នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ​ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ កម្ពុជាផ្ញើលិខិតផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃ និងអគ្គលេខាធិការ UN ដើម្បីចាប់ផ្ដើមដំណើរការយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមច្បាប់សមុទ្ររបស់UN។ សម្ដេចធិបតីថ្លែងក្នុងសារពិសេស។ កម្ពុជាបង្ហាញជំហររឹងមាំ លើសន្តិសុខសមុទ្រ និងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងនាមតំណាងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឯកឧត្តម សុខ ស៊ីផាន់ណា ទេសរដ្ឋមន្ត្រី និងជា បេសកជនពិសេស របស់សម្ដេចអធិបតីនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានអញ្ជើញចូលរួម និងថ្លែងបទអន្តរាគមន៍ របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្រោមប្រធានបទ " ការថែរក្សាសន្តិភាព និងសន្តិសុខអន្តរជាតិ ពាក់ព័ន្ធនឹងសន្តិសុខសមុទ្រ ក្នុងរនោះ ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្ត្រី សុខ ស៊ីផាន់ណា បានសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃផ្លូវទឹក ដែលមានសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខ ដែលជាសរសៃឈាមដ៏សំខាន់ សម្រាប់សន្តិភាព សុវត្ថិភាព អន្តរជាតិស្ថេរភាពសេដ្ឋកិច្ចសកល និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចេរភាព ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការគម្រាមគំហែងដែលកំពុងកើតឡើងចំពោះសន្តិសុខសមុទ្រ ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្ត្រី សុខ ស៊ីផាន់ណា បានបង្ហាញនូវអតិភាពសំខាន់ៗចំនួនបី រួមមាន៖ទី១៖ដោះស្រាយវិវាតដោយសន្តិវិធីរាល់វិវាទសមុទ្រ​ត្រូវតែដោះស្រាយតាមរយៈការសន្ទនានិងការទូត​កម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍សេរីភាពនៃការធ្វើនាវាចរ​និងការឆ្លងកាត់ដោយស្របច្បាប់​ដែលត្រូវតែគោរពឲ្យបានពេញលេញស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិទៀតជាពិសេសអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីច្បាប់សមុទ្រឆ្នាំ 1982 UNCLOS។ ទី2 បង្កើនជំនួយបច្ចេកទេសនិងការកសាងសមត្ថភាព​ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្ត្រី​បានអំពាវនាវឲ្យមានការពន្លឿន ឲ្យមានការគាំទ្របន្ថែម​ដល់បណ្ដារដ្ឋជាប់សមុទ្រដែលកំពុងអភិវឌ្ឍលើផ្នែកអនុវត្តច្បាប់សមុទ្រ​សន្តិសុខកំពង់ផែ​និងនាវាចរ ការយល់ដឹងអំពីដែនសមុទ្រ​និងការចែករំលែកព័ត៌មានឲ្យបានទាន់ពេលវេលាដើម្បីទប់ស្កាត់បញ្ហាប្រឈមនានាឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពទី3 វិធីសាស្រ្តរួមបញ្ចូលគ្នានិងការបង្ការ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ គួរតែអនុវត្តវិធីសាស្រ្ត ដែលបង្កើតភាពធន់ក្នុងរយៈពេលវែង ដោយផ្អែកលើបរិយាប័ននិងសន្តិភាពជាមួយច្បាប់អន្តរជាតិ និងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្ត្រី សុខស៊ីផាន ណា ក៏បានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា ក្នុងការការពារច្បាប់អន្តរជាតិនិងជម្រុញការសន្ទនាដោយសន្តិវិទ្យុ ពង្រឹងសន្តិសុខសមុទ្រជាពិសេសការប្រយ័ត្ត ប្រឆាំង និងបទល្មើសឆ្លងដែន កម្ពុជានៅតែបន្តស្វាគមន៍នាវាបរទេសមកកាន់មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ដែលបានធ្វើទំនើបកម្មរបស់ខ្លួនសម្រាប់ការធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នា ការផ្ដល់ជំនួយមនុស្សធម៌និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ក្នុងគោលបំណងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនិងនិងបទល្មើសផ្សេងៗ ឯកឧត្តម សុខ ស៊ីផាន់ណា បានបញ្ជាក់ពីថាការផ្ដល់សច្ចាប័នលើកិច្ចព្រមព្រៀង UNCLOS (UNCLOS)និងBBNJ នាពេលកន្លងមក គឺជាសក្ខីភាព បង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្ត មិនងាករា របស់កម្ពុជា ចំពោះសណ្ដាប់ធ្នាប់សមុទ្រដែលផ្អែកលើច្បាប់ និង ការគ្រប់គ្រងធានធានសមុទ្រដោយការទទួលខុសត្រូវ៕

Thursday, July 9, 2026

ព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ@ថ្ងៃទី ០៩ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ២០២៦

ទូរទស្សន៍ជាតិ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ

កម្ពុជាប្រឆាំងយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះសកម្មភាពកែប្រែស្ថានភាពដើមលើដីជាក់ស្តែង (fait accompli) របស់កងកម្លាំងថៃ

AKP ពោធិ៍សាត់ ថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦–បើទោះបីមានបទឈប់បាញ់រវាងយោធាកម្ពុជា និងថៃ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ក៏ដោយក៏យោធាថៃបានបន្តសកម្មភាពបំពានទឹកដីកម្ពុជាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយជាក់ស្តែងកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ កងកម្លាំងថៃបានដាក់ទូកុងតឺន័រ រាយបន្លាលួស និងលើកទង់ជាតិរបស់ខ្លួននៅតំបន់ថ្មដា ក្នុងភូមិសង្គមថ្មី ឃុំថ្មដា ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់។ 

ជាមួយគ្នានេះនៅតាមទីតាំងជាច្រើនទៀតនៃដែនអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា ក៏ត្រូវបានយោធាថៃរំលោភបំពាន មានដូចជាតំបន់បឹងត្រកួន ភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ព្រមទាំងតំបន់ប្រាសាទមួយចំនួនទៀត ដែលជាការរំលោភលើច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។

