ព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ--ថ្ងៃទី ០៥ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ២០២៦

Dr. Sourn Sereyratha   3h  · សៀម (ថៃ) វាលក់គ្រឿងស៊ីចុកឲ្យយើងទិញស៊ីរាប់សិបឆ្នាំដែលមានដាក់សារជាតិគីមីបំផ្លាញរាងកាយយើងឲ្យឈឺយឺតៗ រួចវាបើកមន្ទីពេទ្យយកលុយពីយើងទៀត!

ស៊ន សុភក្រ្ត-Sorn Sopheak 1h  · នៅថ្ងៃនេះ ថៃសម្រេចបញ្ចប់ MoU ឆ្នាំ២០០១ ជាមួយកម្ពុជា! ការដកខ្លួនជាឯកតោភាគីរបស់ថៃ មិនប៉ះពាល់សិទ្ធិស្របច្បាប់របស់កម្ពុជា លើដែន​សមុទ្រ​​​របស់​កម្ពុជានោះទេ!

The Phnom Penh Post
Cambodia will initiate a compulsory conciliation process with Thailand under the UN Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), following Bangkok’s decision to unilaterally terminate a key bilateral agreement on overlapping maritime claims.

thaiarmedforce.com
กัมพูชาประกาศว่าถ้าไทยยกเลิก MoU44 จะแจ้ง UNCLOS เพื่อขอให้ดำเนินการกำหนดเขตแดนไทยกัมพูชาตามหลัก Compulsory Conciliation ซึ่งไทยจะถูกบังคับให้เข้าร่วมไม่สามารถปฏิเสธได้ โดยจะมีคณะกรรมการมาลากเส้นเขตแดนให้ ซึ่งทำให้อย่างไรก็ตามไทยจะไม่ได้เส้นเขตแดนทางทะเลเดิมตามที่ไทยอ้างสิทธิ์ และอาจกระทบไปยังพื้นที่อื่นด้วย เช่น พื้นที่ JDA ไทย-มาเลเซีย ซึ่งไม่รู้ว่าฝ่ายที่เชียร์ให้ยกเลิก MoU44 นั้นเข้าใจกลไกนี้หรือยัง ถ้าไม่เข้าใจหรือไม่พยายามเข้าใจให้ข้ามไปอ่านข้อ 6 และ 7 เลย
1. รัฐมนตรีของกัมพูชาประกาศเมื่อวานนี้ว่าถ้ารัฐบาลไทยดำเนินการยกเลิก MoU44 จริง ๆ กัมพูชาซึ่งเพิ่งให้สัตยาบันต่อ UNCLOS 1982 นั้นจะขอให้ดำเนินการผ่านกระบวนการ Compulsory Conciliation หรือการสมานฉันท์ภาคบังคับในประเด็นเขตแดนทางทะเลระหว่างไทยและกัมพูชา
2. ภายใต้มาตราที่ 298 ของอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 หรือ United Nations Convention on the Law of the Sea 1982 ซึ่งถือเป็นธรรมนูญกฎหมายทะเลของโลก และมีลักษณะของกฎหมายจารีต ใครจะให้สัตยาบัญหรือไม่ก็สามารถอยู่ใต้บังคับของกฎหมายนี้ได้ระบุว่า รัฐภาคอาจยื่นขอตั้งข้อสงวนไม่เข้าสู่กลไกการแก้ไขข้อพิพาทเช่นศาลโลกหรือศาลกฎหมายทะเลระหว่างประเทศได้ แต่ในกรณีของเส้นเขตแดนทางทะเลหรือการอ้างสิทธิทางประวัติศาสตร์เพื่ออ้างอธิปไตยเหนือน่านน้ำนั้น ถ้ารัฐภาคีตั้งข้อสงวนไม่เข้าสู่กลไกเหล่านั้น รัฐภาคนั้นจำเป็นต้องเข้าสู่กระบวนการสมานฉันท์ภาคบังคับโดยไม่อาจหลีกเลี่ยงได้
เมื่อเข้าสู่กระบวนการสมานฉันท์ภาคบังคับ และคณะกรรมการสมานฉันท์ออกรายงานออกมา แม้รายงานนั้นจะไม่ถือว่าผูกพันทางกฎหมายต่อรัฐภาคี แต่รัฐภาคีจะต้องนำรายงานนั้นเป็นพื้นฐานในการเจรจา ถ้าเจรจากันไม่สำเร็จ รัฐภาคีจะต้องตกลงที่จะยื่นข้อขัดแย้งไปยังกลไกอื่น ๆ เช่นศาลโลกหรือศาลกฎหมายทะเลระหว่างประเทศ ยกเว้นว่าทั้งสองฝ่ายมีกลไกทวิภาคีหรือพหุพาคีที่ตกลงกันได้
3. จะเห็นว่าจริง ๆ แล้วไทยไม่สามารถหลีกเลี่ยงกลไกนี้ได้ และจริง ๆ การมี MoU44 ก็คือการมีกลไกทวิภาคีซึ่งเข้าเงื่อนไขตามมาตรา 298 ในการยกเว้นไม่ต้องเข้าสู่กระบวนการสมานฉันท์ภาคบังคับ แต่เมื่อยกเลิก MoU44 ไปแล้ว เท่ากับไทยเสียกลไกที่จะป้องกันตัวเองไป
4. ในกระบวนการสมานฉันท์ภาคบังคับนี้ รัฐภาคีที่เป็นคู่ขัดแย้งไม่สามารถปฏิเสธการเข้าร่วมได้ โดย UNCLOS จะตั้งคณะกรรมการซึ่งประกอบด้วยสมาชิก 5 คน แต่ละฝ่ายที่เป็นคู่ขัดแย้งจะสามารถตั้งคณะกรรมการได้ฝ่ายละ 2 คน รวมเป็นทั้งหมด 9 คน ซึ่งคณะกรรมการที่รัฐภาคีตั้งจะเลือกประธานที่เป็นกลาง 1 คน
คณะกรรมการนี้ซึ่งคาดว่าจะดำเนินการพิจารณาข้อขัดแย้งที่กรุงเฮกจะรับฟังคำให้การจากคู่ขัดแย้งทั้งสองฝ่าย และจะออกรายงานภายใน 12 เดือน  และแม้ว่ารายงานที่ออกมาจะไม่ได้กำหนดให้มีผลผูกพันกับรัฐภาคีที่เป็นคู่ขัดแย้งโดยตรง ซึ่งหมายถึงไม่ต้องดำเนินการตามรายงานแบบทุกตัวอักษร แต่ UNCLOS กำหนดให้รัฐภาคีนำรายงานนี้ไปเป็นพื้นฐานในการเจรจาโดยไม่อาจหลีกเลี่ยงได้
5. กรณีการใช้กระบวนการสมานฉันท์ภาคบังคับที่มีชื่อเสียงคือกรณีระหว่างติมอร์เลสเตกับออสเตรเลียในปี 2016 ซึ่งเกี่ยวข้องกับเขตแดนทางทะเลและแหล่งก๊าซธาามชาติที่ชื่อ Greater Sunrise ซึ่งกลายเป็นบรรทัดฐานของกระบวนการสมานฉันท์ภาคบังคับ
โดยในกรณีนี้ ออสเตรเลียกล่าวว่าเขตแดนทางทะเลระหว่างออสเตรเลียและติมอร์เลสเตควรเป็นไปตามหลัก Natural Prolongation หรือการทอดยาวตามธรรมชาติ หมายถึงพื้นดินใต้ทะเลที่ขยายออกไปตามธรรมชาตินอกอาณาเขตของดินแดนทางบกเพื่อกำหนดไหล่ทวีป ส่วนติมอร์เลสเตกล่าวว่าเขตแดนควรจะเป็นไปตามเส้นมัธยะหรือ Median Line
แม้ว่าออสเตรเลียจะคัดค้านกระบวนการสมานฉันท์ภาคบังคับและบอกว่าเขตแดนทางทะเลระหว่างสองประเทศนั้นถูกกำหนดให้แก้ไขผ่าน Treaty on Certain Maritime Arrangements in the Timor Sea ไว้อยู่แล้ว แต่คณะกรรมการปฏิเสธคำคัดค้านและดำเนินการไต่สวนตามคำให้การของทั้งสองฝ่าย และออกรายงานคำวินิจฉัยออกมา ซึ่งทั้งสองฝ่ายถูกบังคับให้ใช้รายงานนี้เป็นพื้นฐานในการเจรจาจนได้มาซึ่งสนธิสัญญาระหว่างสองประเทศในปี 2018
ซึ่งภายใต้สนธิสัญญานี้ กำหนดให้ออสเตรเลียต้องแบ่งปันก๊าซธรรมชาติอย่างยุติธรรมกับติมอร์เลสเต จากเดิมที่ออสเตรเลียเสนอให้แบ่ง 50/50 ระหว่างสองประเทศ กลายเป็นต้องแบ่งรายได้ 70%-80% ให้ติมอร์เลสเต และยกแหล่งก๊าซธรรมชาติหลายแหล่งให้อยู่ในเขตน่านน้ำของติมอร์เลสเต
6. จะเห็นได้ว่าถ้าเข้าสู่กระบวนการสมานฉันท์ภาคบังคับแล้ว ก็คล้ายกับการที่ต้องไปขึ้นศาลโลกหรือศาลกฎหมายทะเล แม้ว่ารายงานของคณะกรรมการจะไม่เหมือนคำพิพากษาศาลโลกที่ต้องปฏิบัติตามโดยเคร่งครัด แต่รายงานนั้นก็จะต้องเป็นพื้นฐานในการเจรจา นั่นหมายถึงจะต้องเจรจาพื้นฐานของหลักการที่รายงานวางไว้ ซึ่งในกรณีนี้ค่อนข้างแน่นอนว่า ไม่ว่าด้วยวิธีใด ไทยก็ไม่สามารถได้เส้นเขตแดนทางทะเลและเส้นอ้างสิทธิ์ตามที่ไทยยึดถือแน่นอน ไม่ว่าจะอ้างว่าไทยประกาศเส้นตามพระบรมราชโองการในปีไหนก็ตาม และมีความเป็นไปได้สูงที่คณะกรรมการจะกำหนดให้ไทยและกัมพูชาต้องเจรจาเส้นเขตแดนโดยใช้เส้นมัธยะ ซึ่งแม้จะแก้ปัญหาการลากเส้นบริเวณเกาะกูดที่ผิดพลาดของกัมพูชาได้ แต่ในโซนอื่นนั้นไทยจะต้องขยับเส้นอ้างสิทธิถอยออกมาอย่างน้อยไปตามเส้นมัยธะค่อนข้างแน่นอน
7. ดังนั้นกล่าวโดยสรุปคือ ถ้าคณะรัฐมนตรีไทยตัดสินใจยกเลิก MoU44 ไม่ว่าด้วยวิธีใด และถ้ากัมพูชาตัดสินใจยื่นเรื่องต่อ UNCLOS ให้เริ่มกระบวนการสมานฉันท์ภาคบังคับ ไทยไม่มีทางเลือกนอกจากจะต้องเข้าสู่กระบวนการนี้ ถ้าตกลงกันไม่ได้อีก ไทยและกัมพูชาจะถูกบังคับให้ยื่นเรื่องสู่ศาลโลกหรือศาลกฎหมายทะเลระหว่างประเทศ แต่ถ้าตกลงกันได้ก็จะสามารถจบประเด็นข้อขัดแย้งเรื่องเขตแดนในทะเลได้ แต่จะค่อนข้างชัดเจนว่าไม่ว่าอย่างไรไทยจะไม่ได้เขตแดนตามเส้นที่ไทยอ้างฝ่ายเดียวแน่นอน โดยประเด็นเกาะกูดน่าจะจบลงโดยสมบูรณ์ แต่ไทยน่าจะต้องยอมรับเส้นเขตแดนตามเส้นมัธยะไม่ใช่เส้นที่ไทยอ้าง
ซึ่งไม่รู้ว่า ฝ่ายที่คัดค้าน MoU44 และบอกว่าไทยจะเสียดินแดน ไปจนถึงรัฐบาลและ สมช. นั้นเข้าใจกลไกของ UNCLOS ดีหรือไม่ และการตัดสินใจยกเลิก MoU44 แม้จะไม่ส่งผลร้ายแรงเหมือนการยกเลิก MoU43 แต่จะเป็นการแสดงให้เห็นว่าไทยสละกลไกทวิภาคีที่ไทยยืนยันจะใช้มาโดยตลอดและพร้อมเข้าสู่กลไกนานาชาติ ซึ่งอาจจะจบที่ศาลโลก หรือถ้าไม่จบที่ศาลโลกก็จะมีคนมาช่วยลากเส้นเขตแดนให้ไทย จะอ้างพระบรมราชโองการว่าไทยประกาศเส้นเขตแดนทางทะเลแล้วไม่ได้ หรือจะใช้กำลังทหารยึดครองก็ไม่สามารถทำได้
แต่ถึงที่สุดแล้ว การลากเส้นตามเส้นมัธยะก็ถือเป็นเส้นที่ยุติธรรมที่สุดแล้ว ซึ่งไทยและกัมพูชาจะมีได้มีเสียแน่นอน ไม่มีใครได้ทั้งหมด และจะทำให้ประเด็นเขตแดนทางทะเลจบลงโดยไวในเวลาไม่กี่ปี แค่จบลงโดยไม่ได้ลากตามเส้นที่ไทยกำหนดเท่านั้น

