- កងទ័ពអាកាស ឥណ្ឌា India Air Force
- កងទ័ពជើងគោក ឥណ្ឌា India Army Force
- កងទ័ពជើងទឹក ឥណ្ឌា India Navy Force
- កងទ័ព កាំជ្រួច ឥណ្ឌា India Missile Force
- នយោបាយ ប្រទេស ឥណ្ឌា
- ប្រវត្តិសាស្រ្ត ប្រទេសឥណ្ឌា
- ភូមិសាស្រ្ត រដ្ឋបាល ដែនដីប្រទេសឥណ្ឌា
- ភូមិសាស្រ្តនយោបាយតំបន់ កាស្មៀរ Kasmir
ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងយោធា Wikipedia
ចាប់តាំងពីទទួលឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៤៧ មក ឥណ្ឌា បានថែរក្សាចំណងមិត្តភាពជាមួយប្រជាជាតិជាច្រើន។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ ឥណ្ឌាបានចាប់យកតួនាទីជាអ្នកដឹកនាំការគាំទ្រដល់ការទាមទារឯករាជ្យនៃបណ្ដាអាណានិគមអឺរ៉ុបនៅទ្វីបអាស៊ី និងអាហ្វ្រិក។ ឥណ្ឌាគឺជាសមាជិកនៃប្រទេសមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ ។ ក្រោយពីសង្គ្រាមរវាង ចិន-ឥណ្ឌា និង ឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្ថាន នៅឆ្នាំ ១៩៦៥ មកទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធរវាង ឥណ្ឌា និងសហភាព សូវៀត បានធ្វើឲ្យឥណ្ឌា បាត់បង់នូវទំនាក់ទំនងជាមួយ សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបានបន្តសភាពបែបនេះរហូតដល់ការបញ្ចប់នូវសង្គ្រាម ត្រជាក់។ ឥណ្ឌា បានធ្វើសង្គ្រាម ៤ ដងជាមួយប៉ាគីស្ថានបញ្ហាចម្បងគឺជម្លោះដណ្ដើមដែនដីកាស្មៀរ ។ ឥណ្ឌា បានឈ្នះសង្គ្រាមជាមួយប៉ាគីស្ថាន នៅឆ្នាំ ១៩៧១ ដោយឥណ្ឌាបានជួយគាំទ្រដល់ចលនារំដោះជាតិបង់ក្លាដេស (អតីតប្រទេសប៉ាគីស្ថានខាងកើត)។
ភូមិសាស្រ្ត នយោបាយ ប្រទេស ឥណ្ឌា
១១ ឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥ ឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន៖ យប់មិញមានការប្រយុទ្ធគ្នាខ្លាំងជាងសព្វដងបន្ទាប់ពី ភាគីទាំង ២ យល់ព្រម រំលោភកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ដែលរៀបចំ បង្ខំដោយ លោក ដូណលត្រាំ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក។ ការប្រយុទ្ធគ្នាដោយប្រើដ្រូន យន្តហោះ កាំភ្លើងធំ ក្នុងតំបន់ កាស្មៀរទាំង ២ គឺកាស្មៀឥណ្ឌា និង កាស្មៀប៉ាគីស្ថាន។ តាមរបាយការណ៍ គេសរសេរថា US pressure គឺសម្ពាធរបស់អាមេរិក បានជាភាគីទាំង ២ សុខចិត្តស៊ីញ៉េព្រមឈប់បាញ់ តែក្រោយមក ក៍នាំគ្នាបាញ់គ្នាជាថ្មី។ យោងតាមការវិភាគ ឃើញថា ប៉ាគីស្ថាន បំពាក់ដោយយន្តហោះ F_16 របស់អាមេរិក ចំនួន ៧៣ គ្រឿង ដែលការប្រើប្រាស់ យន្តហោះនេះក្នុង សង្រ្គាម ឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន គឺជាការខុសច្បាប់នៃកិច្ចព្រមព្រៀង ព្រោះយន្តហោះ F-16 សម្រាប់តែប្រើជាមួយ រដ្ឋភេរវកម្ម ឬ ក្រុមភេរវកម្មប់ុណ្ណោះ។ ចំណែក ឥណ្ឌា បំពាក់កាំភ្លើងធំធុន M 777 ចំនួន ១៤៥ គ្រឿងដែល កិច្ចសន្យាទិញនេះ មានតាំងពី ឆ្នាំ ១៩៨៦ មកតែ ពន្យា ឬ លុបចោលជាហូរ ព្រោះតែ ឥណ្ឌា មិនមែនជាសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិក ដូច្នេះ ការដែលអាមេរិក ព្រមលក់កាំភ្លើងធំនេះចំនួន ១៤៥ គ្រឿងរយៈពេល ១៥ ឆ្នាំទៅមុខ គិតពីឆ្នាំ ២០១៩ មក អាចជាសម្ពាធដែល ហាម ឥណ្ឌា វាយប្រហារលើ ប៉ាគីស្ថាន ដោយអាវុធទំនើបនេះ។ វាបាញ់ចម្ងាយ ៧០ គម អាចវាយប្រហារ លើទីក្រុងជាច្រើនតាមព្រំដែន ប៉ាគីស្ថាន។
បរិបទសង្រ្គាមឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន Conventional Warfare សង្រ្គាមប្រកាស --សង្រ្គាមរដ្ឋ និង រដ្ឋ