ទន្ទឹមនេះ ទាហានឈ្លានពានថៃ បានបន្តការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍ ការរៀបចំពិធីសាសនានៅតាមប្រាសាទដែលជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងសាសនារបស់កម្ពុជា ព្រមទាំងការបំផ្លាញ និងជំនួសរូបសំណាកសាសនាផ្សេងទៀត។ ទោះបីជាកម្ពុជាបានធ្វើការតវ៉ាជាផ្លូវការម្តងហើយម្តងទៀតយ៉ាងណាក៏ដោយ សកម្មភាពទាំងនេះ នៅតែបន្តរហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។

កម្ពុជាបញ្ជាក់ម្តងហើយម្តងទៀត គឺប្រឆាំងយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះសកម្មភាពកែប្រែស្ថានភាពដើមលើដីជាក់ស្តែង (fait accompli) របស់កងកម្លាំងថៃ លើដែនអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា ហើយកម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ជាដាច់ខាតនូវការកែប្រែខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន តាមរយៈការប្រើប្រាស់កម្លាំងណាមួយនោះទេ។

បន្ថែមពីលើនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានថ្កោលទោសយ៉ាងដាច់អហង្ការ និងតវ៉ាជាផ្លូវការចំពោះសកម្មភាពឈ្លានពានទាំងនេះ ហើយបានអំពាវនាវដល់ភាគីថៃឱ្យគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា ដើម្បីរក្សាសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងទំនាក់ទំនងល្អរវាងប្រទេសទាំងពីរ ហើយការបន្តរំលោភបំពាននេះ នឹងបង្កឲ្យមានភាពតានតឹងកាន់តែខ្លាំងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែន ដែលទាមទារឲ្យមានការដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី និងគោរពតាមគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ។

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តែងតែប្រកាន់ខ្ជាប់គោរព ស្មោះត្រង់ និងអនុវត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់  នូវសេចក្តីប្រកាសរួមនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសលើកទី៣ នៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរវាងកម្ពុជា និងថៃ ថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត ដើម្បីឆ្ពោះទៅការវិលត្រឡប់ទៅរកប្រក្រតីភាពឡើងវិញ និងការសម្រេចបាននូវសន្តិភាព និងស្ថិរភាពយូរអង្វែង រវាងប្រទេសទាំងពីរ។

សូមបញ្ជាក់ថា ក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់ក្រសួងព័ត៌មាន ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានជាតិជាច្រើនអង្គភាព បានចុះទៅផ្តិតយករូបភាពទីតាំងរំលោភបំពាននេះ នៅឃុំថ្មដារ ខេត្តពោធិ៍សាត់ នៅថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។

ដោយ ផែន រតនៈ (រូបថត៖ ខឹម សុវណ្ណារ៉ា) 

PR Cambodian Government  ប្រាសាទតាមាន់ធំស្ថិតក្នុងទឹកដីកម្ពុជាបើយោងតាមផែនទីមាត្រដ្ឋាន ១/២០០ ០០០ និងកំណត់ហេតុ (PV) បោះបង្គោលរបស់គណៈកម្មការឥណ្ឌូចិន-សៀម ឆ្នាំ១៩០៨ និង ១៩១៩ និងយោងតាមផែនទី L7017 មាត្រដ្ឋាន ១/៥០ ០០០ ដែលថៃគូសដោយឯកតោភាគី
យោធភូមិភាគទី៤
មេបញ្ជាការ កងពលតូចថ្មើរជើងលេខ៤២ បាននាំយកថវិការបស់សម្ព័ន្ធមេត្រីភាពអគ្គិសនីកម្ពុជា ជូនដល់យោធិនចូលសោធននិវត្តន៍
ឧត្តរមានជ័យ៖ នៅព្រឹកថ្ងៃពុធ ទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ឧត្តមសេនីយ៍ត្រី នាក់ វង្ស មេបញ្ជាការ កងពលតូចថ្មើរជើងលេខ៤២ បាននាំយកថវិកាដែលជាអំណោយរបស់សម្ព័ន្ធមេត្រីភាពអគ្គិសនីកម្ពុជា ជូនដល់យោធិនចូលសោធននិវត្តន៍ចំនួន ១៨នាក់ ក្នុងម្នាក់ៗទទួលបានថវិកាចំនួន ៥០០,០០០រៀល។
ក្នុងនោះដែរ ឧត្តមសេនីយ៍ត្រី មេបញ្ជាការ កងពលតូចថ្មើរជើងលេខ៤២ បានពាំនាំការផ្តាំផ្ញើសួរសុខទុក្ខពីសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពអគ្គិសនីកម្ពុជា ដល់យោធិនសោធននិវត្តន៍ទាំងអស់ និងសូមជូនពរឲ្យមានសុខមាលភាពល្អបរិបូរ អាយុយ៉ឺនយូរ និងទទួលបាននូវពុទ្ធពរទាំងបួនប្រការគឺ អាយុ វណ្ណៈ សុខៈ ពលៈ កុំបីឃ្លៀឃ្លាតឡើយ ។
កាសែតខ្មែរ - Gazette Khmer  · Follow 3h  · មន្ត្រីកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា៖ «ប្រាសាទតាមាន់ធំស្ថិតក្នុងទឹកដីកម្ពុជា» ទាំងតាមផែនទីឆ្នាំ១៩០៨ និងផែនទីដែលថៃគូសខ្លួនឯង  📅 ចេញផ្សាយថ្ងៃទី ០៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ✍️ ដោយ៖ ចៅ វាសនា (ព័ត៌មានលម្អិតក្នុងប្រអប់ comment) មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា បានអះអាងថា ប្រាសាទតាមាន់ធំស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ដោយផ្អែកទាំងលើផែនទីមាត្រដ្ឋាន ១/២០០,០០០ ដែលភ្ជាប់នឹងការងារកំណត់ព្រំដែនរវាងឥណ្ឌូចិនបារាំង និងសៀម ក៏ដូចជាផែនទីមាត្រដ្ឋាន ១/៥០,០០០ ដែលភាគីថៃបានគូសដោយឯកតោភាគី។

