស្ត្រពហុបំណងដែលរួមបញ្ចូលទាំងការដាក់សម្ពាធការទូត ការការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ និងការគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍នយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ថៃ៖
១. ការរក្សាជំហរចរចាទ្វេភាគី និងបញ្ចៀសយន្តការអន្តរជាតិតាមទស្សនៈរបស់អ្នកវិភាគគោលនយោបាយការបរទេស ភាគីថៃតែងតែផ្តល់អាទិភាពដល់ យន្តការទ្វេភាគី (Bilateral Mechanism) ជាពិសេសតាមរយៈអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០១ (MOU 2001) និងគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែន (JBC)៖ការគ្រប់គ្រងលទ្ធផលចរចា៖ យន្តការទ្វេភាគីអនុញ្ញាតឱ្យថៃរក្សាអំណាចតថ្លៃដោយផ្ទាល់ និងគ្រប់គ្រងល្បឿននៃការចរចាបានប្រសើរជាងការនាំយកសំណុំរឿងទៅកាន់តុលាការ ឬអាជ្ញាកណ្តាលអន្តរជាតិក្រោមក្របខ័ណ្ឌ UNCLOS ដែលអាចនាំឱ្យមានសេចក្តីសម្រេចដែលថៃមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន។បទពិសោធន៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ អ្នកសង្កេតការណ៍កត់សម្គាល់ថា ថៃមានភាពរសើបខ្លាំងចំពោះយន្តការតុលាការអន្តរជាតិ ដោយសារប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារ (ឆ្នាំ១៩៦២ និងឆ្នាំ២០១៣) ដូច្នេះការព្រមានបិទតុចរចាទាំងអស់ គឺជាវិធីបង្ខំឱ្យកម្ពុជាបន្តស្ថិតនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌចរចាទ្វេភាគី។
២. ការភ្ជាប់សំណុំរឿងព្រំដែនគោក និងទឹកដើម្បីបង្កើនទម្ងន់តថ្លៃ (Issue Linkage)ការលើកឡើងថា «បិទផ្អាកទាំងព្រំដែនគោក និងព្រំដែនទឹក» គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រភ្ជាប់បញ្ហាចូលគ្នា ដើម្បីបង្កើនសម្ពាធ៖ផលប៉ះពាល់ដល់ការអភិវឌ្ឍរួម៖ ការផ្អាកការចរចាព្រំដែនទឹក មានន័យថាការចរចាលើ OCA នឹងត្រូវជាប់គាំង ដែលប៉ះពាល់ដល់ផែនការទាញយកធនធានថាមពលរួមគ្នា។សម្ពាធលើការបោះបង្គោលព្រំដែនគោក៖ ការផ្អាកយន្តការ JBC លើព្រំដែនគោក អាចធ្វើឱ្យការដោះស្រាយបញ្ហានៅតាមច្រកព្រំដែន ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចតាមព្រំដែន និងការបោះបង្គោលព្រំដែនដែលនៅសេសសល់ត្រូវរាំងស្ទះ ដើម្បីឱ្យភាគីម្ខាងទៀតថ្លឹងថ្លែងពីតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយមុននឹងសម្រេចចិត្តដើរផ្លូវអន្តរជាតិ។
៣. ការឆ្លើយតបនឹងសម្ពាធនយោបាយផ្ទៃក្នុង និងចរន្តជាតិនិយមនៅថៃនៅក្នុងឆាកនយោបាយថៃ បញ្ហាព្រំដែន និងអធិបតេយ្យភាព (ជាពិសេសជុំវិញកោះគុត និង MOU 2001) តែងតែត្រូវបានក្រុមប្រឆាំង និងក្រុមជាតិនិយមយកមកធ្វើជាប្រធានបទវាយប្រហាររដ្ឋាភិបាល៖ការបង្ហាញជំហរម៉ឺងម៉ាត់៖ ក្នុងនាមជាមេដឹកនាំគណបក្សភូមិចៃថៃ (Bhumjaithai Party) និងជាឥស្សរជនសំខាន់ក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល លោក អនុទីន ត្រូវបង្ហាញជំហររឹងមាំការពារអធិបតេយ្យភាពថៃ ដើម្បីទប់ទល់នឹងការចោទប្រកាន់ពីក្រុមជាតិនិយមថៃ ដែលបារម្ភថាថៃអាចបាត់បង់ផលប្រយោជន៍ដែនសមុទ្រ ឬកោះគុត។ការរក្សាស្ថិរភាពនយោបាយ៖ ការប្រកាសជំហរតឹងរ៉ឹងបែបនេះ ជួយបន្ថយកម្តៅនយោបាយផ្ទៃក្នុង និងបង្ហាញដល់អ្នកបោះឆ្នោតថៃថា រដ្ឋាភិបាលមិនព្រមចុះញ៉មចំពោះការដាក់សម្ពាធពីខាងក្រៅឡើយ។
៤. ទិដ្ឋភាពផ្លូវច្បាប់ និងជំហររបស់ភាគីកម្ពុជាផ្ទុយទៅវិញ អ្នកជំនាញច្បាប់អន្តរជាតិ និងអ្នកតាមដាននយោបាយកម្ពុជា បានបង្ហាញទស្សនៈផ្សេងគ្នាជុំវិញបញ្ហានេះ៖សិទ្ធិក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ៖ កម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នលើអនុសញ្ញា UNCLOS រួចហើយ (ឬប្រើប្រាស់គោលការណ៍ច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិជាមូលដ្ឋាន) ដែលផ្តល់សិទ្ធិដល់រដ្ឋភាគីក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ប្រសិនបើការចរចាទ្វេភាគីអូសបន្លាយពេលយូរដោយគ្មានលទ្ធផល (ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០១ មក)។ការបកស្រាយលើកោះគុត៖ ភាគីកម្ពុជាតែងតែបញ្ជាក់ថា ការលើកយកច្បាប់អន្តរជាតិមកប្រើ គឺដើម្បីធានាភាពយុត្តិធម៌ តម្លាភាព និងច្បាស់លាស់តាមស្តង់ដារសកល មិនមែនជាការបង្កជម្លោះនោះទេ។សរុបមក ការថ្លែងរបស់លោក អនុទីន គឺជា «សារនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រទប់ស្កាត់» (Deterrence Strategy) ដែលមានគោលដៅបង្ខំឱ្យកម្ពុជារក្សាការចរចានៅត្រឹមកម្រិតទ្វេភាគី ការពារផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច និងអធិបតេយ្យភាពតាមការចង់បានរបស់ថៃ ព្រមទាំងពង្រឹងប្រជាប្រិយភាពនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់លោកផ្ទាល់។
Bunnath Sam is in Phnom Penh.
a day agoFriday 20 November 2026 at 12:251d
·
Georeferencer នៅក្នុង QGIS គឺជាឧបករណ៍សម្រាប់ «កំណត់និយាមកាយោងភូមិសាស្ត្រ» ដល់រូបភាពស្កែន ឬផែនទីក្រដាសចាស់ៗ (ឧទាហរណ៍ ផែនទីមាត្រដ្ឋាន 1:200,000 ក្នុងសម័យសន្ធិសញ្ញាសៀម–បារាំង នៅក្នុងរូបភាព ដែលមិនទាន់មានប្រព័ន្ធនិយាមកាយោងភូមិសាស្ត្រភ្ជាប់មកជាមួយក្នុងឯកសាររូបភាព) ដើម្បីឱ្យរូបភាពផែនទីនោះអាចដាក់ត្រួតលើប្រព័ន្ធនិយាមកាយោងសម័យថ្មីបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងយកទៅប្រៀបធៀបវិភាគរួមជាមួយទិន្នន័យលំហផ្សេងៗទៀត ដូចជា DEM Copernicus 30 ម៉ែត្រ បន្ទាត់វណ្ឌកម្ពស់ (Contours) ឬខ្សែជម្រាលភ្នំបែងចែកទឹក (Watershed / សន្ទះទឹក) ពិតប្រាកដបានដោយផ្ទាល់។
តើធ្វើ Georeferencer ដើម្បីអ្វី?
* ដាក់ផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រឱ្យចំទីតាំងពិត៖ បំប្លែងនិយាមកាភីកសែលនៃរូបភាពស្កែន (ជួរដេក/ជួរឈររបស់រូបភាព) ឱ្យត្រូវគ្នានឹងនិយាមកាផែនដីពិត (ឧទាហរណ៍ WGS84 ឬ UTM Zone 47N / EPSG:32647) ដែលធ្វើឱ្យអាចវាស់ចម្ងាយ មុំទិស (Bearing) និងទីតាំងភូមិសាស្ត្រលើផែនទីចាស់ធៀបនឹងទិន្នន័យបច្ចុប្បន្នបាន។
* ពិនិត្យភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន និងខ្សែបែងចែកទឹក៖ នៅពេលដាក់ផែនទី 1:200,000 ត្រួតពីលើបន្ទាត់វណ្ឌកម្ពស់ និងទិន្នន័យកម្ពស់ Copernicus DEM នឹងឃើញច្បាស់ថាខ្សែបន្ទាត់ពីផែនទីចាស់ (ខ្សែពណ៌បៃតងក្នុងរូបភាព) និងខ្សែបែងចែកទឹកដែលគណនាពីសណ្ឋានដីពិត (ខ្សែពណ៌ខៀវក្នុងរូបភាព) ត្រូវគ្នា ឬឃ្លាតគ្នានៅត្រង់ចំណុចណាខ្លះ។
* វាយតម្លៃភាពឃ្លាតនៃការគូរ និងការស្កែន៖ ផែនទីចាស់ៗតែងមានការកោង/រួញនៃក្រដាស ការស្កែន ឬភាពឃ្លាតខាងធរណីមាត្រពីការស្ទង់មតិកាលពីអតីតកាល។ ការធ្វើ Georeferencer ជួយឱ្យមើលឃើញតម្លៃភាពឃ្លាត (Residual) និងជ្រើសរើសគំរូបំប្លែងនិយាមកា (Transformation) ឱ្យសមស្របនឹងការងារវិភាគ។
🟥 ជំហាននៃការធ្វើ Georeferencer នៅក្នុង QGIS
* បើកឧបករណ៍ Georeferencer
ផ្ទាំង QGIS ដើម
ចូលទៅកាន់ម៉ឺនុយខាងលើ Layer > Georeferencer (ឬបើកពីរបារឧបករណ៍ Raster ប្រសិនបើបានដំឡើងកម្មវិធីបន្ថែម/ម៉ូឌុលរួច)។
ការផ្ទៀងផ្ទាត់ (Verification)៖ ផ្ទាំង Georeferencer បើកឡើងមករួមជាមួយផ្ទៃទទេសម្រាប់ដាក់រូបភាពផែនទី។
* នាំចូលរូបភាពផែនទីស្កែន និងកំណត់តម្លៃ Transformation
នៅក្នុងផ្ទាំង Georeferencer
ចុចប៊ូតុង Open Raster ដើម្បីជ្រើសរើសឯកសាររូបភាពផែនទី 1:200,000 បន្ទាប់មកចុចប៊ូតុង Transformation Settings ដើម្បីកំណត់ Transformation type (ឧទាហរណ៍ Thin Plate Spline សម្រាប់ផែនទីចាស់ដែលមានការបิดបែនចំពោះចំណុចជាច្រើនកន្លែង ឬ Polynomial / Helmert / Projective តាមលក្ខណៈទិន្នន័យ) ជ្រើសរើស Resampling method កំណត់ Target SRS (ប្រព័ន្ធនិយាមកាគោលដៅ) និងបញ្ជាក់ថតឯកសារលទ្ធផល (Output raster)។
ការផ្ទៀងផ្ទាត់ (Verification)៖ រូបភាពផែនទីបង្ហាញនៅក្នុងផ្ទាំង Georeferencer ហើយតម្លៃ Transformation Settings ត្រូវបានរក្សាទុករួចរាល់។
* ចុចចំណុចគ្រប់គ្រងរួមគ្នារវាងផែនទីចាស់ និងផែនទីយោង
ភ្ជាប់ចំណុចយោង (GCPs)
ចុចឧបករណ៍ Add Point រួចចុចលើចំណុចសម្គាល់ដែលអាចកំណត់ទីតាំងបានច្បាស់លាស់លើផែនទីចាស់ (ឧទាហរណ៍ ផ្លូវបំបែក ផ្លូវទឹក កំពូលភ្នំ ឬបន្ទាត់ក្រឡានិយាមកាដែលអាចទុកចិត្តបាន) បន្ទាប់មកជ្រើសរើស From Map Canvas ដើម្បីចុចចំណុចដូចគ្នានៅលើផែនទីយោង/ស្រទាប់ទិន្នន័យសម័យថ្មីក្នុងផ្ទាំង QGIS ដើម (ឬបញ្ចូលតម្លៃនិយាមកា X, Y ដោយផ្ទាល់)។ ធ្វើដដែលៗជាច្រើនចំណុចរាយប៉ាយពេញផ្ទៃតំបន់។
ការផ្ទៀងផ្ទាត់ (Verification)៖ ចំណុចគ្រប់គ្រង (GCP) បង្ហាញលើផែនទី និងនៅក្នុងតារាង GCP Table ខាងក្រោម រួមជាមួយតម្លៃ dX, dY និង Residual បង្ហាញឱ្យពិនិត្យមើលភាពឃ្លាត។
* បញ្ជាដំណើរការ Georeferencing និងពិនិត្យការត្រួតពីលើ
បង្កើតឯកសារផែនទីមាននិយាមកាយោង
ចុចប៊ូតុង Start Georeferencing (រូបតំណាងត្រីកោណពណ៌បៃតង / ព្រួញចាក់) ដើម្បីបង្កើតឯកសារ GeoTIFF ដែលមាននិយាមកាយោងពិត។ នៅពេលរួចរាល់ សូមនាំស្រទាប់លទ្ធផលមកបើកធៀបជាមួយ DEM Copernicus 30 ម៉ែត្រ និង បន្ទាត់វណ្ឌកម្ពស់ ក្នុងផ្ទាំង QGIS ដើម្បីពិនិត្យមើលភាពស្និទ្ធគ្នានៃចំណុចសំខាន់ៗ និងខ្សែបែងចែកទឹក។
ការផ្ទៀងផ្ទាត់ (Verification)៖ ផែនទី 1:200,000 ដាក់ត្រួតលើសណ្ឋានដី និងបន្ទាត់វណ្ឌកម្ពស់បានចំទីតាំង ហើយខ្សែបែងចែកទឹកពណ៌បៃតង និងពណ៌ខៀវអាចប្រៀបធៀបគ្នាបានយ៉ាងច្បាស់។
🟥 ខ្សែពណ៌បៃតងគឺជាខ្សែបែងចែកទឹកក្នុងផែនទី ១ លើ ២ សែន (1:200,000) និងពណ៌ខៀវគឺជាខ្សែបែងចែកទឹកក្នុងផែនទី Raster ពី Copernicus DEM 30 ស្រង់យក Contours ជាខ្សែពណ៌ខ្មៅ ខ្សែពណ៌ខ្មៅដែលនៅជិតៗគ្នានោះគឺជាច្រាំងថ្មចោទ / ជម្រាលចោទ ។
អត្ថបទនេះដកស្រង់នឹងបកប្រែដោយ Bunnath Sam
មេទ័ព លីពូ
ក្រុមអ្នកតវ៉ា Gen Z បានកាន់បដាដែលមានរូបសត្វកណ្តុរ ហើយត្រូវបានគូសខ្វែងដោយសញ្ញាហាមឃាត់ពណ៌ក្រហម នៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ក្នុងទីក្រុងបាងកក ។ បដាទាំងនោះគឺជាការលេងពាក្យដោយយោងទៅលើឈ្មោះហៅក្រៅថា «នូ» (Nu - หนู) ដែលមានន័យថា «កណ្តុរ» ចង់សំដៅថា លោក អានុទីន គឺជាសត្វកណ្តុរមហាចង្រៃនៅក្នុងសង្គម នយោបាយសៀម ។
ការតវ៉ានេះ រៀបចំឡើងដោយក្រុមនិស្សិត និងយុវជន ដោយទាមទារឱ្យមានកំណែទម្រង់វិស័យអប់រំ ការពង្រីកសិទ្ធិរបស់សិស្សនិស្សិត និងការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសថៃ។
ការដែលយុវជនបោះបោរក៏ជាសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ដែរ ព្រោះមានប្រទេសជាច្រើន បានដួលរលំដោយសាររលកបដិវត្តន៍របស់យុវជន ដូចជាបង់ក្លាដែស , ស្រីលង្កា ជាដើម ។ ការដែលមានវិបត្តិផ្ទៃក្នុង ក៏អាចជះឥទ្ធិពលមកដល់ព្រំដែនដែរ បើសិនជាបាតុកម្មនេះបន្តរីកធំ សៀមអាចយកលេសបញ្ហាព្រំដែន ដើម្បីបន្ថយស្ថានការណ៍ក្នុងប្រទេស ដូចកាលពីពេលដែល ផៃថងថាន់ អស់តំណែងភ្លាម ដើម្បីគ្រប់គ្រង់នយោបាយក្នុងប្រទេស សៀម វ៉ៃខ្មែរ វគ្គ១ ភ្លាមដើម្បីទាញស្ថានការណ៍ព្រំដែនជាប្រធានបទ កុំឲ្យប្រជាជនជ្រួលច្របល់ ។ បើសិនជាបាតុកម្មស្រុកវារីកធំ បងប្អូនព្រំដែនត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន ...
