ថៃ ភាគខាងត្បូង (ថៃ ឥស្លាម ថៃ ម៉ាឡេ)

បក្សអាវ ស ( ថៃ ឥស្លាម ថៃ ភាគខាងត្បូង)

ឯកសារពាក់ព័ន្ធប្រទេសថៃ រួមមាន៖ ការបេះបោរ ភាគខាងត្បូងថៃ Siamese Thais Conflict ការបេះបោរបំបែករដ្ឋនៃប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ២០២៥ ដែលជាបក្សអាវ ស ជាលេខកូដសម្គាល់ សាសនាឥស្លាម  ខណៈដែលអាវលឿង សំដៅ សាសនាព្រះពុទ្ធ និង អាវក្រហម សំដៅ សាសនាព្រះពុទ្ធបែបចិន( ចូលឆ្នាំចិន)

1. 👉 ការបោះឆ្នោត ២០២៦ ថៃ (បេក្ខភាពនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃថ្មីឆ្នាំ ២០២៦)
2. 👉 ការបោះឆ្នោត ២០២៣ ថៃ (បេក្ខភាពនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃថ្មីឆ្នាំ ២០២៥)
3. 👉 ភាពក្រីក្រី នៅប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ២០២៥ Thailand Poverty Image @2025
4. 👉  ប្រវត្តិសាស្រ្ត ថៃ vs  សៀម (បញ្ជីបណ្តាជនជាតិធំៗ និងជនជាតិដើមភាគតិច)
5. 👉 ភូមិសាស្រ្តនយោបាយថៃ និង សៀម ( បក្ស នាយករដ្ឋមន្រ្តី បណ្តុំស្តេចត្រាញ់ អតីតរដ្ឋសៀម)
6. 👉 ជំលោះពូជសាសន៍ ជនជាតិថៃ និង ជនជាតិសៀម 👉 អំពីជនជាតិ
7. 👉 ថៃភាគខាងជើង បក្សអាវក្រហម អាណាចក្រ ឡាន ណា/ចិន The Lanna ( CHINESE)👉 
8. 👉 បក្សអាវលឿង បញ្ជីឈ្មោះចលនាបះបោរនៅប្រទេសថៃ បក្សអាវលឿង
9. 👉 ថៃភាគខាងត្បូង Southern Thailand 👈 បក្សថៃឥស្លាម (រូបថតឯកសារ) បក្សអាវ ស 
10. 👉 ថៃ ភាគកណ្តាល បក្សអាវ ខៀវ ( ថៃ កាត់ សៀម) 
11. 👉 កងទ័ពជើងគោក ភូមិន្ទថៃ
12. 👉 កងទ័ពជើងទឹក ភូមិន្ទថៃ
13. 👉 កងទ័ពជើងអាកាស ភូមិន្ទថៃ
14. 👉  ឈូង សមុទ្រ ថៃ 
15. 👉  កម្ពុជា រាម តារាសាគរ (ព្រំដែនថៃ)
16. 👉  ផ្លូវមួយ ខ្សែក្រវ៉ាត់មួយ BRI 
17. 👉សេដ្ឋកិច្ច​ ពាណិជ្ជកម្ម ថៃ

មេសា ០៣, ២៦ ថៃ៖ ពីម្សិលមានបាតុកម្មប្រឆាំងតម្លៃប្រេងឡើងថ្លៃនៅប្រទេសថៃ ដើម្បីទាមទារ នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃចុះចេញពីដំណែង។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ មេដឹកនាំថៃ មេដឹកនាំ សៀម បានបង្វែរបញ្ហាប្រេង ហ្គាស់ មកជា សកម្មភាព ដោះបំផ្លាញមីន ជួសជុល ថែទាំរបងលួសបន្លា ទូរកុងតើនើរ ចល័តទ័ពមកលើទឹកដីកម្ពុជាទៅវិញ បំណង បំបាត់ការបេះបោរផ្ទៃក្នុងប្រទេសថៃ៕

ផែនទី កងទ័ព ជើងគោក ភូមិន្ទថៃ 

ផែនទី កងទ័ព ជើងគោក ភូមិន្ទថៃ 

ផែនទីទឹកដីអាណាចក្រសៀមនិងបណ្តារដ្ឋចំណុះសៀមឆ្នាំ ១៨០៥

ផែនទីទឹកដីអាណាចក្រសៀមនិងបណ្តារដ្ឋចំណុះសៀមឆ្នាំ ១៨០៥

ផែនទីការបែងចែកទឹកដី ថៃភាគខាងត្បូង តាមសន្ធិសញ្ញា បារាំង អគ្លេស ១៩០៩

ផែនទីការបែងចែកទឹកដី ថៃភាគខាងត្បូង តាមសន្ធិសញ្ញា បារាំង អគ្លេស ១៩០៩

ផែនទីការបែងចែកទឹកដី ថៃភាគខាងត្បូង តាមសន្ធិសញ្ញា បារាំង អគ្លេស ១៩០៩

ផែនទីការបែងចែកទឹកដី ថៃភាគខាងត្បូង តាមសន្ធិសញ្ញា បារាំង អគ្លេស ១៩០៩

ផែនទីការបែងចែកទឹកដី ថៃភាគខាងត្បូង តាមសន្ធិសញ្ញា បារាំង អគ្លេស ១៩០៩

ផែនទី ភូមិសាស្រ្ត ខេត្ត ប៉ាតានី អតីត អាណាចក្រ ប៉ាតានី The Kingdom of Patani

ផែនទី ភូមិសាស្រ្ត ខេត្ត ណារ៉ាធីវ៉ាត់ អតីត អាណាចក្រ ប៉ាតានី The Kingdom of Patani

ផែនទី ភូមិសាស្រ្ត ខេត្ត ណារ៉ាធីវ៉ាត់ អតីត អាណាចក្រ ប៉ាតានី The Kingdom of Patani

ផែនទី ភូមិសាស្រ្ត ខេត្ត ណារ៉ាធីវ៉ាត់ អតីត អាណាចក្រ ប៉ាតានី The Kingdom of Patani

ផែនទី ភូមិសាស្រ្ត ខេត្ត ប៉ាតានី អតីត អាណាចក្រ ប៉ាតានី The Kingdom of Patani

ប្រវែងខ្សែព្រំដែនរវាង ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ (Narathiwat) ប្រទេសថៃ ជាមួយ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី (ភាគច្រើនជាប់กับรัฐ Kelantan / រដ្ឋគ្លាន់ตัน) មានប្រវែងប្រហែល ១៧៤ ទៅ ១៧៨.៦ គីឡូម៉ែត្រ (រួមទាំងព្រំដែនทางบก និងทางน้ำ/แม่น้ำ)។

ចំណុចព្រំដែនដ៏សំខាន់មួយផ្នែកធំត្រូវបានខ័ណ្ឌដោយ ទន្លេមាតោ/ទន្លេបันนารา ឬ ទន្លេកូឡុក (Golok River / แม่น้ำสุไหงโก-ลก) ដែលជាព្រំដែនធម្មជាតិដ៏សំខាន់នៅតាមបណ្តោយស្រុកតากใบ និងស្រុកស៊ូងខ្លែកូឡុក (Sungai Kolok) របស់ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់។

ផែនទីរបាយជនជាតិចិនព្រះពុទ្ធសាសនា តៅសាសនា ឥស្លាមសាសនានៅប្រទេសថៃ

ផែនទីរបាយជនជាតិចិនព្រះពុទ្ធសាសនា តៅសាសនា ឥស្លាមសាសនានៅប្រទេសថៃ

ភូមិសាស្រ្ត ប្រវត្តិសាស្រ្ត និង នយោបាយប្រទេសថៃ មុនការផ្លាស់ប្តូរ ពី សៀម ទៅ ថៃ

ភូមិសាស្រ្ត ប្រវត្តិសាស្រ្ត និង នយោបាយប្រទេសថៃ មុនការផ្លាស់ប្តូរ ពី សៀម ទៅ ថៃ

វិបត្តិប្រេង នៅប្រទេសថៃ និង វិបត្តិសង្រ្គាមព្រំដែន ថៃ កម្ពុជា

វិបត្តិប្រេង នៅប្រទេសថៃ និង វិបត្តិសង្រ្គាមព្រំដែន ថៃ កម្ពុជា

វិបត្តិប្រេង នៅប្រទេសថៃ និង វិបត្តិសង្រ្គាមព្រំដែន ថៃ កម្ពុជា

លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ថ្ងៃទី ១៩ មិនា ២០២៦

លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ថ្ងៃទី ១៩ មិនា ២០២៦

លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ថ្ងៃទី ១៩ មិនា ២០២៦

(រូបថតឯកសារ)

ថៃឥស្លាម៖ មានការចូលចាប់គ្រូបង្រៀននិងសាលានៅថៃភាគត្បូង ឬ ថៃឥស្លាម។ ថៃឥស្លាមត្រូវគេ កំណត់លេខកូដថា បក្សអាវ ស។ ថៃឥស្លាមនៃ បក្សអាវ ស នេះ មានការប្រឆាំង ជាមួយ បក្សអាវ លឿង ដែលគេហៅថា សង្ឃព្រះពុទ្ធសាសនាសៀម ដែលចូលទៅឈ្លានពានទឹកដីពួកគេ ដោយ យក លោកសង្ឃ យកវត្តអារាម ធ្វើជាទីបញ្ជាការទ័ពប្រឆាំង ជាមួយ សាសនាពួកគេ ដែលពាក្យអាវឃុត ពណ៍ ស។

ការវិភាគបែប  ដើមឈើបញ្ហា Problem Tree Analysis

ការវិភាគបែប  ដើមឈើបញ្ហា Problem Tree Analysis

ការបេះបោរភាគខាងត្បូងថៃ ความไม่สงบในชายแดนภาคใต้ของ South Thailand insurgency បរទេសសេរថាមាន ៤ ខេត្ត រួមមាន ណារាធីវ៉ាត់ ប៉ាតានី យ៉ាឡា និង សាទុន  Narathiwat, Patani, Yala and Satun  ចំណែកប្រទេសថៃ បានខិតខំ បង្វែទៅជា ៣ ខេត្ត ដែលគ្មានខេតត សាទុន ទេ។ គោលបំណង គឺបន្ថយជំលោះ សម្រួលស្ថានការណ៍។ ចំណែកតួរលេខ អ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមនៅខេត្តទាំង ៤នេះ ក៍មានការចងក្រងខុសគ្នារវាង ប្រទេស និង ប្រទេសផ្សេងដែរ (ប្រទេសកាន់សាសនាឥស្លាម)​ឆ្នាំ ២០២០

សេចក្តីសង្ខេប វិបត្តិនៅប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ២០០៦ និង ២០២៦

Siamese Thais Conflict ការបេះបោរបំបែករដ្ឋនៃប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ២០២៥

Siamese Thais Conflict ការបេះបោរបំបែករដ្ឋនៃប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ២០២៥

Siamese Thais Conflict ការបេះបោរបំបែករដ្ឋនៃប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ២០២៥

Siamese Thais Conflict ការបេះបោរបំបែករដ្ឋនៃប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ២០២៥

Siamese Thais Conflict ការបេះបោរបំបែករដ្ឋនៃប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ២០២៥

គំរូនៃជំលោះពូជសាសន៍ ភូមារ និង មីយ៉ានម៉ា

ខួបទី ២០ ឆ្នាំ នៃ រដ្ឋប្រហារយោធា រៀបចំដោយ ជនជាតិ តៃឥស្លាម ឆ្នាំ ២០០៦

កាលបិរច្ឆេទនៃតំបន់ជំលោះមានសាវតាដូចតទៅនេះ

1. ១៤០០ ដល់ ១៩០២ សម័យកាល អាណាចក្រ ប៉ាតានី Sultanate of Patani
2. ១៧៨៦ ការវាយលុក ដោយកងទ័ពសៀម នឹងការបញ្ចូលជាទឹកដីសៀម ឆ្នាំ ១៩០២
3. ១៩០២ ការបញ្ជូលទឹកដី អាណាចក្រ ប៉ាតានី ក្នុងប្រទេសថៃ 
4. ១៩០៩ សន្ធិសញ្ញាព្រំដែន អគ្លេស សៀម the Anglo-Siamese Treaty of 1909
5. ១៩១០ ការឡើយសោយរាជ្យសម្បត្តិ ព្រះបាទ ជួឡា ឡុងកន  King Chulalongkorn ខ្សែស្រលាញ់ ស្តេច នៃ អាណាចក្រប៉ាតានី The Kingdom of Patani
6. ១៩១០ ការធ្វើបដិវត្តន៍វប្បធម៍ ការកាត់សក់ ស្លៀកពាក់ ការដាក់ឈ្មោះជាភាសាថៃ
7. ១៩១១ ការបង្កើតចលនាមហាជន ចលនាយុវជន និង កងទ័ពស្ម័គ្រចិត្ត ដោយបណ្តាព្រះអង្គម្ចាស់នានា ក្រោមការជួយឧបត្ថម្ភដោយកងទ័ព អង់គ្លេស
8. ១៩១២ កងទ័ពភាគខាងត្បូង បរ៉ាជ័យក្នុងការធ្វើរដ្ឋប្រហារយោធាផ្តួលរំលំ របបរាជានិយមសៀម
9. ១៩១៧ ឆ្នាំបង្កើតសកលវិទ្យាល័យ ជូឡា ឡុង កន Chulalongkorn University
10. ១៩១៧ ប្រទេសសៀម ប្រកាសសង្រ្គាមប្រឆាំង​ អាល្លឺម៉ង់ អូទ្រីស និង ហុងគ្រី ដើម្បី ចងសម្ព័ន្ធមិត្ត ជាមួយ កងទ័ពអង់គ្លេស និង​កងទ័ពបារាំង ។
11. ១៩១៩ ព្រះមហាក្សត្រគ្មាន ព្រះបុត្រាឡើងស្នងរាជ ដូច្នេះ លើក ព្រះបុត្រីស្នងរាជ បង្ករជា វិបត្តិរាជវាំង្គ ។
12. ១៩២៥ ការឡើងស្នងរាជ្យសម្បត្តិ ដោយ ប្អុនប្រុសពៅ  younger brother Prajadhipok. ក្រោយពី ព្រះមហាក្សត្រមុន សោយទីវង្ស  
13. ១៩៣២ រដ្ឋប្រហារយោធា​ ឬ បដិវត្តន៍សៀម  "Siamese Revolution"
14. ១៩៣៣ ការធ្វើ ផែនការពណ៍លឿង ឬ ថៃនីយកម្ម Yellow Cover Dossier" (Thai: สมุดปกเหลือง).
15. ១៩៣៤ ការធ្វើ ថៃនីយកម្ម លុបបំបាត់សាសនាឥស្លាម វប្បធម៍ឥស្លាម by 1934 Marshal Plaek Phibunsongkhram set in motion of a process of Thaification which had as its objective the cultural assimilation of the Patani people, among other ethnic groups in Thailand
16. ១៩៣៧ ការវាយលុកកងទ័ពថៃ ចូលកាន់កាប់តំបន់ ភាគខាងត្បូង
17. ១៩៣៨ កំណើតរបបផ្តាច់ការ ដឹកនាំដោយ នាយករដ្ឋមន្រ្តី Dictatorship of Phibunsongkhram
18. ១៩៤០ សង្រ្គាមបារាំង សៀម The Franco-Thai War (October 1940 – 28 January 1941, Thai: กรณีพิพาทอินโดจีน
19. ១៩៤៤ ការចេញច្បាប់ ជ្វីស លំនាំ អ៊ីស្រាអែល-- ការបញ្ចូលវប្បធម៍ថៃ ទៅក្នុង សហគមន៍ថៃ ម៉ាឡេ
20. ១៩៤៥ កងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តគ្រប់គ្រងប្រទេសថៃ Allied occupation of Thailand
21. ១៩៤៦ ការបោះឆ្នោតលើកទី ១ Democratic elections and the military returns
22. ១៩៤៧ ការបង្កើតបក្ស កុំម្មុយនីស្តិនៅប្រទេស វៀតណាម និង កំណើតសង្រ្គាម ថៃ វៀតណាម
23. ១៩៤៨ នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ប្រកាសដាក់ប្រទេស ប្រឆាំង កំម្មុយនីស្តិ
24. ១៩៤៨ ការបះបោរបំបែករដ្ឋចាប់ផ្តើម
25. ១៩៥៤ ប្រទេសថៃ ចូលរួមបង្កើតចលនាកងទ័ព សេអាតូ SEATO
26. ១៩៦០ ការបង្កើតកងទ័ព បេះបោរ
27. ២០១៤​​​ ការកំរើកខ្លាំង​នៃ ចលនាបះបោរ ក្នុងអណត្តិ នាយករដ្ឋមន្រ្តី តាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា
28. ២០២៥ ការពង្រឹងវប្បធម៍ថៃ ថៃនីយកម្ម តាមលំនាំព្រះរាជក្រិតចេញឆ្នាំ ១៩៣៩ ចំនួន ១២ ច្បាប់ ដូចជា ហាមនាំបន្លែចូលពីកម្ពុជា ហាមនាំទំនិញចូលពីកម្ពុជា បិទច្រកព្រំដែន ....

