វិទ្យាសាស្រ្តយោធាកម្ពុជា: War Definition និយមន៏យសង្រ្គាម

នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ កម្ពុជាផ្ញើលិខិតផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃ និងអគ្គលេខាធិការ UN ដើម្បីចាប់ផ្ដើមដំណើរការយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមច្បាប់សមុទ្ររបស់UN។ សម្ដេចធិបតីថ្លែងក្នុងសារពិសេស។ កម្ពុជាបង្ហាញជំហររឹងមាំ លើសន្តិសុខសមុទ្រ និងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងនាមតំណាងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឯកឧត្តម សុខ ស៊ីផាន់ណា ទេសរដ្ឋមន្ត្រី និងជា បេសកជនពិសេស របស់សម្ដេចអធិបតីនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានអញ្ជើញចូលរួម និងថ្លែងបទអន្តរាគមន៍ របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្រោមប្រធានបទ " ការថែរក្សាសន្តិភាព និងសន្តិសុខអន្តរជាតិ ពាក់ព័ន្ធនឹងសន្តិសុខសមុទ្រ ក្នុងរនោះ ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្ត្រី សុខ ស៊ីផាន់ណា បានសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃផ្លូវទឹក ដែលមានសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខ ដែលជាសរសៃឈាមដ៏សំខាន់ សម្រាប់សន្តិភាព សុវត្ថិភាព អន្តរជាតិស្ថេរភាពសេដ្ឋកិច្ចសកល និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចេរភាព ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការគម្រាមគំហែងដែលកំពុងកើតឡើងចំពោះសន្តិសុខសមុទ្រ ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្ត្រី សុខ ស៊ីផាន់ណា បានបង្ហាញនូវអតិភាពសំខាន់ៗចំនួនបី រួមមាន៖ទី១៖ដោះស្រាយវិវាតដោយសន្តិវិធីរាល់វិវាទសមុទ្រត្រូវតែដោះស្រាយតាមរយៈការសន្ទនានិងការទូតកម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍សេរីភាពនៃការធ្វើនាវាចរនិងការឆ្លងកាត់ដោយស្របច្បាប់ដែលត្រូវតែគោរពឲ្យបានពេញលេញស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិទៀតជាពិសេសអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីច្បាប់សមុទ្រឆ្នាំ 1982 UNCLOS។ ទី2 បង្កើនជំនួយបច្ចេកទេសនិងការកសាងសមត្ថភាពឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្ត្រីបានអំពាវនាវឲ្យមានការពន្លឿន ឲ្យមានការគាំទ្របន្ថែមដល់បណ្ដារដ្ឋជាប់សមុទ្រដែលកំពុងអភិវឌ្ឍលើផ្នែកអនុវត្តច្បាប់សមុទ្រសន្តិសុខកំពង់ផែនិងនាវាចរ ការយល់ដឹងអំពីដែនសមុទ្រនិងការចែករំលែកព័ត៌មានឲ្យបានទាន់ពេលវេលាដើម្បីទប់ស្កាត់បញ្ហាប្រឈមនានាឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពទី3 វិធីសាស្រ្តរួមបញ្ចូលគ្នានិងការបង្ការ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ គួរតែអនុវត្តវិធីសាស្រ្ត ដែលបង្កើតភាពធន់ក្នុងរយៈពេលវែង ដោយផ្អែកលើបរិយាប័ននិងសន្តិភាពជាមួយច្បាប់អន្តរជាតិ និងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្ត្រី សុខស៊ីផាន ណា ក៏បានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា ក្នុងការការពារច្បាប់អន្តរជាតិនិងជម្រុញការសន្ទនាដោយសន្តិវិទ្យុ ពង្រឹងសន្តិសុខសមុទ្រជាពិសេសការប្រយ័ត្ត ប្រឆាំង និងបទល្មើសឆ្លងដែន កម្ពុជានៅតែបន្តស្វាគមន៍នាវាបរទេសមកកាន់មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ដែលបានធ្វើទំនើបកម្មរបស់ខ្លួនសម្រាប់ការធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នា ការផ្ដល់ជំនួយមនុស្សធម៌និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ក្នុងគោលបំណងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនិងនិងបទល្មើសផ្សេងៗ ឯកឧត្តម សុខ ស៊ីផាន់ណា បានបញ្ជាក់ពីថាការផ្ដល់សច្ចាប័នលើកិច្ចព្រមព្រៀង UNCLOS (UNCLOS)និងBBNJ នាពេលកន្លងមក គឺជាសក្ខីភាព បង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្ត មិនងាករា របស់កម្ពុជា ចំពោះសណ្ដាប់ធ្នាប់សមុទ្រដែលផ្អែកលើច្បាប់ និង ការគ្រប់គ្រងធានធានសមុទ្រដោយការទទួលខុសត្រូវ៕

Friday, October 7, 2022

War Definition និយមន៏យសង្រ្គាម

What is War? អ្វីជាសង្រ្គាម
Causes of War មូលហេតុសង្រ្គាម
Why Do Wars Start? ហេតុអ្វី សង្រ្គាមចាបផ្តើម?
War Definition និយមន៏យសង្រ្គាម
Why Are Wars Fought ហេតុអ្វីសង្រ្គាមបន្ត?