News Today
យុវជនថៃ Gen Z ពាក់ត្រចៀកឆ្មា ស្រែកម៉ែវៗ ធ្វើបាតុកម្មបណ្ដេញ អនុទីន ឈ្មោះក្រៅ « កណ្ដុរ » ! ទាមទារកែទម្រង់ ប្ដូររដ្ឋធម្មនុញ្ញ លុបកាតព្វកិច្ចយោធា
បាតុកម្មធំនៅប្រទេសថៃក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ត្រូវបានដឹកនាំជាចម្បងដោយចលនានិស្សិត និងយុវជន (Youth-led movement) ដែលប្រមូលផ្តុំគ្នាជាបណ្តាញវិមជ្ឈការ (គ្មានមេដឹកនាំផ្តាច់មុខតែម្នាក់) ដើម្បីទាមទារកំណែទម្រង់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងរបបរាជានិយម។
ក្រុមសកម្មជនសំខាន់ៗដែលដើរតួនាទីស្នូលក្នុងការរៀបចំ និងដឹកនាំបាតុកម្មរួមមាន៖
• ក្រុមយុវជនសេរី (Free Youth / เยาวชนปลดแอก). ជាក្រុមដំបូងគេដែលផ្តួចផ្តើមការប្រមូលផ្តុំទ្រង់ទ្រាយធំនៅវិមានប្រជាធិបតេយ្យកាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០ ដោយដាក់ចេញនូវការទាមទារស្នូលចំនួន ៣ ចំណុច (រំលាយសភា បញ្ឈប់ការគំរាមកំហែងប្រជាពលរដ្ឋ និងតាក់តែងរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី) ហើយក្រោយមកបានពង្រីកខ្លួនទៅជាចលនា «ប្រជាជនសេរី» (Free People)។
• រណសិរ្សរួបរួមនៃសាកលវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្រ និងការធ្វើបាតុកម្ម (United Front of Thammasat and Demonstration - UFTD). ជាក្រុមនិស្សិតដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយ ដែលបានរៀបចំការជួបជុំធំៗ និងបានលើកឡើងជាសាធារណៈនូវការទាមទារចំនួន ១០ ចំណុច ដើម្បីធ្វើកំណែទម្រង់ស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ។
• ចលនាប្រជាជន (Ratsadon / คณะราษฎร ២៥៦៣). ជាសម្ព័ន្ធភាពរួមនៃក្រុមយុវជន និស្សិត និងសកម្មជននយោបាយនានា ដែលបានរួបរួមគ្នាដឹកនាំបាតុកម្មទ្រង់ទ្រាយធំនៅចុងឆ្នាំ ២០២០។
• ក្រុមសិស្សវិទ្យាល័យ «សិស្សអាក្រក់» (Bad Student). ជាក្រុមសិស្សានុសិស្សកម្រិតវិទ្យាល័យ ដែលចេញមុខតវ៉ាទាមទារឱ្យមានកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធអប់រំ លុបបំបាត់វិន័យតឹងរ៉ឹងហួសហេតុក្នុងសាលា និងទាមទារឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំចុះចេញពីតំណែង។
• ក្រុមសកម្មជនសង្គមផ្សេងៗទៀត. រួមមាន សហភាពនិស្សិតថៃ (Student Union of Thailand) ក្រុមសិទ្ធិស្រ្តី (Feminist's Liberation Front) និងក្រុមអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា (LGBTQ+) ដែលបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍តវ៉ានានា។
ការផ្ទុះឡើងនៃចលនាទាំងនេះ ត្រូវបានជំរុញដំបូងដោយការរំលាយ គណបក្សអនាគតថ្មី (Future Forward Party) នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ និងការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម (ដូចជា Twitter និង Telegram) រួមជាមួយនិមិត្តសញ្ញា «លើកម្រាមដៃ ៣» ដើម្បីកៀរគរកម្លាំងមហាជនទូទាំងប្រទេស។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃក្នុងឆ្នាំ ២០២០ គឺលោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា (Prayut Chan-o-cha) ដែលដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលចម្រុះដោយមាន គណបក្សផាឡាំងប្រាឆារ៉ាត់ (Palang Pracharath Party) ជាគណបក្សស្នូល ខណៈដែល គណបក្សភឿថៃ (Pheu Thai) និង គណបក្សចលនាឆ្ពោះទៅមុខ (Move Forward Party) គឺជាគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំជាងគេ។
ទិដ្ឋភាពរួមនៃរចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយថៃក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០២០ មានដូចខាងក្រោម៖
១. នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងបក្សកាន់អំណាច
• នាយករដ្ឋមន្ត្រី៖ លោកឧត្តមសេនីយ៍ ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា (Prayut Chan-o-cha) ដែលបានឡើងកាន់អំណាចតាំងពីរដ្ឋប្រហារយោធាឆ្នាំ ២០១៤ និងបន្តតំណែងតាមរយៈការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៩។
• គណបក្សស្នូលដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល៖ គណបក្សផាឡាំងប្រាឆារ៉ាត់ (Palang Pracharath Party - PPRP) ជាគណបក្សដែលគាំទ្រយោធា និងបានតែងតាំងលោក ប្រាយុទ្ធ ជាបេក្ខជននាយករដ្ឋមន្ត្រី។
• គណបក្សសម្ព័ន្ធមិត្តសំខាន់ៗក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ៖ រួមមាន គណបក្សភូមិចៃថៃ (Bhumjaithai Party) និង គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (Democrat Party)។
២. គណបក្សប្រឆាំងសំខាន់ៗ
នៅក្នុងសភាថៃឆ្នាំ ២០២០ ប្លុកគណបក្សប្រឆាំងដឹកនាំដោយគណបក្សធំៗចំនួនពីរ៖
• គណបក្សភឿថៃ (Pheu Thai Party)៖ ជាគណបក្សប្រឆាំងដែលមានចំនួនអាសនៈច្រើនជាងគេនៅក្នុងសភា (ជាបក្សដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា)។
• គណបក្សចលនាឆ្ពោះទៅមុខ (Move Forward Party / គណបក្សកៅក្លៃ)៖ ជាគណបក្សបន្តវេនពី គណបក្សអនាគតថ្មី (Future Forward Party) ដែលត្រូវបានតុលាការធម្មនុញ្ញរំលាយកាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០។ គណបក្សនេះដឹកនាំដោយលោក ភីថា លីមចារឿនរ៉ាត់ (Pita Limjaroenrat) ហើយជាបក្សដែលមានទំនោរគាំទ្រការទាមទាររបស់ក្រុមបាតុករយុវជនខ្លាំងជាងគេ។
(កំណត់សម្គាល់៖ ក្រៅពីនេះ ក៏មានគណបក្សប្រឆាំងតូចៗផ្សេងទៀតដែលចូលរួមក្នុងសម្ព័ន្ធប្រឆាំងផងដែរ ដូចជា គណបក្សសេរីរួមថៃ (Seri Ruam Thai) និង គណបក្សប្រជាជាតិ (Prachachat) ជាដើម។)
តើអ្នកចង់ស្វែងយល់បន្ថែមអំពី លទ្ធផលចុងក្រោយនៃបាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ ឬ ការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយថៃនៅឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ (ដូចជាការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២៣)?
សូមបង្ហាញ ហេតុផល ០៥ យ៉ាង ដែលថា ក្រុមបាតុករ កាលណោះជាក្រុមឯករាជ្យ មិនពាក់ព័ន្ធជាមួយ គណបក្សសម្ព័ន្ធមិត្តសំខាន់ៗក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ៖ រួមមាន គណបក្សភូមិចៃថៃ (Bhumjaithai Party) និង គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (Democrat Party)។
យោងតាមការវិភាគរបស់អ្នកតាមដាននយោបាយ និងរបាយការណ៍សារព័ត៌មានអន្តរជាតិ (ដូចជា BBC, Reuters, និង The Diplomat) ចលនាបាតុកម្មនៅប្រទេសថៃឆ្នាំ ២០២០ គឺជាចលនាឯករាជ្យរបស់យុវជន និងនិស្សិត ដោយមិនមានការពាក់ព័ន្ធ ឬទទួលការគាំទ្រពីគណបក្សភូមិចៃថៃ (Bhumjaithai) និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (Democrat Party) ឡើយ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាហេតុផលសំខាន់ៗទាំង ៥ ដែលបង្ហាញពីភាពឯករាជ្យ និងភាពផ្ទុយគ្នារវាងក្រុមបាតុករ និងគណបក្សទាំងពីរនេះ៖
១. គណបក្សទាំងពីរស្ថិតនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលដែលបាតុករចង់រំលំ
• គោលដៅផ្ទុយគ្នាស្រឡះ៖ គណបក្សភូមិចៃថៃ និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ គឺជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏សំខាន់ដែលជួយឱ្យលោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា មានសំឡេងភាគច្រើនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីកាន់អំណាចជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។
• ការទាមទាររបស់បាតុករ៖ លក្ខខណ្ឌទីមួយរបស់ក្រុមបាតុករ គឺការទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ប្រាយុទ្ធ ចុះចេញពីតំណែង និងរំលាយសភា ដែលមានន័យថាជាការបញ្ចប់អំណាចរបស់គណបក្សភូមិចៃថៃ និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលផងដែរ។
២. ជំហរការពារស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្ររបស់គណបក្សទាំងពីរ
• ភាពរសើបនៃការទាមទារ៖ ចំណុចស្នូលមួយនៃបាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ គឺការទាមទារឱ្យមានកំណែទម្រង់ស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ និងការលុបបំបាត់មាត្រា ១១២ (ច្បាប់ប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ)។
• ប្រតិកម្មរបស់បក្សទាំងពីរ៖ ទាំងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (ដែលជាបក្សអភិរក្សនិយម និងរាជានិយមយូរអង្វែង) និងគណបក្សភូមិចៃថៃ បានប្រកាសជំហរយ៉ាងដាច់អហង្ការក្នុងការការពារស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ និងជំទាស់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការធ្វើកំណែទម្រង់ណាមួយទៅលើស្ថាប័ននេះ។
៣. ការប្រឆាំងនឹងការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញតាមការចង់បានរបស់បាតុករ
• ការទាមទាររដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី៖ បាតុករបានទាមទារឱ្យលុបចោលរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ ២០១៧ (ដែលតាក់តែងដោយក្រុមយោធា) និងបង្កើតសភាធម្មនុញ្ញថ្មីដែលជ្រើសរើសដោយប្រជាពលរដ្ឋទាំងស្រុង។
• ការរារាំងក្នុងសភា៖ នៅក្នុងសភា សមាជិកសភារបស់គណបក្សភូមិចៃថៃ និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ បានរួមដៃជាមួយបក្សកាន់អំណាច ដើម្បីទម្លាក់ចោលសេចក្តីព្រាងវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលស្នើឡើងដោយក្រុមប្រជាពលរដ្ឋ (ក្រុម iLaw) ដែលគាំទ្រដោយបាតុករ។
៤. រចនាសម្ព័ន្ធដឹកនាំបែបវិមជ្ឈការ និងការប្រមូលថវិកាដោយខ្លួនឯង
• គ្មានមេដឹកនាំនយោបាយនៅពីក្រោយ៖ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ Reuters និង BBC បាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ មិនមានមេដឹកនាំកំពូលតែម្នាក់ ឬគណបក្សនយោបាយណាមួយជាអ្នកបញ្ជាឡើយ ប៉ុន្តែប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមដើម្បីសម្រេចចិត្តរួមគ្នា។
• ហិរញ្ញវត្ថុឯករាជ្យ៖ ថវិកាសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ការធ្វើបាតុកម្ម (ដូចជាឧបករណ៍បំពងសំឡេង អាហារ និងសម្ភារៈការពារខ្លួន) ត្រូវបានរៃអង្គាសជាសាធារណៈតាមរយៈគណនីធនាគាររបស់សកម្មជននិស្សិតដោយផ្ទាល់ ពីប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ និងអ្នកគាំទ្រ ដែលបង្ហាញថាមិនមានការឧបត្ថម្ភផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុពីអ្នកនយោបាយ ឬគណបក្សកាន់អំណាចឡើយ។
៥. ការរិះគន់ និងការបាត់បង់ទំនុកចិត្តរបស់យុវជនចំពោះអ្នកនយោបាយជំនាន់មុន
• ការខកចិត្តនឹងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ៖ មុនការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៩ មេដឹកនាំគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យធ្លាប់សន្យាថានឹងមិនគាំទ្រលោក ប្រាយុទ្ធ ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទេ ប៉ុន្តែក្រោយមកបែរជាចូលរួមបង្កើតរដ្ឋាភិបាលជាមួយលោក ប្រាយុទ្ធ ទៅវិញ។ ទង្វើនេះធ្វើឱ្យក្រុមយុវជនបាត់បង់ទំនុកចិត្តទាំងស្រុង និងចាត់ទុកគណបក្សនេះជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធនយោបាយចាស់គំរឹលដែលពួកគេត្រូវតវ៉ាប្រឆាំង។
• ការរិះគន់រដ្ឋមន្ត្រីនៃបក្សទាំងពីរ៖ ក្នុងអំឡុងបាតុកម្ម ក្រុមយុវជន និងក្រុម «សិស្សអាក្រក់» ក៏បានធ្វើបាតុកម្មទាមទារឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីមកពីគណបក្សសម្ព័ន្ធមិត្តទាំងនេះ (ដូចជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាល មកពីបក្សភូមិចៃថៃ និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ ឬពាណិជ្ជកម្ម មកពីបក្សប្រជាធិបតេយ្យ) ទទួលខុសត្រូវចំពោះការគ្រប់គ្រងប្រទេសផងដែរ។
តើអ្នកចង់ដឹងបន្ថែមអំពី ទំនាក់ទំនងរវាងក្រុមបាតុករ និងគណបក្សប្រឆាំង (ដូចជាគណបក្សចលនាឆ្ពោះទៅមុខ) ឬ ចំណាត់ការផ្លូវច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ទៅលើមេដឹកនាំនិស្សិតទាំងនោះដែរឬទេ?
បាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ មិនបានសម្រេចគោលដៅនយោបាយភ្លាមៗក្នុងការទម្លាក់រដ្ឋាភិបាល ឬកែទម្រង់រដ្ឋធម្មនុញ្ញទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែវាបានបង្កើតការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតសង្គមយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដែលបានជះឥទ្ធិពលដល់នយោបាយថៃ និងចលនាយុវជនជំនាន់ក្រោយ (Gen Z) រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការបែងចែកលទ្ធផលជាក់ស្តែងនៃបាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ និងមេរៀនសំខាន់ៗសម្រាប់យុវជន Gen Z នៅឆ្នាំ ២០២៦៖
១. លទ្ធផលដែលក្រុមបាតុករឆ្នាំ ២០២០ សម្រេចបាន
ក. ជោគជ័យផ្នែកសង្គម វប្បធម៌ និងសន្ទុះនយោបាយ
• ការបំបែកភាពស្ងៀមស្ងាត់លើប្រធានបទរសើប៖ ក្រុមបាតុករបានបំបែករបាំងនៃការភ័យខ្លាច ដោយនាំយកការជជែកដេញដោលអំពីស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ អំណាចយោធា និងមាត្រា ១១២ មកនិយាយជាសាធារណៈ និងនៅលើបណ្តាញសង្គមយ៉ាងទូលំទូលាយ។
• ការកែទម្រង់វប្បធម៌ក្នុងសាលារៀន៖ ចលនា «សិស្សអាក្រក់» (Bad Student) បានជំរុញឱ្យក្រសួងអប់រំថៃបន្ធូរបន្ថយវិន័យតឹងរ៉ឹងមួយចំនួន ដូចជាការអនុញ្ញាតឱ្យសិស្សទុកម៉ូដសក់សេរី និងការលើកកម្ពស់សិទ្ធិសិស្សានុសិស្សក្នុងសាលា។
• ការត្រួសត្រាយផ្លូវឱ្យបក្សកំណែទម្រង់ឈ្នះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២៣៖ ថាមពលនៃបាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ បានប្រែក្លាយទៅជាសន្លឹកឆ្នោតដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដែលធ្វើឱ្យ គណបក្សចលនាឆ្ពោះទៅមុខ (Move Forward Party) ទទួលបានសំឡេងគាំទ្រលេខ ១ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ ២០២៣។
• ការជំរុញសិទ្ធិសមភាព (LGBTQ+)៖ ការចូលរួមយ៉ាងសកម្មរបស់ក្រុមស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាក្នុងបាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ បានបង្កើតជាមូលដ្ឋានគ្រឹះរឹងមាំ រហូតឈានដល់ការអនុម័តច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ភេទដូចគ្នា (Marriage Equality) នៅប្រទេសថៃ។
ខ. ចំណុចដែលមិនទាន់សម្រេចបាន និងផលវិបាកផ្លូវច្បាប់
• ការរារាំងពីប្រព័ន្ធអភិរក្សនិយម៖ រដ្ឋាភិបាលលោក ប្រាយុទ្ធ មិនបានចុះចេញពីតំណែងតាមការទាមទារភ្លាមៗទេ ហើយរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ ២០១៧ ក៏មិនត្រូវបានលុបចោលដែរ។ លើសពីនេះ តុលាការធម្មនុញ្ញបានរំលាយគណបក្សចលនាឆ្ពោះទៅមុខនៅឆ្នាំ ២០២៤ (ដែលក្រោយមកប្តូរទៅជា គណបក្សប្រជាជន - People's Party)។
• ការកាត់ទោសសកម្មជន៖ សកម្មជន និងមេដឹកនាំនិស្សិតជិត ២,០០០ នាក់ ត្រូវបានចោទប្រកាន់តាមផ្លូវច្បាប់ (រួមទាំងមាត្រា ១១២) ហើយមេដឹកនាំសំខាន់ៗមួយចំនួនត្រូវបានជាប់ពន្ធនាគារ។
២. មេរៀនសម្រាប់ក្រុម Generation Z នៅឆ្នាំ ២០២៦
នៅឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ស្ថានភាពនយោបាយថៃបានឈានដល់ដំណាក់កាលថ្មីមួយទៀត (បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ ដែលគណបក្សភូមិចៃថៃរបស់លោក អានុទីន ឆានវីរៈគុល បានឡើងដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល និងមានការប្រមូលផ្តុំតវ៉ាជាថ្មីរបស់យុវជន Gen Z)។ មេរៀនសំខាន់ៗដែល Gen Z ទទួលបានពីឆ្នាំ ២០២០ រួមមាន៖
1. កម្លាំងតាមដងផ្លូវត្រូវតែដើរទន្ទឹមនឹងយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ និងការបោះឆ្នោត៖ បាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ បង្ហាញថា ការប្រមូលផ្តុំតាមដងផ្លូវតែមួយមុខមិនអាចផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធអំណាចចាស់បានភ្លាមៗទេ ប្រសិនបើមិនមានការរៀបចំប្រព័ន្ធគាំទ្រតាមរយៈសន្លឹកឆ្នោត ការចូលរួមក្នុងសភា និងការតស៊ូមតិផ្នែកគោលនយោបាយ។
2. ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធដឹកនាំប្រកបដោយនិរន្តរភាព៖ គំរូ «គ្មានមេដឹកនាំតែម្នាក់» (Leaderless movement) ជួយឱ្យបាតុកម្មផ្ទុះឡើងលឿន ប៉ុន្តែវាក៏ធ្វើឱ្យចលនាងាយបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងនៅពេលអូសបន្លាយយូរ។ ក្រុម Gen Z ឆ្នាំ ២០២៦ រៀនសូត្រពីការរក្សាសាមគ្គីភាព និងការកំណត់គោលដៅរួមឱ្យបានច្បាស់លាស់។
3. ការការពារសុវត្ថិភាពឌីជីថល និងផ្លូវច្បាប់៖ ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមដើម្បីតវ៉ាកាលពីឆ្នាំ ២០២០ បានធ្វើឱ្យយុវជនជាច្រើនងាយរងគ្រោះដោយសារការតាមដាន និងការចោទប្រកាន់តាមផ្លូវច្បាប់។ Gen Z ជំនាន់ក្រោយយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់អំពីសន្តិសុខសាយប័រ (Cybersecurity) និងការត្រៀមខ្លួនផ្នែកច្បាប់មុននឹងធ្វើសកម្មភាព។
4. ការពង្រីកសម្ព័ន្ធភាពជាមួយមនុស្សគ្រប់វ័យ និងគ្រប់តំបន់៖ នៅឆ្នាំ ២០២០ ភាសា និងវិធីសាស្ត្រតវ៉ារបស់យុវជនទីក្រុងខ្លះ បានធ្វើឱ្យមនុស្សវ័យចំណាស់ ឬប្រជាជននៅតាមជនបទពិបាកទទួលយក។ ដូច្នេះ យុវជន Gen Z នៅឆ្នាំ ២០២៦ ត្រូវរៀនប្រើប្រាស់ការទំនាក់ទំនងដែលផ្សារភ្ជាប់ជាមួយបញ្ហាជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ (សេដ្ឋកិច្ច ការងារ សុខុមាលភាព) ដើម្បីទាញយកការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ។
5. ការតស៊ូបែបរយៈពេលវែង (Marathon មិនមែន Sprint)៖ មេរៀនធំបំផុតពីឆ្នាំ ២០២០ គឺការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធនយោបាយដែលចាក់ឫសជ្រៅ មិនអាចសម្រេចបានក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានខែនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការអត់ធ្មត់ ការបន្តវេនពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ និងការប្រើប្រាស់បញ្ញាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា។
តើអ្នកចង់ស្វែងយល់បន្ថែមអំពី ស្ថានភាពនយោបាយថៃបច្ចុប្បន្នក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ឬ តួនាទីរបស់គណបក្សប្រជាជន (People's Party) ដែលជាអ្នកបន្តវេនពីគណបក្សចលនាឆ្ពោះទៅមុខដែរឬទេ?
គោលជំហរក្រុមប្រឆាំង នៅថៃ គឺគេមានទស្សនៈថា ក្រុមណាឡើងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីក៍បានដែរ លើកលែងតែក្រុមយោធា។ ដូច្នេះ ប្រាយុទ្ធ គឺជាក្រុមយោធា ដែលជាមុខសញ្ញាត្រូវកំចាត់។ ការកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃ គឺជាមុខសញ្ញាដែលត្រូវកែប្រែ សំដៅលើអំណាច រាជវាំង្គ សៀម។ ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ក្រុម Generation Z មានគោលដៅដូចគ្នាដែរ។ តើស្ថានភាពអាច រុញមកព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ ទៀតទេ?