THE STANDARD
กลาโหมเปิดงาน THAIDEF-EX 2026 โชว์ศักยภาพอุตสาหกรรมป้องกันประเทศฝีมือคนไทย
วันนี้ (8 กรกฎาคม) สำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหมจัดงานนิทรรศการอุตสาหกรรมป้องกันประเทศของไทย 2569 หรือ THAIDEF-EX 2026 ภายใต้แนวคิด ‘Power of Self Reliance : พลังแห่งการพึ่งพาตนเอง’ ณ อาคารอเนกประสงค์ สำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหม (พื้นที่ศรีสมาน) โดยมี นายกรัฐมนตรี ผู้บริหารระดับสูง รัฐมนตรี ผู้บัญชาการเหล่าทัพ และภาคเอกชนเข้าร่วมอย่างคับคั่ง
งานนี้ถือเป็นก้าวสำคัญตามนโยบายรัฐบาลที่มุ่งสร้างความมั่นคงควบคู่กับการพัฒนาเศรษฐกิจ ปลุกกระแสการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมฝีมือคนไทย ลดการนำเข้าจากต่างประเทศ พร้อมผลักดันผลงานวิจัยสู่การผลิตจริงในเชิงพาณิชย์ ช่วยสร้างงานและเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันของไทยในเวทีโลก
ภายในงานระหว่างวันที่ 8-10 กรกฎาคม 2569 มีการปาฐกถาพิเศษจากผู้ทรงคุณวุฒิ อาทิ พล.ท. อดุลย์ บุญธรรมเจริญ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ในหัวข้อ ‘ศักยภาพอุตสาหกรรมป้องกันประเทศของไทย’ และ วราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม ที่มาแลกเปลี่ยนมุมมองการปรับตัวของอุตสาหกรรมไทย
นอกจากนี้ ยังมีเวทีเสวนาขยายตลาดสู่ต่างประเทศจากบริษัทชั้นนำ เช่น บริษัท ชัยเสรี จำกัด บริษัท มาร์ซัน จำกัด และบริษัท อุตสาหกรรมการบิน จำกัด รวมถึงกิจกรรมจับคู่ทางธุรกิจ เพื่อสร้างเครือข่ายพันธมิตรอย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งประชาชนจะได้รับประโยชน์ทั้งมิติความมั่นคงและการกระตุ้นเศรษฐกิจในระยะยาว
ภาพ: ณาฌารัฐ ภักดีอาสา
#TheStandardNews
#TheStandardPhoto #ณาฌารัฐภักดีอาสา See less
Kalamo opens the THAIDEF-EX 2026 event to show the potential of the defense industry made by Thai people.
Today (July 😎, the Office of the Deputy Ministry of Defense holds the exhibition of the Defense Industry of Thailand 2569 or THAIDEF-EX 2026 under the concept of ‘Power of Self Reliance : Power of Self Reliance’ at the multipurpose building of the Deputy Ministry Of Defense (Srisaman area) with the participation of the Prime Minister, high-level executives, ministers, military commanders and the private sector.
This work is an important step in accordance with government policy that aims to build stability alongside economic development, stimulate the use of Thai technology and craftsmanship innovation, reduce imports from abroad, and push research to commercial real production, help create jobs and increase Thailand's competitiveness in the world stage.
Within the event between 8-10 July 2016, there was a special sermon from His Excellency Wut Ati, General Aduly Bunthamcharoen, Minister of Defense, on the topic 'Industrial Potential to Protect Thailand' and Warawut Silpaacha, Minister of Industry, who came to exchange the perspective of adaptation of Thai industry.
In addition, there are also a forum for international market expansion from leading companies such as Chaisery Co., Ltd., Marson Co., Ltd. and Aviation Industries Co., Ltd. as well as business pairing activities to formally formulate a network of partnerships, which the public will benefit from both the stability dimension and the long-term economic stimulation.
Photo: Natarath Phakdias Volunteers

Samdech Hun Sen of Cambodia
ថ្ងៃនេះខ្ញុំមានចំណាប់អារម្មណ៍ទៅលើអត្ថបទរបស់ លោក Surachart Bamrungsuk អ្នកជំនាញផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងសន្តិសុខរបស់ប្រទេសថៃ ដែលមានចំណងជើង​ថា «រឿងចាស់ ដែលមិនចាស់៖ សាលក្រមដែលបានកំណត់ដោយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ» ហើយនៅក្នុងការសំណេររបស់លោកបានលើកឡើងអំពី សាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ពាក់ព័ន្ធករណីប្រាសាទព្រះវិហារឆ្នាំ១៩៦២​។ 

ខ្ញុំសូម​ចូលរួមចែករំលែក​នូវ​អត្ថបទ​នេះដោយបកប្រែក្រៅផ្លូវការ ដើម្បីជូនប្រជាជននៃប្រទេស​ទាំងពីរ​កម្ពុជានិងថៃ បាន​ជ្រាបនិងយល់ដឹង​បន្ថែម ដោយ ខ្ញុំសូមមិនមានការធ្វើអត្ថាធិប្បាយ បន្ថែមអ្វីទេទៅ​លើអត្ថបទ​របស់លោក សូមទុកឱ្យ​ប្រជា​ជនទាំងពីរពិចារណាលើសំណេរដែលមានខ្លឹមសារអត្ថបទរៀបរាប់ទាំងស្រុង៖
«រឿងចាស់ ដែលមិនចាស់៖ សាលក្រមដែលបានកំណត់ដោយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ» 
ដោយលោក Surachart Bamrungsuk អ្នកជំនាញផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងសន្តិសុខរបស់ប្រទេសថៃ
បង្ហោះផ្សាយលើគណនី Facebook: Matichon Weekly 
มติชนสุดสัปดาห์: ថ្ងៃទី០៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦
សាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ករណីប្រាសាទព្រះវិហារឆ្នាំ១៩៦២​ បានចែងថា៖ «នៅពេលដែលប្រទេសពីរបានកំណត់ព្រំដែនរវាងគ្នាទៅវិញទៅមក គោលបំណងដ៏សំខាន់បំផុតមួយ គឺដើម្បីសម្រេចបាននូវសន្តិសុខ ភាពប្រាកដប្រជា និងភាពច្បាស់លាស់»។ គោលបំណងនេះមិនអាចសម្រេចទៅបានឡើយ ប្រសិនបើខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលបានកំណត់ឡើងនោះ នៅតែអាចត្រូវបានគេជជែកវែកញែក ឬទាមទារឱ្យមានការកែប្រែបានគ្រប់ពេលវេលា។
នៅក្នុងចំណោមស្ថានភាពនៃជម្លោះរវាងថៃ និងកម្ពុជានោះ យើងស្ទើរតែភ្លេចទៅហើយថា មានចំណុចគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ ចេញពីសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិក្នុងឆ្នាំ១៩៦២​នេះ។ ជាក់ស្តែងចំណុចនេះជារឿងដែលមេដឹកនាំថៃគួរតែទទួលដឹងឮផងដែរ ព្រោះសាលក្រមដែលតុលាការអន្តរជាតិបានបង្កើតឡើងនោះ មានទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់ទៅនឹងបញ្ហាដែលកំពុងកើតឡើង នៅក្នុងតំបន់ព្រំដែនថៃ-កម្ពុជា ក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន។