ប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ឥណ្ឌាបានដើរតួនាទីដ៏មានឥទ្ធិពលក្នុងសមាគមអាស៊ាន SAARC និង WTO ។ ឥណ្ឌាគឺជាសមាជិក និងជាអ្នកទ្រទ្រង់ដ៏យូរលង់ នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅក្នុងប្រតិបត្តិការថែរក្សាសន្តិភាពចំនួន ៣៥ ទូទាំងទ្វីបទាំង ៤ ដោយមានកងទ័ពជាង ៥៥.០០០ នាក់ និងកម្លាំងនគរបាលផ្ទាល់ខ្លួនផងដែរ។ ទោះបីជាមានការរិះគន់ និងមានការផ្ដល់សច្ចាប័នយោធាក៏ដោយ ឥណ្ឌា នៅតែរក្សាជំហរបដិសេធមិនព្រមចុះហត្ថលេខាលើ CTBT និង NTP ជំនួសការថែរក្សាអធិបតេយ្យភាពលើកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួន។ ថ្មីៗនេះគំនិត ដែលផ្ដួចផ្ដើមដោយមេដឹកនាំឥណ្ឌា បានបង្កើតឲ្យមានឡើងវិញនូវទំនាក់ទំនងរវាង សហរដ្ឋអាមេរិក ចិន និងប៉ាគីស្ថាន។ នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចវិញ ឥណ្ឌា បានបង្កើតឲ្យមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយបណ្ដាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នានា នៅអាមេរិកខាងត្បូង អាស៊ី និងអាហ្វ្រិក។
ឥណ្ឌា ជាប្រទេស ដែលមានកងទ័ពច្រើនជាងគេទី៣ នៅលើពិភពលោក បន្ទាប់ពីប្រទេសចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលរួមមានទាំង កងទ័ពជើងគោក ជើងទឹក និងជើងអាកាស។ កងទ័ពជំនួយមានដូចជាទាហានប៉ារ៉ា (Paramilitary Forces) ឆ្មាំសមុទ្រ (Coast Guard) និងកងកំម៉ង់ដូយុទ្ធសាស្ត្រ (Strategic Forces Command) សុទ្ធតែស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់កងទ័ពទាំងអស់។ ប្រធានាធិបតី គឺជាមេបញ្ជាការកំពូល នៃកងទ័ពឥណ្ឌា។ ឥណ្ឌាបានក្លាយទៅជា មហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរ នៅឆ្នាំ ១៩៧៤ បន្ទាប់ពីការសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរជាលើកដំបូងមក ដោយពុំមានការប្រកាសជាសាធារណៈទេ។ ២៤ ឆ្នាំក្រោយមកគឺនៅឆ្នាំ ១៩៩៨ បានធ្វើការសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរម្ដងទៀត ដោយបានប្រកាសជាសាធារណៈ នូវសក្ដានុភាពរបស់ខ្លួនជា មហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរ ។ ជាការឆ្លើយតបចំពោះព្រឹត្តិការណ៍នេះ ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ដែលជាសត្រូវដ៏យូរអង្វែង របស់ឥណ្ឌា ក៏បានធ្វើការសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ របស់ខ្លួន នៅឆ្នាំជាមួយគ្នានោះដែរ។ នាពេលថ្មីៗនេះឥណ្ឌា បានធ្វើសហប្រតិការជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក លើការអភិវឌ្ឍកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរស៊ីវិល ទោះជាឥណ្ឌាពុំបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាមិនសាយភាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរក៏ដោយ។