ស្ថានភាពនយោបាយផ្ទៃក្នុងនៅប្រទេសថៃ មានទំនោរខ្ពស់ក្នុងការរុញសម្ពាធមកលើបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ជាពិសេសនៅពេលដែលជម្លោះប្រដាប់អាវុធឆ្នាំ ២០២៥ បានបន្សល់ទុកនូវភាពតានតឹង និងការបិទច្រកព្រំដែនរហូតមកដល់ចុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ។
ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយថៃ នៅពេលដែលក្រុមអភិរក្សនិយម ឬក្រុមយោធាប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធផ្ទៃក្នុងខ្លាំង (ដូចជាការទាមទារកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឬកាត់បន្ថយអំណាចស្ថាប័នកំពូល) បញ្ហាព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា តែងតែត្រូវបានលើកយកមកប្រើជាយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយដើម្បីបង្វែរចំណាប់អារម្មណ៍ និងប្រមូលផ្តុំស្មារតីជាតិនិយម។
កត្តាសំខាន់ៗចំនួន ៤ ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងនយោបាយផ្ទៃក្នុងថៃ និងស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នាពេលបច្ចុប្បន្ន រួមមាន៖
១. ការបង្វែរសម្ពាធផ្ទៃក្នុង និងការដុតបញ្ឆេះជាតិនិយម
• យុទ្ធសាស្ត្រការពារអំណាច៖ នៅពេលដែលចលនាយុវជន និងក្រុមកំណែទម្រង់ដាក់សម្ពាធលើរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចចាស់ (យោធា និងស្ថាប័នកំពូល) ក្រុមអភិរក្សនិយមថៃតែងតែប្រើប្រាស់ប្រធានបទ «ការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ» នៅតាមព្រំដែន ដើម្បីទាញយកការគាំទ្រពីមហាជន និងបន្សាបកម្លាំងបាតុកម្មផ្ទៃក្នុង។
• ឥទ្ធិពលនៃជម្លោះឆ្នាំ ២០២៥៖ ការផ្ទុះអាវុធតាមព្រំដែនកាលពីខែកក្កដា និងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ រួមជាមួយការបិទច្រកព្រំដែន និងការផ្អាកការងារវាស់វែងព្រំដែន (MOU 43) បានធ្វើឱ្យចរន្តជាតិនិយមនៅថៃកើនឡើងខ្ពស់ ដែលងាយនឹងត្រូវបានអ្នកនយោបាយយកមកប្រើប្រាស់ជាឧបករណ៍នយោបាយគ្រប់ពេលវេលា។
២. ការពង្រឹងតួនាទីរបស់យោធាថៃ
• ភាពចាំបាច់នៃកងទ័ព៖ នៅពេលមានភាពតានតឹងនៅព្រំដែន (ដូចជាការបន្តវត្តមានយោធានៅតំបន់ប្រាសាទតាមន្តធំ និងប្រាសាទតាក្របី ឬការសាងសង់ផ្លូវ និងរបងព្រំដែននាចុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ) តួនាទីរបស់កងទ័ពថៃក្លាយជាចំណុចស្នូលដែលមិនអាចខ្វះបាន។
• ការបន្សាបការរិះគន់លើយោធា៖ ស្ថានភាពនេះធ្វើឱ្យក្រុមប្រឆាំង និងយុវជន Gen Z ពិបាកក្នុងការទាមទារកាត់បន្ថយអំណាច ឬថវិកាយោធា ព្រោះសាធារណជនទូទៅអាចមើលឃើញថាប្រទេសជាតិកំពុងត្រូវការកងទ័ពដើម្បីការពារទឹកដី។
៣. ភាពផុយស្រួយនៃបទឈប់បាញ់ និងការបិទព្រំដែនឆ្នាំ ២០២៦
• ស្ថានភាពជាក់ស្តែង៖ ទោះបីជាមានកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់កាលពីថ្ងៃទី ២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ ក៏ដោយ ក៏ស្ថានភាពព្រំដែននៅតែតានតឹង ដោយច្រកព្រំដែនគោកត្រូវបានបិទជាបន្តបន្ទាប់ ហើយភាគីទាំងពីរនៅតែមានការចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកជុំវិញសកម្មភាពយោធា និងការរំលោភបំពានដែនអធិបតេយ្យភាព។
• ជំហររបស់កម្ពុជា៖ ភាគីកម្ពុជាបានប្រកាន់ជំហររឹងមាំក្នុងការពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ច និងផលិតកម្មក្នុងស្រុក ដោយមិនពឹងផ្អែកលើការបើកព្រំដែនឡើងវិញ និងបន្តប្រើយន្តការការទូត និងច្បាប់អន្តរជាតិ (ដូចជាការផ្សះផ្សាក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS លើបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រ) ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី។
៤. ភាពខុសគ្នានៃទស្សនៈរបស់ក្រុម Gen Z ថៃ
• ក្រុមយុវជន Gen Z និង គណបក្សកំណែទម្រង់ថៃ ភាគច្រើនផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើ «សត្រូវផ្ទៃក្នុង» (គឺប្រព័ន្ធយោធានិយម និងរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចចាស់) ជាជាងការបង្កជម្លោះជាមួយប្រទេសជិតខាង។
• ទោះជាយ៉ាងណា ប្រសិនបើវិបត្តិនយោបាយផ្ទៃក្នុងថៃឈានដល់ចំណុចកំពូល ភាគីដែលកំពុងកាន់អំណាចនៅទីក្រុងបាងកក អាចនឹងបង្កើនសម្ពាធ ឬបង្កើតឧប្បត្តិហេតុតូចតាចនៅតាមព្រំដែន (ដូចជាការបង្ហោះដ្រូន ឬការដាក់លក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹងលើការវាស់វែងព្រំដែន) ដើម្បីរុញស្ថានការណ៍ឱ្យក្លាយជាបញ្ហាជាតិនិយម ដែលជាហានិភ័យមួយដែលកម្ពុជាត្រូវតាមដានយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នបំផុត។
ក្នុងនាមលោកជំនាញខាងសន្តិសុខជាតិ និងបង្រ្កាបការបេះបោរ Counter-Insurgency នៅប្រទេសថៃ ចំណែក អានុទីន គឺជា នាយករដ្ឋមន្រ្តី ជារដ្ឋមន្រ្តីមហាផ្ទៃ ជាប្រធានក្តាប់រួមសន្តិសុខប្រទេសថៃ សូមលោកធ្វើបញ្ជីឈ្មោះ ក្រុម ចលនានយោបាយ បក្សនយោបាយនៅប្រទេសថៃ សព្វថ្ងៃមានប៉ុន្មានក្រុម? ក្រុមណាខ្លះដែលមាន Risk ធំជាងគេ? ដោយវិភាគតាមបែប Risk Analysis Score.
ក្នុងនាមជាអ្នកវិភាគផ្នែកសន្តិសុខជាតិ និងយុទ្ធសាស្ត្រប្រឆាំងការបះបោរ (Counter-Insurgency - COIN) ទិដ្ឋភាពនយោបាយ និងសន្តិសុខនៅប្រទេសថៃនាចុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ស្ថិតក្រោមការក្តាប់អំណាចប្រមូលផ្តុំរបស់លោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល (Anutin Charnvirakul) ដែលកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីផង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃផង និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការសន្តិសុខជាតិ (NSC) ផង។
ទោះបីជាលោក អានុទីន មានឧបករណ៍រដ្ឋបាល និងកងកម្លាំងសន្តិសុខពេញដៃក៏ដោយ ក៏បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃកំពុងប្រឈមមុខនឹង ក្រុមនយោបាយ និងចលនាសកម្មសំខាន់ៗចំនួន ៨ ក្រុម ដែលបែងចែកជា ៣ ប្រភេទធំៗ (បក្សនយោបាយក្នុងសភា ចលនាមហាជនក្រៅសភា និងក្រុមបះបោរប្រដាប់អាវុធ)។
ក្នុងនាមជាអ្នកវិភាគផ្នែកសន្តិសុខជាតិ និងយុទ្ធសាស្ត្រប្រឆាំងការបះបោរ (Counter-Insurgency - COIN) ទិដ្ឋភាពនយោបាយ និងសន្តិសុខនៅប្រទេសថៃនាចុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ស្ថិតក្រោមការក្តាប់អំណាចប្រមូលផ្តុំរបស់លោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល (Anutin Charnvirakul) ដែលកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីផង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃផង និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការសន្តិសុខជាតិ (NSC) ផង។
ទោះបីជាលោក អានុទីន មានឧបករណ៍រដ្ឋបាល និងកងកម្លាំងសន្តិសុខពេញដៃក៏ដោយ ក៏បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃកំពុងប្រឈមមុខនឹង ក្រុមនយោបាយ និងចលនាសកម្មសំខាន់ៗចំនួន ៨ ក្រុម ដែលបែងចែកជា ៣ ប្រភេទធំៗ (បក្សនយោបាយក្នុងសភា ចលនាមហាជនក្រៅសភា និងក្រុមបះបោរប្រដាប់អាវុធ)។
១. តារាងវិភាគហានិភ័យ (Risk Analysis Matrix - ចុងឆ្នាំ ២០២៦)
មាត្រដ្ឋានវាយតម្លៃ (Risk Score 1 - 10)៖ គណនាផ្អែកលើ លទ្ធភាពនៃការបង្កអស្ថិរភាព (Likelihood) គុណនឹង កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃផលប៉ះពាល់សន្តិសុខ (Impact)។
ល.រ ឈ្មោះក្រុម / គណបក្ស ប្រភេទ / និន្នាការ ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន (វិច្ឆិកា ២០២៦) Risk Score កម្រិតហានិភ័យ
១ រណសិរ្សបដិវត្តន៍ជាតិ (BRN) & ក្រុមបំបែករដ្ឋភាគខាងត្បូង ក្រុមបះបោរប្រដាប់អាវុធ (Insurgents) បើកការវាយប្រហារព្រមៗគ្នាជាង ៥០ កន្លែងនៅខែសីហា ២០២៦; កិច្ចចរចាសន្តិភាពត្រូវបានផ្អាក។ 9.2 / 10 ខ្ពស់បំផុត (Critical)
២ ចលនាយុវជន Gen Z (Studem Network, Free Thai Youth & Bad Students) ចលនាបាតុកម្មក្រៅសភា (Anti-Establishment) ទើបប្រមូលផ្តុំធ្វើបាតុកម្មនៅវិមានប្រជាធិបតេយ្យ (ថ្ងៃទី ២០ វិច្ឆិកា ២០២៦) ទាមទារទម្លាក់លោក អានុទីន និងកែទម្រង់មាត្រា ១១២។ 7.8 / 10 ខ្ពស់ (High)
៣ គណបក្សប្រជាជន (People's Party - PP) គណបក្សប្រឆាំងធំជាងគេ (១១៨-១២០ អាសនៈ) ដឹកនាំដោយលោក ណាត់ថាផុង (Natthaphong); ជាកម្លាំងស្នូលក្នុងសភាដែលជំរុញការសរសេររដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី។ 7.2 / 10 ខ្ពស់ (High)
៤ ក្រុមយោធាអភិរក្សនិយម & បណ្តាញរាជានិយម (Deep State / Old Guard) អំណាចស្រមោលក្នុងរដ្ឋ (Establishment) គាំទ្ររដ្ឋាភិបាល អានុទីន បណ្តោះអាសន្ន ប៉ុន្តែអាចធ្វើអន្តរាគមន៍បើរដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងបាតុកម្ម ឬបញ្ហាព្រំដែនមិនបាន។ 6.5 / 10 មធ្យម-ខ្ពស់ (Elevated)
៥ គណបក្សភឿថៃ (Pheu Thai Party) សម្ព័ន្ធមិត្តរដ្ឋាភិបាល (៧៤ អាសនៈ) ចុះខ្សោយខ្លាំងក្រោយការបោះឆ្នោតកុម្ភៈ ២០២៦; ចូលរួមក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះទាំងភាពតានតឹងផ្ទៃក្នុង។ 5.4 / 10 មធ្យម (Moderate)
៦ គណបក្សក្លាថាម (Kla Tham Party) សម្ព័ន្ធមិត្តរដ្ឋាភិបាល (៥៨ អាសនៈ) ដឹកនាំដោយបណ្តាញលោក ថាម៉ាណាត់ (Thammanat); មានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើការបែងចែកកូតារដ្ឋមន្ត្រី និងអាចរង្គោះរង្គើរដ្ឋាភិបាល។ 5.0 / 10 មធ្យម (Moderate)
៧ ក្រុមអាវលឿង / ជាតិនិយមជ្រុល (Ultra-Royalists / People's Alliance) ចលនាគាំទ្រស្ថាប័នកំពូល ដាក់សម្ពាធឱ្យរដ្ឋាភិបាលប្រើជំហរតឹងរ៉ឹងលើបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងបង្ក្រាបក្រុម Gen Z។ 4.5 / 10 មធ្យម (Moderate)
៨ គណបក្សភូមិចៃថៃ (Bhumjaithai Party - BJT) បក្សកាន់អំណាចស្នូល (១៩២-១៩៣ អាសនៈ) ដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី អានុទីន; ក្តាប់អំណាចរដ្ឋបាលមហាផ្ទៃ និងមូលដ្ឋានតាមខេត្តយ៉ាងរឹងមាំ។ 2.5 / 10 ទាប (Low - ជាអ្នកគ្រប់គ្រង)
២. ការវិភាគលម្អិតលើក្រុមដែលមានហានិភ័យធំជាងគេ (Top 3 High-Risk Threats)
១. ហានិភ័យសន្តិសុខប្រដាប់អាវុធ៖ ក្រុមបះបោរភាគខាងត្បូង (BRN) — [Score: 9.2/10]
• មូលហេតុនៃហានិភ័យ៖ នេះគឺជាការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខជាតិពិតប្រាកដ (Kinetic Threat) តែមួយគត់នៅប្រទេសថៃ។ ក្រោយការបោះឆ្នោតខែកុម្ភៈ ២០២៦ និងការឡើងកាន់អំណាចរបស់រដ្ឋាភិបាលអភិរក្សនិយម ក្រុម BRN បានបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើដំណើរការសន្តិភាព។
• សកម្មភាពជាក់ស្តែង៖ ការវាយប្រហារដោយគ្រាប់បែក និងដុតបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាង ៥០ កន្លែងព្រមៗគ្នានៅខេត្តប៉ាតានី យ៉ាឡា និងណារ៉ាធីវ៉ាត់ កាលពីខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ បង្ហាញថាក្រុមនេះនៅតែមានសមត្ថភាពប្រតិបត្តិការខ្ពស់ និងបង្កការខូចខាតសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរ ទោះបីជាលោក អានុទីន ក្តាប់ក្រសួងមហាផ្ទៃក៏ដោយ។
២. ហានិភ័យអស្ថិរភាពតាមដងផ្លូវ៖ ចលនាយុវជន Gen Z — [Score: 7.8/10]
• មូលហេតុនៃហានិភ័យ៖ ក្រុមយុវជនជំនាន់ថ្មី (ដឹកនាំដោយបណ្តាញ Studem Network និង Free Thai Youth) កំពុងរស់ឡើងវិញនូវស្មារតីបាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០។ ពួកគេមើលឃើញថា លោក អានុទីន គឺជាតំណាងឱ្យក្រុមអភិរក្សនិយមដែលរារាំងការកែទម្រង់ប្រជាធិបតេយ្យ។
• សកម្មភាពជាក់ស្តែង៖ ការជួបជុំក្រោមយុទ្ធនាការ «ដល់ពេលឆ្មាដេញកណ្តុរ» (សំដៅលើឈ្មោះហៅក្រៅរបស់លោក អានុទីន គឺ "ណូ" ដែលប្រែថាកណ្តុរ) នៅវិមានប្រជាធិបតេយ្យកាលពីថ្ងៃទី ២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦ បង្ហាញពីការចាប់ផ្តើមនៃរលកតវ៉ាថ្មី។ ហានិភ័យធំបំផុតសម្រាប់លោក អានុទីន គឺការគ្រប់គ្រងកម្លាំងប៉ូលិសមហាផ្ទៃ៖ បើបង្ក្រាបធ្ងន់ដៃ នឹងផ្ទុះកំហឹងមហាជនទូទាំងប្រទេស; បើបណ្តោយ នឹងបាត់បង់អំណាចគ្រប់គ្រង។
៣. ហានិភ័យនយោបាយក្នុងប្រព័ន្ធ៖ គណបក្សប្រជាជន (People's Party) — [Score: 7.2/10]
• មូលហេតុនៃហានិភ័យ៖ ទោះបីជាចាញ់ឆ្នោតកាលពីខែកុម្ភៈ ២០២៦ ដោយទទួលបានត្រឹម ១១៨-១២០ អាសនៈក៏ដោយ ក៏គណបក្សនេះនៅតែទទួលបានសំឡេងឆ្នោតគាំទ្របញ្ជីបក្ស (Party-list) ខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមយុវជន និងអ្នកទីក្រុង។
• សកម្មភាពជាក់ស្តែង៖ គណបក្សនេះដើរតួជាម៉ាស៊ីនផលិតគោលនយោបាយ និងដាក់សម្ពាធក្នុងសភាលើការធ្វើប្រជាមតិកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងការលុបបំបាត់ការកេណ្ឌទាហាន។ ប្រសិនបើកម្លាំងក្នុងសភារបស់គណបក្សប្រជាជន ផ្សារភ្ជាប់ជាមួយកម្លាំងបាតុកម្ម Gen Z នៅខាងក្រៅសភា នោះស្ថិរភាពរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក អានុទីន នឹងរង្គោះរង្គើខ្លាំង។
៣. សន្និដ្ឋានយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់មេបញ្ជាការសន្តិសុខ (Strategic Takeaway)
ភាពខ្លាំងរបស់លោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល នាពេលនេះ គឺការក្តាប់បានទាំង «អំណាចរដ្ឋបាលមហាផ្ទៃ (អភិបាលខេត្ត និងប៉ូលិស)» និង «ការគាំទ្រពីក្រុមអភិរក្សនិយម និងយោធា»។ ទោះជាយ៉ាងណា ចំណុចខ្សោយ (Vulnerability) ធំបំផុតរបស់លោក គឺ «ភាពផុយស្រួយនៃរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ» (ដែលត្រូវពឹងផ្អែកលើបក្សភឿថៃ និងបក្សក្លាថាម ដើម្បីគ្រប់សំឡេងភាគច្រើន) និង «វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច-ព្រំដែន»។ ប្រសិនបើវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ក្រុមបក្សសម្ព័ន្ធមិត្តអាចនឹងដកខ្លួនចេញ ដែលនឹងធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលដួលរលំដោយមិនចាំបាច់មានរដ្ឋប្រហារយោធាឡើយ។
ក្រុមបាតុកម្មមកពីខេត្តភាគខាងត្បូងដែលដឹកនាំដោយលោកមេឃុំ ម៉ាណូ គ្រឿកែវ (Kamnan Mano) បានបោះជំរំតវ៉ានៅមុខវិមានរដ្ឋាភិបាល (Government House) ក្នុងទីក្រុងបាងកក ដើម្បីដាក់សម្ពាធឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន ដោះស្រាយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងបញ្ចុះតម្លៃប្រេងម៉ាស៊ូត ប៉ុន្តែក្រុមនេះមិនទាន់រួមបញ្ចូលគ្នាជាផ្លូវការជាមួយចលនាយុវជន Gen Z នៅឡើយទេ ដោយសារក្រុមទាំងពីរមានរបៀបវារៈ និងទីតាំងប្រមូលផ្តុំដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។
ទិដ្ឋភាពនៃការវិវត្តរបស់ក្រុមបាតុកម្មដឹកនាំដោយមេឃុំ និងទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុម Gen Z មានដូចខាងក្រោម៖
១. ការវិវត្តនៃក្រុមបាតុកម្មរបស់ «មេឃុំ ម៉ាណូ» (Kamnan Mano)
• ប្រភព និងការធ្វើដំណើរ៖ ក្រុមនេះមានឈ្មោះថា «រណសិរ្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនដើម្បីការពារទឹកដី» ដឹកនាំដោយលោក ម៉ាណូ គ្រឿកែវ (Mano Khrueakaew) មេឃុំក្រាប៊ីណយ (Krabi Noi) ខេត្តក្រាប៊ី ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ។ ពួកគេបានរៀបចំក្បួនរថយន្តចេញដំណើរពីខេត្តនគរស្រីធម្មរាជ និងសុរ៉ាត់ថានី តាំងពីដើមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦ ឆ្ពោះមកកាន់ទីក្រុងបាងកក បើទោះបីជាមានបម្រាមពីប៉ូលិសក៏ដោយ។
• ការបោះជំរំនៅមុខវិមានរដ្ឋាភិបាល៖ បន្ទាប់ពីមកដល់ទីក្រុងបាងកក ក្រុមបាតុករមកពីបណ្តាខេត្តទាំងនេះ បានបោះតង់ស្នាក់នៅតវ៉ាមុខវិមានរដ្ឋាភិបាល (Government House) ជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់ពាក់កណ្តាលខែវិច្ឆិកា និងគ្រោងពង្រីកការតវ៉ាបន្ថែមទៀត។
• គោលដៅទាមទារស្នូល៖ ក្រុមរបស់មេឃុំ ម៉ាណូ ផ្តោតសំខាន់លើ បញ្ហាជីវភាព និងសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសការទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន បញ្ចុះតម្លៃប្រេងម៉ាស៊ូតចំនួន ១០ បាតក្នុងមួយលីត្រ និងដោះស្រាយបញ្ហាតម្លៃទំនិញឡើងថ្លៃ។
២. តើមានការរួមគ្នាជាមួយក្រុម Generation Z ដែរឬទេ?