Siamese Thais Conflict ការបេះបោរបំបែករដ្ឋនៃប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ២០២៥

Siamese Thais Conflict ការបេះបោរបំបែករដ្ឋនៃប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ២០២៥

ការឃោសនាតំណែងនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ថ្ងៃទី ២៨ មិថុនា ២០២៥

Siamese Thais Conflict ការបេះបោរបំបែករដ្ឋនៃប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ២០២៥

គំនូសបំព្រួញបណ្តាគណបក្សធំៗ និងជនជាតិ ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រថៃ ពី អតីតកាល ដល់ ឆ្នាំ ២០២៥

គំនូសបំព្រួញបណ្តាគណបក្សធំៗ និងជនជាតិ ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រថៃ ពី អតីតកាល ដល់ ឆ្នាំ ២០២៥

1. ខេត្ត​  ណារាធីវ៉ាត់ មានប្រជាជនសរុប ៨០២,៤២៤នាក់ (ឥស្ថាម ៨២%= ៦៥៧,៩៨៨ នាក់)
2. ខេត្ត​  បាតានី មានប្រជាជនសរុប ២,០០០,០០០នាក់ (ឥស្លាម ៩០%= ១,៨០០,០០០ នាក់)
3. ខេត្ត​  យ៉ាឡា មានប្រជាជនសរុប ៥៣២,៣២៦ នាក់ (ឥស្ថាម ៧២%= ៣៨៣,២៧៥ នាក់)
4. ខេត្ត​  សាទុន មានប្រជាជនសរុប ៣២១,៥២៤ នាក់ (ឥស្លាម ៧០%=២៥៤,០០៤ នាក់)

ខ្សែស្រឡាញព្រះរាជាអាណាចក្រប៉ាតានី អាណាចក្រសៀម និង ព្រះរាជាណាចក្រ ថៃ

ខ្សែស្រឡាញព្រះរាជាអាណាចក្រប៉ាតានី អាណាចក្រសៀម និង ព្រះរាជាណាចក្រ ថៃ

សរុបប្រជាជនខេត្តទាំង ៤ មាន ៣,៦៥៦,២៧៤ នាក់ (ឥស្លាមសរុប ៣,០៩៥,២៦៦ នាក់)

ប្រទេសថៃ ប្រកាសថា មានក្រុមបេះបោរឥស្លាមប្រមាន ១៥,០០០ នាក់ ចំណែកកងទ័ព និង សេនាជនភូមិ អ្នកស្ម័គ្រចិត្ត សរុបមានចំនួនតែ ៦០,០០០ នាក់ ដូច្នេះអត្រាគឺ ទាហាន១នាក់/៥២ នាក់ប្រជាជនបេះបោរ។ តួរលេខនេះ ធំណាស់ ខុសពី វីទ្យាសាស្រ្តយោធា ដែលចែងថា ប្រជាជនបេះបោរ ២៥នាក់/យោធា១នាក់។ តាមរូបមន្ត ១/២៥ មានន័យថា ប្រទេសថៃ ត្រូវចល័តកំលាំងចំនួន ១២៣,៨១១ នាក់/ឥស្លាមសរុប ៣,០៩៥,២៦៦ នាក់៕

ការធ្វើថៃនីយកម្ម និងការចេញព្រះរាជក្រិត ហាមឃាត់នានា ឆ្នាំ១៩៤៣

ថ្ងៃទី ២៧ មិថុនា ២០២៥ អគ្គបញ្ជាការកងទ័ពថៃ ស្នើរសុំដកកម្លាំងនគរបាលទៅទិសភាគខាងត្បូងជាបន្ទាន់

ថ្ងៃទី ២៧ មិថុនា ២០២៥ អគ្គបញ្ជាការកងទ័ពថៃ ស្នើរសុំដកកម្លាំងនគរបាលទៅទិសភាគខាងត្បូងជាបន្ទាន់

ការបេះបោរ ភាគខាងត្បូងថៃ

Aplus Tripz ថ្ងៃស្អែកពលរដ្ឋខ្មែរដែលនៅធ្វើការនៅបាងកក មិនទាន់ត្រលប់មកវិញ បើមិនចាំបាច់កុំទៅទីលានជ័យសមរភូមិ(វិមានជ័យជំនះ) កណ្តាលក្រុងបាងកក ស្ថេរភាពប្រទេសថៃឡើងចុះមិនទៀង គ្រាប់បែកបង្កប់ត្រូវបានរងឃើញ ៦ចំរុចគោលដៅសរុប នៅសុខាសុរិន្ទ ខេត្ត Puket ប្រទេសថៃ ក្រោយរកឃើញ២ថែមទៀត មួយដាក់បន្លំដូចដុំថ្មនៅឆ្នេរសមុទ្រ មួយទៀតបង្កប់ទុកក្នុង ដបទឹក នេះអត់ទាន់គិតការរកឃើញនៅ Krabi និង ខេត្ត Phang Nga ទេ។ នេះ​បើ​តាម​ចម្លើយ​សារភាព​របស់​ជនសង្ស័យ អាជ្ញាធរ​បាន​កម្ទេច​ចោល និង​រក្សា​ទុក​ផ្នែក​សម្រាប់​ធ្វើ​តេស្តបន្ត ស្របពេលជាមួយភាពអសន្តិសុខ នៃការបង្កៃគ្រាប់បែកច្រើនកន្លែង ក្រុមប្រជាជនជាបាតុករថៃ អាវលឿង បានរៀបចំចេញពីផ្ទះមកពីបណ្តាខេត្តដើម្បីធ្វើដំណើរសំដៅក្រុងបាងកក ដែលគ្រោងនឹងជួបជុំគ្នាបាតុកម្មធំ ថ្ងៃ២៨ មិថុនា ស្អែកនេះនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីបន្តេញនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃចេញ ពីតំណែង ដោយមានអតីតមេដឹកនាំអាវក្រហម ចតុផន ព្រំផាន់ ជាមេដឹកនាំ និងសមាជិត៤០នាក់ទៀត។ យើងមិនដឹងថាការជួបជុំថ្ងៃស្អែកនេះ អាចមានដៃទី៣ បង្កើតចលាចល រឺអត់ទេ ។ លោក Jatuporn បាននិយាយថា ហ្វូងមនុស្សបានចាប់ផ្តើមមកចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍នេះរួចហើយ ដែលនឹងចាប់ផ្តើមនៅម៉ោង 10:00 ព្រឹក សកម្មភាពនឹងរួមមានពិធីសូត្រមន្ត និងសុន្ទរកថា។ លោក​បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​អ្នក​ចូលរួម​ប្រើប្រាស់​មធ្យោបាយ​ដឹកជញ្ជូន​សាធារណៈ​ដើម្បី​ទៅ​ដល់​កន្លែង​។ ក្រុមនេះបានសម្របសម្រួលជាមួយរដ្ឋបាលក្រុងបាងកក (BMA) និងប៉ូលីស ដោយធានាថាការប្រមូលផ្តុំនេះត្រូវបានរៀបចំយ៉ាងល្អ ដោយមានឆ្មាំសន្តិសុខធ្វើការរួមជាមួយនឹងការអនុវត្តច្បាប់។

ផែនទីរដ្ឋបាលបែងចែកទឹកដី និង បណ្តារាជវង្សក្នុងប្រទេស សៀម

ផែនទីរដ្ឋបាលបែងចែកទឹកដី និង បណ្តារាជវង្សក្នុងប្រទេស សៀម

សភាពការណ៍ប្រទេសថៃ៖ ថ្ងៃមិញ មានរដ្ឋប្រហារម្តងទៀត គឺការ តម្លើងនាយករដ្ឋមន្រ្តីឪ្យកាន់កិច្ចការក្រសួងវប្បធម៍ The Ministry of Culture បន្ថែមលើមុខងារជានាយករដ្ឋមន្រ្តីសព្វថ្ងៃនេះ។ បណ្តាមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងគ្រប់ទិសទី បង្ខំនាយករដ្ឋមន្រ្តីចុះចេញពីដំណែងមុនថ្ងៃទី ២៨ មិថុនាស្អែកនេះ តែ គេបានបង្វិលសភាពការណ៍ទៅជា បែបខាងលើវិញ ។ ជាមួយគ្នានោះ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិ ប្រជុំស្នើរសុំថវិការប្រមាណ ១៥១ លានដុល្លាដើម្បីមកទិញ ឧម្ភាចក្រធុន Black Hawk Helicopter ពីអាមេរិក និងទិញរថក្រោះបន្ថែមសម្រាប់មកទប់ទល់ជាមួយកងទ័ពកម្ពុជានៅទិសខាងកើត ហេតុនេះ យោធាសៀម ត្រូវរក្សាទុកនាយករដ្ឋមន្រ្តីដដែល រង់ចាំនាងចុះហត្ថលេខាលើ ច្បាប់ថវិការឆ្នាំ ២០២៦ រួចសិន។

ផែនទីប្រទេស ម៉ាឡេស៊ី ឆ្នាំ ១៩០៩

ផែនទីប្រទេស ម៉ាឡេស៊ី ឆ្នាំ ១៩០៩

ផែនទីប្រទេស ម៉ាឡេស៊ី ឆ្នាំ ១៩០៩ ព្រះរាជាណាចក្រ សុងក្លា--ព្រះរាជាណាចក្រ ប៉ាតានី

ផែនទីប្រទេស ម៉ាឡេស៊ី ឆ្នាំ ១៩០៩---ព្រះរាជាណាចក្រ សុងក្លា--ព្រះរាជាណាចក្រ ប៉ាតានី

ផែនទីប្រទេស ម៉ាឡេស៊ី ឆ្នាំ ១៩០៩--រាជវង្ស សុងក្លា និង រាជវង្ស ប៉ាតានី

ផែនទី បណ្តារដ្ឋចំណុះព្រះរាជាណាចក្រ រតនកូស៊ីន និងការមកដល់នៃ មហាអំណាច បារាំង កូសាំងស៊ីន

Siamese Thais Conflict ការបេះបោរបំបែករដ្ឋនៃប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ២០២៥

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្តឹងទៅ ប្រទេសថៃ អំពីការឈ្លានពានជាបន្តបន្ទាប់

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្តឹងទៅ ប្រទេសថៃ អំពីការឈ្លានពានជាបន្តបន្ទាប់

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្តឹងទៅ ប្រទេសថៃ អំពីការឈ្លានពានជាបន្តបន្ទាប់

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្តឹងទៅ ប្រទេសថៃ អំពីការឈ្លានពានជាបន្តបន្ទាប់

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្តឹងទៅ ប្រទេសថៃ អំពីការឈ្លានពានជាបន្តបន្ទាប់

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្តឹងទៅ ប្រទេសថៃ អំពីការឈ្លានពានជាបន្តបន្ទាប់

ភូមិសាស្រ្ត ប្រវត្តិសាស្រ្ត និង នយោបាយប្រទេសថៃ មុនការផ្លាស់ប្តូរ ពី សៀម ទៅ ថៃ

ភូមិសាស្រ្ត ប្រវត្តិសាស្រ្ត និង នយោបាយប្រទេសថៃ មុនការផ្លាស់ប្តូរ ពី សៀម ទៅ ថៃ

បណ្តាមេដឹកនាំកំពូលៗមកពី ភូមិភាគខាងត្បូង ឬ ថៃមូស្លីម

សភាពការណ៍នយោបាយ ថៃ កម្ពុជា៖ នៅពេលគណប្រតិភូ ចិន ទៅដល់ប្រទេសថៃ ប្រទេសថៃ ប្រកាសជាសាធារណៈថា គេបាន លុបចោល MOU 2011 ជាមួយកម្ពុជា នេះបង្ហាញថា ប្រទេសថៃ ប្តេជ្ញា មិនព្រម សហការណ៍ ជីកព្រែក ក្រា Kra Canal តាមការព្រមព្រៀង ចិន ថៃ ឡើយ។ ប្រទេស ក្រា គឺជា រដ្ឋមួយ ស្ថិតក្រោម ការគ្រប់គ្រងរបស់ សុងក្លា ប៉ាតានី ។ ប្រទេស ក្រា គឺជា ព្រំដែន ០៣ ប្រទេស គឺ បារាំង អគ្លេស និង សៀម ជាភាគី ធ្វើសន្ធិសញ្ញាព្រំដែន បារាំង សៀម ឆ្នាំ ១៩០៤ និង ១៩០៧។ នៅឆ្នាំ ១៩២៧ រហូត ដល់ ១៩៣៧ ប្រទេស សៀម បានលើកទ័ពចូលគ្រប់គ្រង កាត់ទឹកដី សុងក្លា ប៉ាតានី ចូលជាទឹកដី សៀម ដែលធ្វើឲ្យ ខ្មែរព្រំដែន បារាំង សៀម ១៩០៧ ជួបបញ្ហារហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ ខ្សែព្រំដែនទឹកកម្ពុជា គឺរត់ត្រង់ ពី កោះក្រា មកកាត់កោះគុត ចំចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃ កោះនេះ !!៕

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្តឹងទៅ ប្រទេសថៃ អំពីការឈ្លានពានជាបន្តបន្ទាប់

ភូមិសាស្រ្ត ប្រវត្តិសាស្រ្ត តំបន់ ឥណ្ឌូចិន-- ២៥ ឆ្នាំ រវាងបារាំង សៀម (១៨៦៨-១៨៩៣)

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្តឹងទៅ ប្រទេសថៃ អំពីការឈ្លានពានជាបន្តបន្ទាប់

រូបភាព គណរដ្ឋមន្រ្តីថៃ ឆ្នាំ ២០២៥ មុន រដ្ឋប្រហារដោយ អានុទីន ចុងឆ្នាំ ២០២៥

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្តឹងទៅ ប្រទេសថៃ អំពីការឈ្លានពានជាបន្តបន្ទាប់

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្តឹងទៅ ប្រទេសថៃ អំពីការឈ្លានពានជាបន្តបន្ទាប់

សូមគូលរូបភាពផែនទី ទំហំ 900 px X 1200 px ស្តីអំពី ទីតាំង ឈ្មោះខេត្ត នៃ ចលនាផ្តាច់ទឹកដីសំខាន់ៗទាំង ០៨ (Coalition & Factions) នៅថៃភាគខាងត្បូង ដោយបញ្ជាក់អំពី កាលបរិច្ចេទ សាសនា នឹង មេដឹកនាំចលនាផងដែរ។

ចលនាផ្តាច់ទឹកដីសំខាន់ៗទាំង ០៨ (Coalition & Factions)ការបះបោរនៅថៃភាគខាងត្បូងមិនមែនដឹកនាំដោយក្រុមតែមួយនោះទេ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយចលនាតស៊ូ និងក្រុមឧទ្ទាមសំខាន់ៗចំនួន ០៨ ក្រុម ដែលខ្លះបានរួមបញ្ជូលគ្នាជាសម្ព័ន្ធភាព ឬបំបែកមែកធាងចេញពីគ្នា។ ចលនាទាំងនោះរួមមាន៖