thaiarmedforce.com
កម្ពុជាបានប្រកាសថា ប្រសិនបើថៃលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាលេខ៤៤ ខ្លួននឹងជូនដំណឹងដល់ UNCLOS ដើម្បីស្នើសុំឱ្យការកំណត់ព្រំដែនថៃ-កម្ពុជាត្រូវបានអនុវត្តក្រោមគោលការណ៍នៃការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ។ ថៃនឹងមានកាតព្វកិច្ចចូលរួម ហើយមិនអាចបដិសេធបានទេ។ គណៈកម្មាធិការមួយនឹងត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីគូរខ្សែព្រំដែន ដែលនឹងរារាំងថៃពីការទទួលបានព្រំដែនសមុទ្រដើមដែលខ្លួនទាមទារ។ នេះក៏អាចប៉ះពាល់ដល់តំបន់ផ្សេងទៀតផងដែរ ដូចជាតំបន់អភិវឌ្ឍន៍រួមគ្នាថៃ-ម៉ាឡេស៊ី (JDA)។ វាមិនច្បាស់ទេថាតើអ្នកដែលគាំទ្រការលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាលេខ៤៤ យល់ពីយន្តការនេះដែរឬទេ។ ប្រសិនបើពួកគេមិនយល់ ឬមិនទាន់ព្យាយាមយល់ទេ ពួកគេគួរតែរំលងទៅចំណុចទី៦ និងទី៧។
១. រដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាម្នាក់បានប្រកាសកាលពីម្សិលមិញថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលថៃបន្តការលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាលេខ៤៤ កម្ពុជា ដែលទើបតែផ្តល់សច្ចាប័នលើ UNCLOS 1982 នឹងស្នើសុំឱ្យដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្ររវាងថៃ និងកម្ពុជា។ ២. យោងតាមមាត្រា ២៩៨ នៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រឆ្នាំ ១៩៨២ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាច្បាប់សមុទ្ររបស់ពិភពលោក... ហើយវាមានលក្ខណៈនៃច្បាប់ទំនៀមទម្លាប់។ ទោះបីជារដ្ឋណាមួយផ្តល់សច្ចាប័នឬអត់ក៏ដោយ វាត្រូវស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់នេះ។ វាចែងថា រដ្ឋភាគីមួយអាចស្នើសុំរក្សាសិទ្ធិរបស់ខ្លួនមិនឱ្យចូលរួមក្នុងយន្តការដោះស្រាយវិវាទដូចជាតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ឬតុលាការច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងករណីព្រំដែនសមុទ្រ ឬការទាមទារអធិបតេយ្យភាពលើដែនទឹកជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រសិនបើរដ្ឋភាគីមួយរក្សាសិទ្ធិរបស់ខ្លួនមិនឱ្យចូលរួមក្នុងយន្តការទាំងនោះ រដ្ឋភាគីនោះមានកាតព្វកិច្ចចូលទៅក្នុងដំណើរការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ចដោយមិនខកខានឡើយ។
នៅពេលដែលវាចូលទៅក្នុងដំណើរការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ច ហើយគណៈកម្មាធិការផ្សះផ្សាចេញរបាយការណ៍ ទោះបីជារបាយការណ៍នោះមិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកាតព្វកិច្ចស្របច្បាប់លើរដ្ឋភាគីក៏ដោយ រដ្ឋភាគីត្រូវតែប្រើប្រាស់របាយការណ៍នោះជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចរចា។ ប្រសិនបើការចរចាបរាជ័យ រដ្ឋភាគីត្រូវតែយល់ព្រមដាក់ជម្លោះនេះទៅយន្តការផ្សេងទៀតដូចជាតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ឬតុលាការច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ លុះត្រាតែភាគីទាំងពីរមានយន្តការទ្វេភាគី ឬពហុភាគីដែលពួកគេបានព្រមព្រៀងគ្នា។
៣. យើងអាចមើលឃើញថា ប្រទេសថៃពិតជាមិនអាចជៀសវាងយន្តការនេះបានទេ ហើយតាមពិតទៅ អត្ថិភាពនៃអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាលេខ ៤៤ គឺជាយន្តការទ្វេភាគីដែលបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌនៃមាត្រា ២៩៨ សម្រាប់ការលើកលែងពីដំណើរការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ច។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ជាមួយនឹងការលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាលេខ ៤៤ ប្រទេសថៃបានបាត់បង់យន្តការមួយដើម្បីការពារខ្លួន។
៤. នៅក្នុងដំណើរការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ចនេះ រដ្ឋដែលមានជម្លោះមិនអាចបដិសេធមិនចូលរួមបានទេ។ អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាលេខ ៤៤ នឹងបង្កើតគណៈកម្មាធិការមួយដែលមានសមាជិកប្រាំរូប ដោយភាគីជម្លោះនីមួយៗអាចតែងតាំងពីរនាក់ទៀត សរុបមានសមាជិកប្រាំបួនរូប។ គណៈកម្មាធិការដែលត្រូវបានតែងតាំងដោយរដ្ឋដែលមានជម្លោះនឹងជ្រើសរើសប្រធានអព្យាក្រឹតម្នាក់។