បច្ចុប្បន្ន មិនទាន់មានការច្របាច់បញ្ចូលគ្នាជាធ្លុងមួយនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែពួកគេកំពុងបង្កើតជា «សម្ពាធពីរមុខព្រួញ» ព្រមៗគ្នាទៅលើរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល៖
• ភាពខុសគ្នានៃទីតាំង និងគោលដៅ៖
• ក្រុមមេឃុំ ម៉ាណូ (ភាគច្រើនជាប្រជាពលរដ្ឋតាមខេត្ត កសិករ និងអ្នកបើកបររថយន្តដឹកជញ្ជូន)៖ ប្រមូលផ្តុំនៅ មុខវិមានរដ្ឋាភិបាល ហើយផ្តោតលើ វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ និងការចោទប្រកាន់ពីភាពអសមត្ថភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាជីវភាព។
• ក្រុមយុវជន Gen Z (Studem Network និង Free Thai Youth)៖ ប្រមូលផ្តុំនៅ វិមានប្រជាធិបតេយ្យ (Democracy Monument) កាលពីថ្ងៃទី ២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦ ហើយផ្តោតលើ កំណែទម្រង់នយោបាយ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ប្រព័ន្ធអប់រំ ការលុបបំបាត់ការកេណ្ឌទាហាន និងការលើកលែងទោសមាត្រា ១១២។
• ចំណុចប្រសព្វរួម (Shared Target)៖ ទោះបីជាមិនទាន់រួមវេទិកាជាមួយគ្នាដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ ក៏ក្រុមទាំងពីរមានសត្រូវនយោបាយរួមតែមួយ គឺ ការទាមទារឱ្យលោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល ចុះចេញពីតំណែង។ នៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ លោក អានុទីន បានចេញមុខថ្លែងថារដ្ឋាភិបាលត្រៀមខ្លួនស្តាប់សំណើរបស់ក្រុមបាតុករ ដរាបណាធ្វើឡើងក្រោមក្របខណ្ឌច្បាប់ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានការសន្យាឆ្លើយតបជាក់លាក់ណាមួយនៅឡើយទេ។
៣. ការវាយតម្លៃហានិភ័យសន្តិសុខ (Security Assessment)
សម្រាប់អាជ្ញាធរសន្តិសុខថៃ ចំណុចគ្រោះថ្នាក់បំផុត (Tipping Point) នឹងកើតឡើង ប្រសិនបើ «ក្រុមបាតុករខេត្តរបស់មេឃុំ ម៉ាណូ» (ដែលមានកម្លាំងមនុស្សពេញវ័យ និងរថយន្តធំៗ) សម្រេចចិត្តដើរក្បួនទៅរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយ «ក្រុមយុវជន Gen Z» នៅវិមានប្រជាធិបតេយ្យ។ ប្រសិនបើមានការរួមបញ្ចូលគ្នារវាង កម្លាំងប្រជាជនមូលដ្ឋានតាមខេត្ត និង កម្លាំងយុវជនទីក្រុង នោះរដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន នឹងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិនយោបាយធ្ងន់ធ្ងរដែលពិបាកនឹងទប់ស្កាត់។
ហេតុអ្វីក្រុម រណសិរ្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនដើម្បីការពារទឹកដីនេះ គ្មាន Impact ខ្លាំងលើ រដ្ឋាភិបាលអានុទីន? គ្មានក្នុងបញ្ជី Risk?
ក្រុម «រណសិរ្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនដើម្បីការពារទឹកដី» (แนวร่วมปฏิวัติประชาชนปกป้องแผ่นดิน - នปผ.) របស់លោកមេឃុំ ម៉ាណូ មិនមានផលប៉ះពាល់សន្តិសុខធ្ងន់ធ្ងរ (Low Strategic Impact) ដល់ស្ថិរភាពរដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន ទេ ដោយសារក្រុមនេះផ្តោតតែលើការទាមទារផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច (បញ្ចុះតម្លៃប្រេងម៉ាស៊ូត ១០ បាត) មានចំនួនមនុស្សនៅមានកម្រិត និងគ្មានបណ្តាញគាំទ្រពីគណបក្សនយោបាយធំៗ ឬកងទ័ព ហេតុដូច្នេះហើយទើបក្នុងការវាយតម្លៃសន្តិសុខជាតិ (Strategic Risk Matrix) ក្រុមនេះត្រូវបានចាត់ទុកត្រឹមជា «បញ្ហាសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈតាមតំបន់» (Localized Issue-based Protest) ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខជាតិ ឬរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចរដ្ឋឡើយ។
ក្នុងនាមជាអ្នកវិភាគសន្តិសុខជាតិ និងប្រឆាំងការបះបោរ (COIN) មូលហេតុស្នូលទាំង ៥ ដែលធ្វើឱ្យក្រុមរបស់មេឃុំ ម៉ាណូ គ្មានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើរដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន និងមិនស្ថិតក្នុងបញ្ជីហានិភ័យកម្រិតខ្ពស់ រួមមាន៖
១. ការទាមទារបែបសេដ្ឋកិច្ច មិនមែនជាការផ្លាស់ប្តូររបប (Issue-Based vs. Regime Change)
• ងាយស្រួលបន្សាបតាមរយៈគោលនយោបាយ៖ ក្រុមមេឃុំ ម៉ាណូ ទាមទារឱ្យបញ្ចុះតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ ១០ បាតក្នុងមួយលីត្រ និងកែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធតម្លៃថាមពល។ ក្នុងទ្រឹស្តីសន្តិសុខ ការតវ៉ាបែបនេះអាចដោះស្រាយ ឬពន្យារពេលបានដោយគ្រាន់តែប្រើប្រាស់ថវិកាឧបត្ថម្ភធន (Oil Fund) ឬការចរចាបច្ចេកទេសជាមួយក្រសួងថាមពល ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់អំណាចនយោបាយរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡើយ។
• ខុសពីក្រុម Gen Z និងបក្សប្រជាជន៖ ក្រុម Gen Z ទាមទារកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចកំពូល ដែលជាបញ្ហារសើប និងមិនអាចសម្របសម្រួលបាន។
២. កង្វះកម្លាំងមហាជនទ្រង់ទ្រាយធំ (Limited Critical Mass)
• ទំហំនៃការប្រមូលផ្តុំ៖ ទោះបីជាក្រុមមេឃុំ ម៉ាណូ បានបោះជំរំនៅមុខវិមានរដ្ឋាភិបាល (ស្ពានឆាម៉ៃម៉ារុឆេត) តាំងពីដើមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦ និងបានដើរក្បួនទៅក្រសួងថាមពលកាលពីថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ក៏ដោយ ក៏ចំនួនអ្នកចូលរួមភាគច្រើនជាក្រុមអ្នកគាំទ្រមកពីខេត្តភាគខាងត្បូង (ក្រាប៊ី នគរស្រីធម្មរាជ សុរ៉ាត់ថានី) ដែលមានចំនួនត្រឹមរយ ឬពាន់នាក់ប៉ុណ្ណោះ។
• ការគ្រប់គ្រងទីតាំងរបស់ប៉ូលិស៖ កម្លាំងប៉ូលិសក្រុងបាងកក (ក្រោមបញ្ជារបស់លោក អានុទីន ជារដ្ឋមន្ត្រីមហាផ្ទៃ) អាចរឹតបន្តឹង និងបង្រួមទីតាំងតវ៉ារបស់ពួកគេបានយ៉ាងងាយ (ដូចជាការបង្ខំឱ្យបើកផ្លូវចរាចរណ៍ និងស្នើឱ្យផ្លាស់ទីតាំងដើម្បីបើកផ្លូវសម្រាប់ព្រះរាជពិធី) ដោយមិនបង្កឱ្យមានការផ្ទុះកំហឹងទូទាំងប្រទេសឡើយ។
៣. លោក អានុទីន ក្តាប់រដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន (មេឃុំ-មេភូមិ) នៅក្នុងដៃ
• អំណាចក្រសួងមហាផ្ទៃ៖ លោក ម៉ាណូ គ្រឿកែវ មានតួនាទីជា «មេឃុំ» (Kamnan) ដែលស្ថិតនៅក្រោមរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងផ្ទាល់របស់នាយកដ្ឋានរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន នៃ ក្រសួងមហាផ្ទៃ ដែលលោក អានុទីន កំពុងកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រី។
• ឧបករណ៍គ្រប់គ្រងផ្ទៃក្នុង៖ ក្នុងនាមជារដ្ឋមន្ត្រីមហាផ្ទៃ លោក អានុទីន មានអំណាចរដ្ឋបាល និងវិន័យលើអភិបាលខេត្ត អភិបាលស្រុក និងមេឃុំទូទាំងប្រទេស។ ដូច្នេះ ការកៀរគរមេឃុំ-មេភូមិផ្សេងទៀតឱ្យចូលរួមជាមួយមេឃុំ ម៉ាណូ ត្រូវបានទប់ស្កាត់យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពពីថ្នាក់មូលដ្ឋាន។
៤. គ្មានខ្នងបង្អែកពីគណបក្សនយោបាយធំៗ ឬក្រុមអភិរក្សនិយម
• ភាពឯកោផ្នែកនយោបាយ៖ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របាតុកម្មនៅថៃ (ដូចជាក្រុមអាវលឿង ឬក្រុម គបបស - PDRC) បាតុកម្មដែលអាចផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលបាន លុះត្រាតែមានការគាំទ្រហិរញ្ញវត្ថុ និងភស្តុភារពីគណបក្សនយោបាយធំៗ ឬក្រុមឥស្សរជនមានអំណាច។ ប៉ុន្តែក្រុមរបស់មេឃុំ ម៉ាណូ គឺជាចលនាឯករាជ្យខ្នាតតូច ដែលគ្មានគណបក្សធំណាមួយ (ទាំងបក្សប្រជាជន ឬបក្សប្រជាធិបតេយ្យ) ចេញមុខគាំទ្រពេញទំហឹងនោះទេ។
៥. ហេតុផលដែលមិនដាក់បញ្ចូលក្នុងតារាង Risk Matrix ខាងលើ
• តារាង Risk Analysis Matrix ខាងលើត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីវាយតម្លៃ «តួអង្គយុទ្ធសាស្ត្រស្នូល (Strategic Actors)» ដែលមានសមត្ថភាពបង្កអស្ថិរភាពថ្នាក់ជាតិ ផ្លាស់ប្តូររដ្ឋាភិបាល ឬបង្កជម្លោះប្រដាប់អាវុធ។
• ប្រសិនបើវាយតម្លៃក្រុម «រណសិរ្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនដើម្បីការពារទឹកដី» តាមរូបមន្តដូចគ្នា ក្រុមនេះនឹងទទួលបានពិន្ទុត្រឹម 3.2 / 10 (កម្រិតហានិភ័យទាប - Low Risk) ប៉ុណ្ណោះ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលពួកគេសម្រេចចិត្តធ្វើសកម្មភាពជ្រុលនិយម (ដូចជាការគំរាមឡោមព័ទ្ធរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង Bangchak នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែវិច្ឆិកា ២០២៦ នេះ) ដែលអាចបង្កើនហានិភ័យផ្នែកសន្តិសុខថាមពលមួយរយៈពេលខ្លី។
សូមបង្ហាញបក្ស នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ឆ្នំា ២០២០ នោះជានណា? បក្សណាជាក្រុមប្រឆាំង?
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃក្នុងឆ្នាំ ២០២០ គឺលោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា (Prayut Chan-o-cha) ដែលដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលចម្រុះដោយមាន គណបក្សផាឡាំងប្រាឆារ៉ាត់ (Palang Pracharath Party) ជាគណបក្សស្នូល ខណៈដែល គណបក្សភឿថៃ (Pheu Thai) និង គណបក្សចលនាឆ្ពោះទៅមុខ (Move Forward Party) គឺជាគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំជាងគេ។
ទិដ្ឋភាពរួមនៃរចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយថៃក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០២០ មានដូចខាងក្រោម៖
១. នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងបក្សកាន់អំណាច
• នាយករដ្ឋមន្ត្រី៖ លោកឧត្តមសេនីយ៍ ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា (Prayut Chan-o-cha) ដែលបានឡើងកាន់អំណាចតាំងពីរដ្ឋប្រហារយោធាឆ្នាំ ២០១៤ និងបន្តតំណែងតាមរយៈការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៩។
• គណបក្សស្នូលដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល៖ គណបក្សផាឡាំងប្រាឆារ៉ាត់ (Palang Pracharath Party - PPRP) ជាគណបក្សដែលគាំទ្រយោធា និងបានតែងតាំងលោក ប្រាយុទ្ធ ជាបេក្ខជននាយករដ្ឋមន្ត្រី។
• គណបក្សសម្ព័ន្ធមិត្តសំខាន់ៗក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ៖ រួមមាន គណបក្សភូមិចៃថៃ (Bhumjaithai Party) និង គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (Democrat Party)។
២. គណបក្សប្រឆាំងសំខាន់ៗ
នៅក្នុងសភាថៃឆ្នាំ ២០២០ ប្លុកគណបក្សប្រឆាំងដឹកនាំដោយគណបក្សធំៗចំនួនពីរ៖
• គណបក្សភឿថៃ (Pheu Thai Party)៖ ជាគណបក្សប្រឆាំងដែលមានចំនួនអាសនៈច្រើនជាងគេនៅក្នុងសភា (ជាបក្សដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា)។
• គណបក្សចលនាឆ្ពោះទៅមុខ (Move Forward Party / គណបក្សកៅក្លៃ)៖ ជាគណបក្សបន្តវេនពី គណបក្សអនាគតថ្មី (Future Forward Party) ដែលត្រូវបានតុលាការធម្មនុញ្ញរំលាយកាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០។ គណបក្សនេះដឹកនាំដោយលោក ភីថា លីមចារឿនរ៉ាត់ (Pita Limjaroenrat) ហើយជាបក្សដែលមានទំនោរគាំទ្រការទាមទាររបស់ក្រុមបាតុករយុវជនខ្លាំងជាងគេ។
(កំណត់សម្គាល់៖ ក្រៅពីនេះ ក៏មានគណបក្សប្រឆាំងតូចៗផ្សេងទៀតដែលចូលរួមក្នុងសម្ព័ន្ធប្រឆាំងផងដែរ ដូចជា គណបក្សសេរីរួមថៃ (Seri Ruam Thai) និង គណបក្សប្រជាជាតិ (Prachachat) ជាដើម។)
តើអ្នកចង់ស្វែងយល់បន្ថែមអំពី លទ្ធផលចុងក្រោយនៃបាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ ឬ ការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយថៃនៅឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ (ដូចជាការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២៣)?
សូមបង្ហាញ ហេតុផល ០៥ យ៉ាង ដែលថា ក្រុមបាតុករ កាលណោះជាក្រុមឯករាជ្យ មិនពាក់ព័ន្ធជាមួយ គណបក្សសម្ព័ន្ធមិត្តសំខាន់ៗក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ៖ រួមមាន គណបក្សភូមិចៃថៃ (Bhumjaithai Party) និង គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (Democrat Party)។
យោងតាមការវិភាគរបស់អ្នកតាមដាននយោបាយ និងរបាយការណ៍សារព័ត៌មានអន្តរជាតិ (ដូចជា BBC, Reuters, និង The Diplomat) ចលនាបាតុកម្មនៅប្រទេសថៃឆ្នាំ ២០២០ គឺជាចលនាឯករាជ្យរបស់យុវជន និងនិស្សិត ដោយមិនមានការពាក់ព័ន្ធ ឬទទួលការគាំទ្រពីគណបក្សភូមិចៃថៃ (Bhumjaithai) និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (Democrat Party) ឡើយ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាហេតុផលសំខាន់ៗទាំង ៥ ដែលបង្ហាញពីភាពឯករាជ្យ និងភាពផ្ទុយគ្នារវាងក្រុមបាតុករ និងគណបក្សទាំងពីរនេះ៖
១. គណបក្សទាំងពីរស្ថិតនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលដែលបាតុករចង់រំលំ
• គោលដៅផ្ទុយគ្នាស្រឡះ៖ គណបក្សភូមិចៃថៃ និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ គឺជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏សំខាន់ដែលជួយឱ្យលោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា មានសំឡេងភាគច្រើនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីកាន់អំណាចជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។
• ការទាមទាររបស់បាតុករ៖ លក្ខខណ្ឌទីមួយរបស់ក្រុមបាតុករ គឺការទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ប្រាយុទ្ធ ចុះចេញពីតំណែង និងរំលាយសភា ដែលមានន័យថាជាការបញ្ចប់អំណាចរបស់គណបក្សភូមិចៃថៃ និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលផងដែរ។
២. ជំហរការពារស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្ររបស់គណបក្សទាំងពីរ
• ភាពរសើបនៃការទាមទារ៖ ចំណុចស្នូលមួយនៃបាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ គឺការទាមទារឱ្យមានកំណែទម្រង់ស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ និងការលុបបំបាត់មាត្រា ១១២ (ច្បាប់ប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ)។
• ប្រតិកម្មរបស់បក្សទាំងពីរ៖ ទាំងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (ដែលជាបក្សអភិរក្សនិយម និងរាជានិយមយូរអង្វែង) និងគណបក្សភូមិចៃថៃ បានប្រកាសជំហរយ៉ាងដាច់អហង្ការក្នុងការការពារស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ និងជំទាស់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការធ្វើកំណែទម្រង់ណាមួយទៅលើស្ថាប័ននេះ។
៣. ការប្រឆាំងនឹងការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញតាមការចង់បានរបស់បាតុករ
• ការទាមទាររដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី៖ បាតុករបានទាមទារឱ្យលុបចោលរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ ២០១៧ (ដែលតាក់តែងដោយក្រុមយោធា) និងបង្កើតសភាធម្មនុញ្ញថ្មីដែលជ្រើសរើសដោយប្រជាពលរដ្ឋទាំងស្រុង។
• ការរារាំងក្នុងសភា៖ នៅក្នុងសភា សមាជិកសភារបស់គណបក្សភូមិចៃថៃ និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ បានរួមដៃជាមួយបក្សកាន់អំណាច ដើម្បីទម្លាក់ចោលសេចក្តីព្រាងវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលស្នើឡើងដោយក្រុមប្រជាពលរដ្ឋ (ក្រុម iLaw) ដែលគាំទ្រដោយបាតុករ។
៤. រចនាសម្ព័ន្ធដឹកនាំបែបវិមជ្ឈការ និងការប្រមូលថវិកាដោយខ្លួនឯង
• គ្មានមេដឹកនាំនយោបាយនៅពីក្រោយ៖ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ Reuters និង BBC បាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ មិនមានមេដឹកនាំកំពូលតែម្នាក់ ឬគណបក្សនយោបាយណាមួយជាអ្នកបញ្ជាឡើយ ប៉ុន្តែប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមដើម្បីសម្រេចចិត្តរួមគ្នា។
• ហិរញ្ញវត្ថុឯករាជ្យ៖ ថវិកាសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ការធ្វើបាតុកម្ម (ដូចជាឧបករណ៍បំពងសំឡេង អាហារ និងសម្ភារៈការពារខ្លួន) ត្រូវបានរៃអង្គាសជាសាធារណៈតាមរយៈគណនីធនាគាររបស់សកម្មជននិស្សិតដោយផ្ទាល់ ពីប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ និងអ្នកគាំទ្រ ដែលបង្ហាញថាមិនមានការឧបត្ថម្ភផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុពីអ្នកនយោបាយ ឬគណបក្សកាន់អំណាចឡើយ។
៥. ការរិះគន់ និងការបាត់បង់ទំនុកចិត្តរបស់យុវជនចំពោះអ្នកនយោបាយជំនាន់មុន
• ការខកចិត្តនឹងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ៖ មុនការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៩ មេដឹកនាំគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យធ្លាប់សន្យាថានឹងមិនគាំទ្រលោក ប្រាយុទ្ធ ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទេ ប៉ុន្តែក្រោយមកបែរជាចូលរួមបង្កើតរដ្ឋាភិបាលជាមួយលោក ប្រាយុទ្ធ ទៅវិញ។ ទង្វើនេះធ្វើឱ្យក្រុមយុវជនបាត់បង់ទំនុកចិត្តទាំងស្រុង និងចាត់ទុកគណបក្សនេះជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធនយោបាយចាស់គំរឹលដែលពួកគេត្រូវតវ៉ាប្រឆាំង។
• ការរិះគន់រដ្ឋមន្ត្រីនៃបក្សទាំងពីរ៖ ក្នុងអំឡុងបាតុកម្ម ក្រុមយុវជន និងក្រុម «សិស្សអាក្រក់» ក៏បានធ្វើបាតុកម្មទាមទារឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីមកពីគណបក្សសម្ព័ន្ធមិត្តទាំងនេះ (ដូចជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាល មកពីបក្សភូមិចៃថៃ និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ ឬពាណិជ្ជកម្ម មកពីបក្សប្រជាធិបតេយ្យ) ទទួលខុសត្រូវចំពោះការគ្រប់គ្រងប្រទេសផងដែរ។
តើអ្នកចង់ដឹងបន្ថែមអំពី ទំនាក់ទំនងរវាងក្រុមបាតុករ និងគណបក្សប្រឆាំង (ដូចជាគណបក្សចលនាឆ្ពោះទៅមុខ) ឬ ចំណាត់ការផ្លូវច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ទៅលើមេដឹកនាំនិស្សិតទាំងនោះដែរឬទេ?