បំណែងចែកប្រព័ន្ធរដ្ឋបាល ឥណ្ឌា គឺជាសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធនៃ ២៨ រដ្ឋ (States) និង ០៧ ទឹកដីសហភាព (Union Territories) ហើយមានរដ្ឋធានី នៅទីក្រុងញូដេលី (New Delhi) ។ គ្រប់រដ្ឋទាំងអស់ និង អាណាខេត្តចំនួនពីរគឺ៖ Producherry និង រដ្ឋធានីជាតិដេលី (National Capital Territory of Delhi) បានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសរដ្ឋាភិបាលប្រចាំរដ្ឋ និង អាណាខេត្តផ្ទាល់ខ្លួន។ អាណាខេត្តចំនួន ០៥ ផ្សេងទៀតត្រូវបានតែងតាំងក្បាលម៉ាស៊ីនរដ្ឋបាល និង គ្រប់គ្រងដោយផ្ទាល់ពីប្រធានាធិបតី។ នៅឆ្នាំ១៩៥៦ តាមរយៈច្បាប់ស្ដីអំពីការរៀបចំរដ្ឋឡើងវិញ (States Reorganisation Act) រដ្ឋត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកទៅតាមមូលដ្ឋាននៃភាសា។ រចនាសម្ព័ន្ធថ្មីនេះមិនមានបំលាស់ប្ដូរអ្វីជាធំដុំទេ។ រដ្ឋ ឬ អាណាខេត្តនីមួយៗ ត្រូវបានចែកទៅជា ៦១០ ស្រុក (Districts) សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន។ ស្រុកត្រូវបានចែកទៅជា tehsils និងបន្តចែកទៅជាភូមិ (villages) ។
ក្នុងក្របខ័ណ្ឌសហព័ន្ធ ឥណ្ឌាជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ ដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេលើពិភពលោក។ តាមប្រវត្តិនៃប្រជាធិបតេយ្យរបស់ឥណ្ឌា ភាគច្រើននៃរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធត្រូវបានដឹកនាំដោយគណបក្សសមាជជាតិឥណ្ឌា ហៅគណបក្សសមាជ (Indian National Congress)។ ចំពោះនយោបាយថ្នាក់រដ្ឋ ត្រូវបានដឹកនាំដោយគណបក្សថ្នាក់ជាតិជាច្រើនរួមមាន គណបក្សសមាជ គណបក្ស Bharatiya Janta (BJP) គណបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌា (ម៉ាក្សនិយម) និងគណបក្សថ្នាក់តំបន់ជាច្រើនទៀត។ ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៥០ ដល់ ឆ្នាំ ១៩៩០ លើកលែងតែរយៈពីរខ្លីៗចេញនោះ គណបក្សសមាជតែងតែមានសំលេងភាគច្រើនក្នុងសភា។ គណបក្សសមាជ បានស្ថិតនៅក្រៅអំណាចពីឆ្នាំ ១៩៧៧ ដល់ឆ្នាំ ១៩៨០ នៅពេលដែលគណបក្ស BJP បានឈ្នះការបោះឆ្នោតដោយសារការមិនពេញចិត្តជាសាធារណៈចំពោះការប្រកាសភាពអាសន្ន របស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោកស្រី អ៊ីនដ្រា គន្ធី (Indira Gandhi) នៅឆ្នាំ ១៩៨៩។ នៅឆ្នាំ ១៩៨៩ គណបក្ស Janta Dal បានដឹកនាំសម្ព័ន្ធភាព Nation front រួមគ្នាបក្សឆ្វេងនិយម (The left front) បានឈ្នះឆ្នោត ប៉ុន្តែបានស្ថិតនៅក្នុងអំណាចតែ ២ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៦ ដល់ ឆ្នាំ ១៩៩៨ គឺជាកំឡុងពេលដ៏វឹកវរក្នុងរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ ជាមួយការបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពជាច្រើន ដែលមានរយៈពេលខ្លី ដោយការមានទំនោរនយោបាយរេចុះរេឡើងពុំមានជំហរច្បាស់លាស់។ គណបក្ស BJP បានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះមួយ នៅឆ្នាំ ១៩៩៦ តែមានរយៈពេលមិនយូរប៉ុន្មានទេ តាមរយៈ United Front Collation ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៨ គណបក្ស BJP បានបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពជាតិដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ (NDA) ហើយបានក្លាយទៅជារដ្ឋាភិបាលដំបូងបង្អស់ពុំមែនបក្សសមាជ ដែលបានកាន់អំណាចពេញមួយអាណត្តិរយៈពេល ៥ ឆ្នាំ។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ ២០០៤ គណបក្សសមាជ បានឈ្នះសំលេងភាគច្រើនក្នុងសភាជាន់ទាប ហើយបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ ដោយបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពមួយ ដែលមានឈ្មោះថា United Progressive Alliance ដោយមានការគាំទ្រពីបក្សឆ្វេងនិយមជាច្រើន និងសមាជិកខ្លះ ដែលប្រឆាំងនឹងគណបក្ស BJP។
No comments:
Post a Comment