គណៈកម្មាធិការនេះ ដែលត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងពិចារណាលើជម្លោះនៅទីក្រុងឡាអេ នឹងស្តាប់សក្ខីកម្មពីភាគីជម្លោះទាំងពីរ ហើយនឹងចេញរបាយការណ៍ក្នុងរយៈពេល ១២ ខែ។ ទោះបីជារបាយការណ៍នេះមិនមានកាតព្វកិច្ចដោយផ្ទាល់លើរដ្ឋដែលមានជម្លោះក៏ដោយ — មានន័យថាពួកគេមិនចាំបាច់ធ្វើតាមវាដោយពាក្យមួយម៉ាត់ — អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាលេខ ៤៤ តម្រូវឱ្យរដ្ឋដែលមានជម្លោះប្រើប្រាស់របាយការណ៍នេះជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចរចាដោយមិនបរាជ័យ។
៥. ករណីដ៏ល្បីល្បាញមួយនៃការប្រើប្រាស់ដំណើរការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ចគឺករណីឆ្នាំ ២០១៦ រវាងទីម័រខាងកើត និងអូស្ត្រាលី ទាក់ទងនឹងព្រំដែនសមុទ្រ និងវាលឧស្ម័នធម្មជាតិ Greater Sunrise ដែលបានក្លាយជាស្តង់ដារសម្រាប់ដំណើរការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ច។
ក្នុងករណីនេះ អូស្ត្រាលីបានអះអាងថា ព្រំដែនសមុទ្ររវាងអូស្ត្រាលី និងទីម័រខាងកើតគួរតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍នៃការពង្រីកធម្មជាតិ។ នេះសំដៅទៅលើបាតសមុទ្រដែលលាតសន្ធឹងហួសពីព្រំដែនដីគោកដោយធម្មជាតិ ដើម្បីកំណត់ធ្នើរទ្វីប។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទីម័រខាងកើតបានអះអាងថា ព្រំដែនគួរតែដើរតាមខ្សែមធ្យម។
ទោះបីជាអូស្ត្រាលីប្រឆាំងនឹងដំណើរការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ច ហើយបានបញ្ជាក់ថា ព្រំដែនសមុទ្ររវាងប្រទេសទាំងពីរត្រូវបានកំណត់រួចហើយដោយសន្ធិសញ្ញាស្តីពីការរៀបចំដែនសមុទ្រមួយចំនួននៅក្នុងសមុទ្រទីម័រក៏ដោយ គណៈកម្មការបានបដិសេធការជំទាស់ ហើយបានបន្តការស៊ើបអង្កេតដោយផ្អែកលើសក្ខីកម្មរបស់ភាគីទាំងពីរ។ បន្ទាប់មក គណៈកម្មការបានចេញរបាយការណ៍សម្រេចមួយ ដែលភាគីទាំងពីរត្រូវបានបង្ខំឱ្យប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចរចាដែលនាំទៅដល់សន្ធិសញ្ញារវាងប្រទេសទាំងពីរក្នុងឆ្នាំ ២០១៨។
ក្រោមសន្ធិសញ្ញានេះ អូស្ត្រាលីត្រូវបានតម្រូវឱ្យចែករំលែកឧស្ម័នធម្មជាតិដោយយុត្តិធម៌ជាមួយទីម័រខាងកើត។ ខណៈពេលដែលប្រទេសអូស្ត្រាលីដំបូងបានស្នើឱ្យមានការបែងចែក 50/50 វាចាំបាច់ត្រូវចែករំលែកប្រាក់ចំណូល 70%-80% ជាមួយប្រទេសទីម័រខាងកើត ហើយវាលឧស្ម័នធម្មជាតិជាច្រើនត្រូវបានដាក់នៅក្នុងដែនទឹករបស់ប្រទេសទីម័រខាងកើត។