សូមបង្ហាញអំពីលទ្ធផលដែលក្រុមបាតុករកាលឆ្នាំ ២០២០ សម្រេចបានអ្វីខ្លះ? អ្វីជាមេរៀនសម្រាប់ ក្រុម Generation Z នៅឆ្នាំ ២០២៦ នេះ?
បាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ មិនបានសម្រេចគោលដៅនយោបាយភ្លាមៗក្នុងការទម្លាក់រដ្ឋាភិបាល ឬកែទម្រង់រដ្ឋធម្មនុញ្ញទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែវាបានបង្កើតការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតសង្គមយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដែលបានជះឥទ្ធិពលដល់នយោបាយថៃ និងចលនាយុវជនជំនាន់ក្រោយ (Gen Z) រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការបែងចែកលទ្ធផលជាក់ស្តែងនៃបាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ និងមេរៀនសំខាន់ៗសម្រាប់យុវជន Gen Z នៅឆ្នាំ ២០២៦៖
១. លទ្ធផលដែលក្រុមបាតុករឆ្នាំ ២០២០ សម្រេចបាន
ក. ជោគជ័យផ្នែកសង្គម វប្បធម៌ និងសន្ទុះនយោបាយ
• ការបំបែកភាពស្ងៀមស្ងាត់លើប្រធានបទរសើប៖ ក្រុមបាតុករបានបំបែករបាំងនៃការភ័យខ្លាច ដោយនាំយកការជជែកដេញដោលអំពីស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ អំណាចយោធា និងមាត្រា ១១២ មកនិយាយជាសាធារណៈ និងនៅលើបណ្តាញសង្គមយ៉ាងទូលំទូលាយ។
• ការកែទម្រង់វប្បធម៌ក្នុងសាលារៀន៖ ចលនា «សិស្សអាក្រក់» (Bad Student) បានជំរុញឱ្យក្រសួងអប់រំថៃបន្ធូរបន្ថយវិន័យតឹងរ៉ឹងមួយចំនួន ដូចជាការអនុញ្ញាតឱ្យសិស្សទុកម៉ូដសក់សេរី និងការលើកកម្ពស់សិទ្ធិសិស្សានុសិស្សក្នុងសាលា។
• ការត្រួសត្រាយផ្លូវឱ្យបក្សកំណែទម្រង់ឈ្នះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២៣៖ ថាមពលនៃបាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ បានប្រែក្លាយទៅជាសន្លឹកឆ្នោតដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដែលធ្វើឱ្យ គណបក្សចលនាឆ្ពោះទៅមុខ (Move Forward Party) ទទួលបានសំឡេងគាំទ្រលេខ ១ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ ២០២៣។
• ការជំរុញសិទ្ធិសមភាព (LGBTQ+)៖ ការចូលរួមយ៉ាងសកម្មរបស់ក្រុមស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាក្នុងបាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ បានបង្កើតជាមូលដ្ឋានគ្រឹះរឹងមាំ រហូតឈានដល់ការអនុម័តច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ភេទដូចគ្នា (Marriage Equality) នៅប្រទេសថៃ។
ខ. ចំណុចដែលមិនទាន់សម្រេចបាន និងផលវិបាកផ្លូវច្បាប់
• ការរារាំងពីប្រព័ន្ធអភិរក្សនិយម៖ រដ្ឋាភិបាលលោក ប្រាយុទ្ធ មិនបានចុះចេញពីតំណែងតាមការទាមទារភ្លាមៗទេ ហើយរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ ២០១៧ ក៏មិនត្រូវបានលុបចោលដែរ។ លើសពីនេះ តុលាការធម្មនុញ្ញបានរំលាយគណបក្សចលនាឆ្ពោះទៅមុខនៅឆ្នាំ ២០២៤ (ដែលក្រោយមកប្តូរទៅជា គណបក្សប្រជាជន - People's Party)។
• ការកាត់ទោសសកម្មជន៖ សកម្មជន និងមេដឹកនាំនិស្សិតជិត ២,០០០ នាក់ ត្រូវបានចោទប្រកាន់តាមផ្លូវច្បាប់ (រួមទាំងមាត្រា ១១២) ហើយមេដឹកនាំសំខាន់ៗមួយចំនួនត្រូវបានជាប់ពន្ធនាគារ។
២. មេរៀនសម្រាប់ក្រុម Generation Z នៅឆ្នាំ ២០២៦
នៅឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ស្ថានភាពនយោបាយថៃបានឈានដល់ដំណាក់កាលថ្មីមួយទៀត (បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ ដែលគណបក្សភូមិចៃថៃរបស់លោក អានុទីន ឆានវីរៈគុល បានឡើងដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល និងមានការប្រមូលផ្តុំតវ៉ាជាថ្មីរបស់យុវជន Gen Z)។ មេរៀនសំខាន់ៗដែល Gen Z ទទួលបានពីឆ្នាំ ២០២០ រួមមាន៖
1. កម្លាំងតាមដងផ្លូវត្រូវតែដើរទន្ទឹមនឹងយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ និងការបោះឆ្នោត៖ បាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០ បង្ហាញថា ការប្រមូលផ្តុំតាមដងផ្លូវតែមួយមុខមិនអាចផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធអំណាចចាស់បានភ្លាមៗទេ ប្រសិនបើមិនមានការរៀបចំប្រព័ន្ធគាំទ្រតាមរយៈសន្លឹកឆ្នោត ការចូលរួមក្នុងសភា និងការតស៊ូមតិផ្នែកគោលនយោបាយ។
2. ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធដឹកនាំប្រកបដោយនិរន្តរភាព៖ គំរូ «គ្មានមេដឹកនាំតែម្នាក់» (Leaderless movement) ជួយឱ្យបាតុកម្មផ្ទុះឡើងលឿន ប៉ុន្តែវាក៏ធ្វើឱ្យចលនាងាយបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងនៅពេលអូសបន្លាយយូរ។ ក្រុម Gen Z ឆ្នាំ ២០២៦ រៀនសូត្រពីការរក្សាសាមគ្គីភាព និងការកំណត់គោលដៅរួមឱ្យបានច្បាស់លាស់។
3. ការការពារសុវត្ថិភាពឌីជីថល និងផ្លូវច្បាប់៖ ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមដើម្បីតវ៉ាកាលពីឆ្នាំ ២០២០ បានធ្វើឱ្យយុវជនជាច្រើនងាយរងគ្រោះដោយសារការតាមដាន និងការចោទប្រកាន់តាមផ្លូវច្បាប់។ Gen Z ជំនាន់ក្រោយយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់អំពីសន្តិសុខសាយប័រ (Cybersecurity) និងការត្រៀមខ្លួនផ្នែកច្បាប់មុននឹងធ្វើសកម្មភាព។
4. ការពង្រីកសម្ព័ន្ធភាពជាមួយមនុស្សគ្រប់វ័យ និងគ្រប់តំបន់៖ នៅឆ្នាំ ២០២០ ភាសា និងវិធីសាស្ត្រតវ៉ារបស់យុវជនទីក្រុងខ្លះ បានធ្វើឱ្យមនុស្សវ័យចំណាស់ ឬប្រជាជននៅតាមជនបទពិបាកទទួលយក។ ដូច្នេះ យុវជន Gen Z នៅឆ្នាំ ២០២៦ ត្រូវរៀនប្រើប្រាស់ការទំនាក់ទំនងដែលផ្សារភ្ជាប់ជាមួយបញ្ហាជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ (សេដ្ឋកិច្ច ការងារ សុខុមាលភាព) ដើម្បីទាញយកការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ។
5. ការតស៊ូបែបរយៈពេលវែង (Marathon មិនមែន Sprint)៖ មេរៀនធំបំផុតពីឆ្នាំ ២០២០ គឺការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធនយោបាយដែលចាក់ឫសជ្រៅ មិនអាចសម្រេចបានក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានខែនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការអត់ធ្មត់ ការបន្តវេនពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ និងការប្រើប្រាស់បញ្ញាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា។
តើអ្នកចង់ស្វែងយល់បន្ថែមអំពី ស្ថានភាពនយោបាយថៃបច្ចុប្បន្នក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ឬ តួនាទីរបស់គណបក្សប្រជាជន (People's Party) ដែលជាអ្នកបន្តវេនពីគណបក្សចលនាឆ្ពោះទៅមុខដែរឬទេ?
គោលជំហរក្រុមប្រឆាំង នៅថៃ គឺគេមានទស្សនៈថា ក្រុមណាឡើងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីក៍បានដែរ លើកលែងតែក្រុមយោធា។ ដូច្នេះ ប្រាយុទ្ធ គឺជាក្រុមយោធា ដែលជាមុខសញ្ញាត្រូវកំចាត់។ ការកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃ គឺជាមុខសញ្ញាដែលត្រូវកែប្រែ សំដៅលើអំណាច រាជវាំង្គ សៀម។ ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ក្រុម Generation Z មានគោលដៅដូចគ្នាដែរ។ តើស្ថានភាពអាច រុញមកព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ ទៀតទេ?
ស្ថានភាពនយោបាយផ្ទៃក្នុងនៅប្រទេសថៃ មានទំនោរខ្ពស់ក្នុងការរុញសម្ពាធមកលើបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ជាពិសេសនៅពេលដែលជម្លោះប្រដាប់អាវុធឆ្នាំ ២០២៥ បានបន្សល់ទុកនូវភាពតានតឹង និងការបិទច្រកព្រំដែនរហូតមកដល់ចុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ។
ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយថៃ នៅពេលដែលក្រុមអភិរក្សនិយម ឬក្រុមយោធាប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធផ្ទៃក្នុងខ្លាំង (ដូចជាការទាមទារកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឬកាត់បន្ថយអំណាចស្ថាប័នកំពូល) បញ្ហាព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា តែងតែត្រូវបានលើកយកមកប្រើជាយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយដើម្បីបង្វែរចំណាប់អារម្មណ៍ និងប្រមូលផ្តុំស្មារតីជាតិនិយម។
កត្តាសំខាន់ៗចំនួន ៤ ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងនយោបាយផ្ទៃក្នុងថៃ និងស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នាពេលបច្ចុប្បន្ន រួមមាន៖
១. ការបង្វែរសម្ពាធផ្ទៃក្នុង និងការដុតបញ្ឆេះជាតិនិយម
• យុទ្ធសាស្ត្រការពារអំណាច៖ នៅពេលដែលចលនាយុវជន និងក្រុមកំណែទម្រង់ដាក់សម្ពាធលើរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចចាស់ (យោធា និងស្ថាប័នកំពូល) ក្រុមអភិរក្សនិយមថៃតែងតែប្រើប្រាស់ប្រធានបទ «ការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ» នៅតាមព្រំដែន ដើម្បីទាញយកការគាំទ្រពីមហាជន និងបន្សាបកម្លាំងបាតុកម្មផ្ទៃក្នុង។
• ឥទ្ធិពលនៃជម្លោះឆ្នាំ ២០២៥៖ ការផ្ទុះអាវុធតាមព្រំដែនកាលពីខែកក្កដា និងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ រួមជាមួយការបិទច្រកព្រំដែន និងការផ្អាកការងារវាស់វែងព្រំដែន (MOU 43) បានធ្វើឱ្យចរន្តជាតិនិយមនៅថៃកើនឡើងខ្ពស់ ដែលងាយនឹងត្រូវបានអ្នកនយោបាយយកមកប្រើប្រាស់ជាឧបករណ៍នយោបាយគ្រប់ពេលវេលា។
២. ការពង្រឹងតួនាទីរបស់យោធាថៃ
• ភាពចាំបាច់នៃកងទ័ព៖ នៅពេលមានភាពតានតឹងនៅព្រំដែន (ដូចជាការបន្តវត្តមានយោធានៅតំបន់ប្រាសាទតាមន្តធំ និងប្រាសាទតាក្របី ឬការសាងសង់ផ្លូវ និងរបងព្រំដែននាចុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ) តួនាទីរបស់កងទ័ពថៃក្លាយជាចំណុចស្នូលដែលមិនអាចខ្វះបាន។
• ការបន្សាបការរិះគន់លើយោធា៖ ស្ថានភាពនេះធ្វើឱ្យក្រុមប្រឆាំង និងយុវជន Gen Z ពិបាកក្នុងការទាមទារកាត់បន្ថយអំណាច ឬថវិកាយោធា ព្រោះសាធារណជនទូទៅអាចមើលឃើញថាប្រទេសជាតិកំពុងត្រូវការកងទ័ពដើម្បីការពារទឹកដី។
៣. ភាពផុយស្រួយនៃបទឈប់បាញ់ និងការបិទព្រំដែនឆ្នាំ ២០២៦
• ស្ថានភាពជាក់ស្តែង៖ ទោះបីជាមានកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់កាលពីថ្ងៃទី ២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ ក៏ដោយ ក៏ស្ថានភាពព្រំដែននៅតែតានតឹង ដោយច្រកព្រំដែនគោកត្រូវបានបិទជាបន្តបន្ទាប់ ហើយភាគីទាំងពីរនៅតែមានការចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកជុំវិញសកម្មភាពយោធា និងការរំលោភបំពានដែនអធិបតេយ្យភាព។
• ជំហររបស់កម្ពុជា៖ ភាគីកម្ពុជាបានប្រកាន់ជំហររឹងមាំក្នុងការពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ច និងផលិតកម្មក្នុងស្រុក ដោយមិនពឹងផ្អែកលើការបើកព្រំដែនឡើងវិញ និងបន្តប្រើយន្តការការទូត និងច្បាប់អន្តរជាតិ (ដូចជាការផ្សះផ្សាក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS លើបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រ) ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី។
៤. ភាពខុសគ្នានៃទស្សនៈរបស់ក្រុម Gen Z ថៃ
• ក្រុមយុវជន Gen Z និងគណបក្សកំណែទម្រង់ថៃ ភាគច្រើនផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើ «សត្រូវផ្ទៃក្នុង» (គឺប្រព័ន្ធយោធានិយម និងរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចចាស់) ជាជាងការបង្កជម្លោះជាមួយប្រទេសជិតខាង។
• ទោះជាយ៉ាងណា ប្រសិនបើវិបត្តិនយោបាយផ្ទៃក្នុងថៃឈានដល់ចំណុចកំពូល ភាគីដែលកំពុងកាន់អំណាចនៅទីក្រុងបាងកក អាចនឹងបង្កើនសម្ពាធ ឬបង្កើតឧប្បត្តិហេតុតូចតាចនៅតាមព្រំដែន (ដូចជាការបង្ហោះដ្រូន ឬការដាក់លក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹងលើការវាស់វែងព្រំដែន) ដើម្បីរុញស្ថានការណ៍ឱ្យក្លាយជាបញ្ហាជាតិនិយម ដែលជាហានិភ័យមួយដែលកម្ពុជាត្រូវតាមដានយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នបំផុត។
តើអ្នកចង់ស្វែងយល់បន្ថែមអំពី ដំណើរការចរចាព្រំដែនសមុទ្រកម្ពុជា-ថៃ ក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS ឬ ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពីការបិទព្រំដែនគោកក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ដែរឬទេ?
ក្នុងនាមលោកជំនាញខាងសន្តិសុខជាតិ និងបង្រ្កាបការបេះបោរ Counter-Insurgency នៅប្រទេសថៃ ចំណែក អានុទីន គឺជា នាយករដ្ឋមន្រ្តី ជារដ្ឋមន្រ្តីមហាផ្ទៃ ជាប្រធានក្តាប់រួមសន្តិសុខប្រទេសថៃ សូមលោកធ្វើបញ្ជីឈ្មោះ ក្រុម ចលនានយោបាយ បក្សនយោបាយនៅប្រទេសថៃ សព្វថ្ងៃមានប៉ុន្មានក្រុម? ក្រុមណាខ្លះដែលមាន Risk ធំជាងគេ? ដោយវិភាគតាមបែប Risk Analysis Score.