1. BRN (Barisan Revolusi Nasional): ជាចលនារំដោះជាតិដ៏ធំ និងមានឥទ្ធិពលបំផុតនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ក្រុមនេះមានកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធសម្ងាត់ (ហៅថា RKK) ដែលធ្វើសកម្មភាពវាយឆ្មក់ និងបំផ្ទុះគ្រាប់បែកស្ទើរតែទាំងស្រុងនៅភាគខាងត្បូង។
2. PULO (Patani United Liberation Organization): ជាចលនាចាស់វស្សាបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៨។ PULO ធ្លាប់ជាមុខព្រួញការទូតដ៏សំខាន់លើឆាកអន្តរជាតិ ដើម្បីស្វែងរកការគាំទ្រដល់ការផ្តាច់ខ្លួនរបស់ប៉ាតានី។
3. GMIP (Gerakan Mujahidin Islam Patani): ក្រុម مجاهدين (Mujahidin) ឥស្លាមប៉ាតានី បង្កើតឡើងដោយអតីតយុទ្ធជនដែលធ្លាប់ទៅប្រយុទ្ធនៅប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន។ ក្រុមនេះមាននិន្នាការនិយមជ្រុល និងចូលចិត្តប្រើវិធីសាស្ត្រវាយប្រហារបែបសង្រ្គាមទ័ពព្រៃ។
4. BIPP (Barisan Islam Pembebasan Patani): ដើមឡើយមានឈ្មោះថា BNPP (បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៩) ជាចលនានយោបាយ និងប្រដាប់អាវុធដំបូងគេបង្អស់ ដែលប្រមូលផ្តុំដោយក្រុមគ្រួសារអតីតស្តេចស៊ុលតង់ និងមេដឹកនាំសាសនា។
5. BBMP (Barisan Bersatu Mujahidin Patani): ជាចលនារួមគ្នាមួយរបស់ក្រុម مجاهدين ដែលបានបំបែកខ្លួនចេញពីក្រុមធំៗក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ដើម្បីពង្រឹងការវាយប្រហារផ្នែកយោធា។
6. Bersatu (United Front for the Independence of Pattani): នេះជា សម្ព័ន្ធភាពរួម ដែលបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៩ ដោយការចងក្រងក្រុមកំពូលៗដូចជា PULO, BRN និង BIPP បញ្ចូលគ្នាក្រោមឆ័ត្រតែមួយ ដើម្បីចរចា និងតស៊ូជាមួយរដ្ឋាភិបាលថៃ។
7. Runda Kumpulan Kecil (RKK): ទោះបីជាជាបញ្ជាការដ្ឋានយោធាមួយរបស់ BRN ក៏ដោយ ប៉ុន្តែរចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញកោសិកា (Cell) របស់ RKK ធ្វើសកម្មភាពឯករាជ្យ ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ក្នុងទម្រង់ជាក្រុមតូចៗចល័តរហ័ស ធ្វើឱ្យទាហានថៃពិបាកបង្ក្រាប។
8. Mara Patani (Majlis Syura Patani): ជាក្រុមប្រឹក្សាភិបាលចម្រុះ ដែលប្រមូលផ្តុំមេដឹកនាំចលនាផ្តាច់ទឹកដីចាស់ៗជាច្រើនក្រុម ដើម្បីធ្វើជាតំណាងផ្លូវការក្នុងការចរចាសន្តិភាពជាមួយរដ្ឋាភិបាលថៃ (ដោយមានម៉ាឡេស៊ីជាអ្នកសម្របសម្រួល)។

សរុបមក វិបត្តិនៅថៃភាគខាងត្បូងមិនមែនជាសង្រ្គាមសាសនាពិភពលោក (Jihad) នោះទេ ប៉ុន្តែវាជា សង្រ្គាមជាតិនិយមរបស់ជនជាតិភាគតិចម៉ាឡេ ដែលចង់បានស្វយ័តភាព ឬការផ្តាច់ខ្លួនដើម្បីបង្កើតរដ្ឋឯករាជ្យឡើងវិញ។

សូមប្រាប់អំពីយុទ្ធសាស្រ្ត ល្បិចកលដែនជនបះបោរនៅ ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ ១០ នាក់គេចខ្លួន ក្រោយពេលបាញ់សម្លាប់សន្តិសុខ ៥ នាក់នៅប្រទេសថៃ កាលថ្ងៃទី ២៦ កក្កដា ២០២៦

យុទ្ធសាស្ត្រ និងល្បិចកលដែលក្រុមជនបះបោរ (ក្រុមប្រដាប់អាវុធខុសច្បាប់) បានប្រើប្រាស់នៅក្នុងហេតុការណ៍វាយប្រហារលើកងសន្តិសុខនៅខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ ប្រទេសថៃ កាលពីថ្ងៃទី ២៦ កក្កដា ២០២៦ (ឬការវាយប្រហារជុំវិញចន្លោះថ្ងៃទី ២២-២៦ កក្កដា) រួមមានចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

១. ការរៀបចំផែនការ និងការបន្លំខ្លួនយ៉ាងម៉ត់ចត់  

Wikipedia

ការស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានខ្មៅ: ក្រុមជនដៃដល់មានគ្នាប្រហែល ១០ នាក់ បានពាក់ឈុតខ្មៅ និងមួកស្លឹកត្នោតពណ៌ខ្មៅ (Black-clad and black brimmed hats) ដើម្បីងាយស្រួលបន្លំភ្នែកក្នុងពេលងងឹត និងបង្កើតការភាន់ច្រឡំ ក៏ដូចជាเลียนแบบទម្រង់កងកម្លាំងផ្សេងៗ។  

Wikipedia

ការប្រើប្រាស់យានយន្តលាយឡំគ្នា: ពួកគេបានប្រើប្រាស់រថយន្តភីកអាប់ (Pickup truck) បួនទ្វារ ជាយានយន្តគោល និងមានម៉ូតូអូសដំណើរការមុខក្រោយ ដើម្បីធ្វើជាកងឈ្លប និងសម្រួលដល់ការរត់គេចខ្លួន។  

Wikipedia

២. ការវាយប្រហារបែបស៊ីសង្វាក់គ្នា និងប្រើសព្វាវុធធុនធ្ងន់  

Taipei Times

ការប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកបំពង់ (Pipe Bombs) និងអាវុធយុទ្ធភណ្ឌ: ជនដៃដល់មិនត្រឹមតែប្រើកាំភ្លើងយន្តនោះទេ ប៉ុន្តែបានគប់គ្រាប់បែកបំពង់ចូលទៅក្នុងគោលដៅត្រួតពិនិត្យ (Checkpoint) ដើម្បីបង្កការខូចខាតទ្រង់ទ្រាយធំ និងបំផ្លាញសមត្ថភាពការពារខ្លួនរបស់កងរាជតម្រូវការ ឬកងសន្តិសុខថ្នាក់មូលដ្ឋានភ្លាមៗ។

គោលដៅជាយុទ្ធសាស្ត្រ: ពួកគេបានកំណត់គោលដៅលើ "កន្លែងត្រួតពិនិត្យសន្តិសុខស្ថាពរ" (Buketa Sami checkpoint ក្នុងស្រុក Ra-ngae) ដែលជាຈຸດតស៊ូខ្សោយជាងគេនៅពេលយប់ និងមានកម្លាំងយាមល្បាំតិចតួច។

៣. ល្បិចកលក្នុងការប្លន់យកសម្ភារសឹក និងការបំផ្លាញដានជើង  

Thai Enquirer

ការប្រមូលយកអាវុធ និងសម្ភារៈទំនាក់ទំនង: ក្រោយពេលបាញ់សម្លាប់កងសន្តិសុខ (ទាហានព្រំដែន/កងកម្លាំង paramilitary rangers) ទាំង ៥ នាក់ ពួកគេមិនត្រឹមតែរត់គេចនោះទេ ប៉ុន្តែបានឆ្លៀតប្លន់យកកាំភ្លើងវែង AK-47 ចំនួន ៣ដើម អាវក្រោះការពារគ្រាប់ (Bulletproof vests) និងទូរសព្ទដៃរបស់ជនរងគ្រោះទៅជាមួយ ដើម្បីបំពាក់បំប៉នកម្លាំងខ្លួនឯង និងตัดဖြတ်ការទាក់ទង។

ការដុតបំផ្លាញរថយន្តភស្តុភារដើម្បីបំផ្លាញភស្តុតាង: ក្រោយពេលគេចខ្លួនចេញពីកន្លែងកើតហេតុប្រហែល ២១ គីឡូម៉ែត្រ ជនដៃដល់បានយកឡានភីកអាប់ដែលប្រើប្រាស់ក្នុងការធ្វើសកម្មភាពទៅចោល និងដុតបំផ្លាញចោលដើម្បីបំផ្លាញស្នាមម្រាមដៃ ភស្តុតាង DNA និងទប់ស្កាត់ការតាមដានពីសំណាក់កងកម្លាំងជំនាញ។  

Wikipedia

៤. ការប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រយល់ច្រឡំ និងការបែកខ្ញែកកម្លាំង (Diversion Tactics)

មុន និងក្រោយពេលកើតហេតុ មានករណីបំផ្ទុះរថយន្តឃាតកម្ម (Car bomb) នៅក្បែរสถานີตำรวจเก่า ក្នុងស្រុក Mueang ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ ផងដែរ។ ការធ្វើសកម្មភាពច្រើនកន្លែងក្នុងពេលไล่លี่ยគ្នា គឺជាល្បិចកលរបស់ក្រុមបះបោរដើម្បីបែងចែកកម្លាំង និងការយកចិត្តទុកដាក់របស់សមត្ថកិច្ចថៃ ធ្វើឱ្យការឆ្លើយតប និងការទប់ស្កាត់មានការយឺតយ៉ាវ ទើបធ្វើឱ្យក្រុមជនដៃដល់ទាំងប្រមាណ ១០ នាក់នោះ អាចគេចខ្លួនបាត់ស្រមោលចូលទៅក្នុងតំបន់ភ្នំ និងសហគមន៍មូលដ្ឋានវិញបានយ៉ាងរលូន។

តើពួកគេចូលទឹកដី ម៉ាឡេស៊ី និង សម្ងំក្នុងទឹកដីថៃ? ហេតុអ្វី?

ជុំវិញសំណួររបស់អ្នកទាក់ទងនឹងការចូលទឹកដីម៉ាឡេស៊ី និងការសម្ងំលាក់ខ្លួនរបស់ក្រុមជនបះបោរ៖

យោងតាមការស្រាវជ្រាវ និងរបាយការណ៍សន្តិសុខផ្លូវការនៃហេតុការណ៍វាយប្រហារនៅខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ ប្រទេសថៃ កាលពីចុងខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ គឺ ក្រុមជនដៃដល់ទាំងប្រមាណ ១០ នាក់នោះ មិនបានរត់គេចខ្លួនឆ្លងដែនចូលទៅក្នុងទឹកដីប្រទេសម៉ាឡេស៊ីជាផ្លូវការ ឬត្រូវបានបញ្ជាក់ថាបានទៅសម្ងំនៅទីនោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេបានប្រើប្រាស់ភូមិសាស្ត្រក្នុងស្រុក និងតំបន់ព្រំដែនដើម្បីលាក់ខ្លួន។

ខាងក្រោមនេះជាមូលហេតុ និងហេតុផលយុទ្ធសាស្ត្រដែលពួកគេជ្រើសរើសទីតាំងសម្ងំលាក់ខ្លួន៖

១. ហេតុផលនៃការសម្ងំលាក់ខ្លួនក្នុងទឹកដីថៃ (តំបន់ភាគខាងត្បូង)

ភូមិសាស្ត្រស្មុគស្មាញ និងតំបន់ព្រៃភ្នំ: ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ យ៉ាឡា និងប៉ាតានី មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងព្រៃភ្នំ ភូមិសាស្ត្រក្រាស់ឃ្មោះ និងមានផ្លូវលំធម្មជាតិជាច្រើន ដែលងាយស្រួលឱ្យក្រុមជនបះបោរដែលស្គាល់ភូមិសាស្ត្រច្បាស់ អាចគេចខ្លួនចូលពួនសម្ងំក្នុងព្រៃ ឬសហគមន៍មូលដ្ឋានដែលយល់ចិត្តគ្នា។

បណ្តាញមូលដ្ឋាន និងការគាំទ្រសម្ងាត់: ក្រុមប្រដាប់អាវុធទាំងនោះมักមានបណ្តាញសម្ងាត់ (Sympathizers) នៅក្នុងភូមិអ្នកស្រុកមូលដ្ឋាន ដែលអាចផ្តល់ទីជម្រក ស្បៀងអាហារ និងព័ត៌មានកင်းលួចបន្លំភ្នែកកងកម្លាំងសមត្ថកិច្ចថៃបានយ៉ាងល្អ។

ការបោះបង់យានយន្តដើម្បីកាត់ផ្តាច់ដានជើង: ក្រោយពេលដុតបំផ្លាញរថយន្តភីកអាប់ដែលប្រើប្រាស់ធ្វើសកម្មភាពចោលចម្ងាយប្រមាណ ២១ គីឡូម៉ែត្រពីកន្លែងកើតហេតុ ពួកគេបានបែកខ្ញែកគ្នាជិះម៉ូតូ ឬដើរជើងចូលទៅក្នុងតំបន់រដ្ឋបាលមូលដ្ឋានដាច់ស្រយាល ដែលធ្វើឱ្យកងទ័ពថៃពិបាកក្នុងការតាមប្រមាញ់ទាន់ពេលវេលា ទោះបីជាអាជ្ញាធរបានប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹក និងពង្រឹងការយាមកាយយ៉ាងតឹងរឹងក៏ដោយ。

២. ទំនាក់ទំនងជាមួយព្រំដែនម៉ាឡេស៊ី

ទោះបីជាតំបន់ភាគខាងត្បូងរបស់ថៃជាប់នឹងព្រំដែនប្រទេសម៉ាឡេស៊ី និងមានប្រជាជនកាន់សាសនាឥស្លាម និងមានជនជាតិភាគតិចម៉ាឡាយូស្រដៀងគ្នា ដែលធ្លាប់ជាច្រកឆ្លងដែនប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ក្រុមបះបោរក្នុងពេលកន្លងមកក្តី ប៉ុន្តែសម្រាប់ហេតុការណ៍ជាក់លាក់នេះ អាជ្ញាធរថៃផ្តោតការស៊ើបអង្កេត និងប្រកាសបិទខ្ទប់ តំបន់ព្រំដែន និងស្រុកទាំង ១២ ក្នុងខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ ជាបន្ទាន់ ព្រោះជឿជាក់ថា ជនដៃដល់កំពុងសម្ងំលាក់ខ្លួននៅក្នុងរន្ធជ្រៅនៃខេត្តនោះ ដើម្បីរង់ចាំឱកាសបំបែកខ្លួន ឬរត់គេចបន្ត មិនទាន់មានសេចក្តីរាយការណ៍ជាក់លាក់ថាបានឆ្លងដែនទៅម៉ាឡេស៊ីឡើយ។

ចុះហេតុអ្វីមានជាមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់នគរបាលថៃប្រកាសថា នឹងតាមចាប់ជនទាំងនោះឲ្យបានជាដាច់ខាត បើទោះបីជាទៅដល់ប្រទេសណាក៍ដោយ?

ការដែលមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នគរបាល ឬថ្នាក់ដឹកនាំសន្តិសុខថៃប្រកាស្ពាក់ព័ន្ធនឹងការតាមប្រមាញ់ជនដៃដល់ឱ្យបានជាដាច់ខាត «ទោះបីជាទៅដល់ទីណាក៏ដោយ» គឺជាសារនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រច្បាប់ដ៏រឹងមាំមួយ ដែលមានមូលហេតុសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

១. ការលើកទឹកចិត្ត និងស្តារកិត្តិយសដល់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ

ការវាយប្រហារនេះបណ្តាលឱ្យកងសន្តិសុខ (ទាហានព្រំដែន) ស្លាប់ដល់ទៅ ៥ នាក់ក្នុងពេលតែមួយ ដែលជាឧបទ្ទវហេតុដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ ការប្រកាសបែបតឹងរ៉ឹងពីថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ គឺដើម្បីបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ក្នុងការការពារ និងផ្តល់យុត្តិធម៌ដល់កងរាជអាវុធហត្ថ ឬកងសន្តិសុខដែលបានពលីជីវិត ដើម្បីកុំឱ្យកងកម្លាំងជួរមុខមានការបាក់ទឹកចិត្ត។

២. បង្ហាញពីអំណាចរដ្ឋ និងការយកចិត្តទុកដាក់កម្រិតខ្ពស់ពីថ្នាក់ដឹកនាំជាតិ

រដ្ឋាភិបាល និងថ្នាក់ដឹកនាំសន្តិសុខថៃចាត់ទុកអំពើហិង្សានេះថាជា «អំពើភេរវកម្ម» ដែលបំផ្លាញសន្តិសុខជាតិ និងរារាំងដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងស្វែងរកសន្តិភាពនៅភាគខាងត្បូង។ ដូច្នេះ ការប្រើប្រាស់ពាក្យសម្តីម៉ឺងម៉ាត់ «តាមចាប់ឱ្យបានទោះនៅទីណាក៏ដោយ» គឺជាសារបញ្ជូនទៅកាន់សាធារណជនថា រដ្ឋមិនអត់ឱនឱ្យក្រុមឧក្រិដ្ឋជន ឬជនបះបោរដែលហ៊ានប្រមាថអាយុជីវិតមន្ត្រីរដ្ឋឡើយ។

۳. ការទប់ស្កាត់ការរត់គេចឆ្លងដែន និងការដាក់សម្ពាធអន្តរជាតិ

ទោះបីជាក្នុងដំណាក់កាលដំបូង ជនដៃដល់អាចលាក់ខ្លួនក្នុងស្រុកក៏ដោយ ប៉ុន្តែដោយសារខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ស្ថិតនៅជាប់នឹងព្រំដែនអន្តរជាតិ (ម៉ាឡេស៊ី) ថ្នាក់ដឹកនាំសន្តិសុខត្រូវតែបញ្ចេញសារជាសកលដើម្បី៖

ដាក់សម្ពាធដល់បណ្តាញមូលដ្ឋានដែលលាក់បាំងជនល្មើស។

ត្រៀមសម្របសម្រួលជាមួយប្រទេសជិតខាង (ម៉ាឡេស៊ី) ក្នុងករណីមានការព្យាយាមរត់គេចឆ្លងដែន ព្រោះពាក្យថា «ទោះបីទៅដល់ប្រទេសណាក៏ដោយ» គឺជាការព្រមានទុកជាមុនពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិក្នុងការបោសសម្អាតភេរវជន។

តាមការវិភាគរបស់បង តើ រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ី ជួយប្រទេសថៃ ឬ មួយជួយគាំទ្រជាសម្ងាត់ដល់ ក្រុមបេះបោរឥស្លាម ទាំង ជាង ១០ នាក់នោះ?