6. យើងអាចមើលឃើញថា ប្រសិនបើដំណើរការនៃការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ចត្រូវបន្ត វានឹងស្រដៀងគ្នាទៅនឹងការទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ឬតុលាការសមុទ្រ។ ទោះបីជារបាយការណ៍របស់គណៈកម្មការមិនមែនជាការវិនិច្ឆ័យដ៏តឹងរ៉ឹងរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិក៏ដោយ វានៅតែបម្រើជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចរចា។ នេះមានន័យថាគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋានដែលមានចែងក្នុងរបាយការណ៍នឹងត្រូវចរចា។ ក្នុងករណីនេះ វាប្រាកដណាស់ថា ប្រទេសថៃនឹងមិនអាចទទួលបានព្រំដែនសមុទ្រ និងការទាមទារទឹកដីដែលខ្លួនអះអាងជាឯកតោភាគីនោះទេ ដោយមិនគិតពីពេលដែលព្រះរាជក្រឹត្យត្រូវបានប្រកាស។ វាទំនងជាខ្ពស់ដែលគណៈកម្មាធិការនឹងទាមទារឱ្យប្រទេសថៃ និងប្រទេសកម្ពុជាចរចាព្រំដែនដោយប្រើខ្សែបន្ទាត់មធ្យម។ ខណៈពេលដែលនេះអាចដោះស្រាយការគូរព្រំដែនមិនត្រឹមត្រូវរបស់ប្រទេសកម្ពុជាជុំវិញកោះគុដ នៅក្នុងតំបន់ផ្សេងទៀត ប្រទេសថៃស្ទើរតែប្រាកដជាត្រូវផ្លាស់ប្តូរការទាមទារទឹកដីរបស់ខ្លួនយ៉ាងហោចណាស់តាមបណ្តោយខ្សែបន្ទាត់មធ្យម។ ៧. ដូច្នេះ សរុបមក ប្រសិនបើគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃសម្រេចចិត្តលុបចោល MoU ៤៤ ដោយមធ្យោបាយណាមួយ ហើយប្រសិនបើកម្ពុជាសម្រេចចិត្តដាក់ស្នើបញ្ហានេះទៅ UNCLOS ដើម្បីចាប់ផ្តើមដំណើរការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ច ប្រទេសថៃនឹងមិនមានជម្រើសអ្វីក្រៅពីចូលរួមក្នុងដំណើរការនេះទេ។ ប្រសិនបើកិច្ចព្រមព្រៀងមិនអាចសម្រេចបាន ប្រទេសថៃ និងកម្ពុជានឹងត្រូវបង្ខំចិត្តដាក់ស្នើបញ្ហានេះទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ឬតុលាការអន្តរជាតិសម្រាប់ច្បាប់សមុទ្រ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយត្រូវបានសម្រេច វាអាចដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនសមុទ្របាន។ ប៉ុន្តែវានឹងច្បាស់ណាស់ថា ដោយគ្មានមធ្យោបាយណាមួយ ប្រទេសថៃនឹងមិនទទួលបានព្រំដែនតាមខ្សែបន្ទាត់ដែលខ្លួនទាមទារជាឯកតោភាគីនោះទេ។ បញ្ហាកោះគុដទំនងជាត្រូវបានដោះស្រាយទាំងស្រុង ប៉ុន្តែប្រទេសថៃទំនងជាត្រូវទទួលយកព្រំដែនតាមខ្សែបន្ទាត់មធ្យម មិនមែនខ្សែបន្ទាត់ដែលខ្លួនទាមទារជាឯកតោភាគីនោះទេ។
វាមិនច្បាស់ថាភាគីណា...

ព្រំដែន កម្ពុជា ថៃ៖ ថ្ងៃនេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តីមុខដូចសត្វកណ្តុរបានប្រកាសថាលែងមាន MOU44 ទៀតហើយ។ ទាំងរដ្ឋាភិបាលថៃ ទាំង រដ្ឋាភិបាលយោធាសៀម សុទ្ធតែព្យាយាមគេចវេស មិនចរចារ ២ ភាគី ជាមួយ កម្ពុជាលើព្រំដែនសមុទ្រ អស់់ពេល ២៥ ឆ្នាំ ពេលនេះ គេបានឈានចូលដល់ កម្រិតថ្មីមួយ គឺ លុបចោល MOU ២០០១​ នេះ ដើម្បី ឈានចូលទៅ កម្រិតចរចារ ៣ ភាគី គឺ កម្ពុជា ថៃ និង ហ្វីលីពីន។ ការចរចា ៣ ភាគីនេះ ដើម្បី ប្រទេស ថៃ រួចផុតពីការ ឡើងតុលាការសមុទ្រ ឬ តុលាការយុត្តិធម៍អន្តរជាតិ ICJ. សូមអរគុណថ្នាក់នាំកម្ពុជាដែលលោក មិនទទួលយកសំណើរចរចារ ៣ ភាគី។

Neth Pheaktra
រូបពីក្រោយឆាក! ភ្លាមៗ ក្រោយរដ្ឋាភិបាលថៃសម្រេចលុបជាឯកតោភាគីអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់ឆ្នាំ២០០១ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតាមរយៈឯកឧត្តម ប្រាក់ សុខុន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសនិងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដែលបងប្អូនបានស្តាប់និងទស្សនារួចមកហើយ។ ក្រុមការងារទូរទស្សន៍ជាតិកម្ពុជា (ទទក) បានសម្របសម្រួលលើផ្នែកបច្ចេកទេសដើម្បីថតផ្សព្វផ្សាយ។ 
ខាងក្រោមនេះ ជាសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន 
ថ្ងៃនេះ​ គណៈរដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ បានអនុម័តនូវសេចក្តីសម្រេចស្តីពីការបញ្ចប់នូវអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១ ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងការទាមទារត្រួតគ្នាក្នុងដែនសមុទ្ររួមគ្នារវាងកម្ពុជានិងថៃ។​ អនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១ នេះ គឺជាក្របខណ្ឌតែមួយគត់រវាងប្រទេសយើងទាំងពីរ ដើម្បីដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី​ផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិនូវបញ្ហាទាមទារត្រួតគ្នាក្នុងដែនសមុទ្រនៃប្រទេស​យើងទាំងពីរ​ក៏ដូចជាការដោះស្រាយព្រំដែនសមុទ្ររវាងប្រទេសយើងទាំងពីរ។
​កម្ពុជាចាត់ទុកថា ការបញ្ចប់ ​ឬការដកខ្លួនចេញពីអនុស្សរណៈឆ្នាំ ២០០១​នេះ​ គឺជាការដើរចេញពីឆន្ទៈនយោបាយ ដែលសម្រេចឱ្យប្រទេសយើងទាំងពីរកំណត់នូវក្របខណ្ឌមួយ ក្នុងការដោះស្រាយដោយសន្តិវិធីនិងផ្អែកទៅលើច្បាប់អន្តរជាតិនូវបញ្ហាដូចបានជម្រាបជូនខាងលើ ពាក់ព័ន្ធនឹងការទាមទារត្រួតគ្នាផង និងការដោះស្រាយព្រំដែនសមុទ្រជាមួយគ្នាផង។​
កម្ពុជាសម្តែងការសោកស្តាយជាថ្មីម្តងទៀតចំពោះការសម្រេចចិត្តនេះ។ ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការបញ្ចប់នូវអនុស្សរណៈឆ្នាំ២០០១ នេះ កម្ពុជាមិនមែនជម្រើសអ្វីប្រសើរជាងការផ្តើមគំនិតជំរុញនូវយន្តការផ្សះផ្សារដោយបង្ខំក្រោមអនុញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ ឬជាភាសាអង់គ្លេសហៅថា Compulsory Conciliation under the United Nations Convention on the Law of the Sea ដែលបានសម្រេចនៅឆ្នាំ​១៩៨២។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ​​ ការបញ្ចប់ឬដកខ្លួនចេញពីអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១​ នេះ មិនប៉ះពាល់ទៅដល់សិទ្ធិស្របច្បាប់របស់កម្ពុជា​នៅលើដែនសមុទ្ររបស់ខ្លួននោះទេ ហើយការសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសយកយន្តការការផ្សះផ្សារដោយបង្ខំក្រោម UNCLOS បញ្ជាក់សាជាថ្មីអំពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា នៅក្នុងការដោះស្រាយគ្រប់វិវាទទាំងអស់ជាមួយប្រទេសជិតខាងដោយសន្តិវិធីនិងផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ។

Chan Born
បើយើងខ្សោយវាសង្កត់ វាទិញនាវាមុជទឹកមកដើម្បីគំរាមឈ្លានពានយើង ដល់តែយើងខ្លាំងដែរ ចឹងវាទៅជា លុប MOU44 វិញ ដូច្នេះ គឺកម្ពុជាខ្លាំង !!!