ក្នុងនាមជាអ្នកវិភាគផ្នែកសន្តិសុខជាតិ និងយុទ្ធសាស្ត្រប្រឆាំងការបះបោរ (Counter-Insurgency - COIN) ទិដ្ឋភាពនយោបាយ និងសន្តិសុខនៅប្រទេសថៃនាចុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ស្ថិតក្រោមការក្តាប់អំណាចប្រមូលផ្តុំរបស់លោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល (Anutin Charnvirakul) ដែលកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីផង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃផង និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការសន្តិសុខជាតិ (NSC) ផង។
ទោះបីជាលោក អានុទីន មានឧបករណ៍រដ្ឋបាល និងកងកម្លាំងសន្តិសុខពេញដៃក៏ដោយ ក៏បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃកំពុងប្រឈមមុខនឹង ក្រុមនយោបាយ និងចលនាសកម្មសំខាន់ៗចំនួន ៨ ក្រុម ដែលបែងចែកជា ៣ ប្រភេទធំៗ (បក្សនយោបាយក្នុងសភា ចលនាមហាជនក្រៅសភា និងក្រុមបះបោរប្រដាប់អាវុធ)។
១. តារាងវិភាគហានិភ័យ (Risk Analysis Matrix - ចុងឆ្នាំ ២០២៦)
មាត្រដ្ឋានវាយតម្លៃ (Risk Score 1 - 10)៖ គណនាផ្អែកលើ លទ្ធភាពនៃការបង្កអស្ថិរភាព (Likelihood) គុណនឹង កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃផលប៉ះពាល់សន្តិសុខ (Impact)។
ល.រ ឈ្មោះក្រុម / គណបក្ស ប្រភេទ / និន្នាការ ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន (វិច្ឆិកា ២០២៦) Risk Score កម្រិតហានិភ័យ
១ រណសិរ្សបដិវត្តន៍ជាតិ (BRN) & ក្រុមបំបែករដ្ឋភាគខាងត្បូង ក្រុមបះបោរប្រដាប់អាវុធ (Insurgents) បើកការវាយប្រហារព្រមៗគ្នាជាង ៥០ កន្លែងនៅខែសីហា ២០២៦; កិច្ចចរចាសន្តិភាពត្រូវបានផ្អាក។ 9.2 / 10 ខ្ពស់បំផុត (Critical)
២ ចលនាយុវជន Gen Z (Studem Network, Free Thai Youth & Bad Students) ចលនាបាតុកម្មក្រៅសភា (Anti-Establishment) ទើបប្រមូលផ្តុំធ្វើបាតុកម្មនៅវិមានប្រជាធិបតេយ្យ (ថ្ងៃទី ២០ វិច្ឆិកា ២០២៦) ទាមទារទម្លាក់លោក អានុទីន និងកែទម្រង់មាត្រា ១១២។ 7.8 / 10 ខ្ពស់ (High)
៣ គណបក្សប្រជាជន (People's Party - PP) គណបក្សប្រឆាំងធំជាងគេ (១១៨-១២០ អាសនៈ) ដឹកនាំដោយលោក ណាត់ថាផុង (Natthaphong); ជាកម្លាំងស្នូលក្នុងសភាដែលជំរុញការសរសេររដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី។ 7.2 / 10 ខ្ពស់ (High)
៤ ក្រុមយោធាអភិរក្សនិយម & បណ្តាញរាជានិយម (Deep State / Old Guard) អំណាចស្រមោលក្នុងរដ្ឋ (Establishment) គាំទ្ររដ្ឋាភិបាល អានុទីន បណ្តោះអាសន្ន ប៉ុន្តែអាចធ្វើអន្តរាគមន៍បើរដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងបាតុកម្ម ឬបញ្ហាព្រំដែនមិនបាន។ 6.5 / 10 មធ្យម-ខ្ពស់ (Elevated)
៥ គណបក្សភឿថៃ (Pheu Thai Party) សម្ព័ន្ធមិត្តរដ្ឋាភិបាល (៧៤ អាសនៈ) ចុះខ្សោយខ្លាំងក្រោយការបោះឆ្នោតកុម្ភៈ ២០២៦; ចូលរួមក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះទាំងភាពតានតឹងផ្ទៃក្នុង។ 5.4 / 10 មធ្យម (Moderate)
៦ គណបក្សក្លាថាម (Kla Tham Party) សម្ព័ន្ធមិត្តរដ្ឋាភិបាល (៥៨ អាសនៈ) ដឹកនាំដោយបណ្តាញលោក ថាម៉ាណាត់ (Thammanat); មានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើការបែងចែកកូតារដ្ឋមន្ត្រី និងអាចរង្គោះរង្គើរដ្ឋាភិបាល។ 5.0 / 10 មធ្យម (Moderate)
៧ ក្រុមអាវលឿង / ជាតិនិយមជ្រុល (Ultra-Royalists / People's Alliance) ចលនាគាំទ្រស្ថាប័នកំពូល ដាក់សម្ពាធឱ្យរដ្ឋាភិបាលប្រើជំហរតឹងរ៉ឹងលើបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងបង្ក្រាបក្រុម Gen Z។ 4.5 / 10 មធ្យម (Moderate)
៨ គណបក្សភូមិចៃថៃ (Bhumjaithai Party - BJT) បក្សកាន់អំណាចស្នូល (១៩២-១៩៣ អាសនៈ) ដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី អានុទីន; ក្តាប់អំណាចរដ្ឋបាលមហាផ្ទៃ និងមូលដ្ឋានតាមខេត្តយ៉ាងរឹងមាំ។ 2.5 / 10 ទាប (Low - ជាអ្នកគ្រប់គ្រង)
២. ការវិភាគលម្អិតលើក្រុមដែលមានហានិភ័យធំជាងគេ (Top 3 High-Risk Threats)
១. ហានិភ័យសន្តិសុខប្រដាប់អាវុធ៖ ក្រុមបះបោរភាគខាងត្បូង (BRN) — [Score: 9.2/10]
• មូលហេតុនៃហានិភ័យ៖ នេះគឺជាការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខជាតិពិតប្រាកដ (Kinetic Threat) តែមួយគត់នៅប្រទេសថៃ។ ក្រោយការបោះឆ្នោតខែកុម្ភៈ ២០២៦ និងការឡើងកាន់អំណាចរបស់រដ្ឋាភិបាលអភិរក្សនិយម ក្រុម BRN បានបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើដំណើរការសន្តិភាព។
• សកម្មភាពជាក់ស្តែង៖ ការវាយប្រហារដោយគ្រាប់បែក និងដុតបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាង ៥០ កន្លែងព្រមៗគ្នានៅខេត្តប៉ាតានី យ៉ាឡា និងណារ៉ាធីវ៉ាត់ កាលពីខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ បង្ហាញថាក្រុមនេះនៅតែមានសមត្ថភាពប្រតិបត្តិការខ្ពស់ និងបង្កការខូចខាតសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរ ទោះបីជាលោក អានុទីន ក្តាប់ក្រសួងមហាផ្ទៃក៏ដោយ។
២. ហានិភ័យអស្ថិរភាពតាមដងផ្លូវ៖ ចលនាយុវជន Gen Z — [Score: 7.8/10]
• មូលហេតុនៃហានិភ័យ៖ ក្រុមយុវជនជំនាន់ថ្មី (ដឹកនាំដោយបណ្តាញ Studem Network និង Free Thai Youth) កំពុងរស់ឡើងវិញនូវស្មារតីបាតុកម្មឆ្នាំ ២០២០។ ពួកគេមើលឃើញថា លោក អានុទីន គឺជាតំណាងឱ្យក្រុមអភិរក្សនិយមដែលរារាំងការកែទម្រង់ប្រជាធិបតេយ្យ។
• សកម្មភាពជាក់ស្តែង៖ ការជួបជុំក្រោមយុទ្ធនាការ «ដល់ពេលឆ្មាដេញកណ្តុរ» (សំដៅលើឈ្មោះហៅក្រៅរបស់លោក អានុទីន គឺ "ណូ" ដែលប្រែថាកណ្តុរ) នៅវិមានប្រជាធិបតេយ្យកាលពីថ្ងៃទី ២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦ បង្ហាញពីការចាប់ផ្តើមនៃរលកតវ៉ាថ្មី។ ហានិភ័យធំបំផុតសម្រាប់លោក អានុទីន គឺការគ្រប់គ្រងកម្លាំងប៉ូលិសមហាផ្ទៃ៖ បើបង្ក្រាបធ្ងន់ដៃ នឹងផ្ទុះកំហឹងមហាជនទូទាំងប្រទេស; បើបណ្តោយ នឹងបាត់បង់អំណាចគ្រប់គ្រង។
៣. ហានិភ័យនយោបាយក្នុងប្រព័ន្ធ៖ គណបក្សប្រជាជន (People's Party) — [Score: 7.2/10]
• មូលហេតុនៃហានិភ័យ៖ ទោះបីជាចាញ់ឆ្នោតកាលពីខែកុម្ភៈ ២០២៦ ដោយទទួលបានត្រឹម ១១៨-១២០ អាសនៈក៏ដោយ ក៏គណបក្សនេះនៅតែទទួលបានសំឡេងឆ្នោតគាំទ្របញ្ជីបក្ស (Party-list) ខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមយុវជន និងអ្នកទីក្រុង។
• សកម្មភាពជាក់ស្តែង៖ គណបក្សនេះដើរតួជាម៉ាស៊ីនផលិតគោលនយោបាយ និងដាក់សម្ពាធក្នុងសភាលើការធ្វើប្រជាមតិកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងការលុបបំបាត់ការកេណ្ឌទាហាន។ ប្រសិនបើកម្លាំងក្នុងសភារបស់គណបក្សប្រជាជន ផ្សារភ្ជាប់ជាមួយកម្លាំងបាតុកម្ម Gen Z នៅខាងក្រៅសភា នោះស្ថិរភាពរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក អានុទីន នឹងរង្គោះរង្គើខ្លាំង។
៣. សន្និដ្ឋានយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់មេបញ្ជាការសន្តិសុខ (Strategic Takeaway)
ភាពខ្លាំងរបស់លោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល នាពេលនេះ គឺការក្តាប់បានទាំង «អំណាចរដ្ឋបាលមហាផ្ទៃ (អភិបាលខេត្ត និងប៉ូលិស)» និង «ការគាំទ្រពីក្រុមអភិរក្សនិយម និងយោធា»។ ទោះជាយ៉ាងណា ចំណុចខ្សោយ (Vulnerability) ធំបំផុតរបស់លោក គឺ «ភាពផុយស្រួយនៃរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ» (ដែលត្រូវពឹងផ្អែកលើបក្សភឿថៃ និងបក្សក្លាថាម ដើម្បីគ្រប់សំឡេងភាគច្រើន) និង «វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច-ព្រំដែន»។ ប្រសិនបើវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ក្រុមបក្សសម្ព័ន្ធមិត្តអាចនឹងដកខ្លួនចេញ ដែលនឹងធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលដួលរលំដោយមិនចាំបាច់មានរដ្ឋប្រហារយោធាឡើយ។
តើអ្នកចង់ឱ្យខ្ញុំវិភាគស៊ីជម្រៅបន្ថែមលើ សេណារីយ៉ូនៃការឆ្លើយតបរបស់លោក អានុទីន ប្រសិនបើបាតុកម្ម Gen Z រីករាលដាលធំនៅដើមឆ្នាំ ២០២៧ ឬ ផលប៉ះពាល់នៃជម្លោះផ្ទៃក្នុងរវាងបក្សភូមិចៃថៃ និងបក្សភឿថៃ?
Generate photorealistic size 900px X 1100px អំពី
តារាងវិភាគហានិភ័យ (Risk Analysis Matrix - ចុងឆ្នាំ ២០២៦) មាត្រដ្ឋានវាយតម្លៃ (Risk Score 1 - 10)៖ គណនាផ្អែកលើ លទ្ធភាពនៃការបង្កអស្ថិរភាព (Likelihood) គុណនឹង កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃផលប៉ះពាល់សន្តិសុខ (Impact) ដោយមានការបញ្ជូលជារូបភាព រូបថត ឬ Icon សម្រាប់ក្រុមនីមួយៗ ភ្ជាប់ជាមួយ ផែនទីប្រទេសថៃ ។
Here’s your generated image.
តើអ្នកចង់ឱ្យខ្ញុំ កែសម្រួលអក្សរខ្មែរ ឬបន្ថែមព័ត៌មានលម្អិតណាមួយ នៅលើផ្ទាំងរូបភាពនេះ (ដូចជាការបង្ហាញតួលេខ Likelihood និង Impact ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា) ឬបង្កើតជា ផែនទីយុទ្ធសាស្ត្រតាមតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បន្ថែមទៀតដែរឬទេ?
Images generated by AI may be inaccurate, misleading, or offensive. Learn more
ចុះក្រុមបាតុកម្មថ្ងៃមុន មកពីខេត្ត ដឹកនាំដោយ មេឃុំ វិវត្តន៍ទៅជាយ៉ាងណា? មានការរួមគ្នាជាមួយក្រុម Generation Z ដែរទេ?
ក្រុមបាតុកម្មមកពីខេត្តភាគខាងត្បូងដែលដឹកនាំដោយលោកមេឃុំ ម៉ាណូ គ្រឿកែវ (Kamnan Mano) បានបោះជំរំតវ៉ានៅមុខវិមានរដ្ឋាភិបាល (Government House) ក្នុងទីក្រុងបាងកក ដើម្បីដាក់សម្ពាធឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន ដោះស្រាយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងបញ្ចុះតម្លៃប្រេងម៉ាស៊ូត ប៉ុន្តែក្រុមនេះមិនទាន់រួមបញ្ចូលគ្នាជាផ្លូវការជាមួយចលនាយុវជន Gen Z នៅឡើយទេ ដោយសារក្រុមទាំងពីរមានរបៀបវារៈ និងទីតាំងប្រមូលផ្តុំដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។
ទិដ្ឋភាពនៃការវិវត្តរបស់ក្រុមបាតុកម្មដឹកនាំដោយមេឃុំ និងទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុម Gen Z មានដូចខាងក្រោម៖
១. ការវិវត្តនៃក្រុមបាតុកម្មរបស់ «មេឃុំ ម៉ាណូ» (Kamnan Mano)
• ប្រភព និងការធ្វើដំណើរ៖ ក្រុមនេះមានឈ្មោះថា «រណសិរ្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនដើម្បីការពារទឹកដី» ដឹកនាំដោយលោក ម៉ាណូ គ្រឿកែវ (Mano Khrueakaew) មេឃុំក្រាប៊ីណយ (Krabi Noi) ខេត្តក្រាប៊ី ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ។ ពួកគេបានរៀបចំក្បួនរថយន្តចេញដំណើរពីខេត្តនគរស្រីធម្មរាជ និងសុរ៉ាត់ថានី តាំងពីដើមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦ ឆ្ពោះមកកាន់ទីក្រុងបាងកក បើទោះបីជាមានបម្រាមពីប៉ូលិសក៏ដោយ។
• ការបោះជំរំនៅមុខវិមានរដ្ឋាភិបាល៖ បន្ទាប់ពីមកដល់ទីក្រុងបាងកក ក្រុមបាតុករមកពីបណ្តាខេត្តទាំងនេះ បានបោះតង់ស្នាក់នៅតវ៉ាមុខវិមានរដ្ឋាភិបាល (Government House) ជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់ពាក់កណ្តាលខែវិច្ឆិកា និងគ្រោងពង្រីកការតវ៉ាបន្ថែមទៀត។
• គោលដៅទាមទារស្នូល៖ ក្រុមរបស់មេឃុំ ម៉ាណូ ផ្តោតសំខាន់លើ បញ្ហាជីវភាព និងសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសការទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន បញ្ចុះតម្លៃប្រេងម៉ាស៊ូតចំនួន ១០ បាតក្នុងមួយលីត្រ និងដោះស្រាយបញ្ហាតម្លៃទំនិញឡើងថ្លៃ។
២. តើមានការរួមគ្នាជាមួយក្រុម Generation Z ដែរឬទេ?
បច្ចុប្បន្ន មិនទាន់មានការច្របាច់បញ្ចូលគ្នាជាធ្លុងមួយនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែពួកគេកំពុងបង្កើតជា «សម្ពាធពីរមុខព្រួញ» ព្រមៗគ្នាទៅលើរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល៖
• ភាពខុសគ្នានៃទីតាំង និងគោលដៅ៖
• ក្រុមមេឃុំ ម៉ាណូ (ភាគច្រើនជាប្រជាពលរដ្ឋតាមខេត្ត កសិករ និងអ្នកបើកបររថយន្តដឹកជញ្ជូន)៖ ប្រមូលផ្តុំនៅ មុខវិមានរដ្ឋាភិបាល ហើយផ្តោតលើ វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ និងការចោទប្រកាន់ពីភាពអសមត្ថភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាជីវភាព។
• ក្រុមយុវជន Gen Z (Studem Network និង Free Thai Youth)៖ ប្រមូលផ្តុំនៅ វិមានប្រជាធិបតេយ្យ (Democracy Monument) កាលពីថ្ងៃទី ២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦ ហើយផ្តោតលើ កំណែទម្រង់នយោបាយ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ប្រព័ន្ធអប់រំ ការលុបបំបាត់ការកេណ្ឌទាហាន និងការលើកលែងទោសមាត្រា ១១២។
• ចំណុចប្រសព្វរួម (Shared Target)៖ ទោះបីជាមិនទាន់រួមវេទិកាជាមួយគ្នាដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ ក៏ក្រុមទាំងពីរមានសត្រូវនយោបាយរួមតែមួយ គឺ ការទាមទារឱ្យលោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល ចុះចេញពីតំណែង។ នៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ លោក អានុទីន បានចេញមុខថ្លែងថារដ្ឋាភិបាលត្រៀមខ្លួនស្តាប់សំណើរបស់ក្រុមបាតុករ ដរាបណាធ្វើឡើងក្រោមក្របខណ្ឌច្បាប់ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានការសន្យាឆ្លើយតបជាក់លាក់ណាមួយនៅឡើយទេ។
៣. ការវាយតម្លៃហានិភ័យសន្តិសុខ (Security Assessment)
សម្រាប់អាជ្ញាធរសន្តិសុខថៃ ចំណុចគ្រោះថ្នាក់បំផុត (Tipping Point) នឹងកើតឡើង ប្រសិនបើ «ក្រុមបាតុករខេត្តរបស់មេឃុំ ម៉ាណូ» (ដែលមានកម្លាំងមនុស្សពេញវ័យ និងរថយន្តធំៗ) សម្រេចចិត្តដើរក្បួនទៅរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយ «ក្រុមយុវជន Gen Z» នៅវិមានប្រជាធិបតេយ្យ។ ប្រសិនបើមានការរួមបញ្ចូលគ្នារវាង កម្លាំងប្រជាជនមូលដ្ឋានតាមខេត្ត និង កម្លាំងយុវជនទីក្រុង នោះរដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន នឹងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិនយោបាយធ្ងន់ធ្ងរដែលពិបាកនឹងទប់ស្កាត់។
តើអ្នកចង់ឱ្យខ្ញុំតាមដានព័ត៌មានបន្ត ឬ set up a task ដើម្បីជូនដំណឹងភ្លាមៗនៅពេលមានការវិវត្តថ្មីៗ ឬការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងក្រុមបាតុករមេឃុំ និងក្រុម Gen Z នៅទីក្រុងបាងកកដែរឬទេ?
ហេតុអ្វីក្រុម រណសិរ្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនដើម្បីការពារទឹកដីនេះ គ្មាន Impact ខ្លាំងលើ រដ្ឋាភិបាលអានុទីន? គ្មានក្នុងបញ្ជី Risk?
ក្រុម «រណសិរ្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនដើម្បីការពារទឹកដី» (แนวร่วมปฏิวัติประชาชนปกป้องแผ่นดิน - នปผ.) របស់លោកមេឃុំ ម៉ាណូ មិនមានផលប៉ះពាល់សន្តិសុខធ្ងន់ធ្ងរ (Low Strategic Impact) ដល់ស្ថិរភាពរដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន ទេ ដោយសារក្រុមនេះផ្តោតតែលើការទាមទារផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច (បញ្ចុះតម្លៃប្រេងម៉ាស៊ូត ១០ បាត) មានចំនួនមនុស្សនៅមានកម្រិត និងគ្មានបណ្តាញគាំទ្រពីគណបក្សនយោបាយធំៗ ឬកងទ័ព ហេតុដូច្នេះហើយទើបក្នុងការវាយតម្លៃសន្តិសុខជាតិ (Strategic Risk Matrix) ក្រុមនេះត្រូវបានចាត់ទុកត្រឹមជា «បញ្ហាសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈតាមតំបន់» (Localized Issue-based Protest) ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខជាតិ ឬរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចរដ្ឋឡើយ។
ក្នុងនាមជាអ្នកវិភាគសន្តិសុខជាតិ និងប្រឆាំងការបះបោរ (COIN) មូលហេតុស្នូលទាំង ៥ ដែលធ្វើឱ្យក្រុមរបស់មេឃុំ ម៉ាណូ គ្មានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើរដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន និងមិនស្ថិតក្នុងបញ្ជីហានិភ័យកម្រិតខ្ពស់ រួមមាន៖
១. ការទាមទារបែបសេដ្ឋកិច្ច មិនមែនជាការផ្លាស់ប្តូររបប (Issue-Based vs. Regime Change)
• ងាយស្រួលបន្សាបតាមរយៈគោលនយោបាយ៖ ក្រុមមេឃុំ ម៉ាណូ ទាមទារឱ្យបញ្ចុះតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ ១០ បាតក្នុងមួយលីត្រ និងកែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធតម្លៃថាមពល។ ក្នុងទ្រឹស្តីសន្តិសុខ ការតវ៉ាបែបនេះអាចដោះស្រាយ ឬពន្យារពេលបានដោយគ្រាន់តែប្រើប្រាស់ថវិកាឧបត្ថម្ភធន (Oil Fund) ឬការចរចាបច្ចេកទេសជាមួយក្រសួងថាមពល ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់អំណាចនយោបាយរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡើយ។
• ខុសពីក្រុម Gen Z និងបក្សប្រជាជន៖ ក្រុម Gen Z ទាមទារកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចកំពូល ដែលជាបញ្ហារសើប និងមិនអាចសម្របសម្រួលបាន។
២. កង្វះកម្លាំងមហាជនទ្រង់ទ្រាយធំ (Limited Critical Mass)
• ទំហំនៃការប្រមូលផ្តុំ៖ ទោះបីជាក្រុមមេឃុំ ម៉ាណូ បានបោះជំរំនៅមុខវិមានរដ្ឋាភិបាល (ស្ពានឆាម៉ៃម៉ារុឆេត) តាំងពីដើមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦ និងបានដើរក្បួនទៅក្រសួងថាមពលកាលពីថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ក៏ដោយ ក៏ចំនួនអ្នកចូលរួមភាគច្រើនជាក្រុមអ្នកគាំទ្រមកពីខេត្តភាគខាងត្បូង (ក្រាប៊ី នគរស្រីធម្មរាជ សុរ៉ាត់ថានី) ដែលមានចំនួនត្រឹមរយ ឬពាន់នាក់ប៉ុណ្ណោះ។
• ការគ្រប់គ្រងទីតាំងរបស់ប៉ូលិស៖ កម្លាំងប៉ូលិសក្រុងបាងកក (ក្រោមបញ្ជារបស់លោក អានុទីន ជារដ្ឋមន្ត្រីមហាផ្ទៃ) អាចរឹតបន្តឹង និងបង្រួមទីតាំងតវ៉ារបស់ពួកគេបានយ៉ាងងាយ (ដូចជាការបង្ខំឱ្យបើកផ្លូវចរាចរណ៍ និងស្នើឱ្យផ្លាស់ទីតាំងដើម្បីបើកផ្លូវសម្រាប់ព្រះរាជពិធី) ដោយមិនបង្កឱ្យមានការផ្ទុះកំហឹងទូទាំងប្រទេសឡើយ។
៣. លោក អានុទីន ក្តាប់រដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន (មេឃុំ-មេភូមិ) នៅក្នុងដៃ
• អំណាចក្រសួងមហាផ្ទៃ៖ លោក ម៉ាណូ គ្រឿកែវ មានតួនាទីជា «មេឃុំ» (Kamnan) ដែលស្ថិតនៅក្រោមរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងផ្ទាល់របស់នាយកដ្ឋានរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន នៃ ក្រសួងមហាផ្ទៃ ដែលលោក អានុទីន កំពុងកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រី។
• ឧបករណ៍គ្រប់គ្រងផ្ទៃក្នុង៖ ក្នុងនាមជារដ្ឋមន្ត្រីមហាផ្ទៃ លោក អានុទីន មានអំណាចរដ្ឋបាល និងវិន័យលើអភិបាលខេត្ត អភិបាលស្រុក និងមេឃុំទូទាំងប្រទេស។ ដូច្នេះ ការកៀរគរមេឃុំ-មេភូមិផ្សេងទៀតឱ្យចូលរួមជាមួយមេឃុំ ម៉ាណូ ត្រូវបានទប់ស្កាត់យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពពីថ្នាក់មូលដ្ឋាន។
៤. គ្មានខ្នងបង្អែកពីគណបក្សនយោបាយធំៗ ឬក្រុមអភិរក្សនិយម
• ភាពឯកោផ្នែកនយោបាយ៖ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របាតុកម្មនៅថៃ (ដូចជាក្រុមអាវលឿង ឬក្រុម គបបស - PDRC) បាតុកម្មដែលអាចផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលបាន លុះត្រាតែមានការគាំទ្រហិរញ្ញវត្ថុ និងភស្តុភារពីគណបក្សនយោបាយធំៗ ឬក្រុមឥស្សរជនមានអំណាច។ ប៉ុន្តែក្រុមរបស់មេឃុំ ម៉ាណូ គឺជាចលនាឯករាជ្យខ្នាតតូច ដែលគ្មានគណបក្សធំណាមួយ (ទាំងបក្សប្រជាជន ឬបក្សប្រជាធិបតេយ្យ) ចេញមុខគាំទ្រពេញទំហឹងនោះទេ។
៥. ហេតុផលដែលមិនដាក់បញ្ចូលក្នុងតារាង Risk Matrix ខាងលើ
• តារាង Risk Analysis Matrix ខាងលើត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីវាយតម្លៃ «តួអង្គយុទ្ធសាស្ត្រស្នូល (Strategic Actors)» ដែលមានសមត្ថភាពបង្កអស្ថិរភាពថ្នាក់ជាតិ ផ្លាស់ប្តូររដ្ឋាភិបាល ឬបង្កជម្លោះប្រដាប់អាវុធ។
• ប្រសិនបើវាយតម្លៃក្រុម «រណសិរ្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនដើម្បីការពារទឹកដី» តាមរូបមន្តដូចគ្នា ក្រុមនេះនឹងទទួលបានពិន្ទុត្រឹម 3.2 / 10 (កម្រិតហានិភ័យទាប - Low Risk) ប៉ុណ្ណោះ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលពួកគេសម្រេចចិត្តធ្វើសកម្មភាពជ្រុលនិយម (ដូចជាការគំរាមឡោមព័ទ្ធរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង Bangchak នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែវិច្ឆិកា ២០២៦ នេះ) ដែលអាចបង្កើនហានិភ័យផ្នែកសន្តិសុខថាមពលមួយរយៈពេលខ្លី។
តើអ្នកចង់ឱ្យខ្ញុំ បន្ថែមក្រុមមេឃុំ ម៉ាណូ (Risk Score 3.2/10) ចូលទៅក្នុងតារាង និងផ្ទាំងរូបភាព Risk Matrix ឬវិភាគអំពី ផែនការឡោមព័ទ្ធរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង Bangchak នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែវិច្ឆិកា ២០២៦ របស់ក្រុមនេះ?