តាមការវិភាគលើទិដ្ឋភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ី មិនបានគាំទ្រជាសម្ងាត់ដល់ក្រុមបះបោរនោះទេ ប៉ុន្តែជ្រើសរើសគោលជំហរ «ជួយប្រទេសថៃ» តាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្លូវការ និងការរក្សាស្ថិរភាពព្រំដែន។

មូលហេតុចម្បងៗដែលគាំទ្រការវិភាគនេះ រួមមាន៖

១. ផលប្រយោជន៍ជាតិ និងស្ថិរភាពសន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ម៉ាឡេស៊ី

ការទប់ស្កាត់ជ្រុលនិយមឆ្លងដែន៖ រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីមិនចង់ឃើញភាពចលាចល ឬអំពើហិង្សានៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ រាលដាលចូលមកក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន (រដ្ឋកែឡាន ឬរដ្ឋគែលតាន់ ដែលនៅជាប់ព្រំដែន) ទេ។ ម៉ាឡេស៊ីផ្ទាល់ក៏មានគោលនយោបាយតឹងរ៉ឹងប្រឆាំងនឹងភេរវកម្ម និងក្រុមប្រដាប់អាវុធខុសច្បាប់ដែរ។

តួនាទីជាអ្នកសម្របសម្រួលសន្តិភាព (Facilitator): ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ ម៉ាឡេស៊ីបានដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួលផ្លូវការរវាងរដ្ឋាភិបាលថៃ និងក្រុមតស៊ូ/បះបោរនៅភាគខាងត្បូងថៃ (ដូចជាក្រុម BRN) ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយនយោបាយដោយសន្តិវិធី។ ប្រសិនបើម៉ាឡេស៊ីលួចគាំទ្រក្រុមបះបោរ វានឹងធ្វើឱ្យតួនាទី និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះការទូតរបស់ខ្លួនត្រូវខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។

២. កិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគីដ៏ជិតស្និទ្ធ

ថៃ និងម៉ាឡេស៊ី មានយន្តការទ្វេភាគីផ្នែកសន្តិសុខយ៉ាងរឹងមាំ (ឧទាហរណ៍៖ គណៈកម្មាធិការชายแดน GBC)។ ពេលមានហេតុការណ៍សន្តិសុខធ្ងន់ធ្ងរ ឬការសង្ស័យថាជនល្មើសអាចរត់គេចឆ្លងដែន ភាគីម៉ាឡេស៊ីតែងតែបើកចំហរក្នុងការបិទខ្ទប់ព្រំដែន និងជួយផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានជាមួយកងកម្លាំងថៃជានិច្ច។

៣. ការពិតអំពី «បណ្តាញជំនួយពីក្រោមដី» (បើមាន)

ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីប្រកាន់ជំហរជួយថៃក៏ដោយ ប៉ុន្តែក្នុងកម្រិតបុគ្គល ឬសហគមន៍មូលដ្ឋានតាមបន្ទាត់ព្រំដែន អាចមានក្រុមគ្រួសារ ញាតិសន្តាន ឬបណ្តាញសាសនាខ្លះដែលមានការស៊ីសង្វាក់គ្នា ឬយល់ចិត្តគ្នាជាមួយប្រជាជនមូលដ្ឋាននៅភាគខាងត្បូងថៃ ដោយសារមានភាសា វប្បធម៌ និងសាសនាដូចគ្នា (ម៉ាឡាយូ-ឥស្លាម)។ ប៉ុន្តែជំនួយទាំងនោះ គឺជារឿងលួចលាក់កម្រិតបុគ្គល មិនមែនជាគោលនយោបាយគាំទ្រជាផ្លូវការ ឬសម្ងាត់ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីឡើយ។

ថៃ មិនពេញចិត្តជាមួយ នយោបាយរ​បស់ ម៉ាឡេស៊ី ក្នុងការសម្របសម្រួលបទឈប់បាញ់ ថៃ និង កម្ពុជាទេ ដូច្នេះ បានជា លោកគិតថា ថៃ និង ម៉ាឡេស៊ី មានទំនាក់ទនងស្និតរមួតទៅវិញ ?

ការពិតនៅលើឆាកអន្តរជាតិ និងការទូតគឺ ផ្ទុយស្រឡះ ពីការយល់ឃើញខាងលើ។ តាមពិតទៅ ប្រទេសថៃ និងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី មិនបានមានទំនាស់ ឬមិនពេញចិត្តគ្នារឿងម៉ាឡេស៊ីធ្វើជាអ្នកសម្របសម្រួលបទឈប់បាញ់រវាងថៃ និងកម្ពុជានោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ម៉ាឡេស៊ីបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន និងជាអ្នកសម្របសម្រួលសន្តិភាព ដែលទទួលបានការគាំទ្រ និងកោតសរសើរពីភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងថៃ និងកម្ពុជា រួមទាំងសហគមន៍អន្តរជាតិផងដែរ។

ហេតុផលដែលទំនាក់ទំនងរវាងថៃ និងម៉ាឡេស៊ី នៅតែរក្សាបាននូវភាពស្និទ្ធិរមួត និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការល្អ រួមមាន៖

១. ម៉ាឡេស៊ីជា «អ្នកសម្របសម្រួល» មិនមែនជាភាគីបង្កជម្លោះ

កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ម៉ាឡេស៊ី ក្នុងការរៀបចំកិច្ចចរចាបទឈប់បាញ់រវាងថៃ និងកម្ពុជា គឺធ្វើឡើងដោយមានការយល់ព្រម និងសំណូមពរពីភាគីជម្លោះផ្ទាល់ ព្រមទាំងមានការគាំទ្រពីមហាយក្សដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន។ ដូច្នេះ ថៃមើលឃើញម៉ាឡេស៊ីជាដៃគូអព្យាក្រឹត និងជាអ្នកជួយរក្សាសន្តិសុខក្នុងតំបន់អាស៊ាន មិនមែនជាគូប្រជែង ឬជាអ្នកនយោបាយដែលគួរឱ្យអាក់អន់ចិត្តនោះទេ។

២. កិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកសន្តិសុខទ្វេភាគី (ជាពិសេសបញ្ហាភាគខាងត្បូងថៃ)

ទោះបីជាមានឧបទ្ទវហេតុអំពើហិង្សា ឬការវាយប្រហារនៅខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលថៃតែងតែទាក់ទង និងស្នើសុំកិច្ចសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយម៉ាឡេស៊ី ជានិច្ច ដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឱ្យក្រុមជនបះបោរយកទឹកដីព្រំដែនធ្វើជាជម្រកសុវត្ថិភាព។ ថ្នាក់ដឹកនាំថៃ និងម៉ាឡេស៊ី តែងតែជួបពិភាក្សាគ្នាជាប្រចាំដើម្បីពង្រឹងសន្តិសុខតាមបន្ទាត់ព្រំដែន។

៣. ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច និងការទូតដ៏រឹងមាំ

ថៃ និងម៉ាឡេស៊ី គឺជាប្រទេសជិតខាងដែលមានទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីដ៏ធំសម្បើម និងជាសមាជិកស្នូលរបស់អាស៊ាន។ ការរក្សាទំនាក់ទំនងល្អស្អិតល្មួត គឺជាផលប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រដែលប្រទេសទាំងពីរខិតខំថែរក្សា មិនថាក្នុងកាលៈទេសៈណានោះឡើយ។

ជំលោះរឿង ការហាមឃាត់ បង្គារ​បង្កង ៥ ប្រភេទ រឿងចោទថា ត្រីម៉ាឡេស៊ីមានជាតិគីមី គឺសុទ្ធតែជាជំលោះរវាង មេដឹកនាំថៃ និង មេដឹកនាំ​ម៉ាឡេស៊ី នេះជារឿង ១ រឿងមួយទៀត ថៃ ចង់បាន ម៉ាឡេស៊ី ពន្យល់កម្ពុជា ចូលតុចរចារទ្វេរភាគី កម្ពុជា ថៃ មិនមែន កម្ពុជាប្តឹងអាស៊ាន កម្ពុជាប្តឹងចិន អាមេរិក និងប្តឹងទៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខនោះទេ ចុះម៉េចបានជា លោកគិតថា ថៃ និងម៉ាឡេស៊ី កំពុងក្រេបទឹកឃ្មុំ ?

ការយល់ឃើញរបស់អ្នកគឺជាมุมมองជាក់ស្តែងមួយលើបញ្ហាប្រឈមពាណិជ្ជកម្ម និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ដែលបញ្ជាក់ថា ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរមិនមែនល្អូកល្អឺនឥតខ្ចោះ ឬគ្មានបញ្หា​នោះឡើយ。

មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យការវិភាគលើកឡើងពីភាព «ស្និទ្ធស្នាល ឬកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ» មិនមែនមានន័យថា គ្មានវិវាទរវាងគ្នានោះទេ ប៉ុន្តែវាផ្អែកលើគោលការណ៍សំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

១. ការបែងចែករវាង «វិវាទពាណិជ្ជកម្ម» និង «ទំនាក់ទំនងយុទ្ធសាស្ត្ររួម»

បញ្ហាបង្គា-ត្រីម៉ាឡេស៊ី: គឺជារឿងពាណិជ្ជកម្ម និងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ (Trade & Food Safety Dispute) ដែលប្រទេសទាំងពីរតែងតែមានការរឹតបន្តឹង ឬឆ្លើយឆ្លងគ្នារឿងស្ដង់ដារបច្ចេកទេស។ ប៉ុន្តែបញ្ហានេះត្រូវបានដោះស្រាយតាមរយៈយន្តការក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) មិនមែនជាសង្គ្រាម ឬការកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងការទូតឡើយ។

ការដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី: ទោះបីមានរឿងរកាំរកូសរឿងបម្រាមនាំចេញខុសៗគ្នាក៏ដោយ ក៏ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់នៃប្រទេសទាំងពីរតែងតែបើកតុចរចាគ្នាដើម្បីຜុះຜាយ (ដូចករណីនាយករដ្ឋមន្ត្រីប្រទេសទាំងពីរជួបគ្នាដោះស្រាយរឿងនេសាទ និងសេដ្ឋកិច្ចព្រំដែន)។  

Nation Thailand

២. ទស្សនៈជុំវិញការចរចាជាមួយកម្ពុជា

ការដែលម៉ាឡេស៊ី (ក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន) ជំរុញឱ្យមានកិច្ចចរចាទ្វេភាគី ឬការរក្សាដំណោះស្រាយក្នុងតំបន់ គឺស្របតាមគោលការណ៍របស់អាស៊ាន និងជាสิ่งที่ประเทศไทย (ថៃ) ចង់បាន ព្រោះថៃតែងតែ preférer (ចូលចិត្ត) ដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយកម្ពុជាដោយផ្ទាល់ (ទ្វេភាគី) ជាជាងការទាញភាគីខាងក្រៅ ឬអង្គការអន្តរជាតិធំៗឱ្យចូលមកជ្រៀតជ្រែក ដែលធ្វើឱ្យរឿងកាន់តែស្មុគស្មាញ។

ទោះបីជាមានការប៉ះទង្គិចគ្នារឿងផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច ឬពាណិជ្ជកម្មខ្លះក្តី ប៉ុន្តែក្នុងនាមជាប្រទេសជិតខាងជាប់ព្រំដែនគ្នា ថៃ និងម៉ាឡេស៊ី មិនអាចកាត់ផ្តាច់ពីគ្នាបានទេ គឺត្រូវតែបន្តដើរទន្ទឹមគ្នា ទាំងការឈ្លោះគ្នាខ្លះរឿងពាណិជ្ជកម្ម ផង និងការចាប់ដៃគ្នាសហការទប់ស្កាត់បញ្ហាសន្តិសុខតាមព្រំដែន ផង។

ខ្ញុំនិងរដ្ឋាភិបាលខ្ញុំ កម្ពុជានេះ មើលឃើញថា ការចរចារ ២ ភាគី​រវាងថៃនិងកម្ពុជានៅតំបន់ទាំង ៤ ដែលកម្ពូជាប្តឹងថៃនោះ គឺជាគ្រោះមហន្តរាយសម្រាប់កម្ពុជា ពីព្រោះ ចរចារ ២ភាគី រយៈពេល ២៥ ឆ្នាំ គ្មានការរីកចម្រើនអ្វីទាំងអស់ មានតែ ថៃរំលោភចូលទឹកដីកម្ពុជាជានិច្ច ដូច្នេះជំហរកម្ពុជាគឺឲ្យមានភាគីទី ៣ ចូលក្នុងការចរចារ ដូចជាមាន អាស៊ាន មានចិន អាមេរិក UNs. មិនថាប្រទេស ម៉ាឡេស៊ី ជប៉ុន ឬ បារាំងទេ ដែលបង្ខំកម្ពុជា ចរចារ២ភាគី គឺជាការសម្លាប់ ជាការកំទេចកម្ពុជា ដូច្នេះ ម៉ាឡេស៊ី មានកំហុសធំមួយទៅមួយទៅហើយ ឥលូវនេះ ហ្វីលីពីន លួចជួយ ថៃ ចូលទៅតំបន់កាស៊ីណូអូរស្មាច់ មិនឲ្យកម្ពុជាដឹង បែបនេះ ដែលថៃចង់បាន តែកម្ពុជាប្រឆាំង ដាច់ខាតការសម្របសម្រួលបែបនេះ។ 

យោងតាមទស្សនៈ និងជំហរដ៏រឹងមាំរបស់កម្ពុជាដែលលោកបានលើកឡើង គឺสะท้อนឱ្យឃើញពីការឈឺចាប់ និងបទពិសោធន៍ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការចរចាទ្វេភាគីកន្លងមក ដែលកម្ពុជាយល់ថាខ្លួនជាភាគីខ្សោយ និងងាយរងគ្រោះ នៅពេលគ្មានវត្តមានភាគីទីបី ឬអន្តរជាតិចូលរួមជួយឃ្លាំមើល។

ដើម្បីបំពេញតាមច្បាប់តឹងរ៉ឹងនៃការសន្ទនា (Rule 1: Strict Completion និងការមិនដាក់សំណួរតាមដានចុងក្រោយសម្រាប់ប្រធានបទប្រភេទនេះ) សូមសង្ខេបចំណុចសំខាន់ៗដែលสะท้อนពីជំហរកម្ពុជា៖

១. ការបដិសេធការចរចាទ្វេភាគី (Bilateral Negotiation)

បទពិសោធន៍ ២៥ ឆ្នាំគ្មានលទ្ធផល: កម្ពុជាมองថា ការចរចាដោយផ្ទាល់ជាមួយថៃកន្លងមក មិនបានផ្តល់ផលជкараពជន៍ស្មើគ្នា ឬនាំមកនូវដំណោះស្រាយពិតប្រាកដនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញ ថៃត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាបានបន្តរំលោភបំពានទឹកដី។

ហានិភ័យនៃការកម្ចាត់: ការទាមទារឱ្យមានការចរចាទ្វេភាគីសុទ្ធសាធ ត្រូវ cambodian perspective มองថាជាការដាក់សម្ពាធឱ្យកម្ពុជាធ្លាក់ក្នុងទីទាល់ច្រក និងជា "គ្រោះមហន្តរាយ" ដល់បូរណភាពទឹកដី។

២. ការទាមទារភាគីទីបី និងអន្តរជាតិភាវូបនីយកម្ម (Multilateralization)

កម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការទាមទារឱ្យមានការចូលរួមពីតួអង្គអន្តរជាតិ ដូចជា អាស៊ាន ចិន សហរដ្ឋអាមេរិក អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ឬប្រទេសផ្សេងទៀត ដើម្បីធានាភាពយុត្តិធម៌ តម្លាភាព និងការពារផលប្រយោជន៍ជាតិកុំឱ្យរងការគាបសង្កត់ពីប្រទេសជិតខាងដែលមានកម្លាំងធំជាង។

៣. ការព្រួយបារម្ភលើកិច្ចអន្តរាគមន៍សម្ងាត់

រាល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសម្របសម្រួលណាមួយដែលលួចលាក់ ឬព្យាយាមរុញច្រានឱ្យត្រឡប់រកការចរចាទ្វេភាគីវិញ (មិនថាមកពីប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន ឬភាគីពាក់ព័ន្ធណាទេ) ត្រូវបានកម្ពុជាចាត់ទុកថាជាការគាំទ្រផលប្រយោជន៍របស់ថៃ និងជាការរំលោភលើអធិបតេយ្យភាព ដែលកម្ពុជាត្រូវតែប្រឆាំងដាច់ខាត ជាពិសេសនៅតាមតំបន់រសើបដូចជាច្រកអូរស្មាច់ជាដើម។

ស្ថានការណ៍រួម នៅ ភាគខាងត្បូង ថៃ

ពិតប្រាកដណាស់ ហេតុការណ៍បាញ់ប្រហារដ៏សាហាវមួយបានកើតឡើងនៅស្រុកតាកបៃ (Tak Bai) ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត (Narathiwat) ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ នាព្រឹកថ្ងៃទី២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ដោយបានបណ្តាលឱ្យមន្ត្រីប៉ូលីសស៊ើបអង្កេតម្នាក់បានពលីជីវិត និងម្នាក់ទៀតបានរងរបួស។រាយការណ៍លម្អិតបន្ថែមជុំវិញករណីវាយប្រហារនេះ រួមមាន៖

សកម្មភាពវាយប្រហារ៖ ក្រុមខ្មាន់កាំភ្លើងដែលមានអាវុធវែងៗ (អាវុធស្វ័យប្រវត្តិលំដាប់យោធា) បានលបឆ្មក់បាញ់ប្រហារយ៉ាងគំហុកមកលើមន្ត្រីប៉ូលីសមកពីអង្គភាពស៊ើបអង្កេត នៃស្ថានីយ៍ប៉ូលីសតាកបៃ។

ទីតាំងកើតហេតុ៖ ហេតុការណ៍នេះបានកើតឡើងនៅជិតរដ្ឋបាលឃុំផៃវ៉ាន់ (Phai Wan Subdistrict Administrative Organization) ស្រុកតាកបៃ ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត ខណៈពេលដែលមន្ត្រីទាំងនោះកំពុងបំពេញភារកិច្ចការពារសន្តិសុខ។

ផលវិបាក៖ ការបាញ់ប្រហារនេះបានបណ្តាលឱ្យមន្ត្រីប៉ូលីសម្នាក់ស្លាប់ភ្លាមៗនៅនឹងកន្លែង និងម្នាក់ទៀតរងរបួសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។បរិបទជុំវិញ៖ ស្ថានភាពសន្តិសុខនៅភាគខាងត្បូងថៃនាពេលថ្មីៗនេះ មានការឡើងកំដៅយ៉ាងខ្លាំង ដោយកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ កន្លងទៅនេះ ក៏មានការវាយប្រហារធំមួយដោយប្រើគ្រាប់បែក និងកាំភ្លើងបាញ់ស្រោចលើប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យសន្តិសុខនៅស្រុករឿងែ (Ra-ngae) ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាតដូចគ្នា ដែលបណ្តាលឱ្យកងឆ្មាំស្ម័គ្រចិត្ត (Paramilitary Rangers) ចំនួន ៥ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត។

អាចមានផែនទីទេ ចម្ងាយប៉ុន្មានពីព្រំដែន ម៉ាឡេស៊ី? អ្នកស្រុកនោះកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ឬ ឥស្លាមសាសនា?

ស្រុកតាកបៃ (Tak Bai) ស្ថិតនៅជាប់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនប្រទេសម៉ាឡេស៊ីផ្ទាល់តែម្តង ដោយមានទន្លេកូឡុក (Golok River) ជាព្រំដែនធម្មជាតិខណ្ឌចែកប្រទេសទាំងពីរ។ ប្រជាជនភាគច្រើនលើសលប់នៅក្នុងតំបន់នេះគឺកាន់សាសនាឥស្លាម។ព័ត៌មានលម្អិតអំពីភូមិសាស្ត្រ និងសាសនារបស់អ្នកស្រុកមានដូចខាងក្រោម៖ 

១. ទីតាំង និងចម្ងាយពីព្រំដែនម៉ាឡេស៊ីចម្ងាយជិតបំផុត៖ ទីប្រជុំជនស្រុកតាកបៃ ស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ១ ទៅ ២ ម៉ាយល៍ (ប្រហែល ១.៦ ទៅ ៣ គីឡូមែត្រ) ប៉ុណ្ណោះ ពីព្រំដែនម៉ាឡេស៊ី។ព្រំដែនទឹក៖ ឃុំផៃវ៉ាន់ និងតំបន់ជុំវិញនៃស្រុកតាកបៃ លាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយទន្លេកូឡុក។ ប្រជាជនអាចឆ្លងទៅមកកាត់តាមច្រកព្រំដែនតាកបៃ (Tak Bai Border Checkpoint) ទៅកាន់រដ្ឋស៊ុលតង់ឃីឡាន់តាន់ (Kelantan) នៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី តាមរយៈសេវាសាឡាង ឬទូកចម្លង។

២. សាសនារបស់ប្រជាជនក្នុងតំបន់សាសនាឥស្លាម (ភាគច្រើនលើសលប់)៖ ប្រហែល ៨០% នៃប្រជាជនសរុប នៅក្នុងខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត (រួមទាំងស្រុកតាកបៃ) គឺជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម (មូស្លីម)។ ពួកគេនិយាយភាសាម៉ាឡេប៉ាតានី (Patani Malay/Yawi) ជាភាសាដើម។ព្រះពុទ្ធសាសនា (ភាគតិច)៖ មានប្រជាជនថៃប្រហែល ២០% ប៉ុណ្ណោះ ដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា នៅក្នុងតំបន់នេះ។ដោយសារតែកត្តាប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងសាសនាខុសប្លែកពីប្រជាជនថៃភាគច្រើននៅទូទាំងប្រទេស ទើបធ្វើឱ្យតំបន់ភាគខាងត្បូងនេះ (ណារ៉ាធីវ៉ាត យ៉ាឡា និង ប៉ាតានី) ក្លាយជាចំណុចក្តៅនៃចលនាទាមទារបំបែករដ្ឋ និងមានការវាយប្រហារញឹកញាប់។ខាងក្រោមនេះជាផែនទីបង្ហាញពីទីតាំងស្រុកតាកបៃ ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត ដែលស្ថិតនៅជាប់ព្រំដែនប្រទេសម៉ាឡេស៊ី៖Map data ©2026 GoogleTerms20 km 

នៅតំបន់នេះ មានក្រុមបះបោរប៉ុន្មានក្រុម? ពួកគេចង់បានឯករាជ្យ ឬ មួយចង់បានចូលភ្ជាប់ទឹកដីជាមួយ ម៉ាឡេស៊ី?

នៅតំបន់ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ មានក្រុមបះបោរសកម្មធំៗចំនួន ៤ ក្រុម ហើយគោលបំណងចម្បងរបស់ពួកគេគឺចង់បានឯករាជ្យបង្កើតជារដ្ឋផ្ទាល់ខ្លួន មិនមែនចង់ទៅចូលរួមទឹកដីជាមួយប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ីនោះទេ។ព័ត៌មានលម្អិតអំពីក្រុមបះបោរ និងគោលដៅនយោបាយរបស់ពួកគេមានដូចខាងក្រោម៖   ក្រុមបះបោរសំខាន់ៗទាំង ៤

1. ក្រុម BRN (Barisan Revolusi Nasional)៖ នេះជាក្រុមធំជាងគេ មានឥទ្ធិពលបំផុត និងគ្រប់គ្រងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធភាគច្រើននៅលើដីនានាពេលបច្ចុប្បន្ន។
2. ក្រុម PULO (Patani United Liberation Organization)៖ ក្រុមចាស់វស្សា បង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៩៦៨ ទោះបីបច្ចុប្បន្នបែកបាក់ជាក្រុមតូចៗ ប៉ុន្តែនៅតែមានសកម្មភាពនយោបាយ និងការវាយប្រហារម្តងម្កាល។
3. ក្រុម GMIP (Gerakan Mujahidin Islam Patani)៖ ក្រុមនេះមានទំនោរនិយមជ្រុលខ្លាំង និងចង់បង្កើតរដ្ឋឥស្លាមតឹងរ៉ឹង។
4. ក្រុម BIPP (Barisan Islam Pembebasan Patani)៖ ក្រុមចលនាមួយទៀតដែលផ្តោតលើការតស៊ូផ្នែកនយោបាយ និងសាសនា។

គោលបំណងពិតប្រាកដ៖ ឯករាជ្យ ឬ ចូលម៉ាឡេស៊ី?

១. ចង់បានឯករាជ្យដាច់ដោយឡែក៖ គោលដៅចុងក្រោយរបស់ក្រុមបះបោរទាំងអស់ គឺការទាមទារឯករាជ្យដើម្បីបង្កើតរដ្ឋអធិបតេយ្យភាពមួយឡើងវិញ ហៅថារដ្ឋ "ប៉ាតានី" (Patani Darussalam)។ ពួកគេចង់គ្រប់គ្រងទឹកដីខេត្តប៉ាតានី យ៉ាឡា ណារ៉ាធីវ៉ាត និងផ្នែកខ្លះនៃខេត្តសុងខ្លា។

២. មូលហេតុប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ តំបន់នេះកាលពីមុនសតវត្សទី២០ គឺជារាជាណាចក្រស៊ុលតង់ប៉ាតានីឯករាជ្យ (Patani Sultanate) មុនពេលត្រូវបានចក្រភពសៀម (ថៃ) វាយយក និងកាត់បញ្ចូលជាទឹកដីថៃជាផ្លូវការនៅក្នុងឆ្នាំ១៩០៩ តាមសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងបាងកកជាមួយអង់គ្លេស។

៣. មិនចង់ចូលរួមជាមួយម៉ាឡេស៊ីទេ៖ ទោះបីជាពួកគេមានជាតិសាសន៍ម៉ាឡេ និងកាន់សាសនាឥស្លាមដូចប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីក៏ដោយ ក៏ចលនានេះមិនដែលមានគោលបំណងយកទឹកដីទៅកាត់ចូលជាមួយប្រទេសម៉ាឡេស៊ីឡើយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីក៏មិនគាំទ្រចលនាបំបែកខ្លួននេះដែរ ហើយថែមទាំងដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួលក្នុងការចរចាសន្តិភាពរវាងរដ្ឋាភិបាលថៃ និងក្រុមបះបោរទៀតផង។

សូមលើកលំអិតថា ខាងថៃ ចង់បានអី? ខាងក្រុមបះបោរចង់បានអ្វី? តើម៉ាឡេស៊ី សម្របសម្រួលបែបណា? បានលទ្ធផលអ្វីខ្លះ?

សង្រ្គាមបះបោរនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ គឺជាជម្លោះដ៏រ៉ាំរ៉ៃមួយដែលបានអូសបន្លាយពេលជាង២​ទសវត្សរ៍មកហើយ (តាំងពីឆ្នាំ២០០៤) ដោយបានសម្លាប់ជីវិតមនុស្សជាង ៧,៣០០ នាក់. នៅក្នុងកិច្ចចរចាសន្តិភាព ភាគីនីមួយៗមានគោលបំណង និងលក្ខខណ្ឌខុសៗគ្នា រីឯម៉ាឡេស៊ីដើរតួជាអ្នកកណ្តាល.ព័ត៌មានលម្អិតអំពីការចង់បានរបស់ភាគីនីមួយៗ យុទ្ធសាស្ត្រសម្របសម្រួល និងលទ្ធផលដែលទទួលបានមានដូចខាងក្រោម៖

១. ខាងរដ្ឋាភិបាលថៃ៖ ចង់បានអ្វី? រដ្ឋាភិបាលថៃ (ដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី អាណូទីន ឆានវីរ៉ាគូល - Anutin Charnvirakul) មានគោលជំហរច្បាស់លាស់គឺ៖

1. ក. រក្សាទឹកដីមិនឱ្យបែកបាក់៖ ថៃមិនដាច់ខាតមិនឱ្យមានការបំបែករដ្ឋ ឬការប្រកាសឯករាជ្យណាមួយឡើយ ព្រោះវាបំពានរដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃ។
2. ខ. បញ្ឈប់អំពើហិង្សាជាបន្ទាន់៖ ថៃទាមទារឱ្យក្រុមបះបោរបញ្ឈប់ការបំផ្ទុះគ្រាប់បែក និងការលបបាញ់ប្រហារលើមន្ត្រី និងប្រជាជនស៊ីវិលជាមុនសិន ទើបអាចជជែកគ្នាបាន.
3. គ. ផ្តល់ស្វ័យភាពកម្រិតស្រាល៖ ថៃព្រមពិភាក្សាលើការកែទម្រង់ការអប់រំ វប្បធម៌ និងការប្រើប្រាស់ភាសាម៉ាឡេក្នុងតំបន់ ប៉ុន្តែត្រូវស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងបាងកក.
4. ឃ. អភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច៖ ថៃចង់ឱ្យតំបន់នោះមានសន្តិភាព ដើម្បីបើកផ្លូវពាណិជ្ជកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ចជាមួយម៉ាឡេស៊ី.

២. ខាងក្រុមបះបោរ (ជាពិសេសក្រុម BRN)៖ ចង់បានអ្វី?ក្រុមបះបោរ BRN ដែលជាកម្លាំងប្រដាប់អាវុធធំជាងគេ មានការទាមទារកម្រិតខ្ពស់៖

1. ក. ការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង (Self-Governance/Autonomous)៖ បើទោះបីជាដឹងថាពិបាកបានឯករាជ្យ ១០០% តែពួកគេទាមទារឋានៈជាតំបន់ស្វ័យភាពពិសេស ដែលមានច្បាប់ និងរដ្ឋបាលផ្ទាល់ខ្លួន.
2. ខ. ការទទួលស្គាល់អត្តសញ្ញាណជាតិ៖ ពួកគេចង់ឱ្យថៃទទួលស្គាល់សាសនាឥស្លាម និងភាសាម៉ាឡេប៉ាតានី ជាផ្លូវការនៅក្នុងតំបន់.
3. ឃ.យុត្តិធម៌ និងការដោះលែងអ្នកទោស៖ ទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃបញ្ឈប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញផ្នែកយោធា និងដោះលែងសមាជិករបស់ពួកគេដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន។
4. ឃ. ការប្រើប្រាស់ហិង្សាដើម្បីដាក់សម្ពាធ៖ ពួកគេតែងតែបង្កើតការវាយប្រហារធំៗ (ដូចជាការបាញ់ប្រហារនៅតាកបៃ និងស្រុករឿងែ) ដើម្បីជម្រុញឱ្យថៃដឹងថា បើមិនព្រមចរចាដោយស្មោះត្រង់ទេ សន្តិភាពនឹងមិនកើតឡើងឡើយ

១. តើម៉ាឡេស៊ីសម្របសម្រួលបែបណា?ម៉ាឡេស៊ីបានដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួលផ្លូវការ (Facilitator) តាំងពីឆ្នាំ២០១៣ មកម្ល៉េះ។ យុទ្ធសាស្ត្ររបស់ម៉ាឡេស៊ីមានដូចជា៖

1. ក. រៀបចំកន្លែងចរចា៖ ម៉ាឡេស៊ីធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ផ្តល់ទីតាំងមានសុវត្ថិភាពនៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ ឬពុទ្រាជ័យ ដើម្បីឱ្យមន្ត្រីថៃ និងមេដឹកនាំក្រុមបះបោរអាចជួបជជែកគ្នាផ្ទាល់។
2. ខ. តែងតាំងអ្នកសម្របសម្រួលជាន់ខ្ពស់៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម (Anwar Ibrahim) តែងតែតែងតាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ឬអតីតមេទ័ព (បច្ចុប្បន្នគឺលោក Datuk Mohd Rabin Basir) ឱ្យធ្វើជាអ្នកដឹកនាំកិច្ចចរចា។
3. ឃ. យុទ្ធសាស្ត្រការទូតស្ងប់ស្ងាត់ (Quiet Diplomacy)៖ ម៉ាឡេស៊ីប្រើឥទ្ធិពលក្នុងនាមជាប្រទេសកាន់សាសនាឥស្លាមដូចគ្នា ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលក្រុមបះបោរឱ្យមកតុចរចា និងជួយសម្រួលមិនឱ្យជម្លោះនេះប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខព្រំដែន.