វ៉ាន់ សារាយ Vann Saray 1h  · នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ បានបញ្ជាក់ថា ក្រោយបញ្ចប់អនុស្សារណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១ហើយនោះ គេក៏ឆ្ពោះទៅប្រើច្បាប់អន្តរជាតិស្តីពីបញ្ហាសមុទ្រ UNCLOS ដែរ។ ដូច្នេះជាការល្អដែលទាំងកម្ពុជា និងថៃ រត់ទៅរកច្បាប់អន្តរជាតិដូចគ្នា។

Gnel Rattha 
"សមរភូមិសមុទ្រ ២០២៦" — ប្រើលំពែង UNCLOS វាយលុក និងខ្នោះ VCLT ចងជើងមហិច្ឆតាក្រុមជ្រុលនិយមថៃ
សមរភូមិសមុទ្រនាឆ្នាំ ២០២៦ នេះ កម្ពុជាត្រូវតែប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រ "ច្បាប់ទល់នឹងល្បិច"។ ខណៈដែលចរន្តជាតិនិយមជ្រុលនៅបាងកកកំពុងរុញច្រានឱ្យមានការលុបចោល MOU 2001 សូម្បីតែបញ្ញវន្តថៃកម្រិតខ្ពស់ ក៏បានចេញមុខព្រមានពីរណ្ដៅគ្រោះថ្នាក់ដែលថៃកំពុងជីកកប់ខ្លួនឯងដែរ។
​១. សមរភូមិ UNCLOS៖ លំពែងច្បាប់សមុទ្រចាក់ទម្លុះមហិច្ឆតាថៃ
​ថៃគឺជាភាគីនៃ UNCLOS 1982 ពេញលេញ ដូច្នេះថៃមិនអាចគេចវេសពីកាតព្វកិច្ចបច្ចេកទេសបានឡើយ។ កម្ពុជាត្រូវប្រើអាវុធនេះដើម្បីវាយបកឱ្យចំចំណុចស្លាប់៖
▪︎ ​ទម្លាក់ឋានៈកោះ (មាត្រា ១២១ - ៣)៖ ថៃចង់ប្រើកោះតូចៗរបស់គេដើម្បីពង្រីកតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (EEZ)។ កម្ពុជាត្រូវប្រើបច្ចេកទេសច្បាប់សមុទ្របង្ហាញថា កោះទាំងនោះគ្រាន់តែជា "ផ្ទាំងថ្ម" (Rocks) ដែលមិនអាចទ្រទ្រង់ជីវិតមនុស្ស ឬសេដ្ឋកិច្ចដោយខ្លួនឯងបាន។ តាមច្បាប់ UNCLOS ផ្ទាំងថ្មគ្មានសិទ្ធិទាមទារ EEZ ឡើយ ដូច្នេះផ្ទៃសមុទ្រមហាសាលដែលថៃចង់បាន នឹងត្រូវ "រលាយ" ជាមោឃៈ។
▪︎ ​យុទ្ធសាស្ត្រសមធម៌ (មាត្រា ៧៤ & ៨៣)៖ កម្ពុជាត្រូវបង្ខំឱ្យថៃទទួលយក "ដំណោះស្រាយសមធម៌" (Equitable Solution) ដោយកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលកោះកុតមកត្រឹម "ពាក់កណ្តាល" (Half-Effect)។ នេះគឺជាការការពារមិនឱ្យថៃប្រើកោះកុតមកបិទផ្លូវសមុទ្រខ្មែរតាមអំពើចិត្ត។
២. ឧបករណ៍ VCLT៖ ខ្សែចំណងដែលថៃមិនអាចរើបម្រាស់ (ទោះជា Non-signatory)
​ក្រុមបញ្ញវន្តថៃក៏បានដាស់តឿនឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃ "ប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់" ចំពោះការលុបចោល MOUs។ នេះសបញ្ជាក់ថា ថៃកំពុងស្ថិតក្នុងអន្ទាក់ច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ៖
▪︎ ​ច្បាប់ទម្លាប់អន្តរជាតិ (Customary International Law)៖ ទោះថៃមិនចុះហត្ថលេខាលើ VCLT ក៏ដោយ ក៏គោលការណ៍ មាត្រា ២៦ (Pacta Sunt Servanda) គឺជា "ច្បាប់ដែក" ដែលតម្រូវឱ្យថៃគោរពកិច្ចសន្យាដែលតម្កល់នៅ United Nations Treaty Collection (UNTC)។ ការលុបចោលឯកតោភាគី នឹងធ្វើឱ្យថៃបាត់បង់ភាពជឿជាក់ទាំងស្រុងលើឆាកអន្តរជាតិ។
▪︎ ​ការសារភាពពីភាពទាល់ច្រក៖ ការព្រមានរបស់អ្នកជំនាញថៃថា ការលុបចោល MOU អាចនាំឱ្យមានវិបត្តិការទូតដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ គឺជាសក្ខីភាពថា កម្ពុជាកំពុងកាន់ "ឧត្តមភាពច្បាប់" យ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងដៃ។
​៣. បំបាក់មុខមាត់ថៃ៖ "សង្គ្រាមសីលធម៌ និងការទូត"
​យុទ្ធសាស្ត្រចុងក្រោយគឺការធ្វើឱ្យថៃ "ផ្កាប់មុខ" លើឆាកពិភពលោក៖
▪︎ ​ការលាតត្រដាងនៅ UN៖ កម្ពុជាត្រូវប្រើឯកសារយោងពី UN Treaty Collection ដើម្បីបង្ហាញពិភពលោកថា ថៃគឺជា "រដ្ឋដែលមិនគោរពកិច្ចសន្យា"។ នេះនឹងធ្វើឱ្យវិនិយោគិនភ័យខ្លាចក្នុងការរកស៊ីជាមួយរដ្ឋដែលក្រឡាស់សម្តីតាមចិត្តនឹកឃើញ។
▪︎ ​ការសម្របសម្រួលដោយបង្ខំ (Annex V - UNCLOS)៖ ប្រសិនបើថៃនៅតែរឹងរូស កម្ពុជាមានសិទ្ធិអូសថៃមកដោះស្រាយនៅចំពោះមុខអាជ្ញាកណ្តាលអន្តរជាតិ ដែលថៃមិនអាចគេចវេសបានឡើយក្នុងនាមជាសមាជិក UNCLOS។
សន្និដ្ឋាន
សូម្បីតែអ្នកជំនាញថៃ ក៏មើលឃើញពី "អន្ទាក់" នេះដែរ។ ការដែលកម្ពុជាលើកយក UNCLOS មកធ្វើជាអាវុធវាយលុកជួរមុខ និងប្រើ VCLT ជាខ្នោះច្បាប់ នឹងធ្វើឱ្យថៃទាល់ច្រកទាំងផ្នែកបច្ចេកទេស និងសីលធម៌។
​"នៅពេលសត្រូវប្រើល្បិចពស់ពុល យើងត្រូវប្រើលំពែង UNCLOS ចាក់ឱ្យចំចំណុចស្លាប់ និងប្រើខ្នោះ VCLT ចងជើងឱ្យផ្កាប់មុខអន្តរជាតិ។ ការពិត និងច្បាប់ គឺជាជ័យជម្នះរបស់កម្ពុជា។"
អត្ថបទ៖ បណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា (២០២៦)
ប្រភព៖ Collection (UNTC) | UNCLOS 1982 | Customary International Law| Thai Enquirer 
រូបភាព៖ MoU 2001

Smeyy  is with Smeyy Smeyy. 37m  · 🚨*កម្ពុជា 🇰🇭 នៅតែបន្តមានសិទ្ធិស្របច្បាប់លើដែនសមុទ្រខ្លួន បើទោះជាថៃ 🇹🇭 ដកខ្លួនជាឯកតោភាគីពី (MoU) ២០០១ កម្ពុជាយើង ក៏នៅមានអាវក្រោះថ្មីបន្ថែមទៀត គឺអនុសញ្ញា (UNCLOS) ១៩៨២ ថៃ ជាសមាជិកស្រាប់៕