គោលបំណងនៃការសិក្សាអំពីសង្រ្គាម គឺដើម្បី វិភាគរកវិធី ទប់់ទល់សង្រ្គាម ពី ផ្ទៃក្នុងប្រទេស និង សង្រ្គាមពី ប្រទេស ជិតខាងកម្ពុជា ដូចជា វៀតណាម ថៃ លាវ ..ជាដើម ។ ដោយាមាន ទ្រឹស្តីសង្រ្គាម របស់ រុស្សី អាមេរិក និង ប្រទេស មួយចំនួនទៀត ដូច្នេះ យើងអាច ដឹងថា តើ វៀតណាម ថៃ លាវ និងប្រទេសនានាក្នុង តំបន់ អាស៊ាន តើពួកគេកំំពុងគិតអំពីអ្វី? ចង់បានអ្វី? តើសាសនាព្រះពុទ្ធ ចង់បានអ្វី តើប្រទេស កាន់សាសនាឥស្លាមក្នុង អាស៊ានគេចង់បានអ្វី តើ សាសនាគ្រឹះ គេចង់បានអ្វី តើហេតុអ្វី វៀតណាម តាមការពារជនជាតិវៀតណាមនៅកម្ពុជា?....

John F. Guilmartin Ohio State University: war, n ., – organized, socially sanctioned armed violence employed by opposing groups against one another, normally for political, social or economic purposes.

អំពើហឹង្សាប្រដាប់់អាវុធនៃក្រុមបដិបក្សមួយ ដោយមានអង្គការចាត់តាំង មានការប្រឆាំងក្នុងសង្គម ទៅលើ ក្រុមបដិបក្សម្ខាងទៀត ដើម្បីគោលបំណង ផ្នែកនយោបា សង្គម ឬ សេដ្ឋកិច្ច។

War is an intense armed conflict between governments, states, paramilitary groups, tribes, militias, or others. The fighting of wars usually transpires by soldiers or mercenaries (people hired to fight for another country).

សង្រ្គាម គឺជាចេទនាជំលោះប្រដាប់អាវុធរវាងរដ្ឋាភិបាល រដ្ឋ ក្រុមស្វ័យការពារ ក្រុមកុលសម្ព័ន្ធ ក្រុមអ្នកប្រយុទ្ធ ឬ ក្រុមផ្សេងៗ។ ការប្រយុទ្ធក្នុងសង្រ្គាមជាធម្មតា ធ្វើឡើងដោយ ទាហាន ឬ ទាហានស៊ីឈ្នួល ( មនុស្សដែលត្រូវគេជួលទៅប្រយុទ្ធនៅប្រទេស មួយផ្សេង)

សង្រ្គាម គឺជា ជំលោះប្រដាប់អាវុធ ដែលមានគោលដៅ រវាងរដ្ឋាភិបាល រដ្ឋ កងស្វ៏យត្រាណ កុលសម្ព័ន្ធ កងជីវពល ឬ ក្រុមប្រដាប់អាវុធផ្សេងៗទៀត ។ ការប្រយុទ្ធក្នុងសង្រ្កាមជាទូទៅ រឺកធំ ដោយកងទ័ព ឬ ដោយទាហានស៊ីឈ្នួល (មនុស្សដែលត្រូវគេជួលឲ្យប្រយុទ្ធនៅប្រទេស មួយក្រៅប្រទេសកំណើត)

Confucius: The beginning of wisdom is calling things by their right names.

កុងហ្វូ៖ គឺជាការចាប់ផ្តើមប្រើនូវ គតិបណ្ឌិតដើម្បីដាក់ឈ្មោះគោលបំណងណាមួយដ័ជាក់លាក់

War is part of the intercourse of the human race.
War is the province of danger, and therefore courage above all things is the first quality of the warrior.
War is the province of physical exertion and suffering .
War is the province of uncertainty. War is the province of friction.
War demands resolution, firmness, and staunchness.
Karl von Clausewitz: War is nothing more than the continuation of politics by other means.
Mao Tse-Tung : Politics is war without bloodshed while war is politics with bloodshed.
Michel Serres, (Le Contrat naturel, 1990): War is the point at which politics turns into murder
the waging of armed conflict against an enemy
A legal state created by a declaration of war and ended by official declaration during which the international rules of war apply
Condition of open, armed, often prolonged conflict carried on between nations, states, or parties
A state of open and declared armed hostile conflict between political units such as states or nations; may be limited or general in nature.