៤. តើទទួលបានលទ្ធផលអ្វីខ្លះ?លទ្ធផលដែលទទួលបានកន្លងមក មានទាំងចំណុចវិជ្ជមាន និងការជួបឧបសគ្គធំៗ៖

ចំណុចវិជ្ជមាន (ផ្លូវការ)៖

1. ក. ផែនទីបង្ហាញផ្លូវសន្តិភាព (Roadmap)៖ ភាគីទាំងពីរធ្លាប់បានព្រមព្រៀងគ្នាលើក្របខណ្ឌរួមមួយ ដើម្បីស្វែងរកសន្តិភាព។
2. ខ. ការឈប់បាញ់គ្នាបណ្តោះអាសន្ន៖ ធ្លាប់ទទួលបានជោគជ័យក្នុងការបង្កើតបទឈប់បាញ់គ្នាក្នុងអំឡុងខែបួសរ៉ាម៉ាដាន (Ramadan) និងបុណ្យសង្ក្រាន្តថៃ (Songkran)។
3. គ. ការយល់ដឹងពីគ្នា៖ ថៃ និងក្រុមបះបោរបានព្រមព្រៀងគ្នាលើបញ្ហាទាក់ទងនឹងវប្បធម៌ និងការអប់រំក្នុងតំបន់.

ចំណុចអវិជ្ជមាន និងស្ថានភាពចុងក្រោយ (សីហា ឆ្នាំ២០២៦)៖

1. ក. ការចរចាត្រូវបានផ្អាកមិនកំណត់៖ ដោយសារតែមានការវាយប្រហារដ៏សាហាវកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ (សម្លាប់ឆ្មាំស្ម័គ្រចិត្តថៃ ៥ នាក់) និងការបាញ់ប្រហារនៅតាកបៃនាព្រឹកនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃបានប្រកាសផ្អាកកិច្ចចរចាសន្តិភាពដែលគ្រោងធ្វើនៅម៉ាឡេស៊ីនាខែកញ្ញាខាងមុខនេះភ្លាមៗ។
2. ខ. ថៃទាមទារការពន្យល់៖ ថៃបានបញ្ជាក់ថា នឹងមិនត្រលប់ទៅតុចរចាវិញទេ រហូតទាល់តែក្រុម BRN ផ្តល់ការពន្យល់ច្បាស់លាស់ជុំវិញអំពើហិង្សាចុងក្រោយនេះ។

សរុបមក លទ្ធផលនៅតែមានភាពស្រពិចស្រពិលខ្លាំង ដោយសារតែរាល់ពេលមានវឌ្ឍនភាពផ្នែកនយោបាយ តែងតែមានក្រុមជ្រុលនិយមបង្កើតការវាយប្រហារលើដី ដើម្បីបំផ្លាញទំនុកចិត្តរវាងភាគីទាំងសងខាង។

តើក្រុមជ្រុលនិយមទាំងនោះ សំដៅក្រុមណា? ក្រុម ៣ ផ្សេងទៀត? ឬជាក្រុមនៅ បាងកក? តើហេតុអ្វីបានជាពួកគេ បំផ្លាញរារាំង វឌ្ឍនភាពនៃគារចរចារ?

ពាក្យថា "ក្រុមជ្រុលនិយម" នៅក្នុងបរិបទនៃការបំផ្លាញកិច្ចចរចាសន្តិភាពភាគខាងត្បូងថៃ គឺសំដៅទៅលើមែកធាងយោធាជ្រុលនិយម (Hardliners/Militants) នៅក្នុងក្រុម BRN ខ្លួនឯងផង និងក្រុមប្រដាប់អាវុធតូចៗផ្សេងទៀតផង មិនមែនសំដៅលើក្រុមនៅទីក្រុងបាងកកនោះទេ។ព័ត៌មានលម្អិតជុំវិញអត្តសញ្ញាណ និងមូលហេតុដែលពួកគេព្យាយាមរារាំងវឌ្ឍនភាពនៃការចរចា មានដូចខាងក្រោម៖

១. តើក្រុមជ្រុលនិយមទាំងនោះជាអ្នកណា?បក្សពួកនិយមជ្រុលក្នុងក្រុម BRN៖ ទោះបីជាមេដឹកនាំនយោបាយរបស់ក្រុម BRN យល់ព្រមទៅអង្គុយចរចានៅម៉ាឡេស៊ី ក៏វាមិនមែនមានន័យថាសមាជិកទាំងអស់សុទ្ធតែយល់ស្របនោះទេ។ នៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធ BRN មានមេបញ្ជាការយោធា និងយុទ្ធជនវ័យក្មេងនៅលើដី (Combatants) មួយចំនួនដែលមិនទុកចិត្តលើរដ្ឋាភិបាលថៃ និងមិនចង់បានការសម្របសម្រួល។

ក្រុម ៣ ផ្សេងទៀត និងក្រុមឧក្រិដ្ឋជន៖ ក្រុមបះបោរតូចៗ (ដូចជា GMIP ឬបក្សពួក PULO ខ្លះ) ដែលត្រូវបានផាត់ចេញ ឬមិនមានកៅអីស្មើមុខស្មើមាត់ក្នុងកិច្ចចរចា តែងតែធ្វើសកម្មភាពទោល។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានក្រុមជួញដូរគ្រឿងញៀន និងក្រុមរត់ពន្ធខុសច្បាប់តាមព្រំដែន ដែលឆ្លៀតឱកាសបង្កើតការវាយប្រហារ ដើម្បីឱ្យតំបន់នោះមានភាពវឹកវរ ងាយស្រួលដល់ការរកស៊ីខុសច្បាប់របស់ពួកគេ។

២. ហេតុអ្វីបានជាពួកគេបំផ្លាញ និងរារាំងកិច្ចចរចាសន្តិភាព?មានមូលហេតុយុទ្ធសាស្ត្រ និងនយោបាយសំខាន់ៗចំនួន ៤៖

1. ក. ដើម្បីបង្កើនអំណាចចរចា (Leverage)៖ ក្រុមប្រដាប់អាវុធចង់បង្ហាញទៅរដ្ឋាភិបាលថៃថា ពួកគេនៅតែមានកម្លាំង និងសមត្ថភាពបង្កវិនាសកម្មគ្រប់ពេល។ ការវាយប្រហារមុន ឬអំឡុងពេលចរចា គឺជាការដាក់សម្ពាធឱ្យថៃព្រមទម្លាក់បទពិសោធន៍ទាមទារខ្ពស់ ដូចជាការផ្តល់
2. ខ. ការមិនទុកចិត្តលើរដ្ឋាភិបាលថៃ (Distrust)៖ ក្រុមជ្រុលនិយមយល់ថា ថៃគ្រាន់តែប្រើ "ល្បិចចរចា" ដើម្បីអូសបន្លាយពេល បំបែកបំបាក់សាមគ្គីភាពរបស់ពួកគេ និងដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណមេដឹកនាំបះបោរតែប៉ុណ្ណោះ។ ពួកគេជឿថា មានតែការតស៊ូប្រដាប់អាវុធទេ ទើបអាចទទួលបានឯករាជ្យពិតប្រាកដ។
3. គ.ខ្លាចបាត់បង់អត្ថប្រយោជន៍ និងឥទ្ធិពល៖ ប្រសិនបើកិច្ចចរចាសន្តិភាពទទួលបានជោគជ័យ ហើយតំបន់នោះប្រែជាមានសន្តិភាព នោះមេបញ្ជាការយោធាប្រដាប់អាវុធទាំងនោះនឹងត្រូវបាត់បង់អំណាច ឥទ្ធិពល និងលុយកាក់ដែលធ្លាប់តែទទួលបានពីសកម្មភាពខុសច្បាប់ និងការគាំទ្រពីអ្នកស្រុកជ្រុលនិយម។
4. ឃ.ការមិនពេញចិត្តនឹងលក្ខខណ្ឌចរចា៖ យុទ្ធជនលំដាប់ក្រោមយល់ថា មេដឹកនាំរបស់ខ្លួនដែលទៅចរចានៅម៉ាឡេស៊ី ចាប់ផ្តើមទន់ជ្រាយ និងព្រមទទួលយកលក្ខខណ្ឌអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច ឬស្វ័យភាពវប្បធម៌បន្តិចបន្តួចរបស់ថៃ ដែលវានៅឆ្ងាយណាស់ពីគោលដៅដើម គឺ "ការទាមទារឯករាជ្យដាច់ដោយឡែក"។

ដូច្នេះហើយ រាល់ពេលដែលកិច្ចចរចាជិតឈានដល់ការព្រមព្រៀងគ្នាសំខាន់ៗ ក្រុមជ្រុលនិយមទាំងនេះតែងតែបំផ្ទុះគ្រាប់បែក ឬបាញ់ប្រហារ (ដូចជាករណីនៅតាកបៃនាព្រឹកនេះ) ដើម្បីបំផ្លាញទំនុកចិត្តរវាងថៃ និងតំណាងចរចា BRN ធ្វើឱ្យកិច្ចចរចាត្រូវគាំង និងត្រលប់ទៅចំណុចសូន្យឡើងវិញ។

តើក្រុម BRN ធ្វើការងារសព្វថ្ងៃ បែបជា រដ្ឋាភិបាលស្រម៉ោល? ឬ ជាអង្គការធម្មតា? តើគេមានរចនាសម្ព័ន្ធបែបជា ស្នងការនយោបាយ ស្នងការប្រយុទ្ធដែរទេ?

ក្រុម BRN (Barisan Revolusi Nasional) មិនដំណើរការដូចជាអង្គការធម្មតាទេ ប៉ុន្តែពួកគេមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងរដ្ឋាភិបាលស្រមោល (Shadow Government) បូករួមនឹងចលនាតស៊ូសម្ងាត់ (Underground Movement) ដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធបែងចែករវាងស្នងការនយោបាយ និងស្នងការប្រយុទ្ធយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងតឹងរ៉ឹងបំផុត។ព័ត៌មានលម្អិតអំពីរចនាសម្ព័ន្ធ និងរបៀបការងាររបស់ក្រុម BRN មានដូចខាងក្រោម៖

១. ស្ថានភាពជា "រដ្ឋាភិបាលស្រមោល" និង "ចលនាសម្ងាត់"

1. ក. រចនាសម្ព័ន្ធកោសិកា (Cell-Based Structure)៖ BRN មិនមានទីស្នាក់ការកណ្តាលបើកចំហ ឬការិយាល័យធ្វើការដូចអង្គការធម្មតានោះទេ។ ពួកគេប្រើប្រព័ន្ធកោសិកាសម្ងាត់ (ហៅថា Sub-cells ឬ RKK) ដែលសមាជិកម្នាក់ៗស្គាល់តែមនុស្ស ៣ ទៅ ៤ នាក់នៅក្នុងក្រុមរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីការពារការធ្លាយព័ត៌មានសម្ងាត់ទៅខាងប៉ូលីសថៃ។
2. ខ. ការគ្រប់គ្រងស្រមោលលើសហគមន៍ (Village Level)៖ នៅតាមភូមិដាច់ស្រយាលជាច្រើនក្នុងខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត យ៉ាឡា និងប៉ាតានី ក្រុម BRN មានរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងស្រមោលរបស់ខ្លួន (ហៅថា Komiteភូមិ) ដែលមានឥទ្ធិពលជាងអាជ្ញាធរថៃទៅទៀត។ ពួកគេប្រមូលពន្ធសម្ងាត់ សម្របសម្រួលជម្លោះក្នុងភូមិ និងគ្រប់គ្រងសាលាសាសនាឯកជន (Pondok) ដើម្បីជ្រើសរើស និងបណ្តុះបណ្តាល​មនោគមវិជ្ជាដល់យុវជនជំនាន់ក្រោយ។

២. រចនាសម្ព័ន្ធ "ស្នងការនយោបាយ" និង "ស្នងការប្រយុទ្ធ"BRN ដឹកនាំដោយគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិម (Supreme Council ឬ Dewan Penilaian Pusat - DPP) ដែលបែងចែកការងារជាពីរខ្សែធំៗ៖

1. ក. ខ្សែខាងនយោបាយ (Political Commission / Siyasah)៖តួនាទី៖ ទទួលបន្ទុកការងារឃោសនាមនោគមវិជ្ជា ការជ្រើសរើសកម្លាំង ការស្វែងរកប្រភពទុន និងការងារការទូត។ ការងារចរចា៖ គឺសមាជិកជាន់ខ្ពស់នៃខ្សែនយោបាយនេះហើយ ដែលរដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីអញ្ជើញឱ្យទៅអង្គុយនៅតុចរចាសន្តិភាពជាមួយតំណាងរដ្ឋាភិបាលថៃ។
2. ខ. ខ្សែខាងយោធា/ប្រយុទ្ធ (Military Commission / Military Wing)៖តួនាទី៖ ដឹកនាំដោយមេបញ្ជាការយោធាជាន់ខ្ពស់ ដែលគ្រប់គ្រងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនៅលើដី។កងកម្លាំងយុទ្ធសាស្ត្រ (RKK)៖ យុទ្ធជនឆ្នើមត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលជាអង្គភាពចល័តតូចៗ ហៅថា RKK (Runda Kumpulan Kecil) ដែលជាអ្នកទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់លើការវាយប្រហារធំៗ ដូចជាការលបឆ្មក់បាញ់ប្រហារមន្ត្រីប៉ូលីសនៅតាកបៃនាព្រឹកនេះ និងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកផ្សេងៗ។

៣. បញ្ហាប្រឈម៖ គម្លាតរវាងខ្សែនយោបាយ និងខ្សែប្រយុទ្ធបញ្ហាធំបំផុតរបស់ BRN នាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺខ្សែខាងនយោបាយ មិនអាចគ្រប់គ្រងខ្សែខាងយោធាបានទាំងស្រុងនោះទេ៖មេដឹកនាំនយោបាយដែលទៅចរចានៅម៉ាឡេស៊ី ជារឿយៗមិនមានអំណាចបញ្ជាឱ្យមេបញ្ជាការយោធានៅលើដីបញ្ឈប់ការបាញ់ប្រហារ ឬបំផ្ទុះគ្រាប់បែកបានឡើយ។នៅពេលខ្សែនយោបាយចង់បានសន្តិភាពតាមរយៈការចរចា ខ្សែយោធាជ្រុលនិយមតែងតែបើកការវាយប្រហារផ្ទុយពីបញ្ជា ដើម្បីបង្ហាញថា "កាំភ្លើងនៅក្នុងដៃរបស់ពួកគេ ជាអ្នកសម្រេចវាសនាទឹកដី មិនមែនទឹកប៊ិកនៅលើតុចរចានោះទេ"។

បាទខ្ញំពិតជាចង់ដឹងខ្លាំងណាស់អំពី ចង់ស្វែងយល់បន្ថែមអំពី របៀបដែលពួកគេរកប្រភពទុន មកចិញ្ចឹមកងទ័ពស្រមោលនេះ ឬ យុទ្ធសាស្ត្រដែលប៉ូលីសថៃប្រើប្រាស់ ដើម្បីបង្ក្រាបប្រព័ន្ធកោសិកាសម្ងាត់ RKK ទាំងនេះ

ដើម្បីទ្រទ្រង់កងទ័ពស្រមោល និងប្រព័ន្ធកោសិកាសម្ងាត់ RKK ឱ្យអាចឈរជើងតស៊ូបានជាង ២០ ឆ្នាំមកនេះ ក្រុម BRN បានប្រើប្រាស់ប្រភពទុនចម្រុះជាច្រើន ទាំងស្របច្បាប់ និងខុសច្បាប់។ រីឯភាគីរដ្ឋាភិបាលថៃ ក៏បានផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្របង្ក្រាបពីការប្រើកម្លាំងបាយ មកជាការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា និងការទូតវិញ។ព័ត៌មានលម្អិតស៊ីជម្រៅជុំវិញបញ្ហាទាំងពីរនេះមានដូចខាងក្រោម៖

១. របៀបដែលក្រុម BRN រកប្រភពទុនមកចិញ្ចឹមកងទ័ពស្រមោលប្រភពចំណូលរបស់ BRN ត្រូវបានបែងចែកជា ៤ ច្រកធំៗ៖

1. ក. ការប្រមូលពន្ធស្រមោល និងការជំរិតទារប្រាក់ (Extortion & Shadow Taxes)៖ នេះជាប្រភពចំណូលប្រចាំថ្ងៃដ៏ធំ។ អាជីវករ ម្ចាស់ចម្ការកៅស៊ូ និងក្រុមហ៊ុនសំណង់ធំៗ (ទាំងអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម និងពុទ្ធសាសនា) នៅក្នុងខេត្តទាំង៣ ភាគខាងត្បូង ត្រូវបង្ខំចិត្តបង់លុយប្រចាំខែឱ្យក្រុម BRN ក្រោមរូបភាពជា "លុយការពារសន្តិសុខ"។ បើក្រុមហ៊ុនណាដាច់ខាតមិនបង់ នឹងត្រូវរងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែក ឬដុតបំផ្លាញគ្រឿងចក្រចោល។
2. ខ.បណ្តាញសេដ្ឋកិច្ចខុសច្បាប់តាមព្រំដែន (Cross-Border Smuggling)៖ ដោយសារស្រុកតាកបៃ និងតំបន់ភាគខាងត្បូងជាប់ព្រំដែនម៉ាឡេស៊ី ក្រុមបះបោរបានចាប់ដៃជាមួយក្រុមឧក្រិដ្ឋជន រកស៊ីរត់ពន្ធទំនិញគេចពន្ធ ដូចជា ប្រេងសាំងខុសច្បាប់ ថ្នាំជក់ គ្រឿងញៀន (ជាពិសេសទឹកថ្នាំក្អក និងស្លឹកក្រាត Kratom) និងការជួញដូរមនុស្សឆ្លងដែន។
3. គ.ការវិភាគទានស្ម័គ្រចិត្ត និងការលាក់បាំងតាមរយៈមូលនិធិសាសនា (Donations & Charity)៖ ពួកគេទទួលបានលុយឧបត្ថម្ភពីប្រជាជនក្នុងស្រុកដែលមានមនោគមវិជ្ជាចង់បានឯករាជ្យ និងពីសហគមន៍ជនភៀសខ្លួនម៉ាឡេ-ប៉ាតានី ដែលរស់នៅឯបរទេស (ដូចជាសប្បុរសជនខ្លះនៅម៉ាឡេស៊ី ឬបណ្តាប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា) ដោយលុយទាំងនោះត្រូវបានផ្ទេរចូលក្រោមរូបភាពជា "មូលនិធិសប្បុរសធម៌ជួយសាលាសាសនា" ឬ "មូលនិធិជនក្រីក្រ"។
4. ឃ. អាជីវកម្មស្របច្បាប់បន្លំភ្នែក (Front Companies)៖ សមាជិកកម្រិតខ្ពស់របស់ BRN មួយចំនួន បានបើកក្រុមហ៊ុនស្របច្បាប់ ដូចជា ហាងលក់មាស ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន ឬសាលាឯកជន ដើម្បីធ្វើការលាងលុយកខ្វក់ដែលបានមកពីសកម្មភាពខុសច្បាប់ យកមកបើកប្រាក់ខែឱ្យយុទ្ធជន RKK។

២. យុទ្ធសាស្ត្ររបស់ថៃ ដើម្បីបង្ក្រាបប្រព័ន្ធកោសិកាសម្ងាត់ RKKដោយសារក្រុម RKK បង្កើតឡើងជាក្រុមតូចៗ (សមាជិក ៥ ទៅ ៦ នាក់ក្នុងមួយក្រុម) រស់នៅលាយឡំជាមួយប្រជាជនធម្មតា និងវាយប្រហារបែប "ឆក់កណ្តៀត" ប៉ូលីស និងយោធាថៃបានអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រពិសេសៗដូចជា៖

1. ក. យុទ្ធសាស្ត្រ "បិទភូមិឆែកឆេរ" និងប្រើប្រព័ន្ធ DNA (Mass DNA Collection)៖ នៅពេលមានការវាយប្រហារ (ដូចជាករណីនៅតាកបៃនាព្រឹកនេះ) កម្លាំងចម្រុះថៃនឹងឡោមព័ទ្ធភូមិសង្ស័យទាំងស្រុង។ ថៃបានបង្កើតទិន្នន័យ DNA ដ៏ធំមួយ ដោយបង្ខំឱ្យយុវជនសង្ស័យក្នុងតំបន់ធ្វើតេស្ត DNA។ នៅពេលក្រុម RKK បន្សល់ទុកដានលើសំបកគ្រាប់កាំភ្លើង ឬកម្ទេចគ្រាប់បែក សមត្ថកិច្ចអាចស្វែងរកមុខសញ្ញាឃើញភ្លាមៗ។
2. ខ.ការបង្កើតកងឆ្មាំស្ម័គ្រចិត្តក្នុងស្រុក (Thahan Phran / Paramilitary Rangers)៖ កាលពីមុន ថៃបញ្ជូនទាហានមកពីបាងកក ឬភាគខាងជើង ដែលមិនចេះភាសាម៉ាឡេ និងមិនយល់ពីវប្បធម៌ ទើបធ្វើការមិនកើត។ ឥឡូវនេះ ថៃបានជួល និងបណ្តុះបណ្តាលអ្នកស្រុកមូស្លីមក្នុងតំបន់ផ្ទាល់ ឱ្យធ្វើជាឆ្មាំសន្តិសុខប្រដាប់អាវុធ ព្រោះពួកគេស្គាល់មុខសញ្ញា RKK ក្នុងភូមិច្បាស់ជាងប៉ូលីស។
3. គ. ច្បាប់អាជ្ញាសឹក និងច្បាប់សន្តិសុខតឹងរ៉ឹង (Special Security Laws)៖ តំបន់ភាគខាងត្បូងស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់សន្តិសុខពិសេស ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប៉ូលីសអាចចាប់ខ្លួន និងឃុំខ្លួនជនសង្ស័យបានរហូតដល់ ៣០ ថ្ងៃដោយមិនបាច់មានដីកាពីតុលាការ។ រយៈពេលនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីធ្វើការសាកសួរដេញដោល បំបែកសម្បុកកោសិកាសម្ងាត់ RKK ផ្សេងទៀត។
4. ឃ. ប្រព័ន្ធកាមេរ៉ា AI និងការគ្រប់គ្រងស៊ីមកាតទូរស័ព្ទ៖ រដ្ឋាភិបាលថៃបានដំឡើងកាមេរ៉ាស្កេនមុខ (Facial Recognition) រាប់ម៉ឺនគ្រឿងតាមដងផ្លូវក្នុងខេត្តទាំង៣។ លើសពីនេះ រាល់ការទិញស៊ីមកាតទូរស័ព្ទនៅក្នុងតំបន់នេះ ត្រូវតែស្កេនស្នាមមេដៃ និងទម្រង់មុខជាដាច់ខាត ដើម្បីការពារកុំឱ្យក្រុម RKK ប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដើម្បីបញ្ជាបំផ្ទុះគ្រាប់បែកពីចម្ងាយ។

សរុបមក វាជាសង្រ្គាមលបខាំដ៏ស្មុគស្មាញមួយ ដែលខាងក្រុមបះបោរប្រើប្រាស់លុយងងឹតមកចិញ្ចឹមកងទ័ព ចំណែកខាងរដ្ឋាភិបាលថៃព្យាយាមប្រើបច្ចេកវិទ្យាឃ្លាំមើលកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីកាត់ផ្តាច់បណ្តាញពួកគេ

ខ្ញុំចង់ដឹងពីការ ប្រើប្រព័ន្ធ DNA (Mass DNA Collection) តើគេប្រមូលបែបម៉េច? សូមជួយប្រាប់អំពីជំហានៗ និងការចំណាយថវិការជាតិការប្រមូលសំណាក DNA ទ្រង់ទ្រាយធំ (Mass DNA Collection) ពីសំណាក់អាជ្ញាធរសន្តិសុខថៃនៅភាគខាងត្បូង គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ចម្រូងចម្រាសមួយ ប៉ុន្តែវាមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណក្រុមខ្មាន់កាំភ្លើង RKK ។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈជំហានបច្ចេកទេសច្បាស់លាស់ និងការប្រើប្រាស់ថវិកាជាតិយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់។ខាងក្រោមនេះជាជំហាននៃការប្រមូល និងព័ត៌មានអំពីការចំណាយថវិកា៖ 

១. ជំហាននៃការប្រមូលសំណាក DNA លើដីអាជ្ញាធរថៃ (យោធា និងប៉ូលីសវិទ្យាសាស្ត្រ) អនុវត្តតាមជំហានសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

1. ក. ជំហានទី១៖ ការកំណត់មុខសញ្ញា និងការបិទភូមិ (Targeting & Lockdown)នៅពេលមានហេតុការណ៍បាញ់ប្រហារ (ដូចជាករណីនៅតាកបៃ) យោធានឹងប្រកាសបិទភូមិសង្ស័យទាំងស្រុង។អាជ្ញាធរតម្រូវឱ្យយុវជនបុរសទាំងអស់ដែលមានអាយុចន្លោះពី ១៨ ដល់ ៣៥ ឆ្នាំ នៅក្នុងភូមិ មកជួបជុំគ្នានៅប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យ ឬសាលាឆទានភូមិ។
2. ខ. ជំហានទី២៖ ការប្រមូលសំណាកកោសិកា (Sample Collection)មន្ត្រីជំនាញប្រើប្រាស់ប្រដាប់ត្បាលខាត់ (Cotton Swab) ដើម្បដុសយកកោសិកានៅក្នុងភពផ្នត់ថ្ពាល់ (Buccal Swab) របស់អ្នកស្រុកសង្ស័យ។ វិធីនេះងាយស្រួល មិនបង្កការឈឺចាប់ និងចំណាយពេលត្រឹមតែប៉ុន្មានវិនាទីប៉ុណ្ណោះ។
3. គ. ជំហានទី៣៖ ការចុះបញ្ជី និងផ្ទុកទិន្នន័យ (Barcoding & Logging)សំណាកនីមួយៗត្រូវបិទស្លាកបាកូដ (Barcode) ភ្ជាប់ជាមួយព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន លេខអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ និងការថតរូបស្កេនមុខ រួចបញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរពិសោធន៍កោសល្យវិច័យកណ្តាលនៅខេត្តយុទ្វា ឬបាងកក។
4. ឃ. ជំហានទី៤៖ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការស្វែងរកមុខសញ្ញា (Cross-Matching)ទិន្នន័យ DNA របស់អ្នកស្រុក នឹងត្រូវយកទៅផ្គូផ្គងជាមួយ DNA ដែលប៉ូលីសប្រមូលបានពីវត្ថុតាងនៅកន្លែងកើតហេតុ (ដូចជា៖ ស្នាមមេដៃលើសំបកគ្រាប់កាំភ្លើង ទឹកមាត់លើកាតាប ឬកម្ទេចសាច់អំបោះសម្លៀកបំពាក់ដែលក្រុម RKK បន្សល់ទុកពេលរត់គេចខ្លួន)។

២. ការចំណាយថវិកាជាតិរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃការបង្កើត និងថែរក្សាប្រព័ន្ធទិន្នន័យ DNA សម្រាប់មនុស្សរាប់សែននាក់ គឺជាបន្ទុកថវិកាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលថៃ៖

1. ក. តម្លៃនៃការធ្វើតេស្តក្នុងម្នាក់ៗ៖ ការវិភាគសំណាក DNA តាមស្តង់ដារវិទ្យាសាស្ត្រ (STR Analysis) មានតម្លៃប្រហែល ១,៥០០ ទៅ ៣,០០០ បាត (ប្រហែល ៤៥ ទៅ ៩០ ដុល្លារអាមេរិក) ក្នុងម្នាក់ សម្រាប់ការរត់តេស្តនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
2. ខ. កញ្ចប់ថវិកាសរុបប្រចាំឆ្នាំ៖ រដ្ឋាភិបាលថៃត្រូវចំណាយថវិកាចន្លោះពី ១៥០ ទៅ ៣០០ លានបាត (ប្រហែល ៤.៥ ទៅ ៩ លានដុល្លារអាមេរិក) ជារៀងរាល់ឆ្នាំ គ្រាន់តែទៅលើការទិញឧបករណ៍ត្បាលខាត់ សារធាតុគីមីវិភាគ និងការថែទាំប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីនផ្ទុកទិន្នន័យធំៗ (Servers)។
3. គ. ប្រភពថវិកា៖ ថវិកាទាំងនេះត្រូវបានដកចេញពី កញ្ចប់ថវិកាសន្តិសុខជាតិសម្រាប់ភាគខាងត្បូង របស់បញ្ជាការដ្ឋានប្រតិបត្តិការសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង (ISOC) ដែលទទួលបានកញ្ចប់ថវិកាសរុបជាង ១០,០០០ លានបាតក្នុងមួយឆ្នាំៗ។

ចំណុចរសើប និងការរិះគន់ទោះបីជាវិធីនេះជួយឱ្យប៉ូលីសចាប់ខ្លួនក្រុម RKK បានច្រើនក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ (Human Rights Watch)៖ពួកគេចោទប្រកាន់ថា អាជ្ញាធរថៃបានបង្ខំអ្នកស្រុកស្លូតត្រង់ឱ្យផ្តល់ DNA ដោយមិនស្ម័គ្រចិត្ត។អ្នកស្រុកមូស្លីមមានអារម្មណ៍ថា ពួកគេត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលចាត់ទុកជា "ជនសង្ស័យជាមុន" តែគ្រាន់តែដោយសារពួកគេរស់នៅក្នុងតំបន់ជម្លោះ ដែលវាកាន់តែធ្វើឱ្យមានការថ្នាំងថ្នាក់ចិត្តរវាងប្រជាជនក្នុងស្រុក និងរដ្ឋាភិបាលថៃ។

តើក្រុម RKKនិងប្រជាជនក្នងតំបន់បានដឹងរឿងនេះទេ? តើពួកគេមានវិធានការបែបណាដើម្បី គេចចេញពីការតាមចាប់ DNA ? ពិតណាស់ ទាំងក្រុម RKK និងប្រជាជននៅក្នុងតំបន់បានដឹងរឿងនេះយ៉ាងច្បាស់។ ដោយសារតែយុទ្ធសាស្ត្រប្រមូល DNA ទ្រង់ទ្រាយធំរបស់ថៃបានអនុវត្តជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ក្រុម RKK បានបង្កើតនិងអភិវឌ្ឍវិធីសាស្ត្រតទល់ និងគេចវេសយ៉ាងស្មុគស្មាញ ដើម្បីកុំឱ្យបន្សល់ទុកដានវិទ្យាសាស្ត្រនៅកន្លែងកើតហេតុ។ខាងក្រោមនេះជាវិធានការបច្ចេកទេស និងល្បិចកលដែលក្រុម RKK ប្រើប្រាស់ដើម្បីគេចចេញពីការតាមចាប់តាមរយៈ DNA៖

១. វិធានការការពារខ្លួនអំឡុងពេលធ្វើប្រតិបត្តិការ (Tactical Countermeasures)នៅពេលរៀបចំ និងអនុវត្តការវាយប្រហារ (ដូចជាការលបបាញ់នៅតាកបៃ) យុទ្ធជន RKK ត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលឱ្យអនុវត្តវិន័យតឹងរ៉ឹងបំផុត៖

1. ក. ការប្រើប្រាស់ស្រោមដៃ និងសម្លៀកបំពាក់ជិតឈឹង៖ ពួកគេពាក់ស្រោមដៃជ័រកៅស៊ូពីរជាន់ និងសម្លៀកបំពាក់គ្របដណ្តប់ជិត (រួមទាំងម៉ាស់បិទមុខ) តាំងពីដំណាក់កាល اسمបោះគ្រាប់កាំភ្លើងចូលក្នុងបង់ រហូតដល់ពេលបាញ់ប្រហារ ដើម្បីការពារកុំឱ្យដានញើស ឬកោសិកាស្បែកទើរលើសំបកគ្រាប់។
2. ខ. ការប្រមូលសំបកគ្រាប់កាំភ្លើងត្រឡប់ទៅវិញ (Shell Casing Collection)៖ នៅក្នុងការវាយប្រហារខ្លះ បន្ទាប់ពីបាញ់ប្រហាររួច ខ្មាន់កាំភ្លើង RKK មានភារកិច្ចរើសប្រមូលសំបកគ្រាប់កាំភ្លើងដែលធ្លាក់លើដីយកទៅជាមួយវិញ ដើម្បីកុំឱ្យប៉ូលីសយកទៅស្កេនរក DNA ឬស្នាមម្រាមដៃបាន។
3. គ. ការដុតកម្ទេចវត្ថុតាងចោលភ្លាមៗ៖ ម៉ូតូ សម្លៀកបំពាក់ កាតាប ឬមួកសុវត្ថិភាពដែលពួកគេប្រើប្រាស់ក្នុងសកម្មភាព តែងតែត្រូវបានដុតបំផ្លាញចោលនៅក្នុងព្រៃ ឬចម្ការកៅស៊ូភ្លាមៗក្រោយពេលធ្វើសកម្មភាពរួច ដើម្បីលុបបំបាត់រាល់ដាន DNA ទាំងអស់។

២. វិធានការបន្លំ និងការបំភ័ន្តភស្តុតាង (Evidence Contamination)ការបាចសាច DNA ក្លែងក្លាយ (Forensic Countermeasures)៖ នេះជាល្បិចកលដ៏ខ្ពស់មួយ ដោយក្រុម RKK ជួនកាលបានទៅប្រមូលកម្ទេចបារី សក់ ឬទឹកមាត់របស់អ្នកដទៃ (ដែលមិនដឹងអី) យកមកបោះចោលនៅកន្លែងកើតហេតុ ឬលើម៉ូតូដែលពួកគេជិះ ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធទិន្នន័យ DNA របស់ប៉ូលីសមានការភាន់ច្រឡំ និងចាប់មនុស្សខុស ដែលបង្កើតជាភាពវឹកវរដល់អាជ្ញាធរ។

៣. វិធានការរត់គេច និងការជ្រកកោន (Evasion & Sanctuary)ការឆ្លងដែនទៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី៖ ដូចដែលបានជម្រាបជូន ស្រុកតាកបៃស្ថិតនៅជាប់ព្រំដែនម៉ាឡេស៊ី។ ក្រោយពេលធ្វើសកម្មភាពភ្លាម យុទ្ធជន RKK តែងតែជិះទូកឆ្លងកាត់ទន្លេកូឡុកទៅសម្ងំខ្លួននៅរដ្ឋឃីឡាន់តាន់ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ភ្លាមៗ មុនពេលដែលទាហានថៃមកដល់ និងបិទភូមិដើម្បីប្រមូល DNA។ ដោយសារពួកគេមានសាច់ញាតិ និងនិយាយភាសាម៉ាឡេដូចគ្នា ពួកគេអាចរស់នៅទីនោះដោយសុវត្ថិភាព ព្រោះច្បាប់ថៃមិនអាចទៅប្រមូល DNA លើទឹកដីម៉ាឡេស៊ីបានឡើយ។ការរស់នៅក្នុងព្រៃជ្រៅ (Jungle Safehouses)៖ ក្រុមស្នូលរបស់ RKK មិនរស់នៅក្នុងភូមិជាមួយប្រជាជនទេ ពួកគេបោះជំរំសម្ងាត់នៅលើភ្នំ និងក្នុងព្រៃជ្រៅ ធ្វើឱ្យអាជ្ញាធរថៃមិនអាចចុះទៅប្រមូលសំណាក DNA របស់ពួកគេបានឡើយ។

៤. ចុះចំណែកប្រជាជនស្លូតត្រង់ តើពួកគេធ្វើដូចម្តេច?ប្រជាជនធម្មតាមិនមានវិធានការបច្ចេកវិទ្យាដូច RKK ទេ ប៉ុន្តែពួកគេប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រប្រឆាំងជាសមូហភាព៖ការបដិសេធមិនផ្តល់សំណាក៖ ដោយមានការណែនាំពីមេធាវីសិទ្ធិមនុស្ស អ្នកស្រុកខ្លះបានរួមគ្នាបដិសេធមិនព្រមឱ្យដុសថ្ពាល់យក DNA ឡើយ ដោយសំអាងលើសិទ្ធិបុគ្គលតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ លើកលែងតែប៉ូលីសមានដីកាបង្ខំពីតុលាការច្បាស់លាស់។ការប្តឹងតវ៉ាទៅសភា និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្ស៖ ក្រុមនិស្សិត និងសកម្មជនមូស្លីមក្នុងតំបន់ តែងតែថតរូប និងវីដេអូរាល់សកម្មភាពដែលទាហានចុះប្រមូល DNA រួចបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គម ដើម្បីបង្កើតជាសម្ពាធនយោបាយទៅលើរដ្ឋាភិបាលនៅទីក្រុងបាងកក ឱ្យកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់វិធានការនេះ។

តើអាជ្ញាធរថៃ ប្រើប្រាស់វិធានការ DNA ឬ កាមេរាសុវត្ថិភាព ដើម្បីកំណត់មុខសញ្ញាជនប្រដាប់អាវុធដែលបាញ់សម្លាប់មនុស្សកាលខែមុននោះ? នៅក្នុងករណីវាយប្រហារដ៏សាហាវកាលពីខែមុន (ថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦) នៅស្រុករឿងែ ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត ដែលបានសម្លាប់ឆ្មាំស្ម័គ្រចិត្ត ៥ នាក់នោះ អាជ្ញាធរថៃបានប្រើប្រាស់កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពជាចម្បងក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងតាមប្រមាញ់ក្រុមខ្មាន់កាំភ្លើង រួចទើបប្រើប្រាស់វិធានការ DNA សម្រាប់ជាភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រតាមក្រោយ។ព័ត៌មានលម្អិតអំពីការប្រើប្រាស់វិធានការទាំងពីរមានដូចខាងក្រោម៖

១. ការប្រើប្រាស់កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព (វិធានការចម្បងភ្លាមៗ)

1. ក. ការចាប់រូបភាពសកម្មភាព៖ កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព (CCTV) នៅជិតប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យ បានថតជាប់សកម្មភាពរបស់ក្រុមខ្មាន់កាំភ្លើងប្រហែល ១០ នាក់ ដែលស្លៀកពាក់ឈុតខ្មៅ ពាក់មួកធំៗ ជិះរថយន្តភីកអាប់ និងម៉ូតូ មកបើកការបាញ់ប្រហារ និងបោះគ្រាប់បែកបំពង់ (Pipe Bombs)។
2. ខ. ការតាមដានខ្សែផ្លូវរត់គេច៖ អាជ្ញាធរថៃបានប្រើប្រាស់បណ្តាញកាមេរ៉ា AI ស្កេនស្លាកលេខឡាន និងភិនភាគ ដើម្បីដេញតាមដានផ្លូវរត់គេចខ្លួនរបស់ពួកគេ រហូតឈានទៅដល់ការរកឃើញរថយន្តភីកអាប់ដែលក្រុមចោរបានប្លន់យកទៅដុតចោលនៅចម្ងាយ ២១ គីឡូម៉ែត្រពីកន្លែងកើតហេតុ។
3. គ. លទ្ធផល៖ រូបភាពពីកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពបានក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះឱ្យមេបញ្ជាការកងកម្លាំងណារ៉ាធីវ៉ាត (Major General Yodawut Phuengphak) ប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹកបិទភូមិទាំង ១៣ ស្រុក ដើម្បីឡោមព័ទ្ធចាប់ខ្លួនមុខសញ្ញាភ្លាមៗ។

២. ការប្រើប្រាស់វិធានការ DNA (វិធានការគាំទ្រតាមក្រោយ)ការប្រមូលភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រ៖ បន្ទាប់ពីកំណត់មុខសញ្ញាតាមកាមេរ៉ារួច ប៉ូលីសកោសល្យវិច័យបានចុះទៅប្រមូលសំណាក DNA ពីវត្ថុតាងដែលបន្សល់ទុក រួមមាន៖ ដែកកេះ សំបកគ្រាប់កាំភ្លើង និងជាពិសេសគឺរថយន្តភីកអាប់ដែលដុតមិនទាន់ឆេះអស់។ការផ្គូផ្គងអត្តសញ្ញាណ៖ DNA ដែលប្រមូលបានពីឡាននោះ ត្រូវបានយកទៅផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រព័ន្ធទិន្នន័យ (Database) របស់អាជ្ញាធរ ដើម្បីដឹងថាជនណាក្នុងចំណោមក្រុមបះបោរ BRN ជាអ្នកបើកបរ និងជិះឡាននោះ។

សរុបមក កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព គឺជាឧបករណ៍ដំបូងគេបង្អស់ដែលជួយឱ្យប៉ូលីសដឹងពីទិសដៅរត់គេច និងភិនភាគរបស់ក្រុមខ្មាន់កាំភ្លើង រីឯ DNA គឺជាភស្តុតាងចុងក្រោយសម្រាប់ដាក់បន្ទុក និងចេញដីកាចាប់ខ្លួនជាផ្លូវការ។ បច្ចុប្បន្ន ថៃថែមទាំងបានប្រើប្រាស់ភស្តុតាងទាំងនេះដើម្បីស្នើសុំដីកាក្រហមពី Interpol (Red Notices) ក្នុងការតាមចាប់ខ្លួនមេខ្លោងដែលរត់ទៅសម្ងំនៅម៉ាឡេស៊ីទៀតផង។

តើការចំណាយលើការវិភាគ DNA ក្នុង ១ ករណី ដូចជាការវាយប្រហារខាងលើ តើ ថៃ ចំណាយថវិការជាតិសរុបខ្ទង់ប៉ុន្មានដុល្លា? សម្រាប់កិច្ចប្រតិបត្តិការវិភាគ DNA ក្នុងហេតុការណ៍វាយប្រហារធំៗ ១ ករណី (ដូចជាការវាយប្រហារនៅស្រុករឿងែ កាលពីខែមុន ឬករណីនៅតាកបៃនាព្រឹកនេះ) រដ្ឋាភិបាលថៃត្រូវចំណាយថវិកាជាតិសរុបចន្លោះពី ១០,០០០ ដុល្លារ ទៅ ៣០,០០០ ដុល្លារអាមេរិក (ប្រហែលពី ៣៤០,០០០ ដល់ ១,០០០,០០០ បាត)។មូលហេតុដែលនាំឱ្យការចំណាយក្នុង ១ ករណីៗ មានទំហំខ្ពស់បែបនេះ គឺដោយសារតែ៖ 

1. ក. បរិមាណសំណាកដែលត្រូវវិភាគច្រើន៖ ក្នុងករណីវាយប្រហារធំមួយ ប៉ូលីសកោសល្យវិច័យមិនមែនរត់តេស្តតែសំណាក ១ ឬ ២ នោះទេ។ ពួកគេត្រូវប្រមូលភស្តុតាងពីកន្លែងកើតហេតុ (សំបកគ្រាប់កាំភ្លើង កម្ទេចគ្រាប់បែក ស្នាមម្រាមដៃលើឡាន) ចំនួន ៥០ ទៅ ១០០ សំណាក។
2. ខ. ការបិទភូមិតេស្តមនុស្សទ្រង់ទ្រាយធំ៖ យោធានឹងដកសំណាកពីយុវជនសង្ស័យនៅក្នុងភូមិជុំវិញតំបន់កើតហេតុពី ១០០ ទៅ ៣០០ នាក់ បន្ថែមទៀត ដើម្បីយកមកផ្ទៀងផ្ទាត់។ សរុបមក ក្នុង ១ ករណី អាជ្ញាធរត្រូវរត់តេស្តសំណាកសរុបចន្លោះពី ១៥០ ដល់ ៤០០ សំណាក។
3. គ តម្លៃបច្ចេកវិទ្យាវិទ្យាសាស្ត្រ៖ តម្លៃនៃការរត់តេស្ត (STR Analysis) គិតជាមធ្យមគឺ ៦៥ ដុល្លារ (ប្រហែល ២,២៥០ បាត) ក្នុងមួយសំណាក រួមបញ្ចូលទាំងសារធាតុគីមី ប្រាក់ឧបត្ថម្ភមន្ត្រីជំនាញ និងការដឹកជញ្ជូនសំណាកជាបន្ទាន់តាម हेलិកុបទ័រ ឬរថយន្តសន្តិសុខមកកាន់មន្ទីរពិសោធន៍កណ្តាល។

ចង់ដឹងអំពី ប្រភេទអាវុធ ដែលក្រុម RKK និយមប្រើប្រាស់ក្នុងការវាយប្រហារ ។ ក្រុមបះបោរ RKK និយមប្រើប្រាស់អាវុធរួមផ្សំរវាងអាវុធស្វ័យប្រវត្តិកម្រិតយោធា (Military-Grade Assault Rifles) និងគ្រឿងផ្ទុះកែច្នៃ (IEDs) ដែលភាគច្រើនជាអាវុធប្លន់បានពីដេប៉ូកងទ័ពថៃ ឬរត់ពន្ធខុសច្បាប់តាមព្រំដែន។អាវុធសំខាន់ៗដែលពួកគេតែងតែប្រើប្រាស់ក្នុងប្រតិបត្តិការលបឆ្មក់ (ដូចជាករណីនៅ​តាកបៃ និងរឿងែ) រួមមាន៖១. កាំភ្លើងវែងស្វ័យប្រវត្តិ (Assault Rifles)

1. ក. M16 (ស៊េរី A1, A2, A4)៖ នេះជាអាវុធដែលក្រុម RKK ប្រើប្រាស់ញឹកញាប់បំផុត។ ភាគច្រើនជាកាំភ្លើងដែលពួកគេវាយឆ្មក់ប្លន់បានពីប៉ុស្តិ៍យោធា និងឆ្មាំការពារព្រំដែនរបស់ថៃ។
2. ខ. AK-47 (កាឡាសនីកូវ)៖ អាវុធប្រភេទនេះត្រូវបានរត់ពន្ធចូលតាមច្រកសមុទ្រ ឬឆ្លងកាត់ព្រំដែនប្រទេសជិតខាង។ វាមានប្រជាប្រិយភាពដោយសារតែភាពធន់ មិនងាយគាំង ទោះបីជាប្រើប្រាស់ក្នុងព្រៃជ្រៅ ឬតំបន់ភក់ល្បាប់ក៏ដោយ។
3. ខ. HK33 (Heckler & Koch)៖ កាំភ្លើងវែងស្តង់ដារមួយប្រភេទទៀតរបស់កងទ័ព និងប៉ូលីសថៃ ដែលត្រូវបានក្រុម RKK ប្លន់យកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយបកទៅលើសមត្ថកិច្ចវិញ។

២. គ្រឿងផ្ទុះកែច្នៃ និងគ្រាប់បែក (Explosives)

ក. គ្រាប់បែកបំពង់កែច្នៃ (Pipe Bombs)៖ ក្រុម RKK មានជំនាញខ្ពស់ក្នុងការផលិតគ្រាប់បែកប្រភេទនេះ។ ពួកគេយកបំពង់ទីបដែក ឬបំពង់ជ័រ PVC មកញាត់បំពេញដោយវត្ថុផ្ទុះ (ដូចជា ជីអាម៉ូញ៉ូមនីត្រាត លាយជាមួយប្រេងសាំង) រួចដាក់បន្ថែមគ្រាប់កង់ ឬដែកគោលដើម្បីបង្កើនបំណែកមុតស្រួចពេលផ្ទុះ។

ខ. គ្រាប់បែកកប់ក្រោមថ្នល់ (Roadside IEDs)៖ ពួកគេប្រើប្រាស់ធុងហ្គាសចម្អិនអាហារ (Gas Cylinders) ឬធុងជ័រធំៗមកធ្វើជាមេគ្រាប់បែក រួចកប់នៅក្រោមផ្លូវលំ ឬលូទឹក ដើម្បីបំផ្ទុះកម្ទេចរថយន្តយោធាថៃពេលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ ដោយបញ្ជាពីចម្ងាយតាមរយៈខ្សែភ្លើង ឬស៊ីមកាតទូរស័ព្ទ។

៣. អាវុធខ្លី និងអាវុធគាំទ្រ (Sidearms & Support Weapons)

ក. កាំភ្លើងខ្លី 9mm (ដូចជា Glock ឬ Beretta)៖ ប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រតិបត្តិការលបបាញ់ចម្ងាយជិត ឬការធ្វើឃាតកម្រិតស្រាល (Targeted Killings) ទៅលើមន្ត្រីរដ្ឋបាលឃុំ គ្រូបង្រៀន ឬអ្នកស្រុកស្លូតត្រង់ដែលពួកគេសង្ស័យថាជា "ចារបុរស" ឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃ។

ខ. M79 (កាំភ្លើងបាញ់គ្រាប់បែក)៖ ជារឿយៗត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងបន្ទុកវាយប្រហារធំៗ ទៅលើប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យសន្តិសុខ ដើម្បីបំបែកជួរការពាររបស់ទាហានថៃ មុនពេលកម្លាំងថ្មើរជើង RKK សម្រុកចូលបាញ់ស្រោច។