Smeyy 🚨*ខ្ញុំសូមពន្យល់បែបសាបៗ រឿងទ្វេភាគី យើងមិនដែលបានដោះស្រាយស្រួលជាមួយថៃទេ ពីព្រោះពួកវាក្រឡេចក្រឡុច បើដោះស្រាយតាម UNCLOS ប្រើយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិនេះ កម្ពុជា មានសង្ឃឹមនឹងតតាំងផ្លូវច្បាប់ ដោយអានុភាព ដោយមិនត្រូវចែកផលប្រយោជន៍គ្នាឡើយ គឺកម្ពុជាមានសិទ្ធិស្វ័យសម្រេចទៅលើដែនសមុទ្រខ្លួនបានពេញលេញ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងករណី ដែលដោះស្រាយគ្នាមិនត្រូវទៀត កម្ពុជា 🇰🇭 អាចអូសកថៃ 🇹🇭 ប្តឹងទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិសម្រាប់ច្បាប់សមុទ្រ ហៅកាត់ថា (ITLOS) គឺធ្វើដូចដែលកម្ពុជាយើង ប្តឹងថៃ អំពីរឿងក្តីប្រាសាទព្រះវិហារ ទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដូច្នោះដែរ នោះទើបកម្ពុជាយើង បានសុខសន្តិភាពតកូនតចៅ មិនបាត់បង់ដែនសមុទ្ររបស់ខ្លួន៕

រដ្ឋបាលខេត្តកណ្តាល
ក្នុងករណីភាគីថៃដកខ្លួនដោយឯកតោភាគីចេញពីអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាមួយនេះ ក្នុងនាមជារដ្ឋដែលគោរព និងប្រកាន់ខ្ជាប់ច្បាប់អន្តរជាតិ ក៏ដូចជាការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី កម្ពុជាពុំមានជម្រើសអ្វីក្រៅពីពឹងផ្អែកទៅលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពីនីតិសមុទ្រ ជាពិសេសយន្តការនៃការផ្សះផ្សារដោយចាប់បង្ខំ រឺមួយក៏យើងអាចហៅថា (Compulsory Conciliation) ដែលបង្កើតឡើងក្រោមអនុសញ្ញាមួយនេះ
Cambodia will resort to international legal mechanisms, including compulsory conciliation under the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), if Thailand proceeds with a unilateral withdrawal from the 2001 Memorandum of Understanding (MOU), a senior foreign affairs official said. “We are very disappointed that the Thai side is considering unilaterally withdrawing from the Memorandum of Understanding between Cambodia and Thailand, also known as the MOU 2001,”
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន

AMS One-minute
ថ្ងៃនេះ គណៈរដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ បានអនុម័តនូវសេចក្តីសម្រេចស្តីពីការបញ្ចប់នូវអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១ ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងការទាមទារត្រួតគ្នាក្នុងដែនសមុទ្ររួមគ្នារវាងកម្ពុជានិងថៃ ដែលជាក្របខណ្ឌតែមួយគត់រវាងប្រទេសយើងទាំងពីរ ដើម្បីដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ។
កម្ពុជាចាត់ទុកថា ការបញ្ចប់ ឬការដកខ្លួនចេញពីអនុស្សរណៈឆ្នាំ ២០០១ នេះ គឺជាការដើរចេញពីឆន្ទៈនយោបាយ ហើយកម្ពុជាមិនមែនជម្រើសអ្វីប្រសើរជាងការផ្តើមគំនិតជំរុញនូវយន្តការផ្សះផ្សារដោយបង្ខំក្រោមអនុញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ ឬជាភាសាអង់គ្លេសហៅថា Compulsory Conciliation under the United Nations Convention on the Law of the Sea ដែលបានសម្រេចនៅឆ្នាំ ១៩៨២ នោះឡើយ។

ក្រុមបក្សប្រឆាំងខ្មែរ១ម៉ាត់ណាក៍បង្ខំកម្ពុជាឪ្យប្តឹងថៃទៅតុលាការសមុទ្រ ឬ តុលាការយុត្តិធម៍ ICJ ហេតុអី? ពីពោះនេះជាគំនិតរបស់ ថៃ !MOU ២០០១ គឺដោះស្រាយច្បាប់សមុទ្រតាមមាត្រាទី ២៩៨ ទ្វេរភាគី សៀមវាលុបចោល ពីព្រោះវាចង់ទាញ ហ្វីលីពីនចូល បំផ្លាញច្បាប់សមុទ្រ!

Hun Manet
ជូនបងប្អូនជនរួមជាតិជាទីស្រលាញ់។ 
ថ្ងៃនេះរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានសម្រេច នឹងប្រើប្រាស់យន្តការនៃការផ្សះផ្សារដោយចាប់បង្ខំ រឺមួយក៏យើងអាចហៅថា (Compulsory Conciliation)  ដែលស្ថិតនៅក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS) ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ផ្អែកលើមូលដ្ឋានច្បាប់ ក្នុងការដោះស្រាយតំបន់ទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតគ្នារវាងកម្ពុជានិងថៃ  បន្ទាប់ពីភាគីថៃបានប្រកាសជាផ្លូវការ សម្រេចដកខ្លួនដោយឯកតោភាគីចេញពីអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នារវាងកម្ពុជា-ថៃ រឺហៅកាត់ថា MOU 2001 (ឬដែលភាគីថៃហៅថា MOU44) ។ 
ជាង25ឆ្នាំកន្លងមកនេះ អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នារវាងកម្ពុជា-ថៃ MOU2001 បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ ដែលជាក្របខណ្ឌទ្វេរភាគីតែមួយគត់ដែលបានឯកភាពគ្នា សម្រាប់ភាគីទាំងពីរក្នុងការដោះស្រាយតំបន់ទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតគ្នា ហើយការចូលជាធរមាននៃអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នានេះ បញ្ជាក់អោយឃើញអំពីស្មារតីនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងសុច្ឆន្ទៈទៅវិញទៅមក។ 
ជាការសោកស្តាយ ដែលភាគីថៃបានសម្រេចដកខ្លួនជាឯកតោភាគីចេញពីអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាមួយនេះ ហើយសម្រាប់កម្ពុជាយើងតែងតែផ្តល់លទ្ធភាពទៅដល់យន្តការទ្វេភាគី ដែលស្របទៅនឹងតាមអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាមួយនេះ។ ការដកខ្លួន ដោយឯកតោភាគីចេញពីអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នានេះ គឺជាការបោះបង់ចោលកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេរភាគីតែមួយគត់ ដែលបង្កើតអោយមានក្របខណ្ឌទ្វេរភាគីតែមួយគត់ ដែលភាគីទាំងពីរបានពឹងផ្អែក និងប្រើប្រាស់ជាង ២ទស្សវត្សន៍កន្លងមកនេះ។ 
ក្នុងករណីនេះ ក្នុងនាមជារដ្ឋដែលគោរព និងប្រកាន់ខ្ជាប់ច្បាប់អន្តរជាតិ ក៏ដូចជាការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី កម្ពុជាពុំមានជម្រើសអ្វីក្រៅពីពឹងផ្អែកទៅលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពីនីតិសមុទ្រ ជាពិសេសយន្តការនៃការផ្សះផ្សារដោយចាប់បង្ខំ (Compulsory Conciliation) ដែលបង្កើតឡើងក្រោមអនុសញ្ញាមួយនេះនុះទេ។ 
ឆ្លៀតក្នុងឱកាសនេះ ខ្ញុំក៏ចង់បញ្ជាក់បន្តិចដែរថា  យន្តការនៃការផ្សះផ្សារដោយចាប់បង្ខំ (Compulsory Conciliation) គឺត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS) ដើម្បីជួយទៅដល់រដ្ឋភាគី ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី និងស្របទៅតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ ការសម្រេចចិត្តរបស់កម្ពុជា គឺឆ្លុះបញ្ចាំងអោយឃើញអំពីសេចក្តីសង្ឃឹមដ៏ស្មោះត្រង់របស់យើង ដែលប្រទេសយើងទាំងពីរអាចសម្រេចបាននូវដំណោះស្រាយមួយ ដោយយុត្តិធម៌ដែលយូរអង្វែង ហើយស្របទៅតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលនឹងអនុញ្ញាតអោយប្រជាជនយើងរស់នៅជាមួយគ្នាដោយសន្តិភាព ស្ថេរភាព និងសេចក្តីសុខ។
Dear Compatriots, 
Today, the Royal Government of Cambodia has decided to  pursue the mechanism of Compulsory Conciliation under United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS) in order to find a peaceful resolution based on international law for maritime overlapping claim area between Cambodia and Thailand, after Thailand has officially declared the unilateral withdrawal from the Memorandum of Understanding between Cambodia and Thailand, also known as the MOU 2001 (Thai reference as MOU44). 
For more than 25 years, this  Memorandum of Understanding has played a crucial role as a mutually agreed bilateral framework for both sides to address overlapping maritime claims. The  entry into force of this  Memorandum of Understanding reflects the spirit of cooperation and mutual goodwill. 
It is regretful that Thailand has decided to unilaterally withdraw from this Memorandum of Understanding. For Cambodia, we have always given priority to bilateral mechanisms in line with this  Memorandum of Understanding for dealing with our overlapping maritime area. This unilateral withdrawal from this  Memorandum of Understanding would reject the only bilateral agreement, which constitutes the only bilateral framework that both parties have relied upon for more than two decades. 
In this case, as a state that firmly respects and adheres to international law and the peaceful settlement of disputes, Cambodia would be left with no choice but to rely upon international law and the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), particularly the mechanism of Compulsory Conciliation under this Convention. 
Taking this opportunity, I would like to clarify that this mechanism of Compulsory Conciliation is established by the UNCLOS to assist state parties in resolving disputes peacefully in accordance with international law. Therefore, Cambodia’s decision reflects our sincere hope that both countries can reach a  just and lasting solution in line with international law, allowing our peoples to live together in peace, stability, and harmony. 
#ហ៊ុនម៉ាណែត #Hunmanet 
#កម្ពុជា #cambodia