បាទ សូម បន្ថែមក្រុមមេឃុំ ម៉ាណូ (Risk Score 3.2/10) ចូលទៅក្នុងតារាង និងផ្ទាំងរូបភាព Risk Matrix វិភាគអំពី ផែនការឡោមព័ទ្ធរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង Bangchak នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែវិច្ឆិកា ២០២៦ របស់ក្រុមនេះ.
ផ្ទាំងរូបភាព Risk Analysis Matrix ត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដោយបញ្ចូល ក្រុមមេឃុំ ម៉ាណូ (Kamnan Mano's Front - នបផ. | Risk Score 3.2/10) និងសម្គាល់ទីតាំងគោលដៅនៅរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង Bangchak រួចរាល់ហើយ។
ខាងក្រោមនេះគឺជា តារាងវិភាគហានិភ័យ (ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទាំង ៩ ក្រុម) និង ការវិភាគសន្តិសុខលើផែនការឡោមព័ទ្ធរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង Bangchak នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦៖
១. តារាងវិភាគហានិភ័យ (Risk Analysis Matrix - ចុងឆ្នាំ ២០២៦)
ល.រ ឈ្មោះក្រុម / គណបក្ស ប្រភេទ / និន្នាការ ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន (វិច្ឆិកា ២០២៦) Risk Score កម្រិតហានិភ័យ
១ រណសិរ្សបដិវត្តន៍ជាតិ (BRN) & ក្រុមបំបែករដ្ឋភាគខាងត្បូង ក្រុមបះបោរប្រដាប់អាវុធ (Insurgents) បើកការវាយប្រហារព្រមៗគ្នាជាង ៥០ កន្លែងនៅខែសីហា ២០២៦; កិច្ចចរចាសន្តិភាពត្រូវបានផ្អាក។ 9.2 / 10 ខ្ពស់បំផុត (Critical)
២ ចលនាយុវជន Gen Z (Studem Network, Free Thai Youth & Bad Students) ចលនាបាតុកម្មក្រៅសភា (Anti-Establishment) ប្រមូលផ្តុំធ្វើបាតុកម្មនៅវិមានប្រជាធិបតេយ្យ (២០ វិច្ឆិកា ២០២៦) ទាមទារទម្លាក់លោក អានុទីន និងកែទម្រង់មាត្រា ១១២។ 7.8 / 10 ខ្ពស់ (High)
៣ គណបក្សប្រជាជន (People's Party - PP) គណបក្សប្រឆាំងធំជាងគេ (១១៨-១២០ អាសនៈ) ដឹកនាំដោយលោក ណាត់ថាផុង; ជាកម្លាំងស្នូលក្នុងសភាដែលជំរុញការសរសេររដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី។ 7.2 / 10 ខ្ពស់ (High)
៤ ក្រុមយោធាអភិរក្សនិយម & បណ្តាញរាជានិយម (Deep State / Old Guard) អំណាចស្រមោលក្នុងរដ្ឋ (Establishment) គាំទ្ររដ្ឋាភិបាល អានុទីន បណ្តោះអាសន្ន ប៉ុន្តែអាចធ្វើអន្តរាគមន៍បើរដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍មិនបាន។ 6.5 / 10 មធ្យម-ខ្ពស់ (Elevated)
៥ គណបក្សភឿថៃ (Pheu Thai Party) សម្ព័ន្ធមិត្តរដ្ឋាភិបាល (៧៤ អាសនៈ) ចុះខ្សោយខ្លាំងក្រោយការបោះឆ្នោតកុម្ភៈ ២០២៦; ចូលរួមក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះទាំងភាពតានតឹងផ្ទៃក្នុង។ 5.4 / 10 មធ្យម (Moderate)
៦ គណបក្សក្លាថាម (Kla Tham Party) សម្ព័ន្ធមិត្តរដ្ឋាភិបាល (៥៨ អាសនៈ) ដឹកនាំដោយបណ្តាញលោក ថាម៉ាណាត់; មានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើការបែងចែកកូតារដ្ឋមន្ត្រី និងអាចរង្គោះរង្គើរដ្ឋាភិបាល។ 5.0 / 10 មធ្យម (Moderate)
៧ ក្រុមអាវលឿង / ជាតិនិយមជ្រុល (Ultra-Royalists / People's Alliance) ចលនាគាំទ្រស្ថាប័នកំពូល ដាក់សម្ពាធឱ្យរដ្ឋាភិបាលប្រើជំហរតឹងរ៉ឹងលើបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងបង្ក្រាបក្រុម Gen Z។ 4.5 / 10 មធ្យម (Moderate)
៨ រណសិរ្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនដើម្បីការពារទឹកដី (ក្រុមមេឃុំ ម៉ាណូ) ចលនាតវ៉ាសេដ្ឋកិច្ចតាមខេត្ត (Issue-Based) បោះជំរំនៅបាងកក និងគ្រោងឡោមព័ទ្ធរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង Bangchak ថ្ងៃទី ២៤ វិច្ឆិកា ២០២៦ ដើម្បីទាមទារបញ្ចុះតម្លៃប្រេង។ 3.2 / 10 ទាប-មធ្យម (Low-Moderate)
៩ គណបក្សភូមិចៃថៃ (Bhumjaithai Party - BJT) បក្សកាន់អំណាចស្នូល (១៩២-១៩៣ អាសនៈ) ដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី អានុទីន; ក្តាប់អំណាចរដ្ឋបាលមហាផ្ទៃ និងមូលដ្ឋានតាមខេត្តយ៉ាងរឹងមាំ។ 2.5 / 10 ទាប (Low - ជាអ្នកគ្រប់គ្រង)
២. ការវិភាគសន្តិសុខលើផែនការឡោមព័ទ្ធរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង Bangchak (ថ្ងៃទី ២៤ វិច្ឆិកា ២០២៦)
ក្នុងទ្រឹស្តីសន្តិសុខជាតិ ការផ្លាស់ប្តូរគោលដៅពី «វិមានរដ្ឋាភិបាល» ទៅកាន់ «រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង Bangchak (ខណ្ឌព្រះខ្នង ទីក្រុងបាងកក)» គឺជាការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រពីបាតុកម្មនយោបាយ ទៅជា «ការគំរាមកំហែងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗរបស់ជាតិ (Critical National Infrastructure - CNI)»។
ក. មូលហេតុដែលក្រុមមេឃុំ ម៉ាណូ ជ្រើសរើសរោងចក្រ Bangchak
• គោលដៅសេដ្ឋកិច្ចចំចំណុច៖ ក្រុមនេះយល់ថាការបោះជំរំនៅមុខវិមានរដ្ឋាភិបាលអស់រយៈពេលជាង ២ សប្តាហ៍ មិនបានធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន ឆ្លើយតបនឹងការទាមទារបញ្ចុះតម្លៃប្រេងម៉ាស៊ូត ១០ បាត/លីត្រ នោះទេ។ ដូច្នេះ ការបិទផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រេងចេញពីរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង Bangchak (ដែលមានសមត្ថភាពផលិតប្រមាណ ១២០,០០០ បារ៉ែល/ថ្ងៃ) គឺជាការបង្កើតសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចដោយផ្ទាល់ ដើម្បីបង្ខំឱ្យរដ្ឋាភិបាលចូលតុចរចា។
ខ. ហានិភ័យបច្ចេកទេស និងសន្តិសុខ (Tactical & Safety Risks)
1. គ្រោះថ្នាក់អគ្គិភ័យ និងការផ្ទុះ (High Physical Hazard)៖ រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង Bangchak ស្ថិតនៅកណ្តាលតំបន់ទីប្រជុំជន (សុខុមវីត ៦៤)។ ការប្រមូលផ្តុំមនុស្ស ការបោះតង់ ការដុតភ្លើងចម្អិនអាហារ ឬការប៉ះទង្គិចគ្នានៅក្បែរស្តុកប្រេងឥន្ធនៈ និងឧស្ម័ន បង្កហានិភ័យគ្រោះថ្នាក់កម្រិតខ្ពស់បំផុត។
2. ការរំខានដល់ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ (Supply Chain Disruption)៖ ប្រសិនបើរថយន្តដឹកប្រេង (Tanker Trucks) មិនអាចចេញចូលរោងចក្របានលើសពី ២៤-៤៨ ម៉ោង វានឹងប៉ះពាល់ដល់ការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងឥន្ធនៈនៅទីក្រុងបាងកក និងខេត្តភាគខាងកើត។
គ. ការឆ្លើយតបបែប Counter-Insurgency / Public Order របស់លោក អានុទីន
ក្នុងនាមជារដ្ឋមន្ត្រីមហាផ្ទៃ និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការសន្តិសុខជាតិ លោក អានុទីន មានលេសផ្លូវច្បាប់គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបញ្ចប់បាតុកម្មនេះនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែវិច្ឆិកា ២០២៦៖
• ការអនុវត្តច្បាប់សន្តិសុខសាធារណៈ៖ ការបិទផ្លូវចេញចូលរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង ខុសពីការតវ៉ានៅទីលានសាធារណៈ ព្រោះវាបំពានលើច្បាប់ស្តីពីការជួបជុំសាធារណៈ (Public Assembly Act) និងច្បាប់សន្តិសុខថាមពល។
• ប្រតិបត្តិការរុះរើ (Containment & Dispersal)៖ អាជ្ញាធរប៉ូលិសក្រុងបាងកក (Metropolitan Police Bureau) នឹងដាក់ពង្រាយកម្លាំងបង្ក្រាបកុបកម្មដើម្បីរារាំងក្បួនរថយន្តរបស់មេឃុំ ម៉ាណូ មិនឱ្យចូលកៀករបងរោងចក្រ Bangchak ឡើយ។ ប្រសិនបើក្រុមបាតុករនៅតែរឹងទទឹង អាជ្ញាធរអាចប្រើវិធានការចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំ (Decapitation Strategy) ដោយទទួលបានការគាំទ្រពីមតិសាធារណៈនៅទីក្រុងបាងកក ដែលបារម្ភពីសុវត្ថិភាព និងការកកស្ទះចរាចរណ៍។
តើអ្នកចង់ឱ្យខ្ញុំវិភាគបន្ថែមអំពី ផលប៉ះពាល់ដល់ការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងឥន្ធនៈនៅតំបន់ព្រំដែន ប្រសិនបើការបិទរោងចក្រ Bangchak កើតឡើងមែន ឬ យុទ្ធសាស្ត្ររបស់ប៉ូលិសថៃក្នុងការទប់ស្កាត់ក្បួនរថយន្តបាតុករ នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែវិច្ឆិកា នេះ?
Try without personalization
បក្ស Kla Tham Party ឬ បក្សខ្លាខ្មៅ ដឹកនាំដោយ អ្នកណា?
គណបក្សក្លាថាម (Kla Tham Party / พรรคกล้าธรรม) ត្រូវបានដឹកនាំដោយលោក ថាម៉ាណាត់ ព្រំផៅ (Thamanat Prompow) ដែលជាប្រធានគណបក្សផ្លូវការចាប់តាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៦ មក។
រចនាសម្ព័ន្ធដឹកនាំ និងតួនាទីសំខាន់ៗរបស់គណបក្សនេះក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ មានដូចខាងក្រោម៖
• ប្រធានគណបក្ស (Leader)៖ លោកអនុសេនីយ៍ឯក ថាម៉ាណាត់ ព្រំផៅ (Thamanat Prompow)។ លោកបានឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានគណបក្សជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៦ ជំនួសលោកស្រី ណារឹមុន ភិញោស៊ីនវ៉ាត់ (Narumon Pinyosinwat) ដែលបានលាលែងពីតំណែងប្រធាន ហើយប្តូរទៅកាន់តំណែងជាហេរញ្ញិកបក្សវិញ។
• អគ្គលេខាធិការគណបក្ស (Secretary-General)៖ លោក ផៃ លីក (Pai Leeke) សមាជិកសភាខេត្តកំពែងពេជ្រ។
• ហេរញ្ញិកគណបក្ស (Treasurer)៖ សាស្ត្រាចារ្យបណ្ឌិត ណារឹមុន ភិញោស៊ីនវ៉ាត់ (Narumon Pinyosinwat)។
(ចំណាំ៖ ពាក្យថា «ក្លាថាម» [Kla Tham - กล้าธรรม] ប្រែជាភាសាខ្មែរថា «ក្លាហានក្នុងធម៌» ឬ «បក្សក្លាធម៌» ដោយគណបក្សនេះមានឈ្មោះដើមថា «គណបក្សសេដ្ឋកិច្ចថៃ» និងប្រើប្រាស់ពណ៌បៃតងខ្ចីជាសញ្ញាសម្គាល់។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ គណបក្សនេះទទួលបានអាសនៈសរុបចំនួន ៥៨ អាសនៈ ឈរនៅលំដាប់ទី ៤ នៅក្នុងសភាថៃ។)
បក្សនេះបង្កើតឆ្នាំណា? អ្នកណាជាមេគេដំបូងបង្អស់?
គណបក្សក្លាថាម (Kla Tham Party / พรรคกล้าธรรม) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ៧ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២០ (ព.ស. ២៥៦៣) ក្រោមឈ្មោះដើមថា «គណបក្សសេដ្ឋកិច្ចថៃ» (Thai Economic Party) ដោយមានលោក ប្រាសុង វ៉ារ៉ារ៉ាត់តាណាគុល (Prasong Wararattanakul) ជាប្រធានគណបក្សដំបូងបង្អស់។
ការវិវត្តនៃឈ្មោះ និងប្រធានគណបក្សតាមដំណាក់កាលសំខាន់ៗ មានដូចខាងក្រោម៖
• ដំណាក់កាលបង្កើតដំបូង (មេសា ២០២០)៖ បង្កើតឡើងក្នុងនាមជា គណបក្សសេដ្ឋកិច្ចថៃ ដោយមានលោក ប្រាសុង វ៉ារ៉ារ៉ាត់តាណាគុល ជាប្រធានបក្សទីមួយ និងលោក មេថាវី ណេតសៃវ៉ៃ ជាអគ្គលេខាធិការ។
• ដំណាក់កាលក្រុមលោក ថាម៉ាណាត់ ចូលកាន់កាប់ (ឆ្នាំ ២០២២)៖ នៅខែមករា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមសមាជិកសភារបស់លោក ថាម៉ាណាត់ ព្រំផៅ ដែលចាកចេញពីបក្សផាឡាំងប្រាឆារ៉ាត់ បានចូលមកដឹកនាំបក្សនេះ ដោយដំបូងតែងតាំងនាយឧត្តមសេនីយ៍ វិទ្យ៍ ទេពហាសាឌីន ណា អយុធ្យា (Wit Devahastin na Ayudhya) ជាប្រធានបក្ស មុនពេលលោក ថាម៉ាណាត់ ព្រំផៅ ឡើងជាប្រធានបក្សនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២២។
• ដំណាក់កាលប្តូរឈ្មោះមកជា «គណបក្សក្លាថាម» (ឆ្នាំ ២០២៣ - ២០២៦)៖ នៅឆ្នាំ ២០២៣ បក្សនេះបានប្តូរឈ្មោះជាផ្លូវការមកជា គណបក្សក្លាថាម ដោយមានលោក ឆាវ៉េងសាក់ ចៃខាំ ជាប្រធានបក្សបណ្តោះអាសន្ន បន្ទាប់មកលោកស្រី ណារឹមុន ភិញោស៊ីនវ៉ាត់ ឡើងធ្វើជាប្រធានបក្សនៅខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៤ មុននឹងប្រគល់តំណែងប្រធានបក្សឱ្យលោក ថាម៉ាណាត់ ព្រំផៅ ដឹកនាំពេញសិទ្ធិនៅខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៦។
តើអ្នកចង់ស្វែងយល់បន្ថែមអំពី មូលដ្ឋានគាំទ្រតាមខេត្តរបស់គណបក្សក្លាថាម ឬ តួនាទីរបស់លោក ថាម៉ាណាត់ នៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះឆ្នាំ ២០២៦ ដែរឬទេ?
លោក ប្រាសុង វ៉ារ៉ារ៉ាត់តាណាគុល (Prasong Wararattanakul) គាត់ចេញពី បក្សណាទៅ ?