ផ្អែកលើបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ វាត្រូវបានគេដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា «ជម្លោះព្រំដែនរវាងថៃ និងកម្ពុជា» មានចំណុចស្នូលសំខាន់បំផុត គឺទាក់ទងនឹងសំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារ។ពោលគឺ ថៃនិងកម្ពុជាធ្លាប់មានរឿងក្តីប្តឹងផ្តល់គ្នាអំពីប្រាសាទនេះ នៅចំពោះមុខតុលាការអន្តរជាតិចំនួន២ដង រួចមកហើយ គឺលើកទី១ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦២ និងបានកើតឡើងសារជាថ្មីម្តងទៀតលើកទី២ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៣។
ផ្អែកលើមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនេះ ប្រទេសថៃត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្ន និងជៀសវាងដាច់ខាតនូវការបង្កើតលក្ខខណ្ឌ ដែលបង្ខំឱ្យមានការវិលត្រឡប់ទៅរកតុលាការអន្តរជាតិ ជាលើកទី៣។ ដូចដែលបានដឹងយ៉ាងច្បាស់ហើយថា រដ្ឋាភិបាលថៃបានយល់ព្រមទទួលយកនូវលទ្ធផលនៃសេចក្តីសម្រេចខាងលើ ទាំងពីរករណីរួចរាល់ហើយ។
លទ្ធផលគតិយុត្តនេះមានអត្ថន័យយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការកំណត់លក្ខខណ្ឌនយោបាយជុំវិញការគ្រប់គ្រងតំបន់ដែលមានបញ្ហាវិវាទ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អត្ថបទនេះចង់សង្កត់ធ្ងន់ទៅលើចំណុចសំខាន់ដែលជាលទ្ធផលនៃសេចក្តីសម្រេចឆ្នាំ១៩៦២ ដែលនាំទៅរកសំណួរថា «តើតុលាការអន្តរជាតិក្នុងឆ្នាំនោះ មានទស្សនៈយ៉ាងណាចំពោះការចាត់ចែងបញ្ហាវិវាទរឿងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន?»
ម៉្យាងវិញទៀត តើផលវិបាកដែលជាអត្ថន័យនៃការខណ្ឌសីមាព្រំដែនក្នុងអតីតកាល មានឥទ្ធិពលលើការដោះស្រាយបញ្ហាវិវាទរឿង ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នយ៉ាងដូចម្តេច?
មូលហេតុដែលសេចក្តីសម្រេចឆ្នាំ១៩៦២នេះ ត្រូវបានលើកឡើងមកធ្វើជាឧទាហរណ៍ព្រមាននោះ គឺដោយសារតែជាទូទៅនៅក្នុងសង្គមថៃ ស្ទើរតែគ្មាននរណាម្នាក់ត្រឡប់ទៅអានខ្លឹមសារនៃសេចក្តីសម្រេចខាងលើនោះទៀតឡើយ។ នេះប្រហែលជាដោយសាររាប់ចាប់ពីសេចក្តីសម្រេចក្នុងអតីតកាលនាពេលនោះ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន សំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារ ឆ្នាំ១៩៦២ មានអាយុកាលវែងរហូតដល់ទៅ៦៤ឆ្នាំហើយ ដែលយើងត្រូវទទួលស្គាល់ថាវាពិតជាយូរណាស់។
កត្តាពេលវេលាបែបនេះ បានធ្វើឱ្យរឿងរ៉ាវទាំងនោះក្លាយជាអតីតកាល ដែលនៅឆ្ងាយពីការយល់ដឹងរបស់មនុស្សក្នុងយុគសម័យបច្ចុប្បន្នយ៉ាងខ្លាំង។យើងអាចពោលប្រៀបធៀបបានថា សម្រាប់អ្នកនយោបាយទាំងជំនាន់កណ្តាល និងជំនាន់ថ្មី វិវាទរឿងប្រាសាទព្រះវិហារ គឺជារឿងចាស់ និងហួសសម័យ រហូតដល់មិនសូវមានការដឹងឮ ឬមិនសូវទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ប៉ុន្មានឡើយ។
ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាដោយសារតែបញ្ហាជម្លោះក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន បើមានការបដិសេធមិនអានទាល់តែសោះ ហើយមិនបានទទួលដឹងឮពីរឿងរ៉ាវនៃសេចក្តីសម្រេច របស់តុលាការលោកឆ្នាំ១៩៦២នោះ មុខជានឹងមិនផ្តល់ផលល្អដល់ការយល់ដឹងឡើយ។

មូលហេតុគឺព្រោះតែសេចក្តីសម្រេចនោះ បានចង្អុលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា សន្ធិសញ្ញា និងផែនទីខណ្ឌសីមាដែលភ្ជាប់មកជាមួយ គឺជាកត្តាកាត់សេចក្តីលើខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនរបស់សៀម/ថៃ ជាមួយរដ្ឋជិតខាង ដែលមានឋានៈជា «រដ្ឋអ្នកបន្តសិទ្ធិ» ពីម្ចាស់អាណានិគម។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងករណីនេះសេចក្តីសម្រេចរួមក្នុងឆ្នាំ១៩៦២ មានអត្ថបទខ្លឹមសារដែលសំខាន់បំផុត សម្រាប់ការពិចារណាលើបញ្ហាវិវាទរឿង ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនថៃ-កម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ វាក៏មានអត្ថន័យ និងជះឥទ្ធិពលទៅលើជម្លោះព្រំដែនរបស់រដ្ឋដទៃទៀត ដែលអាចនឹងកើតមានឡើងក្នុងពេលអនាគតផងដែរ។
សាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិឆ្នាំ១៩៦២ បានចែងថា៖ «ប្រសិនបើខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលបានកំណត់ឡើង អាចត្រូវបានគេជំទាស់ ឬទាមទារឱ្យមានការកែប្រែបានគ្រប់ពេលវេលា ដោយគ្រាន់តែយោងលើការរកឃើញភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃខ្លឹមសារក្នុងសន្ធិសញ្ញាដើមនោះ ដំណើរការតវ៉ាបែបនេះច្បាស់ជានឹងកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ដោយគ្មានទីបញ្ចប់ឡើយ»។ ដរាបណានៅតែអាចស្វែងរកកំហុសឆ្គងឃើញ នោះការព្រមព្រៀងក៏មិនអាចសម្រេចជាស្ថាពរបានផងដែរ។ 

កត្តានេះក្រៅពីធ្វើឱ្យខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនខ្វះភាពពិតប្រាកដ និងខ្វះភាពរឹងមាំយូរអង្វែង វាថែមទាំងបង្កជាហានិភ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរថែមទៀតផង។ តាមរយៈខ្លឹមសារនេះ សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា សហគមន៍អន្តរជាតិមិនចង់ឃើញជម្លោះព្រំដែន អូសបន្លាយពេលដោយគ្មានទីបញ្ចប់នោះទេ។
ហេតុនេះ ទោះបីជាមេដឹកនាំរដ្ឋក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នជឿថា ឯកសារដើមមានចំណុចខ្វះខាតក៏ដោយ ក៏មិនអាចយកមកធ្វើជាលេសដើម្បីរុះរើឡើងវិញបានដែរ ដរាបណាឯកសារទាំងនោះធ្លាប់ត្រូវបានតំណាងនៃរដ្ឋទាំងពីរ យល់ព្រមផ្តល់សច្ចាប័នរួមគ្នាកាលពីអតីតកាលរួចទៅហើយ។

ម្យ៉ាងវិញទៀត ប្រសិនបើតុលាការអន្តរជាតិអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើបែបនោះមែន វានឹងនាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនទៅវិញទៅមកមិនចេះចប់ និងបង្កជាវិវាទដណ្តើមទឹកដីគ្នានៅតំបន់ព្រំដែនឥតឈប់ឈរ។ វិបត្តិនេះនឹងរុញច្រានឱ្យវិវាទរឿងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ក្លាយជាដើមហេតុនៃសង្រ្គាមរវាងរដ្ឋជិតខាង ដែលមិនអាចជៀសរួច។
ករណីនេះបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា «គោលបំណងនៃសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការ គឺចង់ការពារតំបន់ព្រំដែនមិនឱ្យធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពសង្រ្គាម ឬមិនចង់ឱ្យខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនក្លាយជាលក្ខខណ្ឌបង្កើតជម្លោះរហូតរាលដាលទៅជាសង្រ្គាមមិនចេះចប់ ដូចជាបញ្ហាកំពុងកើតឡើងនាពេលបច្ចុប្បន្ននោះឡើយ»។
ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបតុលាការអន្តរជាតិបានពន្យល់បន្ថែមយ៉ាងច្បាស់ថា ការធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន គឺមានគោលបំណង «កាត់បន្ថយ និងលុបបំបាត់រាល់ស្ថានភាពតានតឹងទាំងឡាយ ព្រមទាំងដើម្បីសម្រេចឱ្យបាននូវស្ថិរភាពដែនដី ដោយផ្អែកលើភាពប្រាកដប្រជា និងភាពច្បាស់លាស់»។
លទ្ធផលនៃសេចក្តីសម្រេចបែបនេះ អាចសន្និដ្ឋានបានថា «ការធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងរឿងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលបានបញ្ចប់ទៅហើយ តាមរយៈការផ្តល់សច្ចាប័នក្នុងសន្ធិសញ្ញា និងផែនទីខណ្ឌសីមានោះ មានគោលបំណងយ៉ាងច្បាស់លាស់ក្នុងការបញ្ចប់ជម្លោះរវាងរដ្ឋ»។ វាដាច់ខាតមិនមែនជាដំណើរការបង្កើតជម្លោះ ដើម្បីបន្សល់ទុកជាមរតកដ៏ជូរចត់សម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយក្នុងពេលអនាគតនោះឡើយ។
ផ្ទុយទៅវិញ សេចក្តីសម្រេចនេះគឺជាការបញ្ជាក់របស់តុលាការអន្តរជាតិ ដែលចង់រក្សា «ស្ថានភាពដើម» នៃខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន (Status Quo)។
ហេតុផលគឺដោយសារតែស្ថានភាពបែបនេះ ត្រូវបានកំណត់ឡើងរួមគ្នាដោយផ្អែកលើសន្ធិសញ្ញា និងផែនទីខណ្ឌសីមា ដែលរដ្ឋទាំងពីរបានអនុវត្ត រហូតសម្រេចបានលទ្ធផលជាផ្លូវការក្នុងការបង្កើតឱ្យមានខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែននៃរដ្ឋសម័យទំនើប។ នៅក្នុងបរិបទភូមិសាស្ត្រនយោបាយ យើងត្រូវទទួលស្គាល់តាមតថភាពជាក់ស្តែងថា ការបង្កើតព្រំដែនបែបនេះបានធ្វើឱ្យកើតមាន «ភាពប្រាកដប្រជា» នៃខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន។

ភាពច្បាស់លាស់នេះមានកម្រិតខ្ពស់ រហូតដល់ថ្នាក់បន្ទាប់ពីការខណ្ឌសីមាព្រំដែនត្រូវបានបញ្ចប់ជាស្ថាពរ រដ្ឋាភិបាលសៀមបានស្នើឱ្យភាគីបារាំងបោះពុម្ពផែនទីខាងលើផងដែរ។ បន្ទាប់មក រដ្ឋាភិបាលបារាំងក៏បានចាត់បញ្ជូនផែនទីនោះ ទៅឱ្យស្ថានទូតសៀមប្រចាំក្រុងប៉ារីស ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ1908 ដើម្បីបញ្ជូនបន្តមកឱ្យរដ្ឋាភិបាលក្រុងបាងកកជាបន្តបន្ទាប់។
ពិតណាស់ ពេលវេលាដែលកន្លងផុតទៅ អាចបង្កឱ្យមាន «ភាពមិនច្បាស់លាស់» មួយចំនួនដោយសារកត្តាផ្សេងៗ ជាពិសេសការប្រែប្រួលនៃភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិ ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ខ្សែបន្ទាត់ បែងចែកផ្លូវទឹក។
ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃច្បាស់ជាជ្រាបហើយថា «ភាពមិនច្បាស់លាស់ទាំងនេះ គឺត្រូវពឹងផ្អែកលើយន្តការចរចាខាងបច្ចេកទេស តាមរយៈវេទិកាប្រជុំគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) ដើម្បីដោះស្រាយ និងបង្កើតឱ្យមានភាពច្បាស់លាស់ឡើងវិញ»។

ផលដែលទទួលបានក្នុងផ្លូវភូមិសាស្ត្រនយោបាយពីយន្តការនេះ គឺការនាំមកនូវ «ភាពប្រាកដប្រជា» នៃខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដូចដែលតុលាការអន្តរជាតិបានលើកឡើង ជាចំណុចពិចារណាកាលពីឆ្នាំ១៩៦២។ លទ្ធផលនៃសេចក្តីសម្រេចនេះ បានប្រាប់យើងក្នុងន័យម្យ៉ាងទៀតថា «សន្ធិសញ្ញា និងផែនទីភ្ជាប់មកជាមួយ» គឺជាកត្តាសំខាន់បំផុតដែលនឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាវិវាទ។
ហេតុនេះ ទោះបីជាមានអ្វីកើតឡើងក៏ដោយ ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនក៏នឹងត្រូវស្ថិតនៅក្នុងគន្លងដដែល ដូចដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងផែនទីខណ្ឌសីមាព្រំដែន និងធ្លាប់បានអនុវត្តរួចមកហើយក្នុងអតីតកាល។ ប្រសិនបើមានបញ្ហាឬវិវាទកើតឡើង រដ្ឋក៏អាចយកសន្ធិសញ្ញា និងផែនទីខណ្ឌសីមាដែលទទួលបានការផ្តល់សច្ចាប័ន មកធ្វើជាឯកសារយោងក្នុងការអនុវត្តការងារក្នុងរឿងនេះ ដោយមិនចាំបាច់គិតថាផែនទីនេះមានខ្នាតមាត្រដ្ឋានប៉ុន្មាននោះឡើយ។

ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើរដ្ឋសម្រេចចិត្តប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាមកធ្វើជាឧបករណ៍ក្នុងការដោះស្រាយវិវាទ ទោះបីជាអាចដណ្តើមបានដែនដី ដែលមានបញ្ហាមកគ្រងគ្រង ជាបណ្តោះអាសន្នក៏ដោយ ប៉ុន្តែចុងក្រោយវានឹងត្រូវនាំទៅរកការកំណត់ព្រំដែនតាមផ្លូវច្បាប់ដែលច្បាស់លាស់ដដែល។
បញ្ហាបែបនេះ អាចមិនខុសពីបញ្ហាវិវាទរឿងខ្សែរបងផ្ទះរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗនៅក្នុងរដ្ឋ ដែលវិវាទខាងលើនោះច្បាស់ជាត្រូវបញ្ចប់ទៅដោយការធ្វើ «ការវាស់វែងដីធ្លី» ដោយគ្មានផ្ទះនរណាម្នាក់មានដីធ្លីលើសហួសពីដែនកំណត់នៃការវាស់វែងនោះឡើយ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យើងត្រូវទទួលស្គាល់ថា គំនិត «ជាតិនិយម» របស់រដ្ឋនីមួយៗ អាចនឹងមិនស៊ីសង្វាក់គ្នាជាមួយគោលការណ៍ «អន្តរជាតិនិយម» នោះទេ។
ពោលគឺ តាមគោលការណ៍អន្តរជាតិនិយមដែលគ្រប់ប្រទេស រួមទាំងប្រទេសថៃ ត្រូវតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវច្បាប់អន្តរជាតិនោះ សហគមន៍អន្តរជាតិនឹងផ្តល់សារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំង ទៅលើការដែលរដ្ឋត្រូវតែមិនប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដើម។

ម្យ៉ាងទៀតច្បាប់អន្តរជាតិបានចែងយ៉ាងច្បាស់ថា មិនអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋមានសិទ្ធិក្នុងការកែសម្រួល ឬផ្លាស់ប្តូរខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនរវាងប្រទេសដោយការប្រើប្រាស់កម្លាំងឡើយ។
ដូច្នេះគោលការណ៍នេះទើបមានអត្ថន័យថា «ទោះបីជាកើតមានការប្តូរគន្លងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដោយហេតុផលឬកត្តាណាមួយក៏ដោយ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលត្រូវមាន ការចរចាដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះ រដ្ឋក៏ត្រូវតែដកថយត្រឡប់ទៅរកខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដើម ដូចដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងផែនទីខណ្ឌសីមាព្រំដែន»។

ក្នុងករណីដែលរដ្ឋគូភាគីវិវាទមិនអាចឈានទៅរកការព្រមព្រៀងគ្នាបាន ពួកគេនឹងត្រូវបង្ខំឱ្យត្រឡប់ទៅរកស្ថានភាពដើមនៃខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន (Status Quo) ដោយអនុលោមតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការអន្តរជាតិ។ នៅពេលដែលយន្តការចរចាទ្វេភាគីត្រូវបរាជ័យ ផ្លូវច្បាប់តែមួយគត់ដែលនៅសល់គឺការស្វែងរកយុត្តិធម៌ និងការកាត់សេចក្តីពីតុលាការ។
យើងអាចនឹងយល់ឃើញ ឬគិតបែបងាយៗថា ប្រទេសថៃមិនទទួលស្គាល់សមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការអន្តរជាតិ ហើយថៃមិនចាំបាច់ចូលរួមក្នុងនីតិវិធីតុលាការឡើយ។
ឬមួយក៏អាចមានការលើកឡើងបែបជ្រុលនិយមថា «ប្រទេសថៃមិនចាំបាច់គោរពសាលក្រម និងច្បាប់ទម្លាប់អន្តរជាតិណាមួយឡើយ»។
ប៉ុន្តែក្នុងតថភាពជាក់ស្តែង យើងត្រូវពិចារណាលើទិដ្ឋភាពច្បាប់មួយ ដែលទោះបីជាមិនស្របតាមបំណង ឬមិនត្រូវចិត្តយើងក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាជាការពិតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលថា «ប្រទេសថៃធ្លាប់បានចូលរួមដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជានៅចំពោះមុខតុលាការអន្តរជាតិរួចរាល់ហើយរហូតដល់ទៅ២លើក»។ ហេតុដូច្នេះហើយ រដ្ឋាភិបាលថៃត្រូវតែមានការប្រុងប្រយ័ត្ន និងម៉ត់ចត់ជាទីបំផុត ក្នុងការទប់ស្កាត់មិនឱ្យមានរឿងក្តីជុំទី៣ កើតឡើងជាដាច់ខាត។

ជាក់ស្តែងលទ្ធផលនៃសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការក្នុងជុំទី២ កាលពីឆ្នាំ២០១៣នោះ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន នៅមិនទាន់អាចស្វែងរកអ្នកទទួលខុសត្រូវ ពិតប្រាកដបានឡើយ។ នេះក៏ដោយសារតែសេចក្តីសម្រេចនាពេលនោះ បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើស្ថានភាពដែនដីរបស់ប្រទេសជាតិ ដែលជាការពិតមិនអាចប្រកែកបាន។ ប៉ុន្តែដោយសារតែកន្លងមក ខ្វះការជជែកដេញដោលវែកញែករឿងនេះឱ្យបានហ្មត់ចត់ ទើបធ្វើឱ្យសង្គមទូទៅមិនបានទទួលដឹងលឺ និងមិនបានយល់ច្បាស់ពីផលប៉ះពាល់ពិតប្រាកដនៃសេចក្តីសម្រេចនោះឡើយ។
ផ្អែកលើមូលហេតុខាងលើនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃមិនត្រូវបង្កើតលក្ខខណ្ឌណាមួយ ដែលនាំឱ្យប្រទេសជាតិធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពចាញ់ប្រៀប ទាំងក្នុងទិដ្ឋភាពនយោបាយ និងច្បាប់អន្តរជាតិ គ្រាន់តែដោយសារការមានទំនុកចិត្តហួសហេតុលើអំណាចយោធានោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ រដ្ឋាភិបាលគប្បីត្រូវដឹងឱ្យច្បាស់ពីដែនកំណត់ នៃអំណាចយោធារបស់ខ្លួន។ ហេតុផលគឺដោយហេតុថា «កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធមិនមែនជាឧបករណ៍ដែលអាចនាំមកនូវភាពជោគជ័យក្នុងការដោះស្រាយវិវាទព្រំដែន បានគ្រប់កាលៈទេសៈនោះទេ»។

ជារួម យើងច្បាស់ជាត្រូវទទួលស្គាល់ការពិតថា «ប្រទេសថៃមិនមែនជារដ្ឋមហាអំណាចធំ ដែលនឹងអាចគ្រប់គ្រងដែនដីបានហួសលើសពីខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដូចដែលបង្ហាញនៅក្នុងផែនទីខណ្ឌសីមានោះឡើយ។ ហើយនៅក្រោមគោលការណ៍ដូចគ្នានេះ ថៃក៏នឹងមិនអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋជិតខាងគ្រប់គ្រងដែនដីហួសលើស ពីតំបន់ដែលបានកំណត់ទុក នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងច្បាប់ដើមនោះដែរ។
ចុងក្រោយនេះ យើងច្បាស់ជាបានឃើញហើយថា «ស្ថានភាពសន្តិសុខព្រំដែនថៃ-កម្ពុជា» កាន់តែយូរថ្ងៃទៅ គឺកាន់តែវិវត្តទៅរកភាពស្មុគស្មាញ និងមានលក្ខណៈរសើបខ្លាំងឡើងៗជាលំដាប់។ ហេតុដូច្នេះការបណ្តោយឱ្យបញ្ហានេះអូសបន្លាយទៅមុខ ដោយគ្មានដំណោះស្រាយពិតប្រាកដនោះ មុខជានឹងមិនផ្តល់ផលល្អទាំងចំពោះប្រទេសជាតិ និងចំពោះស្ថិរភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលផ្ទាល់ឡើយ។ បញ្ហានេះ នឹងកាន់តែមិនផ្តល់ផលល្អខ្លាំងថែមទៀត ក្នុងខណៈពេលដែលប្រទេសជាតិកំពុងប្រឈមមុខ នឹងការប្រែប្រួលដ៏គំហុក នៅក្នុងវេទិកាភូមិសាស្ត្រនយោបាយសកលនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
ដូចនេះអ្វីដែលល្អបំផុតសម្រាប់ប្រទេសថៃនាពេលនេះ គឺត្រូវដក «អុសកម្ពុជា» ចេញពី «គំនរភ្លើងសន្តិសុខជាតិ» ដើម្បីកាត់បន្ថយភ្លើងជម្លោះឱ្យមកនៅតិចជាងមុន។
សកម្មភាពនេះ គឺធ្វើឡើងដើម្បីកុំឱ្យប្រទេសជាតិត្រូវបន្តប្រឈមមុខនឹងភ្លើងគំនរធំ ដែលឆេះក្តៅងំគ្មានថ្ងៃរលត់នោះឡើយ៕

កម្ពុជា ស្វាគមន៍នាយទាហានប្តូរវេនវៀតណាម ២រូប ចូលរួមក្នុងក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (AOT) ដើម្បីតាមដានស្ថានភាពព្រំដែន

3h  · ដ្រូនចោរឈ្លានពានសៀមបានធ្លាក់នៅទំនប់ដាច់ត្រូវពលរដ្ឋប្រទះឃើញរើសឲ្យកូនលេង ! សេចក្តីរាយការមួយបានឲ្យដឹងមកថា ឧបករណ៏មួយមានទម្រង់ជា យន្តហោះ បានធ្លាក់នៅភូមិសាស្ត្រ ភូមិទំនប់ដាច់ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ។ ឧបករណ៏ខាងលើ ជារបស់ចោរសៀម ដែលវាបង្ហោះចូលមកដែនដី កម្ពុជា ហើយបានធ្លាក់កាលពី ថ្ងៃទី០៨ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ ត្រង់ចំណុចស្ពានភូមិ ទំនប់ដាច់ ។  ពលរដ្ឋដែលរើសបានឧបករណ៏( ដ្រូន) ខាងលើបានឲ្យដឹងថា គាត់មិនស្គាល់ថា ជាដ្រូននោះទេ គឺស្មានថា ជាឧបរណ៏សម្រាប់ក្មេងលេងតែប៉ុណ្ណោះ  ហើយយកមករក្សាទុកនៅផ្ទះ ដើម្បីឲ្យកូនលេង ។ លុះព្រឹកឡើង ទើបគាត់បាន ផ្តល់ដំណឹងមក ថា បានរើសបានដ្រូនសៀមធ្លាក់  ។  បច្ចុប្បន្ន មន្ត្រីនគរបាលការពារព្រំដែនគោក ៩១១  បានទៅពិនិត្យជាក់ស្តែង ដើម្បីដឹងថា ឧបករណ៏ខាងលើជា ដ្រូនពិតប្រាកដឬ យ៉ាងណា ? ។ មន្ត្រីជំនាញបានបញ្ជាក់មុននេះថាឧបករណ៏ខាងលើ គឺជា របស់ក្មេងលេង មិនមែនជាដ្រូនហោះយកការណ៏ស្អីនោះទេ ៕ See less

Neth Pheaktra
មន្ត្រីរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែន៖ កុំថាឡើយផែនទីមាត្រដ្ឋាន 1/200 000 របស់គណៈកម្មការឥណ្ឌូចិន-សៀម ដែលបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាប្រាសាទខ្នារនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា សូម្បីតែផែនទីដែលថៃគូសដោយឯកតោភាគី L7017 ក៏បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាប្រាសាទខ្នារគឺស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា

Khmer Times
Thailand’s own L7017 military map, in addition to the internationally recognised 1:200,000-scale map produced by the Franco-Indochina–Siam Boundary Commission, places Ta Moan Thom Temple within Cambodian territory, a senior border official said

AVN Media TV
🚨ថៃអាសន្នធំកណ្តាលទីក្រុងបាងកក! រូងអ៊ុយម៉ុងក្រោមដីរបស់ថៃលេចធ្លាយទឹកយ៉ាងគំហុក ធ្វើឱ្យមន្ត្រីកំពូលភ័យស្លន់ស្លោខ្លាំង រហូតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃថ្មីត្រូវដឹកនាំក្រុមការងារចុះពិនិត្យបន្ទាន់ទាំងកណ្តាលអធ្រាត្រ ព្រោះខ្លាចបាក់ស្រុតដីដួលរលំអគារជុំវិញ! 
សភាពការណ៍ផ្ទៃក្នុងរាជធានីបាងកក ប្រទេសថៃ កំពុងតែស្ថិតក្នុងភាពវឹកវរ! កាលពីវេលាម៉ោង 23 និង 30 នាទីយប់ ថ្ងៃទី 8 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2026 កន្លងទៅនេះ មានរបាយការណ៍អាសន្នបែកធ្លាយថា រូងអ៊ុយម៉ុងនៃគម្រោងសាងសង់រថភ្លើងក្រោមដីខ្សែពណ៌ស្វាយផ្នែកខាងត្បូង (ចន្លោះស្ថានីយតៅពូន ទៅរ៉ាតប៊ូរណៈ) បានជួបប្រទះការជ្រាបលេចធ្លាយទឹកយ៉ាងគំហុកនៅក្រោមដី ត្រង់ចំណុចក្បែរស្ថានីយវង់វៀនយ៉ៃ លើផ្លូវប្រជាធិប៉ុក ដែលបង្កការភ័យខ្លាចដល់អ្នករស់នៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចនោះយ៉ាងខ្លាំង។
ព្រោះតែស្ថានភាពបន្ទាន់មិនអាចប្រហែសបាន លោក អានុទិន ឆានវីរៈគូល នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃថៃ រួមជាមួយ លោក ពិផាត់ រាត់ចៈគិតប្រៈកាន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងគមនាគមន៍ រួមទាំងរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងគមនាគមន៍ លោក សាន់ភេត ប៊ុណ្ណាម៉ាណី និងអភិបាលរថភ្លើងក្រោមដីថៃ (MRTA) បានដឹកនាំក្រុមវិស្វករជំនាញចុះទៅដល់ក្នុងរូងក្រោមដីទាំងកណ្តាលអធ្រាត្រ ដើម្បីវាយតម្លៃការខូចខាតភ្លាមៗ។
💧តាមការពិនិត្យពីក្រុមកំពូលវិស្វករបានរកឃើញថា ចំណុចលេចធ្លាយដ៏គ្រោះថ្នាក់នេះ គឺស្ថិតនៅត្រង់បាតអណ្តូងដែលជាចំណុចទាបបំផុតនៃរូងអ៊ុយម៉ុង។ ផ្សំផ្គុំនឹងរយៈពេលនេះ ទឹកក្រោមដីនៅក្នុងទីក្រុងបាងកកមានកម្ពស់ហក់ឡើងខ្ពស់ខ្លាំងខុសពីធម្មតា ទើបបណ្តាលឱ្យមានមហាសម្ពាធទឹកក្រោមដីបុកជ្រាបចូលមកយ៉ាងណែនណាន់តាន់តាប់។
🛑 ពេលនេះភាគីថៃបានបង្ខំចិត្តដំឡើងម៉ាស៊ីនបូមទឹកខ្នាតយក្ស ដើម្បីបូមទឹកចេញ ២៤ ម៉ោងលើ ២៤ ម៉ោង ក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយសម្ពាធទឹក។ ទោះបីជាការពិនិត្យបឋមមិនទាន់រកឃើញការខូចខាតដល់រចនាសម្ព័ន្ធធំ ឬការប្រេះស្រុតនៃអគារបេតុងកម្ពស់ 3 ទៅ 4 ជាន់នៅជុំវិញរង្វង់មូលវង់វៀនយ៉ៃក្តី ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរបានបញ្ជាដាច់ណាត់ឱ្យវិស្វករដំឡើងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់តាមដានការប្រែប្រួលរាល់វិនាទី ព្រោះខ្លាចស្ថានការណ៍ប្រែប្រួលស្រុតដីដោះស្រាយមិនទាន់ពេលវេលា។
ការលេចធ្លាយទឹកនៅក្នុងរូងក្រោមដីកណ្តាលទីក្រុងសេដ្ឋកិច្ចបែបនេះ បាននិងកំពុងធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់ថៃភ័យស្លន់ស្លោបន្ថែមទៀត ចំពេលដែលផ្ទៃក្នុងប្រទេសកំពុងរងសម្ពាធជុំទិស។