RESS
 
3h
 ·
ครม. เคาะยกเลิก MOU 44 เปลี่ยนใช้กรอบ UNCLOS เจรจาทางทะเล หวังปลดล็อกประโยชน์ไทย-กัมพูชา
.
.
(5 พ.ค. 69) ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี มีมติเห็นชอบให้ยกเลิกบันทึกความเข้าใจว่าด้วยพื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อนทางทะเล (MOU 44) ระหว่างไทยและกัมพูชา โดยรัฐบาลยืนยันว่าการตัดสินใจครั้งนี้ไม่เกี่ยวข้องกับความขัดแย้งระหว่างประเทศ แต่เป็นผลจากการพิจารณาอย่างรอบด้านในทุกมิติ ซึ่งพบว่าข้อตกลงดังกล่าวที่ดำเนินการมานานกว่า 20 ปี และผ่านการเจรจาถึง 5 ครั้ง กลับไม่มีความก้าวหน้าหรือนำไปสู่การพัฒนาที่เป็นประโยชน์ร่วมกันอย่างแท้จริง รัฐบาลจึงเห็นควรให้ยกเลิกเพื่อแสวงหาโอกาสและช่องทางใหม่ในการเดินหน้าพัฒนาพื้นที่ทางทะเลร่วมกันให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด
.
ในการนี้ รัฐบาลได้เสนอให้เปลี่ยนไปใช้กรอบการเจรจาตามอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทางทะเล ค.ศ. 1982 หรือ UNCLOS แทนที่ข้อตกลงเดิม เนื่องจากเป็นหลักเกณฑ์สากลที่ทั่วโลกให้การยอมรับและมีความเป็นธรรม โดย UNCLOS มีข้อบทกฎหมายที่ละเอียดและครอบคลุมมากกว่า 300 ข้อ ซึ่งให้ความชัดเจนทั้งในด้านรายละเอียดการปฏิบัติและแนวทางการบริหารจัดการพื้นที่ทางทะเลร่วมกันที่ทันสมัยกว่า MOU 44 นอกจากนี้ กัมพูชาเองก็ได้ลงนามให้สัตยาบันในอนุสัญญาฉบับนี้ไว้แล้ว การใช้กรอบสากลจึงเป็นบรรทัดฐานที่ทั้งสองฝ่ายสามารถใช้เจรจาร่วมกันได้อย่างชัดเจนและเป็นระบบ
สำหรับกระบวนการทางกฎหมาย รัฐบาลชี้แจงว่าการยกเลิกครั้งนี้เป็นอำนาจของฝ่ายบริหาร ไม่เข้าข่ายตามรัฐธรรมนูญมาตรา 178 วงเล็บ 2 ที่ต้องขออนุมัติจากรัฐสภา โดยปัจจุบันได้มีการแจ้งประสานไปยังกัมพูชาอย่างไม่เป็นทางการแล้ว และจะดำเนินการแจ้งอย่างเป็นทางการตามขั้นตอนทางการทูตต่อไป เพื่อเริ่มต้นการเจรจาบนฐานข้อมูลใหม่ที่เน้นผลประโยชน์ด้านเศรษฐกิจและความมั่นคงทางพลังงานของทั้งสองประเทศเป็นสำคัญ ซึ่งรัฐบาลเชื่อมั่นว่าการปรับเปลี่ยนสู่มาตรฐานสากลในครั้งนี้จะเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญในการแก้ไขปัญหาและสร้างความร่วมมือที่ยั่งยืนในอนาคต
.
.
[Thai Press | ไทยเพรส] - ข่าวคั่วเข้ม
ครม. Knock on cancellation of MOU 44. Change to UNCLOS framework for maritime negotiation. Hope to unlock Thai-Cambodia benefits.
(5 May 69) At the Cabinet Meeting, a resolution agreed to cancel the Memorandum of Understanding on Maritime Overlapping Rights (MOU 44) between Thailand and Cambodia. The Government affirmed that this decision was not related to international conflicts but was the result of a comprehensive consideration in all dimensions, which found that such an agreement, which has been in effect for more than 20 years and has been through five negotiations, has no progress or leads to mutual development. Indeed, the government, therefore, sees it should be abolished to seek new opportunities and avenues to advance the joint development of the maritime area for maximum efficiency.
.
In this regard, the Government has proposed to change the framework of negotiation under the United Nations Treaty on Maritime Laws, 1982 or UNCLOS, to replace the original agreement, as it is the global criteria for acceptance and fairness. UNCLOS has more than 300 detailed and comprehensive legal frameworks, which provide clarity both in terms of practical details and guidelines for joint maritime areas management that are more modern than MOU 44. In addition, Cambodia itself has signed. The name is affirmed in this treaty, therefore the use of a universal framework is the standard by which both sides can negotiate clearly and systematically.
For the legal process, the Government clarifies that this cancellation is the authority of the Administration. Not in line with Article 178 Bracket 2 of the Constitution, which requires Parliament's approval. An unofficial notification has now been made to Cambodia and a formal notification will be proceeded with further diplomatic procedures. To initiate talks on a new database that focuses on the economic benefits and energy security of both countries is important, which the Government. Confident that this adjustment to global standards will be an important starting point in resolving problems and building sustainable future cooperation.

អវតារ ស. 3h  · ប្រាប់ទៅប្រជាជនថៃថា : យើងអរគុណដែល Anutin សំរេចប្រគល់កោះគុត១/៣ ផ្នែកខាងក្រោមអោយមកខ្មែរវិញ តាមរយៈការលុប MOU ៤៤ នេះ , កាលនោះ ២០០១ រដ្ឋាភិបាលរងការវាយប្រហារពីបក្សប្រឆាំងថាបានឃ្វៀលកោះគុតអោយថៃ ...ពេលនេះថៃ Anutin លុបមិនយកវិញ ...អរគុណច្រើនម្សៀរ Tin ...