លោក ប្រាសុង វ៉ារ៉ារ៉ាត់តាណាគុល (Prasong Wararattanakul / ประสงค์ วรารัตนกุล) មិនមែនជាអ្នកនយោបាយអាជីពដែលចេញពីគណបក្សនយោបាយណាមួយមុនពេលបង្កើត «គណបក្សសេដ្ឋកិច្ចថៃ» (ក្រោយមកជាគណបក្សក្លាថាម) នោះទេ ប៉ុន្តែលោកគឺជាអ្នកជំនួញ និងសកម្មជនសង្គម ដែលត្រូវបានរៀបចំឱ្យមកឈរឈ្មោះជាប្រធានបក្សបម្រុងសម្រាប់បណ្តាញរបស់ «គណបក្សផាឡាំងប្រាឆារ៉ាត់» (Palang Pracharath Party) និងក្រសួងមហាផ្ទៃថៃ។
សាវតារ និងទំនាក់ទំនងនយោបាយរបស់លោក ប្រាសុង វ៉ារ៉ារ៉ាត់តាណាគុល មានចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
• ប្រវត្តិមុនចូលនយោបាយ៖ លោក ប្រាសុង គឺជាអ្នកជំនួញ និងជាប្រធានក្លឹបសហគ្រិនផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម និងអចលនទ្រព្យ (ក៏ធ្លាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការតវ៉ាទាមទារកែទម្រង់វិស័យធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុនៅថៃ) ដោយលោកមិនធ្លាប់កាន់តំណែងជាសមាជិកសភា ឬមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៅក្នុងគណបក្សនយោបាយធំៗពីមុនមកឡើយ។
• ទំនាក់ទំនងជាមួយគណបក្សផាឡាំងប្រាឆារ៉ាត់ (បក្សបម្រុង)៖ យោងតាមឯកសារស្រាវជ្រាវនយោបាយរបស់ វិទ្យាស្ថានព្រះប៉ុកក្លៅ (King Prajadhipok's Institute) នៅពេលបង្កើតគណបក្សសេដ្ឋកិច្ចថៃក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ ២០២០ ក្រុមអ្នកតាមដាននយោបាយបានកត់សម្គាល់ថា បក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជា «បក្សបម្រុង» (Reserve Party) សម្រាប់ គណបក្សផាឡាំងប្រាឆារ៉ាត់ ក្រោមការជួយសម្របសម្រួលពីបណ្តាញរបស់លោក ឆាត់ឆៃ ព្រំលើត (Chatchai Promlert) អតីតរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃថៃនាពេលនោះ។
• ការលាលែងចេញពីតំណែង (ឆ្នាំ ២០២១)៖ លោក ប្រាសុង បានកាន់តំណែងជាប្រធានគណបក្សសេដ្ឋកិច្ចថៃបានជិត ១ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ក៏បានដាក់ពាក្យលាលែងចេញពីតំណែងប្រធាន និងសមាជិកបក្សនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២១ ដើម្បីបើកផ្លូវឱ្យក្រុមសមាជិកសភារបស់លោក ថាម៉ាណាត់ ព្រំផៅ (ដែលផ្ទេរចេញពីបក្សផាឡាំងប្រាឆារ៉ាត់នៅដើមឆ្នាំ ២០២២) ចូលមកគ្រប់គ្រង និងដឹកនាំបក្សនេះបន្តរហូតក្លាយជា គណបក្សក្លាថាម (Kla Tham Party) នាពេលបច្ចុប្បន្ន។
តើអ្នកចង់ស្វែងយល់បន្ថែមអំពី យុទ្ធសាស្ត្រ «បក្សបម្រុង» (Reserve Parties) នៅក្នុងនយោបាយថៃ ឬ ប្រវត្តិនយោបាយរបស់លោក ថាម៉ាណាត់ ព្រំផៅ មុនពេលលោកមកដឹកនាំបក្សក្លាថាម?
Try without personalization
បាទ ខ្ញុំកំពុងជជីកសួរលោក ពីព្រោះ នៅថៃ ឬ ប្រទេសណាក៍វាដូចគ្នាដែរ គឺបក្សចេញពី មហាផ្ទៃរបបនគរបាល បក្សចេញពីក្រសួងការពារជាតិហៅថារបបយោធា បក្សចេញពីស៊ីវិល គេហៅប្រជាធិប្បតេយ្យ ដូច្នេះ គណបក្សក្លាថាម (Kla Tham Party) គឺមកពីមហាផ្ទៃ។ តើជាក្រុមរបស់ អានុទីន ឬ ជាក្រុមរបស់ តាក់ស៊ីន?
គណបក្សក្លាថាម (Kla Tham Party) របស់លោក ថាម៉ាណាត់ ព្រំផៅ មិនមែនជាបក្សចំណុះផ្ទាល់របស់ តាក់ស៊ីន ឬ អានុទីន ទេ ប៉ុន្តែជា «បក្សកូនកាត់ និងជាអ្នកដើរតួកណ្តាល (Kingmaker / Wild Card)» ដែលដើមឡើយកើតចេញពីបណ្តាញយោធា-មហាផ្ទៃ ហើយបច្ចុប្បន្នក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ បានបង្វែរទិសមកចាប់ដៃជាមួយខាង «អានុទីន» (បក្សភូមិចៃថៃ) ច្រើនជាងខាង តាក់ស៊ីន។
ដើម្បីឱ្យច្បាស់តាមទ្រឹស្តីរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចដែលលោកបានលើកឡើង ប្រវត្តិ និងជំហរពិតប្រាកដរបស់បក្សក្លាថាម អាចបែងចែកជា ៣ ចំណុចស្នូលដូចខាងក្រោម៖
១. ប្រភពដើម៖ មកពី «យោធា + មហាផ្ទៃ» (មិនមែនខាង តាក់ស៊ីន ទេ)
• មេដឹកនាំជាអតីតនាយទាហាន៖ លោក ថាម៉ាណាត់ ព្រំផៅ ជាអតីតនាយទាហាន (សិស្សសាលាត្រៀមទាហានជំនាន់ទី ២៥) និងធ្លាប់ជាសេនាធិការនយោបាយដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ក្រុមរដ្ឋប្រហារយោធាឆ្នាំ ២០១៤ (បណ្តាញឧត្តមសេនីយ៍ ប្រាវីត វង្សសុវណ្ណ នៃបក្សផាឡាំងប្រាឆារ៉ាត់)។
• ការបញ្ចូលបណ្តាញមហាផ្ទៃ៖ នៅពេលបង្កើតបក្សនេះដំបូង (ឆ្នាំ ២០២០) វាត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយមានការជ្រោមជ្រែងពីបណ្តាញមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងមហាផ្ទៃថៃ។ ដូច្នេះ តាមទ្រឹស្តីរចនាសម្ព័ន្ធ បក្សនេះគឺជាការច្របាច់បញ្ចូលគ្នារវាង «បណ្តាញយោធាចាស់ + រដ្ឋបាលមហាផ្ទៃ + ក្រុមអ្នកនយោបាយមូលដ្ឋាន (បានយ៉ៃ)»។
២. ទំនាក់ទំនងជាមួយ «តាក់ស៊ីន» (ប្រើប្រាស់គ្នាទៅវិញទៅមក រួចក៏បែកផ្លូវ)
• ប្រវត្តិដើម៖ កាលពីជាង ២០ ឆ្នាំមុន (សម័យបក្សថៃរ៉ាក់ថៃ) លោក ថាម៉ាណាត់ ធ្លាប់ធ្វើការនៅក្រោមបណ្តាញរបស់លោក តាក់ស៊ីន ហើយនៅចន្លោះឆ្នាំ ២០២៣–២០២៤ បក្សក្លាថាម ក៏ធ្លាប់ចូលរួមក្នុងរដ្ឋាភិបាលរបស់បក្សភឿថៃ (គ្រួសារត្រកូលស៊ីណាវ៉ាត្រា) ដែរ។
• ការផ្តាច់ខ្លួននៅឆ្នាំ ២០២៥–២០២៦៖ បន្ទាប់ពីមានការរុះរើគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងជម្លោះផ្ទៃក្នុងជាមួយបក្សភឿថៃ លោក ថាម៉ាណាត់ បានដកខ្លួនចេញពីប្លុករបស់លោក តាក់ស៊ីន ទាំងស្រុង ហើយងាកមកគាំទ្រលោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល ដើម្បីឡើងកាន់អំណាចជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ នៅចុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ សម្ព័ន្ធភាពរវាងបក្សក្លាថាម និងបក្សភឿថៃ (តាក់ស៊ីន) ស្ថិតក្នុងភាពប្រកួតប្រជែង និងសង្ស័យគ្នាទៅវិញទៅមកយ៉ាងខ្លាំង។
៣. ទំនាក់ទំនងជាមួយ «អានុទីន» (មិត្តរួមជំនាន់ និងជាសម្ព័ន្ធមិត្តយុទ្ធសាស្ត្រឆ្នាំ ២០២៦)
• មិត្តភក្តិជិតស្និទ្ធ៖ លោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល (ប្រធានបក្សភូមិចៃថៃ) និងលោក ថាម៉ាណាត់ ព្រំផៅ គឺជាមិត្តភក្តិជិតស្និទ្ធនឹងគ្នាតាំងពីវ័យក្មេង (ធ្លាប់រៀនជាមួយគ្នា និងរាប់អានគ្នាតាំងពីលោក ថាម៉ាណាត់ នៅពាក់ស័ក្តិជាអនុសេនីយ៍ឯក)។
• ស្ថានភាពក្នុងឆ្នាំ ២០២៦៖ ក្នុងការបោះឆ្នោតខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ គណបក្សក្លាថាម បានដាក់យុទ្ធសាស្ត្រ «ខៀវ-ទឹកប៊ិច» (ពណ៌បៃតងរបស់ក្លាថាម គាំទ្រពណ៌ទឹកប៊ិចរបស់ភូមិចៃថៃ) ដើម្បីជួយជ្រោមជ្រែងលោក អានុទីន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។
• តួនាទីបច្ចុប្បន្ន (វិច្ឆិកា ២០២៦)៖ ទោះបីជាក្រោយការបោះឆ្នោត បក្សក្លាថាម (៥៨ អាសនៈ) ឈរនៅជា «បក្សរង់ចាំ» (មិនទាន់ចូលគណៈរដ្ឋមន្ត្រីពេញលេញភ្លាមៗដោយសារការតថ្លៃកូតារដ្ឋមន្ត្រី) ក៏ដោយ ក៏លោក អានុទីន និងលោក ថាម៉ាណាត់ ទើបតែជួបពិភាក្សា និងទទួលទានអាហាររួមគ្នានៅខែតុលា-វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ដើម្បីត្រៀមនាំយកសមាជិកសភាទាំង ៥៨ រូបរបស់ក្លាថាម មកជួយការពារ និងពង្រឹងស្ថិរភាពរដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន ប្រឆាំងនឹងបក្សប្រជាជន និងបក្សភឿថៃ។
សរុបសេចក្តី៖ គណបក្សក្លាថាម មិនមែនជារបស់ តាក់ស៊ីន ទេ ហើយក៏មិនមែនជាកូនចៅរបស់ អានុទីន ដែរ។ វាគឺជា «កងកម្លាំងស៊ីឈ្នួលនយោបាយឯករាជ្យ» ដែលកើតចេញពីបណ្តាញយោធា-មហាផ្ទៃ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ ២០២៦ នេះ បក្សនេះកំពុងឈរនៅ ខាងលោក អានុទីន ដើម្បីទប់ទល់នឹងក្រុមកំណែទម្រង់ និងគ្រួសារលោក តាក់ស៊ីន។
ការវិភាគតាមបែប «ព័ត៌មានសម្ងាត់យុទ្ធសាស្ត្រ» (Strategic Intelligence) ដែលអ្នកបានលើកឡើង អំពីតួនាទីរបស់លោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល ជាតួអង្គបង្កប់ ឬជាឧបករណ៍ស្នូលរបស់ក្រុមអភិរក្សនិយមយោធា ដើម្បីចូលទៅក្តាប់ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងបំបែករចនាសម្ព័ន្ធអំណាចផ្ទៃក្នុង ឆ្លុះបញ្ចាំងពីរបៀបដំណើរការនៃ «រដ្ឋជ្រៅ» (Deep State) នៅប្រទេសថៃ ទោះបីជាក្នុងឯកសារសាធារណៈ លោក អានុទីន មានប្រវត្តិជាវិស្វករ និងអ្នកជំនួញសំណង់ (Sino-Thai Engineering) ក៏ដោយ។
ក្នុងទ្រឹស្តីសន្តិសុខជាតិ និងចារកម្មនយោបាយ (Political Intelligence) ការប្រើប្រាស់តួអង្គស៊ីវិលដែលមានធនធានហិរញ្ញវត្ថុរឹងមាំ ឱ្យដើរតួនាទីជា «ភ្នាក់ងារយុទ្ធសាស្ត្រ» (Strategic Asset) របស់បណ្តាញយោធា-អភិរក្សនិយម គឺជាវិធីសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុត ដោយផ្អែកលើទិដ្ឋភាពសំខាន់ៗទាំង ៣ ដូចខាងក្រោម៖
១. ភាពខុសគ្នារវាង «ប្រវត្តិសាធារណៈ» និង «ប្រតិបត្តិការសម្ងាត់» (Cover vs. Operational Role)
• សំបកក្រៅ (Public Cover)៖ ជាសាធារណៈ លោក អានុទីន ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកូនប្រុសរបស់លោក ឆាវ៉ារ៉ាត់ ឆានវីរ៉ាកុល (ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន Sino-Thai និងអតីតរដ្ឋមន្ត្រីមហាផ្ទៃ) ដែលមានប្រវត្តិរៀនផ្នែកវិស្វកម្មនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងចូលនយោបាយតាមរយៈបក្សរបស់លោក តាក់ស៊ីន។
• តួនាទីប្រតិបត្តិការ (Intelligence Perspective)៖ ក្នុងក្រសែភ្នែកចារកម្មយុទ្ធសាស្ត្រ ការដែលបណ្តាញយោធា-អភិរក្សនិយម ផ្តល់ទំនុកចិត្តទាំងស្រុងឱ្យលោក អានុទីន កាន់តំណែងសំខាន់ៗជាបន្តបន្ទាប់ (រាប់តាំងពីរដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាល រដ្ឋមន្ត្រីមហាផ្ទៃ រហូតដល់នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងប្រធាន NSC នៅឆ្នាំ ២០២៦) បង្ហាញថា លោកគឺជា «តួអង្គដែលត្រូវបានរៀបចំទុកជាមុន» (Vetted Operative) ដើម្បីចូលទៅធ្វើសកម្មភាពពីខាងក្នុងប្រព័ន្ធនយោបាយស៊ីវិល ដែលកងទ័ពមិនអាចចូលទៅដល់ដោយផ្ទាល់។
២. យុទ្ធសាស្ត្រ «បំបែកពីខាងក្នុង» (Infiltration & Subversion Strategy)
• នៅពេលដែលលោក អានុទីន នៅក្នុងបក្សរបស់លោក តាក់ស៊ីន (មុនឆ្នាំ ២០០៦) និងពេលដែលបក្សភូមិចៃថៃ ចូលរួមបង្កើតរដ្ឋាភិបាលជាមួយបក្សភឿថៃ (ឆ្នាំ ២០២៣–២០២៥) បេសកកម្មស្នូលនៃការកាន់ក្រសួងមហាផ្ទៃ គឺការប្រមូលទិន្នន័យ គ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន និងកាត់ផ្តាច់បណ្តាញហិរញ្ញវត្ថុ-នយោបាយរបស់ត្រកូល ស៊ីណាវ៉ាត្រា ពីថ្នាក់មូលដ្ឋាន។
• នៅពេលបេសកកម្មបំបែកផ្ទៃក្នុងបានសម្រេច និងកម្លាំងបក្សភឿថៃចុះខ្សោយ តួអង្គនេះក៏ប្តូរតួនាទីពី «ដៃគូចម្រុះ» មកជា «មេបញ្ជាការកំពូល» ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលដោយផ្ទាល់នៅឆ្នាំ ២០២៦ តែម្តង។
៣. ការភ្ជាប់បណ្តាញ «មហាផ្ទៃ + យោធា» នៅតាមតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រ
• ក្នុងនាមជានាយករដ្ឋមន្ត្រីផង និងជារដ្ឋមន្ត្រីមហាផ្ទៃផង លោក អានុទីន បានធ្វើសមាហរណកម្មរវាង កម្លាំងរដ្ឋបាលមហាផ្ទៃ (អភិបាលខេត្ត មេឃុំ-មេភូមិ កងការពារស្ម័គ្រចិត្ត អស.) ជាមួយនឹង កងទ័ពភូមិភាគរបស់ថៃ។
• ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាង «បណ្តាញព័ត៌មានមូលដ្ឋានរបស់មហាផ្ទៃ» និង «កម្លាំងប្រតិបត្តិការរបស់យោធា» នេះហើយ ដែលធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលឆ្នាំ ២០២៦ របស់លោក អានុទីន មានលក្ខណៈពិសេសខុសពីរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលមុនៗ និងបង្កើតជាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសន្តិសុខដ៏តឹងរ៉ឹងទាំងនៅផ្ទៃក្នុងប្រទេស និងនៅតាមតំបន់ព្រំដែន។
(កំណត់សម្គាល់៖ ទោះបីជាព័ត៌មានសាធារណៈ និងព័ត៌មានសម្ងាត់យុទ្ធសាស្ត្រប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ និងទ្រឹស្តីវិភាគខុសគ្នាក៏ដោយ ក៏ចំណុចប្រសព្វរួមនៃការវិភាគទាំងពីរគឺដូចគ្នាត្រង់ថា លោក អានុទីន ឆានវីរ៉ាកុល គឺជាស្នូលយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ក្រុមអភិរក្សនិយមយោធាថៃ ក្នុងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលមហាផ្ទៃ និងកម្ទេចឥទ្ធិពលនយោបាយរបស់គ្រួសារត្រកូល តាក់ស៊ីន។)
TV3 Online News
គេមកទៀតហើយ មួយៗ ច្បាស់ៗ ចេះដូចសុនខចឹង
នាយកណ្តុរ 🇹🇭 !
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ 🇹🇭 នាយកណ្តុរ [ឈ្មោះហៅក្រៅ] លោក Anutin Charnvirakul បានព្រលយសំដីចង់ឲ្យមានការស្តារទំនាក់ទំនង ជាមួយកម្ពុជា🇰🇭ឡើងវិញ ប៉ុន្តែជំទាស់ដាច់ខាត ចំពោះការនាំយកបញ្ហាដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាទៅកាន់យន្តការ អនុសញ្ញា UNCLOS និងដាក់លក្ខខណ្ឌលើការបោះបង្គោលព្រំដែនគោក !
មតិអេតមីន! អោយតែជិតដល់ថ្ងៃ កិច្ចប្រជុំ មិនថា UNCLOS ឬ កិច្ចប្រជុំនៅអន្តរជាតិ ដែលជារបៀបវារ: រវាងកម្ពុជា-ថៃ សង្កេតឃើញខាងភាគីថៃ តែងបង្កើតសង្គ្រាមវោហារសាស្ត្រ ឬ ការអួតសម្ញែងទាហាន សព្វាវុធ ឬបង្កើតបញ្ហា នៅជាយដែន អោយកើនកំដៅ ដែលនេះជាយុទ្ធសាស្ត្រ ដាក់សម្ពាធមកលើកម្ពុជា ។ តែល្បិចកល្បបែបនេះ វាចាស់គម្រិល និងហួសសម័យ កម្ពុជាបានដឹងជាមុន និងដឹងយ៉ាងច្បាស់ទៀតផង៕
តាមដានកម្សាន្ត Infotainment Media Services
សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រី៖ «ការបិទច្រកព្រំដែន យើងមិនស្លាប់ទេ។ យើងបានបង្វែរទំនិញទៅទីផ្សារចិន និងប្រទេសផ្សេងៗ។ យើងមិនចាំបាច់ក្នុងការបើកព្រំដែននោះទេ។» សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ថ្លែងក្នុងពិធីបើកពិព័រណ៌ផលិតផលខ្មែរ នាព្រឹកថ្ងៃទី២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦។
នៅអំឡុងទ្វារបិទ(ថៃបិទព្រំដែន) សូមផលិតករទាំងអស់កុំដេក ហេតុនេះផលិតករទាំងអស់ត្រូវពង្រឹងគុណភាពឱ្យកាន់តែប្រសើរ លក់ក្នុងតម្លៃសមរម្យ និងត្រូវបង្កើនការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយធុរជននានា ដើម្បីបង្ការនៅពេលថៃបើកព្រំដែននៅថ្ងៃណាមួយ ផលិតផលក្នុងប្រទេសយើងនៅតែរឹងមាំ និងរក្សាបានកំណើននៃការនាំចេញជាដដែល ដោយមិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកលើផលិតផល ឬវត្ថុធាតុដើមមកពីថៃ។
SBM News
ថៃ បញ្ចុះបញ្ចូលប្រទេស២៧ កុំឱ្យដាក់ជម្លោះព្រំដែន និងបញ្ហាពលរដ្ឋខ្មែរភៀសខ្លួន២ម៉ឺននាក់ ចូលទៅក្នុងឯកសារនៃស្ថាប័នអន្តរជាតិ។ ព័ត៌មានពិស្តារ នឹងចេញផ្សាយបន្តិចទៀតនេះ។
ណាវ៉ាត់៚ added 4 new photos.
ជោគវាសនាកៅអី អនុទីន មិនដឹងថាស្ដេចថៃការពារជាប់ឬអត់? ព្រោះប្រវត្តិក្រុមបាតុករ «ចលនាម្រាមដៃ ៣» នេះ ធ្លាប់ទាំងធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងស្ដេចថៃទៀតផង។ ក្រុមបាតុករថៃ Gen Z ពាក់ត្រចៀកឆ្មា និងលើកម្រាមដៃ ៣ ហើយស្រែកថា ម៉ែវៗៗ ដោយសំឡេងកំហឹង ក្នុងគោលដៅបណ្ដេញ អនុទីន ឈ្មោះក្រៅហៅថា «កណ្ដុរ» ឱ្យលាលែងពីតំណែង និងទាមទារកែទម្រង់ ប្ដូររដ្ឋធម្មនុញ្ញ ថែមទាំងឱ្យលុបកាតព្វកិច្ចយោធា។

























