Biography-kh 5h  ·  BREAKING : គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃសម្រេចលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា ឬ MOU ឆ្នាំ២០០១ជាផ្លូវការ នៅថ្ងៃទី០៥ ឧសភា នេះ។

Asian Speech
Hun Manet to Hold Bilateral Talks on Sidelines of ASEAN Summit
PHNOM PENH, May 5, 2026 — Cambodia’s Prime Minister Hun Manet will lead a high-level delegation to attend the 48th ASEAN Summit in Cebu, Philippines, from May 7–8, the foreign ministry said on Tuesday.
The summit, hosted by Ferdinand Romualdez Marcos Jr. in his capacity as ASEAN Chair for 2026, will bring together regional leaders under the theme “Journey Towards a Shared Future.”
Hun Manet will be accompanied by senior officials, including Deputy Prime Minister and Foreign Minister Prak Sokhonn, along with other ministers, government representatives and members of Cambodia’s business community.
Leaders are expected to discuss key regional priorities, including energy security, food security, and the safety and well-being of ASEAN citizens, as well as exchange views on regional and global developments.
On the sidelines of the summit, Hun Manet is also scheduled to hold bilateral meetings with ASEAN counterparts to strengthen cooperation and advance mutual interests, the statement said.
The annual gathering is a key platform for ASEAN member states to coordinate policy direction and reinforce regional integration amid evolving economic and geopolitical challenges.

Lam Lay
ក្នុងរបត់ដែលថៃ លុប MOU 44/2001 នេះ គឺជាជម្រើសរបស់ថៃ ហើយកម្ពុជា ស្រូត លើច្បាប់អន្តរជាតិ។ ចង្កូតរបស់អនុទីនពេលនេះ គឺបត់ទៅ “លុបដាន” អ្នកដែលប្រឆាំង នឹងនយោបាយជ្រុលនិយមរបស់ខ្លួន ដោយយកកម្ពុជា ជាមុខព្រួញ។ ទាំងទឹក ទាំដី ទាំងអាកាស សរុបទៅ ដូរទៅជាផលប្រយោជន៍នយោបាយខ្លួន។ 
អ្នកវិភាគថៃម្នាក់ បានពន្យល់ថា “បើថៃលុប MOU 44/2001  នោះថៃនឹងខាត” ហើយយើងចាំមើលទាំងអស់គ្នា។ អ្នកតាមដានព្រឹត្តិការណ៍ថៃម្នាក់ទៀតក៏ថា “ពេលដែលថាក់ស៊ីន មានសេរីភាពវិញ នោះនយោបាយថៃនឹងមានការប្រែប្រួល”។ ហើយយើង ក៏ចាំមើល និងពង្រឹងខ្លួនឯង។  
កិច្ចការបន្ទាប់ និងទៅមុខ កម្ពុជាបញ្ជាក់រួចហើយគឺ “ប្រើយន្តការដែលមានស្រាប់”។ ពាក្យយន្តការ ដែលមានស្រាប់ ទំនងជាបានន័យថា “ពុំមានការបង្កើតកិច្ចព្រមព្រៀងណាមួយដែលស្ថិតសេណារីយូរបស់ថៃឡើយ”។
រឿងមួយ ក្នុងចំណោមរឿងដែលត្រូវពង្រឹង គឺសេដ្ឋកិច្ច។ រឿងទុរេន ជាឧទាហរណ៍ស្រាប់ ការពហិការអ្វីមួយ មិនមែនជារឿងងាយឡើយ “ដ្បិត ថា និងធ្វើ គឺខុសគ្នា”។ “ប្រទេសមួយខ្លាំង ផ្ដើមចេញពីការប្ដូរផ្នត់គំនិត” ហើយ ត្រូវតែគិតថា “មានតែការផ្ដើមជំហានទី១ទេ ទើបមានជំហានទី២ និងអនាគត”។ រួមគ្នា គាំទ្រផលិតផលក្នុងស្រុក ហើយជួយពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ចគ្នា ពិសេសអ្នកដែលរស់នៅព្រំដែន។ 
រឿងទៅមុខ ប្រាកដណាស់ ស្មុគស្មាញ ហើយត្រូវប្រើប្រាស់ពេលនេះ ឱ្យមានប្រយោជន៍។ ក្នុងភាពឈឺចាប់ ត្រូវតែមានការចងចាំ ហើយពង្រឹងខ្លួនឯង (ផ្អាកដូរក្រវិលកំប៉ុង)។ សាមគ្ដីជាកូនសោ! 
កុំភ្លេចចូលទៅ គាំទ្រសារព័ត៌មាន The Khmer Daily Network ផងណាបងប្អូន។ 
ដោយក្ដីគោរពស្រឡាញ់
ពីខ្ញុំបាទ ឡាំ ឡាយ ចុងប៊ិកអង្គរ

ផ្អាករឿងធុរេនថៃតិចសិន៖ ចូលដល់រឿង គណរដ្ឋមន្រ្តីថៃសម្រេចលុប MOU 2001 ដែលជា មរតករបស់ តាក៊ស៊ីន ដែល តាក់ស៊ីននេះជា ឪពុកធម៍ ចំណែក អានុទីន ដំបូងប្រុងឪ្យធ្វើជា កូនប្រសារ ក្រោយមក ក៍បានធ្វ់ើត្រឹមជាកូនធម៍វិញ និង ក្រោយមកទៀត ក្លាយជាសត្រូវ ស៊ីសាច់ហុតឈាមរវាងគ្នា ដែលនេះជា នយោបាយរបស់ ស្តេចសៀម ធ្វើយ៉ាងណា ឲ្យ ពូជសាសន៍ចិន ឈ្លោះជាមួយ ពួជសាសន៍ ថៃ ។ មុន ការលុបចោល MOU នេះ មានពត៍មានថា តាក់ស៊ីននឹងត្រូវដោះលែងពីគុកមកវិញ បន្ទាប់មក ចេញពត៍មានអំពីការលុបចោល MOU 2001 នេះ ភ្លាមៗដែរ មានពត៍មានថា តាក់ស៊ីននឹងមិនត្រូវបានដោះលែងពីគុកទេ-- នេះជា ល្បែងផ្ទៃក្នុង រវាងមន្រ្តី ២ នាក់ និង ស្តេច ១ អង្គ ។

តបទៅយាយប៉ិ "ធុរេនទុំជ្រុះ"មិនអាចនាំចេញបានទេខុសស្តង់ដា។ ទងធុរេនសំគាល់ ឈ្មោះប្រទេស ខ្មែរខ្លះដាំធុរេនរាប់ រយ ហិចតាខាត វិនាសអន្តរាយ ដោយសារ យកកូនចៅមែក្មេក ឪក្មេក កម្មករសំណង់ទៅ ជួយកាត់ធុរេនយកលក់ គ្មានអ្នកណាទិញទេ ពីព្រោះគេអត់ស្គាល់ម្ចាស់ចំការ ? មិនដឹងធុរេនប្រទេសណា? ខេត្តណា? ធុរេនឈ្មោះអ្វី?

Neth Pheaktra
កម្ពុជាសម្តែងការសោកស្តាយជាថ្មីម្តងទៀតចំពោះការសម្រេចចិត្តនេះ។ ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការបញ្ចប់នូវអនុស្សរណៈឆ្នាំ២០០១ នេះ កម្ពុជាមិនមែនជម្រើសអ្វីប្រសើរជាងការផ្តើមគំនិតជំរុញនូវយន្តការផ្សះផ្សារដោយបង្ខំក្រោមអនុញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ ឬជាភាសាអង់គ្លេសហៅថា Compulsory Conciliation under the United Nations Convention on the Law of the Sea ដែលបានសម្រេចនៅឆ្នាំ ១៩៨២។

TFA Khmer 42m  · រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្រកាសប្រើច្បាប់សមុទ្រ ក្រោយភាគីថៃលុបចោលMOU ស្តីពីតំបន់ដែនសមុទ្រ ផ្សាយលម្អិតនៅយប់ ៥ ឧសភា ២០២៦

Prachatai English
Thailand has resolved to unilaterally cancel the 2001 maritime MoU with Cambodia, moving forward with international mechanisms to address the maritime disputes. Meanwhile, Cambodia swiftly responded, reaffirming its commitment to pursue “compulsory conciliation” under the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS).