ព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ@ថ្ងៃទី ១១ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ២០២៦

 You khemarak  · Follow 1d  · សូមជនរួមជាតិបំលែងការឈឺចាប់ឱ្យក្លាយជា «បញ្ញា» រក្សាសាមគ្គីជាតិ ឯកភាពជាតិ។ សូមកុំលោតរាំតាមចង្វាក់ភ្លេងនៃល្បិចកលសត្រូវ ! សូមរក្សាជំហរនឹងន ចូលរួមតទល់នឹងចោរឈ្លានពានតាមរយៈ ការជួយគាំទ្រផលិតផលខ្មែរ ឬ ទំនិញក្នុងស្រុក ដើម្បីបង្កើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និង បន្តពហិការទំនិញថៃ ។   ការឈឺចាប់គឺជា «វេទនា» ។ បើយើងលង់ក្នុងវេទនា នោះយើងនឹងធ្លាក់ចូលអន្ទាក់នៃ ទោសៈ និង លោភៈ (វេទនា បច្ចយា តណ្ហា)។ ផ្ទុយទៅវិញ បើយើងបំលែងវេទនាជា «បញ្ញា» នោះយើងនឹងបានរំដោះទុក្ខរួច (វេទនា បច្ចយា បញ្ញា) ។ បញ្ញា នៅទីនេះ គឺ រក្សាភាពអត់ធ្មត់( ខន្តីបារមី) ព្យាយាមបន្តគាំទ្រផលិតផល និងប្ដេជ្ញាកាត់បន្ថយទំនិញបរទេស (វារិយៈ និងអធិដ្ឋានបារមី) ខ្មែរជួយខ្មែរមិនប្រកាន់និន្នាការ (មេត្តាបារមី) និងស្វែងយល់ហេតុនៃបញ្ហា ហើយរួមគ្នាដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី (បញ្ញាបារមី)។

មេទ័ព លីពូ
មានបងម្នាក់នោះគាត់ និយាយថា ខ្លាចស្អីសៀម វាមិនខ្លាំងដូចអាមេរិច ឯណា ! បើអញធ្វើនាយករដ្ឋមន្ត្រីវិញ អញកេណ្ឌទ័ព ៥មុឺននាក់ វាយបកវិញឲ្យដល់បាងកក ... ។ ដោយសារបងឯងអត់យល់ពីសង្គ្រាមនេះហើយ បានគេឲ្យធ្វើត្រឹមរាស្ត្រ មិនឲ្យធ្វើនាយករដ្ឋមន្ត្រី បើធ្វើតាមអារម្មណ៍ គ្មានយុទ្ធសាស្ត្របែបនេះ ៥មុឺននាក់ដែលបងឯងកេណ្ឌទៅ យ៉ាងយូរស៊ូបាន ១០ថ្ងៃ ។ 
សៀមមិនខ្លាំងដូចអាមេរិចទេ តែវាកូនសិស្សរបស់អាមេរិច ទាំងសម្ភារបំពាក់ ទាំងសព្វាវុធ ទាំងយុទ្ធវិធីប្រយុទ្ធ គឺវាយកតាមក្បួនអាមេរិចទាំងអស់ ហើយវានៅមានពួកអាទាហានសុីឈ្នួលបរទេសនៅជួយពីក្រោយទៀត ចង់សុីវាមិនងាយទេ ... ។ ពួកទាហានដែលវាយកមក យាមព្រំដែនរាល់ថ្ងៃនេះ គឺសុទ្ធតែពួកអាឈុតខ្មៅ និងពួកភូមិភាគ ។ តែពេលប្រយុទ្ធមែនទែន គឺវាប្រើ ទាហានអាជីព ទាហានវាំង ពួកវាកម្រិត Elite ហើយ គឺទ័ពហ្វឹកហាត់ ទ័ពសមយុទ្ធ មានជំនាញ មានក្បួនខ្នាតច្បាស់លាស់ កុំមើលងាយវា សម័យនេះមិនមែនសមរភូមិជំនាន់ លន់ណុលទេ គឺសង្គ្រាមបច្ចេកវិទ្យា ។ បើសួរថា យើងខ្លាចសៀមអត់ ? ទាហានយើងមិនខ្លាចទេ បើកងទ័ពយើងខ្លាចវា បែបរត់ចោលព្រំដែនអស់ហើយ មិនមែនមកដេកពេញព្រៃដើម្បីការពារទឹកដីនោះទេ ។
មានពួកនិយាយថា ពេលគេដាក់បន្លាលួស បើមិនតដៃ ដដែលមិនឲ្យទាហានមកដេកផ្ទះមក ឲ្យទៅនៅវេទនាតាមព្រៃតាមភ្នំធ្វើអី ? 
សម្តីនេះមកពីមិនស្គាល់ ស្អីជាទាហាន ? ទាហាន នៅក្រោមក្រសួងការពារជាតិ គឺជាកងទ័ព សម្រាប់ការពារទឹកដី ការពារព្រំដែន បើមិនឲ្យទាហានមកដេកការពារព្រំដែន ហើយឲ្យដេកផ្ទះគេឈប់ហៅ ទាហានហើយ គេហៅ មាន់ហាន ។ 
ដូចកាលវគ្គ១ វគ្គ២ ទ្រាំធ្វើអី ? បាញ់ទៅៗ ដល់ពេលបាញ់មែនទែន ម្នាក់ៗ ដេកបន់សុំសន្តិភាព សុំបទឈប់បាញ់ ទំរាំមានកិច្ចព្រមព្រៀង សន្តិភាព ថ្នាក់ដឹកនាំយើង សម្តេចធិបតីលោក ធ្វើការទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ដើម្បីរកកិច្ចចរចាបញ្ឈប់សង្គ្រាម ។ ដល់បានស្ថេរភាព បន្តិចក៏ចាប់ផ្តើមទៀតហើយ ម៉េចមិនបាញ់ ? គេយកដីអស់ហើយ ទ្រាំៗ អត់ធ្មត់ យើងបានអួត គេបានដី ! ថាកុំភ័យតែដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយគេបាញ់ហើយ ត្រៀមតែភៀសសឹកទៅ អាអ្នកចង់ឲ្យបាញ់កុំភ្លេចមកជួយដឹកស្បៀងផង ។
និយាយដដែលៗ ថាកុំមើលងាយសត្រូវ តែត្រូវសិក្សារកចំណុចខ្លាំង និងចំណុចខ្សោយរបស់វា ។ វាខ្លាំងស្អីយើងរកវិធីទប់ កន្លែងណាវាខ្សោយយើងវ៉ៃវាកន្លែងហ្នឹង ... អ្នកមិនទាន់ស្គាល់គ្រាប់ផ្លោង ក្លាហានណាស់ ដល់មកសាកផ្ទាល់ម្តងទៅបានដឹងរាគអាចម៌ ។

KPT English
📰Border Tensions Rise as Thai Political Turmoil Spills Over; Experts Urge Diplomacy
— Rising political uncertainty in Thailand is casting a shadow over the fragile ceasefire with Cambodia, with experts in Phnom Penh warning that domestic pressures in Bangkok could heighten tensions along the frontier. Yet they stress that a new armed conflict is not inevitable.
Thailand’s Prime Minister Anutin Charnvirakul faces mounting challenges, including protests by shrimp farmers, legal disputes and a fragile coalition. Critics argue his administration should focus on domestic economic and governance issues rather than disputes with Cambodia.
Cambodian experts say such instability has historically coincided with renewed attention on border disputes, often used to stoke nationalist sentiment and divert attention from internal problems.
Political analyst Kin Phea said the risk of escalation exists but depends on multiple factors, including the role of the Thai military and what he described as Thailand’s territorial ambitions.
He urged Cambodia to prepare for all scenarios by maintaining military readiness, protecting sovereignty and supporting civilians if tensions worsen.
At the same time, he called for continued use of diplomatic channels — bilateral mechanisms, ASEAN frameworks, the United Nations and international law — to reduce misunderstandings.
Geopolitical analyst Gnel Rattha echoed that assessment, saying tensions were real but the likelihood of a third armed conflict remained low.
He noted that recent Thai military activities, including the installation of barriers along the border, had raised concerns, but argued the economic and political costs of war were prohibitive.
Rattha recommended Cambodia strengthen diplomatic engagement, monitor sensitive areas, prepare emergency plans and maintain transparent communication. “The border tension is a symptom of Thailand’s internal crisis, not an inevitable prelude to war,” he said.
The warnings follow Cambodia’s protest over Thailand’s placement of wire barriers on July 2 in Preah Vihear and Oddar Meanchey provinces.
Cambodia said the actions violated the 2000 memorandum of understanding on border demarcation and the December 2025 General Border Committee statement, which called for de‑escalation and technical talks.
Government spokesman Pen Bona reiterated Thursday that Cambodia remains committed to diplomacy and international law.
He said the Joint Boundary Commission has sent nine diplomatic notes to Thailand since the December ceasefire, proposing a special meeting and the deployment of Joint Survey Teams to resume survey and demarcation work.
The Interior Ministry reported more than 640,000 civilians were displaced during clashes last year, with 20,923 still unable to return home. Officials say affected areas remain inaccessible due to continued occupation and property damage by Thai forces, though Bangkok disputes this characterisation.
For Cambodia, the strategy is clear: highlight humanitarian costs, reinforce its legal position and rally international support, while avoiding escalation. The government insists borders must be determined by treaties and agreements, not force. Whether Thailand’s domestic turmoil translates into renewed confrontation remains uncertain, but Phnom Penh is determined to keep the dispute within diplomatic and legal frameworks.

ព្រំដែន កម្ពុជា ថៃ៖ ទ័ពសៀម​ទ័ពថៃ ឡើងរាយការណ៍ឲ្យ ស្ថាបនិករបងព្រំដែនជ្រាប អំពី វឌ្ឃនភាពកិច្ចការសាងសង់របងព្រំដែន។ របងព្រំដែន គឺជា យុទ្ធសាស្រ្តយោធា ជៀងវាងសង្រ្គាមជុំទី៣ ដោយ ការសាងសង់របងព្រំដែននេះ មានគោលបំណង ២ របស់ សៀម គឺ (១) បង្ខំកម្ពុជាឲ្យ លះបង់ទឹកដីដែលពួកវាកំពុងកាន់កាប់ និង ឬ (២) បើកម្ពុជាលើកទឹកទៅវាយដណ្តើមយកមកវិញ នឹងផ្ទះសង្រ្គាមជុំទី ៣។ ដោយសារ ថៃ និង សៀម មិនចង់បង្ករសង្រ្គាមជុំទី ៣ ទើបពួកវាសម្រេចចិត្ត សាងសង់របងព្រំដែន លេណដ្ឋាន ប៉ុសិ្តយាម ទូរកុងតើនើរ...។ សង្រ្គាម ថៃ កម្ពុជា ជុំទី ៣ នឹងធ្វើឲ្យ ទេសចរ អ្នកវិនិយោគទុនធំ រត់ចាកចេញពី ប្រទេសថៃ កាន់តែច្រើនឡើង...៕

ព្រំដែន កម្ពុជា ថៃ៖ ខាងរដ្ឋាភិបាលថៃ និង រដ្ឋាភិបាលសៀម បន្តផ្សព្វផ្សាយអំពីភាពខ្លាំង ខាងយោធា សេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីឡប់ប៊ី បំបាក់ទឹកចិត្តប្រជាជនខ្មែរ កងទ័ពខ្មែរកុំឲ្យទាមទារយកទឹកដីដែលពួកវាកំពុងកាន់កាប់ដោយបទឈប់បាញ់។ ហេតុអ្វីបានជា ខាងខ្មែរ មិនព្រមជួយគ្នាផ្សព្វផ្សាយអំពី ភាពខ្សោយរប់ស់ ថៃ និង សៀម? នេះដោយសារ ប្រទេសថៃ  បានបណ្តុះបណ្តាល សាស្រ្តាចារ្យ និស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែររាប់ ម៉ឺននាក់នៅ បាងកក ឲ្យពួកគាត់ ស្រលាញ់ចូលចិត្ត ថៃ មើលងាយមេដឹកនាំខ្មែរ ខ្សោយ ឈ្លោះតែខ្មែរគ្នាឯង បាត់បង់ទឹកដីដ៍ធំធេងសម័យ អង្គរ..។ តាមពិត នេះជាភាពខ្សោយរបស់ ថៃ និង សៀម គឺវាបាត់បង់ទឹកដីអស់ជាង ៥០% ដូចជា ព្រះរាជាណាចក្រ ហ្លួងព្រះបង ព្រះរាជាណាចក្រ វៀងច័ន្ទ ព្រះរាជាណាចក្រ ចំប៉ាសក្តិ...ដែលតែប្រកាសឯករាជ្យ ផ្តាច់ទឹកដីពី សៀម មកវិញ តែសព្វថ្ងៃនេះ សៀម វាមកធ្វើសង្រ្គាមទាមទារ យកទឹកដី ពីកម្ពុជា....

ប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ សៀម៖ នេះជាផែនទី អាណាចក្រសោភ័ណ្ឌភូមិ ឬ សុវណ្ណភូមិ។ ប្រទេសថៃ បច្ចុប្បន្ន ផ្សំបញ្ចូលគ្នាប្រមាណជា ៦០ រដ្ឋ ហេតុនេះ បានជា ទាមទារឲ្យធ្វើ ថៃនីយកម្ម Thairization គឺសម្លាប់ កំទេចមេដឹកនាំជនជាតិដើមចោល បំភ្លៃប្រវត្តិសាស្រ្ត ថា ថៃនិងសៀមគឺតែ ១ ដោយគេដូរភាសា និយាយភាសាតែ ១ ទូទាំងប្រទេស ដូចជា បារាំង ពេលឈ្នះសង្រ្គាមលើពូក រូម៉ាំង របស់ ពួក ហូឡង់ នៅ ចំប៉ា វៀតណាម លាវ ទៅជាភាសាបារាំង តែសម្លេងភាសាវៀតណាម ដោយ គេថែម ០៣ ពាក្យ គឺ យ៉ូវសាក់ យ៉ូវវៀង យ៉ូវហយ-- អាក់សង់សៀ អាសង់តេក្រាវ អាសង់តេគុយ។ ពួក ថៃ វាកែអក្សរខ្មែរ ទៅជាអក្សរថៃ រួច សរសេរជាសំនៀង ថៃ សំនៀង សៀម ដូចជា ខេត្ត ស្រីសោភ័ណ្ឌ សៀមវាដូរជា កេត ស៊ីសុផុន !!

Veng Sambo
ចន្លោះថ្ងៃទី៥ដល់ថ្ងៃទី៧ខែកក្កដាឆ្នាំ២០២៦កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានធ្វើការជីកដីលើកទំនប់ និងរាយបន្លាលួស តាមទិសពីជើងទៅត្បូង នៃបង្គោលព្រំដែន លេខ១៤ ស្ថិតក្នុងសង្កាត់អូរស្មាច់ក្រុងសំរោងខេត្តឧត្ដរមានជ័យ។ បន្ទាប់មកនៅថ្ងៃទី៩ខែកក្កដាឆ្នាំ២០២៦ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃ បានរំលោភចូលក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ដើម្បីរាយបន្លាលួស នៅតំបន់បង្គោលព្រំដែនលេខ២២ ស្ថិតក្នុងភូមិថ្មដូន ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសនិងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិចុះថ្ងៃទី១០ កក្តដា ២០២៦៕

តាំង គីមឡេង
🚨កម្ពុជាតវ៉ាទៅលើយោធាថៃដែលបានរាយបន្លាលួសនៅចំនុចបង្គោលព្រំដែនលេខ14​ ក្នុងសង្កាត់អូស្មាច់និងបង្គោល្រំដែនលេខ22ក្នុងស្រុកបន្ទាយអំពិល​ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។

Chan Born ព្រំដែន ថៃ កម្ពូជា៖ ថ្ងៃទី ១០ កក្កដា ២០២៦ កម្ពុជា តវ៉ាទៅលើយោធាថៃដែលបានរាយបន្លាលួសនៅចំនុចបង្គោលព្រំដែនលេខ14​ ក្នុងសង្កាត់អូស្មាច់និងបង្គោល្រំដែនលេខ22ក្នុងស្រុកបន្ទាយអំពិល​ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ៕

Chan Born Just now  · Shared with Public ព្រំដែន កម្ពុជា​ ថៃ៖ ពួករដ្ឋាភិបាល តាក់ស៊ីន គេបានបញ្ចេញរូបថត ក្រុមគ្រួសាររដ្ឋាភិបាលតាក់ស៊ីន ជាមួយ ឥណ្ឌូនេស៊ី គោលបំណងដើម្បី ធ្វើឲ្យការទូត កម្ពុជាយើងចុះខ្សោយ។ ម៉ាឡេស៊ី និង ឥណ្ឌូនេស៊ី គឺជាប្រទេសជាប់ព្រំដែន នឹងជាសត្រូវសួរពូជរវាង រដ្ឋឥស្លាមទាំង ២ នេះ។ ប្រទេសថៃ កន្ងទៅ ធ្វើនយោបាយ ប្រឆាំង ម៉ាឡេស៊ី ដោយស្និតជាមួយ ឥណ្ឌូនេស៊ី...៕

Sambath Show 13m  · ថ្ងៃទី៥-៧ខែកក្កដាឆ្នាំ២០២៦ ថៃបានធ្វើការជីកដីលើកទំនប់ និងរាយបន្លាលួសនៅអូរស្មាច់ បន្ទាប់មកនៅថ្ងៃទី៩ ថៃបាន រាយបន្លាលួស នៅបង្គោលលេខ២២ ស្ថិតក្នុងភូមិថ្មដូន ឃុំគោកមន (ក្រសួងការបទេស)

WWC News🚨 ដំណឹងបន្ទាន់ យោធាថៃ 🇹🇭 ឈ្លានពានកម្ពុជា 🇰🇭 ដោយ «ជីកដី លើកទំនប់ និងរាយបន្លាលួស» នៅ សង្កាត់អូរស្មាច់ តាមទិសពីជើងទៅត្បូង និង ភូមិថ្មដូន ខេត្តឧត្តរមានជ័យ‼️ 11/07/26

Chan Born 1m  · Shared with Public ស្ថានការណ៍សឹក អ៊ុយក្រែន៖ កងទ័ពអ៊ុយក្រែន បើកការវាយប្រហារចូលទឹកដីរុស្សីជម្រៅជ្រៅៗ ចាប់ពី ៥០០ គម ដល់ ជាង ១០០០ គម ដោយដ្រូន និងកាំជ្រួច ក្នុងបំណង បន្ថយកម្លាំងអាវុធ ឡូជីស្ទីក របស់កងទ័ពរុស្សី នៅសមរភូមិជួរមុខតាមព្រំដែន។ តាមកលយុទ្ធយោធារុស្សី វាយប្រហារតាមព្រំដែន ដោយដ្រូន ១០០០ គ្រឿង/ថ្ងៃ នៅតាមព្រំដែន ដូច្នេះ ទ័ពអ៊ុយក្រែនត្រូវតែ វាយប្រហាររុស្សី ដល់ មូស្គូ ដើម្បីបន្ថយ ការវាយប្រហាររុស្សីនៅតាមព្រំដែន ត្រឹមតែ ៥០០ ដ្រូន/ថ្ងៃវិញ។ យុទ្ធសាស្រ្តនេះ ក៍ឃើញ កងទ័ពអាមេរិក វាយប្រហារចូលជ្រៅក្នុងទឹកដី អ៉ឺរ៉ង់ ដើម្បី បន្ថយ បរិមាណកាំជ្រួចដែល អឺរ៉ង់ វាយប្រហារទៅលើ អ៊ីស្រាអែល។ កងទ័ពថៃ វាធ្លាប់វាយប្រហារដោយ យន្តហោះជម្រៅ ១០០ គម ចូលមក កម្ពុជា ដើម្បី បន្ថយកម្លាំងទ័ពខ្មែរ នៅព្រំដែនជាមួយពួកវា ៕

កម្ពុជាក្នុងបរិបទ អេអាយ AI Atmosphere : ឃើញគេផ្សាយថា អ្នកកាសែតខ្មែរយើង សព្វថ្ងៃមួយចំនួន បានទៅធ្វើ សំណង់ ខ្លះរត់មូតូឌុប ខ្លះដឹកអីវ៉ាន់ Online ដោយការរីកចម្រើននៃ បច្ចេកវិជ្ជា AI ខ្លាំងនៅប្រទេស ថៃ វៀតណាម និង បណ្តាប្រទេសផ្សេងៗទៀតជុំវិញសកលលោក ដូច្នេះ អ្នកកាសែតខ្មែរមួយចំនួន លោក រត់មិនទាន់ សភាពការណ៍ ធ្វើឲ្យ ដំណឹងដែលគេផ្សាយចេញទៅ គ្មានប្រយោជន៍ ពិបាកយល់ គ្មានរូបភាព គ្មានជំនាញទំនាក់ទំនង Communication Skills មហាជនលែង មើលដំណឹងគាត់ ចាងហ្វាងកាសែត រកចំណូលពីការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មមិនបាន ក៍បិទកាសែតចោល....នេះជា បច្ចេកវិជ្ជា AI ដែល បញ្ជូន រូបភាព ទៅដល់ អ្នកធ្វើនយោបាយ អ្នកសម្រេចចិត្តលើកិច្ចការនយោបាយ យោធា....ដូចជា កាំភ្លើងខ្លីសំណាញ់ប្រឆាំងដ្រូន តម្លៃ រង្វង់ ២០០០ ដុល្លា/ ២ គ្រាប់ ដូច្នេះវាថោក បើសិនជាទិញពីរុស្សី បើទិញពី អ៊ុយក្រែន ថ្លៃជាង បើទិញពី ថៃ រឹតតែថ្លៃគុណ ៣ ដង.....

Post Khmer រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានដាក់កំណត់ទូតតវ៉ាជាផ្លូវការជាថ្មីទៅកាន់ភាគីថៃ ដោយចោទប្រកាន់ថា កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានបន្តអនុវត្តសកម្មភាពសាងសង់ទំនប់ដី និងដាក់លួសបន្លានៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ជាការរំលោភបំពានលើអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា ព្រមទាំងផ្ទុយនឹងវិធានការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង ដែលភាគីទាំងពីរបានឯកភាពគ្នាក្រោយបទឈប់បាញ់កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥។

អគ្គបញ្ជាការដ្ឋាននៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ   2m  · នាព្រឹកថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានអនុញ្ញាតឱ្យ ឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ តាន់ ស្រី ដាតុ សេរី ហាជី ម៉ាលេក រ៉ាសាក់ ប៊ីន ស៊ុឡាយម៉ាន (TAN SRI DATO' SERI HAJI MALEK RAZAK BIN SULAIMAN) អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី ចូលជួបសម្ដែងការគួរសម និងពិភាក្សាការងារ នៅវិមានសាមគ្គីភាព រាជធានីភ្នំពេញ។

Karpit
ថៃត្រូវតែដកទូកុងតឺន័រ និងបន្លាលួស ដែលបានដាក់នៅក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា នៅភូមិព្រៃចាន់ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ព្រោះថាសូម្បីតែផែនទីដែលខ្លួនគូសជាឯកតោភាគីក៏បង្ហាញថាភូមិព្រៃចាន់ ស្ថិតក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជាដែរ!
Thailand must remove the shipping containers and barbed wire placed within Cambodian sovereign territory in Prey Chan Village, O'Beichoan Commune, O'Chrov District, Banteay Meanchey Province, because even the map it unilaterally drew shows that Prey Chan Village lies within Cambodian sovereign territory!
La Thaïlande doit retirer les conteneurs et les barbelés installés sur le territoire souverain cambodgien, dans le village de Prey Chan, commune d'O' Beichoan, district d'O' Chrov, province de Banteay Meanchey, car même la carte qu'elle a établie unilatéralement montre que le village de Prey Chan se trouve sur le territoire souverain du Cambodge !
泰国必须撤走放置在柬埔寨主权领土——班迭棉吉省乌奇罗县乌贝琼乡普雷钱村（Prey Chan Village）内的集装箱和铁丝网，因为即便是其单方面绘制的地图也显示，普雷钱村位于柬埔寨主权领土范围内！
يجب على تايلاند سحب الحاويات والأسلاك الشائكة التي وضعتها داخل الأراضي الخاضعة للسيادة الكمبودية في قرية بري تشان التابعة لبلدية أو بي تشيان في منطقة أو تشراو بمحافظة بانتيي مينتشي، وذلك لأن حتى الخريطة التي 

Cambodia Channel
នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយ នារសៀលថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ធ្វើឡើងនៅស្ថានទូតបារាំងប្រចាំរាជធានីភ្នំពេញ ឯកឧត្តម នីកូឡា ហ្វ័ររីស្យេ រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអឺរ៉ុប និងការបរទេស ទទួលបន្ទុកពាណិជ្ជកម្មបរទេស និងការទាក់ទាញវិនិយោគ បានថ្លែងបញ្ជាក់ថា ប្រទេសបារំាងមានជំហរគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងចំពោះការសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា និងថៃ ដែលបានចុះហត្ថលេខាកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ កន្លងទៅ។ ឯកឧត្តមបានបន្ថែមទៀតថា ក្រៅពីការគាំទ្រដល់ប្រទេសទាំងពីរក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិភាព ប្រទេសបារាំងក៏បានរៀបចំជូននូវឯកសារបណ្ណាសារពាក់ព័ន្ធ ដែលបារាំងបានត្រៀមលក្ខណៈរួចជាស្រេចក្នុងការដាក់ជូនទៅកាន់ប្រទេសទាំងពីរ ទាក់ទងនឹងគំរូ ឬខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន។ លើសពីនេះ ប្រទេសបារាំងបានប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមុតមាំចំពោះជំហររបស់ខ្លួនក្នុងការដើរតួជាអ្នកជំនួយ សម្របសម្រួលដល់ប្រទេសទាំងពីរក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយលើបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនដោយសន្តិវិធី ផ្អែកលើការយោគយល់ និងការជជែកពិភាក្សាគ្នា។ បារាំងក៏បានជម្រុញឱ្យភាគីទាំងពីរស្វែងរកកិច្ចពិភាក្សាគ្នាតាមបែបការទូត ដោយក្នុងនោះបារាំងបញ្ជាក់ច្បាស់ថាមិនលូកដៃចូលទៅក្នុងជម្លោះផ្ទាល់នោះឡើយ ប៉ុន្តែនឹងបើកទ្វារចំហជានិច្ចដើម្បីផ្តល់ការគាំទ្របន្ថែម។

Chan born ព្រំដែន កម្ពុជា ថៃ៖ នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយ នារសៀលថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ធ្វើឡើងនៅស្ថានទូតបារាំងប្រចាំរាជធានីភ្នំពេញ ឯកឧត្តម នីកូឡា ហ្វ័ររីស្យេ រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអឺរ៉ុប និងការបរទេស ទទួលបន្ទុកពាណិជ្ជកម្មបរទេស និងការទាក់ទាញវិនិយោគ បានថ្លែងបញ្ជាក់ថា ប្រទេសបារំាងមានជំហរគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងចំពោះការសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា និងថៃ ដែលបានចុះហត្ថលេខាកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ កន្លងទៅ។ ប្រទេសថៃ បានបញ្ជូនប្រតិភូរដ្ឋាភិបាលថៃ ១ក្រុម ចំណែក រដ្ឋាភិបាលសៀម ដឹកនាំដោយ​ ស្តេចសៀម ក៍បញ្ជូនប្រតិភូសៀម ១ ក្រុមក្នុងពេលជាមួយគ្នាទៅ ស្នើរបារាំង ដាក់សំពាធ មក កម្ពជាឲ្យ ដកបណ្តឹងពី ដៃតុលាការអន្តរជាតិមក វិញ មកចរចារ ទ្វេរភាគី ថៃកម្ពុជាដូច ២៥ ឆ្នាំ មុន តែពេលនេះ បារាំង មិនធ្វើតាម ថៃ និងសៀមទេ។  ថៃសៀម ចាត់ទុកខ្លួនជា ញញូរ បារាំងជាដែកគោល និង កម្ពុជា ជាក្តារ !!

ត្រូវដឹង-Trov deng  · Follow 1d  ·   ⛔️រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ ប្រកាសនិយាយចំៗ ថាការយកសមរភូមិ ខ្មែរ-ថៃ គឺជាការសម្រាប់សាកល្បងអាវុធគ្រប់ប្រភេទដែលក្រុមហ៊ុនថៃ ផលិត គឺដើម្បីអោយពិភពលោកបានឃើញ នឹងទិញអាវុធពីថៃ…

LUN DARA- លុន ដារ៉ា 11m  · 🚨ដំណឹងបន្ទាន់‼️ ទាហ៊ានចោរសៀម «ថៃ»លួចជីកដី លើកទំនប់ និង រាយបន្លាលួសរំលោភបង្គោល លេខ១៤ និង លេខ២២ក្នុង ឧត្តមានជ័យ🇰🇭🥹 🇰🇭កម្ពុជាបានតវ៉ាលេីយោធាថៃ🇹🇭បានរាយបន្លាលួសនៅចំនុចបង្គោលព្រំដែនលេខ១៤ ក្នុងសង្កាត់អូស្មាច់និងបង្គោល្រំដែនលេខ២២ ក្នុងស្រុកបន្ទាយអំពិល​ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ 

ព្រំដែន កម្ពុជា ថៃ៖ ខ្លាំងខាងអី អួតខាងហ្នឹង !! ថៃ សៀម ពួកវាអួតរឿង សម្ភារសឹក គ្រឿងបំពាក់ អាវុធ តែ វាខ្សោយខាង សង្រ្គាមចិត្តសាស្រ្ត ពីព្រោះមនុស្ស ៨១ លាននាក់ ផ្សំដោយ ២៥០​ ជនជាតិ ដូច្នេះ វាមិនឈ្នះខ្មែរ ១៧ លាននាក់ឡើយ !

សួរដោយ បឿន ចាន់ប៊ន Boeun Chan Born កំណត់ហេតុ (PV) What does PV meaning?
នៅក្នុងបរិបទរដ្ឋបាល ច្បាប់ ឬកិច្ចការព្រំដែន អក្សរកាត់ PV នៅក្នុងពាក្យ «កំណត់ហេតុ (PV)» គឺមកពីភាសាបារាំងថា "Procès-Verbal" (អានថា៖ ប្រូសែស វែរបាល់)។
នៅក្នុងភាសាខ្មែរ យើងបកប្រែជាទូទៅថា «កំណត់ហេតុ» ឬ «កំណត់ហេតុផ្លូវការ»។
អត្ថន័យ និងការប្រើប្រាស់ជាទូទៅ៖
ក្នុងកិច្ចការព្រំដែន ឬការទូត (ដូចជា គណៈកម្មការព្រំដែន)៖ វាសំដៅលើកំណត់ហេតុផ្លូវការ ឬឯកសារព្រមព្រៀងដែលកត់ត្រាលម្អិតពីលទ្ធផលនៃការចុះពិនិត្យ ពិភាក្សា ឬការបោះបង្គោលព្រំដែន (ឧទាហរណ៍៖ កំណត់ហេតុបោះបង្គោលព្រំដែន PV ឆ្នាំ១៩០៨)។
ក្នុងកិច្ចប្រជុំ ឬរដ្ឋបាល៖ វាគឺជាឯកសារកត់ត្រានូវអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលបានលើកឡើង ពិភាក្សា និងសម្រេចចិត្តនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំមួយតាំងពីដើមរហូតដល់ចប់ ដើម្បីទុកជាភស្តុតាងផ្លូវការ។
ក្នុងច្បាប់ និងនគរបាលយុត្តិធម៌៖ វាជាកំណត់ហេតុដែលសរសេរឡើងដោយមន្ត្រីមានសមត្ថកិច្ច (ដូចជា ប៉ូលីស ឬតុលាការ) ដើម្បីកត់ត្រាបទល្មើស ហេតុការណ៍ចរាចរណ៍ ឬចម្លើយសារភាព ដែលមានតម្លៃគតិយុត្តិ (តម្លៃតាមច្បាប់) សម្រាប់ប្រើប្រាស់នៅក្នុងតុលាការ។

ចង្កៀង
ក្រសួងការបរទេសថៃបដិសេធការចោទប្រកាន់របស់កម្ពុជា ដែលថាថៃកំពុងពន្យារពេលគណៈកម្មាធិការព្រំដែនរួម (JBC) ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា UNCLOS មិនមែនជាលេសទេ..
ក្រសួងការបរទេសថៃបានបដិសេធការចោទប្រកាន់របស់កម្ពុជាថា ប្រទេសថៃបានប្រើប្រាស់ដំណើរការ UNCLOS ដើម្បីពន្យារពេលកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការព្រំដែនរួម (JBC) ដោយបញ្ជាក់ថា ប្រទេសថៃបានធ្វើសកម្មភាពស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ ក្រសួងក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ការចោទប្រកាន់ទាំងនេះមិនអំណោយផលដល់បរិយាកាសចរចាទេ ហើយបានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា ក្រុមការងារខាងថៃបានខិតខំប្រឹងប្រែងអស់ពីសមត្ថភាពដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ។
ថៃបញ្ជាក់ថា គណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) នេះនៅតែជាយន្តការមួយទាក់ទងនឹងព្រំដែនគោក។ នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃ បានសង្កត់ធ្ងន់ម្តងហើយម្តងទៀតថា រឿងនេះត្រូវបានពិនិត្យឡើងវិញក្នុងកម្រិតខ្លះ ប៉ុន្តែវាមិនមានន័យថាទ្វារនៃការចរចាត្រូវបានបិទនោះទេ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការវិវឌ្ឍបច្ចេកទេស ឬការរៀបចំសម្រាប់ការពិភាក្សា និងបរិយាកាសអំណោយផលគឺចាំបាច់ណាស់សម្រាប់ការបង្កើតគណៈកម្មាធិការព្រំដែនរួម (JBC)។ 
ថៃបានបញ្ជាក់ថា UNCLOS មិនមែនជាលេសរាំងស្ទះ JBC ទេ តែឧបសគ្គដែលរារាំងវឌ្ឍនភាពនៅលើគ្រប់វេទិកាទាំងអស់គឺកង្វះភាពស្មោះត្រង់របស់កម្ពុជា ដូចដែលបានបង្ហាញនៅគ្រប់ដំណាក់កាល។ លើសពីនេះ សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា បរិយាកាសអំណោយផលគឺត្រូវបានទាមទារដើម្បីចាប់ផ្តើមការចរចា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការចោទប្រកាន់នេះមិនមានឥទ្ធិពលលើវឌ្ឍនភាពនៃដំណើរការ UNCLOS ដែលមានគោលបំណងស្វែងរកមធ្យោបាយសម្រាប់ប្រទេសទាំងពីរដើម្បីបន្តការចរចានោះឡើយ៕

សង្រ្គាមការទូត ថៃ និង កម្ពុជា៖ ប្រទេសថៃលើកទ័ពចូលឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា ដោយការរំលោភខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិ។ ដោយសារនេះជាការឈ្លានពាន ប្រទេសថៃគេបាន បង្កើតភស្តុតាងច្បាប់ Fait Accompli តាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ។ ដោយសារថៃ បង្កើតភស្តុតាងមានលេណដ្ឋាន មានបន្លាលួស មានទ័ពឈជើង មានផ្លុវចល័តភស្តុភារ មានការដាក់បញ្ជូលទឹកដីកម្ពុជាក្នុងសៀវភៅសិក្សា ឯកសារក្រសួងវប្បធម៍ ក្រសួងការពារជាតិ ក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្រសួងព្រៃឈើ...នាំឲ្យកម្ពុជា ប្តឹងករណីនេះ ទៅតុលាការសមុទ្រ UNCLOS. ដោយសារកម្ពុជាប្តឹងវាបែបនេះ ពួកថៃ ពួកសៀម វាធ្វើ អព្យាក្រិត Neutralize ក្រុមការងារវាស់វែង បោះបង្គោលព្រំដែនរបស់ ថៃ មិនឲ្យដំណើរ។ ខាងកម្ពុជា បន្តប្តឹងវា  ពីការគេចវេស មិនដំណើរគណកម្មាធិការវាស់វែងបោះបង្គោលព្រំដែន ពួកថៃពួកសៀម វាប្រកែកថា មិនពិតទេ ៗៗៗៗ....

Hout Songhak
ផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរនៅតំបន់បឹងត្រកួន​ ត្រូវយោធាថៃយកធ្វើជាលេណដ្ឋាន និងដាក់កាំភ្លើងចាំលបបាញ់​ និងគាស់យកទ្រព្យសម្បត្តិមានម្លៃគ្មានសល់
១១-កក្កដា-២០២៦
បន្ទាយមានជ័យ៖ ផ្ទះវីឡាដ៏ធំមួយប្រក់ដំបូលពណ៌ខៀវ ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋកម្ពុជា​ ដែលត្រូវយោធាថៃព័ទ្ធយកនៅតំបន់បឹងត្រកួន ឃុំគោករមៀត ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ក្រោយបទឈប់បាញ់​ ត្រូវបានយោធាថៃ គាស់យករបស់មានតម្លៃ​ និងសម្ភារក្នុងផ្ទះគ្មានសល់​។ ទន្ទឹមនេះពួកយោធាថៃក៏បានបំផ្លាញដំបូលផ្ទះដេីម្បីយកធ្វើជាលេណដ្ឋាននៅផ្នែកខាងលេី​ ព្រមទាំងដាក់កាំភ្លើង (Sniper) មានអ្នកលបបាញ់ប្រចាំការនៅលើដំបូលផ្ទះ​ ទៀតផង។ នេះបេីយោងតាមការឱ្យដឹងពី​ លោក ឃ្លោក នួយ អភិបាលរងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ​ នៅថ្ងៃទី១០​ ខែកក្កដា​ឆ្នាំ២០២៦។
លោក ឃ្លោក នួយ បានបញ្ជាក់ថា​ ផ្ទះវីឡាស្ថិតក្នុងចំណោមផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាង ១,៣០០ខ្នង នៅតំបន់បឹងត្រកួន ដែលត្រូវកម្លាំងយោធាថៃបំផ្លាញ និងហ៊ុំព័ទ្ធដោយរាយលួសបន្លា ព្រមទាំងដាក់ទូកុងតឺន័រ ក្រោយការអនុវត្តបទឈប់បាញ់ដែលចូលជាធរមានក្រោយម៉ោង ១២ ថ្ងៃត្រង់ ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។​
នៅតំបន់បឹងត្រកួនមានភូមិចំនួន៤ រួមមាន ភូមិបន្ទាយមានឫទ្ធិ ភូមិផ្លូវបំបែក ភូមិត្រពាំងសំរោង និងភូមិសាមគ្គី​ ដែលមានផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋសរុប ១,៣៦៥ខ្នង និងមានប្រជាពលរដ្ឋធ្លាប់រស់នៅចំនួន ១,៤៧៩គ្រួសារ ស្មើនឹង ៦,០៣២នាក់។​ នេះបេីយោងតាមរបាយការណ៍របស់រដ្ឋបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។  របាយការណ៍ដដែលបញ្ជាក់ថា ភូមិសាមគ្គីមានផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ ៦០ខ្នង ភូមិត្រពាំងសំរោង ៥៣ខ្នង ភូមិផ្លូវបំបែក ៤៥ខ្នង និងភូមិបន្ទាយមានឫទ្ធិ ៤៧ខ្នង។
អ្នកស្រី ភា ចាន់រី បានអះអាងថា​ ផ្ទះវីឡាដែលយោធាថៃយកធ្វើជាលេណដ្ឋាននៅផ្នែកខាងលេី​នោះជាផ្ទះរបស់អ្នកស្រី​ និងក្រុមគ្រួសារសាច់ញាតិរបស់អ្នកស្រី។​ នៅក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់​ ផ្ទះនេះត្រូវបានយោធាថៃគាស់យកទ្រព្យសម្បត្តិ​ លុយ​ គ្រឿងអលង្ការអស់ជាច្រេីន​ និងរបស់របរមានតម្លៃ​ រួមនឹងសម្ភារក្នុងផ្ទះគ្មានសល់​ ដោយកាលពីយោធាថៃបេីកការឈ្លានពានអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា​ អ្នកស្រី​ និងគ្រួសារបានរត់ចេញពីផ្ទះយកតែរួចខ្លួនប៉ុណ្ណោះយករបស់របរមិនទាន់​។
ទោះបីមានបទឈប់បាញ់ដែលកម្ពុជា និងថៃ​ បានឯកភាពគ្នា កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ជាពិសេសចំណុចទី៤ ដែលចែងថា «ភាគីទាំងពីរឯកភាពអនុញ្ញាតឱ្យជនស៊ីវិលដែលរស់នៅតំបន់ព្រំដែនរងផលប៉ះពាល់ អាចវិលត្រលប់ទៅផ្ទះសម្បែង និងប្រកបជីវភាពរស់នៅជាធម្មតាវិញ ដោយគ្មានការរារាំង និងដោយមានសុវត្ថិភាព និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ នៅក្នុងតំបន់រៀងៗខ្លួន» ក៏ដោយ ក៏កងកម្លាំងយោធាថៃនៅតែបន្តបង្កើតស្ថានភាពថ្មីនៅលើទីតាំងជាក់ស្តែង ដែលកម្ពុជាមិនអាចទទួលយកបាន តាមរយៈការរាយលួសបន្លា ដាក់ទូកុងតឺន័រ បំផ្លាញផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ និងឈូសឆាយផ្លូវសម្រាប់ធ្វើលេណដ្ឋាន។
ក្រៅពីតំបន់បឹងត្រកួន ទីតាំងជាច្រើនផ្សេងទៀតនៅក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា ក៏ត្រូវបានរាយការណ៍ថា រងការរំលោភបំពានពីកងកម្លាំងយោធាថៃផងដែរ រួមមាន តំបន់ភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ ច្រកអូរស្មាច់ ក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងតំបន់ប្រាសាទក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ​ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានធ្វេីការតវ៉ាជាផ្លូវការជាបន្តបន្ទាប់ តាមរយៈក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ប្រឆាំងនឹងសកម្មភាពដែលខ្លួនចាត់ទុកថា​ ជាការឈ្លានពានពីកម្លាំងយោធាថៃ ដោយបញ្ជាក់ថា មិនទទួលស្គាល់ជាដាច់ខាតនូវការកែប្រែខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ឬការកាន់កាប់ទឹកដីដោយខុសច្បាប់អន្តរជាតិ និងប្រឆាំងចំពោះការកែប្រែស្ថានភាពដើមលើដីជាក់ស្តែង (fait accompli)។
រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក៏បានអះអាងជាថ្មីថា តែងតែគោរព និងអនុវត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់នូវសេចក្តីប្រកាសរួមនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសលើកទី៣ នៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរវាងកម្ពុជា និងថៃ ថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ព្រមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗ ដើម្បីឆ្ពោះទៅរកការវិលត្រលប់មករកប្រក្រតីភាព សន្តិភាព និងស្ថិរភាពយូរអង្វែងរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ទន្ទឹមនេះ កម្ពុជា ក៏បានអំពាវនាវឱ្យភាគីថៃគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា ដើម្បីរក្សាសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងទំនាក់ទំនងល្អរវាងប្រទេសទាំងពីរ៕

ចង្កៀង
ថៃ បោកពលរដ្ឋខ្លួនថា ម៉ាឡេស៊ី ព្រមបើកទីផ្សារបង្គាវិញ ក្នុងរយៈពេល ៣០ថ្ងៃ, ម៉ាឡេស៊ី ថា អត់ទេ!
ដោយសារតែកម្តៅនៃកំហឹងរបស់ពលរដ្ឋថៃ កំពុងពោរពុះ លើរដ្ឋាភិបាលទីក្រុងបាងកក ជុំវិញវិធានការដោះស្រាយបញ្ហាបង្គាមិនចេញ ពេលនេះរដ្ឋមន្ត្រីកសិកម្ម និងសហករណ៍ Suriya Jungrungreangkit សុខចិត្តបោកប្រជាជនខ្លួន ដោយកុហកថា ម៉ាឡេស៊ី ព្រមបើកទីផ្សារ ទទួលបង្គាថៃ វិញក្នុងរយៈពេល ៣០ថ្ងៃខាងមុខ ទាំងដែលខាងម៉ាឡេស៊ីឯណោះ មិនបាននិយាយបែបនេះឡើយ។

ថៃ ម៉ាឡេស៊ី៖ ក្រោយពីមានការជួបគ្នាផ្ទាល់រវាង នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃនិង មា់ឡេស៊ី ពួកគេបានឈានដល់ កិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីមួយ ដើម្បីបញ្ចប់សង្រ្គាមបង្គារ បង្កង ០៥ ប្រភេទដែល ម៉ាឡេស៊ីហាមឃាត់ ដោយ ផ្ទេរកិច្ចការនេះ ទៅក្រសួង វិទ្យាសាស្រ្តថៃ ធ្វើតេស្តិថាជាថ្មីទៅលើ ត្រី ដែលម៉ាឡេស៊ីនាំចូលថៃ ថាមានជាតិ គីមីមែនដែរអត់? រដ្ឋាភិបាលថៃ មានអតុល្យភាពខ្លាំងក្នុងការធ្វើជំនួញ ហេតុនេះ ក៍ប្រឌីតភស្តុតាងថា ត្រីម៉ាឡេស៊ីមានជាតិ ពុល គីមី ជាការ តបវិញ ម៉ាឡេស៊ីបិទការនាំចូលបង្គារពីថៃ ទៅម៉ាឡេស៊ី ៕

ថៃ ម៉ាឡេស៊ី ឈ្លោះគ្នាដោយសារ កម្ពុជា៖ ម៉ាឡេស៊ី នាំចេញត្រីសមុទ្រ ទៅលក់ឲ្យថៃតម្លៃ ៨០ លានដុល្លា/ឆ្នាំ ចំណែកថៃ នាំចេញបង្គារ បង្កងទៅ ម៉ាឡេស៊ីតម្លៃ ១១ លានដុល្លា/ឆ្នាំ។​ ថៃវាសុខចិត្តទ្រាំ ដើម្បីវាបង្ខំ​ម៉ាឡេស៊ី កាន់ជើងថៃ ក្នុងសង្រ្គាមឈ្លានពានរបស់ថៃ ឆ្នាំ ២០២៥ មកលើកម្ពុជា។ ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ អ្នកសង្កេតការណ៍យោធាអាស៊ានដឹកនាំ ដោយហ្វីលីពីន ដូច្នេះ ថៃលែងទ្រាំ បានងាកទៅ បិទការនាំចូលត្រីពី ម៉ាឡេស៊ី ៗ សងសឹកវិញ ដោយបិទការនាំចូលបង្គារបង្កងថៃដែរ។

ហ៊ុល ម៉ារ៉ា  is with Hul Mara. 2h  ·    រដ្ឋាភិបាលនិងសារព័ត៌មានថៃហាក់ ដូចជាបិទបាំងបញ្ហាព្រំដែនរវាងថៃ -ភូមាដែលក្រុម វ៉ាដែងចិនគាំទ្រ កំ ពុងកាន់កាប់ទឹកដីមួយផ្នែករបស់ថៃ

អ្វីជាចិនប្រផេះ នៅប្រទេសថៃ?ពាក្យថា «ចិនប្រផេះ» (Grey Chinese / จีนเทา - ជីនថៅ) នៅប្រទេសថៃ គឺជានិយមន័យដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងប្រជាជនថៃប្រើប្រាស់សម្រាប់ហៅ ក្រុមឧក្រិដ្ឋជន ឬអ្នកជំនួញជនជាតិចិន ដែលរកស៊ីខុសច្បាប់ ឬរកស៊ីក្នុងវិស័យប្រផេះ (មិនស្របច្បាប់ទាំងស្រុង និងលាក់បាំងកលល្បិច) នៅក្នុងប្រទេសថៃ។ទោះជាយ៉ាងណា ពាក្យនេះបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏រសើបខ្លាំង ដោយសារភាគីស្ថានទូតចិនប្រចាំប្រទេសថៃ បានចេញមុខស្នើនិងព្រមានអាជ្ញាធរ ក៏ដូចជាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថៃ ឱ្យបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ពាក្យនេះ ព្រោះវាជាការលាបពណ៌ និងបង្កើតការរើសអើងចំពោះប្រជាជាតិចិនទាំងមូល។ជាទូទៅ សកម្មភាពចម្បងៗដែលគេជួបប្រទះ និងនិយមហៅថាក្រុម «ចិនប្រផេះ» មានដូចជា៖អាជីវកម្មបោកប្រាស់ និងល្បែងអនឡាញ៖ ការបង្កើតទីតាំង ឬបណ្តាញក្រុម Call Center បោកប្រាស់តាមទូរស័ព្ទ (Scam Centers) និងការបើកល្បែងស៊ីសងខុសច្បាប់តាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដែលភាគច្រើនមានមូលដ្ឋាននៅតាមតំបន់ព្រំដែន។ការលាងលុយកខ្វក់៖ យកប្រាក់ចំណូលដែលបានមកពីសកម្មភាពខុសច្បាប់ មកទិញអចលនទ្រព្យលំដាប់ខ្ពស់ (ខុនដូ ផ្ទះវីឡា) ឬបើកអាជីវកម្មបន្លំភ្នែកដូចជា ភោជនីយដ្ឋាន ក្លឹបកម្សាន្ត និងកន្លែងហាត់ប្រាណ។ការប្រើប្រាស់ឈ្មោះអ្នកដទៃ (Nominee)៖ ការជួល ឬប្រើប្រាស់ឈ្មោះជនជាតិថៃឱ្យឈរឈ្មោះជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន ឬម្ចាស់ដីធ្លីជំនួសខ្លួន ដើម្បីគេចវេះពីច្បាប់កំណត់របស់ថៃ ដែលហាមឃាត់មិនឱ្យជនបរទេសកាន់កាប់អាជីវកម្ម ឬដីធ្លីមួយចំនួន។ការក្លែងបន្លំឯកសារ និងសញ្ជាតិ៖ ការរកឃើញបណ្តាញលួចធ្វើឯកសារកំណើតក្លែងក្លាយ ឬការសូកប៉ាន់ដើម្បីទទួលបានសញ្ជាតិថៃដោយខុសច្បាប់។អាជីវកម្មបំផ្លាញបរិស្ថាន និងការប្រកួតប្រជែងមិនស្មោះត្រង់៖ ការបើក រោងចក្រកែច្នៃកាកសំណល់ខុសច្បាប់ ដែលបង្កផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ឬការនាំចូលទំនិញតម្លៃថោកមកបង្ខូចតម្លៃទីផ្សារ ធ្វើឱ្យអាជីវករថៃក្នុងស្រុកមិនអាចប្រកួតប្រជែងបាន។ជំហរផ្លូវការរវាងប្រទេសទាំងពីរ៖រដ្ឋាភិបាលចិនបានបញ្ជាក់ច្បាស់ៗថា ខ្លួនគាំទ្រពេញទំហឹងឱ្យអាជ្ញាធរថៃចាត់វិធានការច្បាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងទៅលើជនល្មើសជាបុគ្គល។ ប៉ុន្តែ ចិនសុំមិនឱ្យប្រើពាក្យយោង «ចិនប្រផេះ» ជារួមឡើយ ព្រោះអ្នកវិនិយោគិន និងភ្ញៀវទេសចរចិនភាគច្រើនលើសលប់ គឺមកដោយស្របច្បាប់ និងបានជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចថៃយ៉ាងខ្លាំង។ ឆ្លើយតបនឹងបញ្ហានេះ អាជ្ញាធរថៃក៏បានព្យាយាមកែសម្រួលការប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ និងសង្កត់ធ្ងន់លើការបង្ក្រាបបទល្មើសដោយផ្អែកលើការអនុវត្តច្បាប់ទៅលើ «បុគ្គលល្មើសច្បាប់» ដោយមិនប្រកាន់ជាតិសាសន៍នោះទេ។

តើ កងទ័ពភូមារ ពិតជាបាននិងកំពុងកាន់កាប់ទឹកដី ថៃ មែនទេ?កងទ័ពភូមា (របបសឹកភូមា) មិនបាននិងកំពុងកាន់កាប់ទឹកដីរបស់ប្រទេសថៃនោះទេ។ អធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់ថៃនៅតែត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងការពារយ៉ាងរឹងមាំដោយកងទ័ពភូមិន្ទថៃ។ទោះជាយ៉ាងណា ការយល់ច្រឡំនេះអាចកើតឡើងដោយសារព្រឹត្តិការណ៍ និងព័ត៌មានសំខាន់ៗមួយចំនួននៅតាមបណ្តោយព្រំដែន៖

ការវាយលុកនិងគ្រប់គ្រងទីក្រុងព្រំដែន (ក្នុងដីភូមា)៖ កងទ័ពភូមាបានបើកប្រតិបត្តិការសឹកយ៉ាងខ្លាំងក្លាដើម្បីដណ្តើមយកទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មតាមព្រំដែនជាប់ថៃមកគ្រប់គ្រងវិញ ដូចជាការវាយដណ្តើមបានទីក្រុង Mawtaung កាលពីពេលថ្មីៗនេះពីក្រុមកងទ័ពភាគតិចការ៉ែន (KNU)។ សកម្មភាពប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងក្តៅគគុកនៅជាប់របងព្រំដែនថៃនេះ បានធ្វើឱ្យមានការភ័ន្តច្រឡំថាមានការឈ្លានពានចូលដីថៃ។

គ្រាប់ប្លោង និងគ្រាប់កាំភ្លើងធ្លាក់ចូលដីថៃ (Spillover)៖ ជារឿយៗ នៅក្នុងការប្រយុទ្ធគ្នារវាងកងទ័ពរដ្ឋាភិបាលភូមា និងក្រុមប្រដាប់អាវុធភាគតិច (ដូចជា KNU ឬ PDF) តែងតែមានគ្រាប់កាំភ្លើងធំ ឬគ្រាប់កាំភ្លើងសាយភាយធ្លាក់ចូលមកក្នុងភូមិឋានរបស់ប្រជាជនថៃនៅតាមព្រំដែន (ដូចជានៅស្រុក Mae Sot ខេត្ត Tak)។ នៅពេលមានករណីបែបនេះ កងទ័ពថៃតែងតែបាញ់ព្រមានតបតភ្លាមៗដើម្បីការពារព្រំដែនរបស់ខ្លួន។

ការជ្រកកោនបណ្តោះអាសន្ន៖ កាលពីមុនធ្លាប់មានករណីទាហានភូមាដកថយឆ្លងចូលដីថៃជាបណ្តោះអាសន្ន បន្ទាប់ពីចាញ់សមរភូមិជាមួយក្រុមបះបោរ ប៉ុន្តែពួកគេត្រូវបានអាជ្ញាធរថៃគ្រប់គ្រង និងបញ្ជូនត្រឡប់ទៅប្រទេសភូមិវិញតាមនីតិវិធីច្បាប់ និងកិច្ចព្រមព្រៀងយោធា។

រលកជនភៀសខ្លួន និងការគេចពីការកែនទ័ព៖ អ្វីដែលកំពុងហូរចូលដីថៃយ៉ាងគំហុករហូតដល់ជិត ៧០ម៉ឺននាក់ មិនមែនជាកងទ័ពភូមានោះទេ ប៉ុន្តែជាប្រជាពលរដ្ឋ និងយុវជនភូមាដែលរត់ភៀសខ្លួនពីសង្គ្រាមស៊ីវិល និងរត់គេចពីច្បាប់កែនទាហានរបស់របបសឹកភូមា។

សូមបកស្រាយអំពី វិធានការការពារព្រំដែនរបស់កងទ័ពថៃ ក្នុងការទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់នៃសង្គ្រាមភូមា?
ដើម្បីទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៃសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅក្នុងប្រទេសភូមា ជាពិសេសនៅពេលដែលការប្រយុទ្ធគ្នារវាងកងទ័ពរបបសឹកភូមា និងក្រុមប្រដាប់អាវុធភាគតិច (ដូចជាក្រុម KNU និងកងទ័ព PDF) កាន់តែខិតជិតរបងព្រំដែន កងទ័ពភូមិន្ទថៃ រួមសហការជាមួយក្រសួងមហាផ្ទៃ បាននិងកំពុងអនុវត្តវិធានការសន្តិសុខយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ និងតឹងរ៉ឹង។វិធានការការពារព្រំដែនចម្បងៗរបស់ភាគីថៃ រួមមាន៖

១. ការបង្កើនកម្លាំងទ័ព និងល្បាតទប់ស្កាត់ការរំលោភអធិបតេយ្យ (Military Readiness)ការដាក់ពង្រាយកងកម្លាំងពិសេស៖ កងទ័ពថៃបានបញ្ជូនកងកម្លាំងកិច្ចការពិសេស (ដូចជា កងកម្លាំងពិសេស Naresuan និង Rajamanu) ឱ្យទៅឈរជើងប្រចាំការជាប្រចាំនៅតំបន់ក្តៅ ដូចជាស្រុក Mae Sot ខេត្ត Tak។ យុទ្ធោបករណ៍ធុនធ្ងន់៖ ថៃបានចល័តរថពាសដែក Humvees ប្រដាប់ដោយអាវុធ និងបង្កើនការល្បាតទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។ ពួកគេបានប្រកាសព្រមានច្បាស់ៗទៅកាន់ភាគីជម្លោះភូមាថា ប្រសិនបើមានគ្រាប់កាំភ្លើងធំ ឬគ្រាប់កាំភ្លើងសាយភាយឆ្លងចូលដីថៃ (Spillover) កងទ័ពថៃនឹងបាញ់ព្រមានតបតភ្លាមៗ និងប្រើវិធានការខ្លាំងជាងមុនដើម្បីការពារអាយុជីវិតពលរដ្ឋខ្លួន។

២. វិធានការឆ្លើយតបបន្ទាន់ និងការការពារជនស៊ីវិលថៃ (Civilian Protection)ការជម្លៀស និងផ្អាកការសិក្សា៖ នៅពេលមានការបាញ់ប្លោងគ្រាប់ក្បែរព្រំដែន កងទ័ពថៃសហការជាមួយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន បញ្ជាឱ្យបិទសាលារៀនជាបណ្តោះអាសន្នភ្លាមៗ។ ប្រជាជនថៃនៅក្នុងភូមិប្រឈមមុខខ្ពស់ ត្រូវបានជម្លៀសទៅកាន់លេណដ្ឋានសុវត្ថិភាព ឬជម្រកសុវត្ថិភាពដែលបានរៀបចំទុកជាមុន។ ផែនការគ្រាអាសន្នថ្នាក់ខេត្ត៖ ក្រសួងមហាផ្ទៃថៃបានបញ្ជាឱ្យអភិបាលខេត្តជាប់ព្រំដែនភូមាទាំងអស់ រៀបចំផែនការសកម្មភាពជាក់ស្តែង រួមទាំងការប្រកាសអាសន្ន និងការផ្តល់ព័ត៌មានពិតប្រាកដដល់ពលរដ្ឋដើម្បីកុំឱ្យមានការភ័យស្លន់ស្លោ។

១.៣. ការគ្រប់គ្រង និងត្រួតពិនិត្យរលកជនភៀសខ្លួន (Refugee & Soldier Management)ការដកហូតអាវុធទាហានដែលរត់ចូលដីថៃ៖ ក្នុងករណីដែលមានទាហានភូមា ឬក្រុមប្រដាប់អាវុធភាគតិចរត់គេចខ្លួនឆ្លងដែនចូលមកដីថៃ កងទ័ពថៃអនុវត្តច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ដោយត្រូវតែដកហូតអាវុធ និងយុទ្ធោបករណ៍ទាំងអស់ភ្លាមៗ រួចទើបផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ជាបណ្តោះអាសន្ន មុននឹងរៀបចំបញ្ជូនត្រឡប់ទៅវិញតាមច្រកផ្លូវការ។ការរឹតបន្តឹងច្រកព្រំដែនខុសច្បាប់៖ ថៃបានបង្កើនការយាមកាមដើម្បីទប់ស្កាត់ការលួចឆ្លងដែនខុសច្បាប់។ ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋភូមាដែលរត់ភៀសខ្លួនពីសង្គ្រាម ឬគេចពីច្បាប់កែនទាហាន ថៃបានរៀបចំជា «តំបន់សុវត្ថិភាពបណ្តោះអាសន្ន» ក្បែរព្រំដែនដើម្បីងាយស្រួលគ្រប់គ្រងសន្តិសុខ និងផ្តល់ជំនួយវេជ្ជសាស្ត្រ។

៤. ការបង្ក្រាបបទល្មើសឆ្លងដែន និងក្រុមឆបោក (Transnational Crime Crackdown)សង្គ្រាមស៊ីវិលភូមាបានបង្កើតឱ្យមានសេដ្ឋកិច្ចខុសច្បាប់ទ្រង់ទ្រាយធំ ដូចជា សម្បុកបណ្តាញ Call Center បោកប្រាស់តាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (Cyber Scam Compounds) និងការរត់ពន្ធគ្រឿងញៀននៅតាមព្រំដែន។កងទ័ព និងនគរបាលព្រំដែនថៃ បានបើកយុទ្ធនាការធំៗក្នុងការបង្ក្រាប និងកម្ទេចបណ្តាញឆបោកទាំងនេះ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ថៃក៏បានសហការនិងដាក់សម្ពាធការទូតទៅលើភាគីភូមា (ទាំងរបបសឹក និងក្រុមភាគតិច) ឱ្យរួមគ្នាលុបបំបាត់បទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា និងការជួញដូរមនុស្សដែលកំពុងគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខជាតិថៃ។សរុបមក យុទ្ធសាស្ត្ររបស់កងទ័ពថៃគឺ «ការពារអធិបតេយ្យភាពយ៉ាងដាច់ខាត, មិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងភូមា, ផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌តាមព្រំដែនដោយមានការគ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់ និងការពារអាយុជីវិតប្រជាជនថៃជាអាទិភាពខ្ពស់បំផុត»។

ខ្ញុំសូមធ្វើការជំទាស់បញ្ហាថា ថៃមិនជ្រៀតជ្រែកចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងភូមារ តាមរូបភាពឯកសារនានា បង្ហាញថា រដ្ឋាភិបាលថៃ ប្រឆាំងជាមួយ រដ្ឋាភិបាលភូមារ ដោយហៅរដ្ឋាភិបាលភូមារថា របបសឹក របបផ្តាច់ការ តែ ថៃ គាំទ្រ រដ្ឋាភិបាល អ៊ុងសានស៊ូជីទៅវិញ។

ការជំទាស់របស់អ្នកគឺត្រឹមត្រូវ និងសមហេតុផលខ្លាំងណាស់ ប្រសិនបើយើងពិនិត្យមើលទៅលើភាសាព័ត៌មាន បទយកការណ៍ ឬឯកសារវិភាគរបស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ ពាក្យថា «របបសឹក» (Junta) ឬ «របបផ្តាច់ការ» គឺជាពាក្យបច្ចេកទេសដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសកល និងសារព័ត៌មានឯករាជ្យក្នុងប្រទេសថៃ (ដូចជា Bangkok Post ឬ Thai PBS) ប្រើប្រាស់ជាទូទៅ។ទោះជាយ៉ាងណា ប្រសិនបើយើងពិនិត្យមើលលើ «ឯកសារកាទូតផ្លូវការ» និង «សកម្មភាពជាក់ស្តែង» របស់រដ្ឋាភិបាលថៃ វិញ នោះយើងនឹងឃើញការពិតផ្ទុយស្រឡះ ដែលបង្ហាញថា ថៃមិនត្រឹមតែមិនប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលសឹកភូមាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាអ្នកជួយសម្រួល និងគាំទ្ររបបសឹកនេះជាងគេនៅក្នុងតំបន់អាស៊ានទៀតផង។ស្វែងយល់ពីតថភាពនយោបាយពិតប្រាកដរវាងរដ្ឋាភិបាលថៃ និងភូមា តាមរយៈចំណុចខាងក្រោម៖

១. រដ្ឋាភិបាលថៃមិនដែលហៅភូមាថា «របបសឹក» ក្នុងឯកសារផ្លូវការឡើយនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការរបស់ ក្រសួងការបរទេសថៃ (MFA Thailand) រដ្ឋាភិបាលថៃតែងតែប្រើពាក្យផ្លូវការថា «រដ្ឋាភិបាលភូមា» (The Government of Myanmar) ឬ «អាជ្ញាធរភូមា» (Myanmar Authorities)។ ថៃជៀសវាងដាច់ខាតនូវការប្រើពាក្យ «របបសឹក» ឬ «របបផ្តាច់ការ» ក្នុងន័យការទូត ដើម្បីរក្សាមុខមាត់ និងកិច្ចសហការជាមួយមេដឹកនាំយោធាភូមា។

២. ថៃគឺជាអ្នកនាំមុខគេក្នុងការ «ស្ដារទំនាក់ទំនង» ជាមួយមេដឹកនាំយោធាភូមាខណៈពេលដែលប្រទេសអាស៊ានមួយចំនួន (ដូចជា ឥណ្ឌូនេស៊ី សិង្ហបុរី និងហ្វីលីពីន) ព្យាយាមកាត់ផ្តាច់ និងមិនទទួលស្គាល់រដ្ឋាភិបាលសឹកភូមា រដ្ឋាភិបាលថៃដឹកនាំដោយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin Charnvirakul បែរជាដើរតួជា «អ្នករក្សាទំនាក់ទំនង» ជំនួសវិញ៖ការទស្សនកិច្ចផ្លូវការ៖ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ លោក Sihasak Phuangketkeow បានធ្វើដំណើរទៅជួបពិភាក្សាផ្ទាល់ជាមួយមេដឹកនាំយោធាភូមា លោក Min Aung Hlaing ដល់រដ្ឋធានីណៃពិដោ។ការរៀបចំកិច្ចប្រជុំពិសេស៖ រដ្ឋាភិបាលថៃថែមទាំងបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំ កិច្ចប្រជុំក្រៅផ្លូវការរវាងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន ជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសភូមា (តំណាងឱ្យរបបសឹក) ដើម្បីជួយឱ្យភូមាអាចចូលតុចរចាជាមួយអាស៊ានឡើងវិញ។ការគាំទ្រការបោះឆ្នោតរបស់យោធា៖ រដ្ឋាភិបាលថៃបានប្រកាសគាំទ្រផែនការរៀបចំការបោះឆ្នោតរបស់របបសឹកភូមា ទោះបីជាក្រុមប្រឆាំង និងសហគមន៍អន្តរជាតិចាត់ទុកថាជាការបោះឆ្នោតបង្គ្រប់កិច្ចក៏ដោយ។

៣. ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច និងយោធាដ៏រឹងមាំជំនួញថាមពល៖ ក្រុមហ៊ុនថាមពលរដ្ឋរបស់ថៃ PTT នៅតែបន្តវិនិយោគ និងទិញហ្គាសធម្មជាតិពីរដ្ឋភិបាលយោធាភូមា ដែលផ្ដល់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារដល់របបសឹកនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ។កិច្ចសហការយោធា៖ មេដឹកនាំកងទ័ពថៃ និងកងទ័ពភូមា តែងតែរៀបចំជំនួបពិភាក្សា និងពិគ្រោះអាហារការងារជាមួយគ្នាជាញឹកញាប់ ដើម្បីពង្រឹងសន្តិសុខតាមព្រំដែន។

៤. ចុះចំពោះរដ្ឋាភិបាលលោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី (NUG)?ទោះបីជាប្រជាជនថៃ ឬក្រុមសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សគាំទ្រលោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី ក៏ដោយ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលថៃមិនដែលទទួលស្គាល់ «រដ្ឋាភិបាលបង្រួបបង្រួមជាតិ (NUG)» ដែលជាក្រុមប្រឆាំងរបស់ភូមានោះឡើយ។ ថៃមិនអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមប្រដាប់អាវុធប្រឆាំងរបបសឹក បើកការិយាល័យតំណាង ឬធ្វើសកម្មភាពនយោបាយផ្លូវការណាមួយនៅលើទឹកដីថៃឡើយ ដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់រដ្ឋាភិបាលយោធាភូមា។
សរុបសេចក្តីមក៖ ការយល់ឃើញរបស់អ្នកគឺត្រូវចំលើទិដ្ឋភាពនៃ «ព័ត៌មាននិងការជជែកវែកញែកជាសាធារណៈ»។ ប៉ុន្តែបើពិនិត្យលើ «នយោបាយការបរទេសពិតប្រាកដ» រដ្ឋាភិបាលថៃបច្ចុប្បន្ន កំពុងអនុវត្តនយោបាយបែបប្រាកដនិយម (Pragmatic Policy) ដោយជ្រើសរើសការចាប់ដៃ និងគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលសឹកភូមាជាផ្លូវការ ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច និងស្ថិរភាពព្រំដែនរបស់ខ្លួន។

មិនពិតទេ មេដឹកនាំថៃ ចិញ្ចឹមចិត្តគាំទ្រ រដ្ឋាភិបាលផ្តាច់ខ្លួន ដូចជា ថ្មីៗនេះ ថៃលួចគាំទ្រ រដ្ឋាភិបាលការ៉ែន ប្រកាសឯករាជ្យ ចេញពី សហភាពភូមារ រហូតប្រទេសភូមារ​ប្រកាសបិទព្រំដែនជាមួយ ថៃ។ ជនជាតិការ៉ែន មានជាប់សាច់ឈាមជាមួយ ថៃ ពួកគេចង់ចុះចូល បង្កើតរដ្ឋការែនមួយ ដែលមិនចំណុះ ទីក្រុង ណៃពិដោ របស់ភូមារ។

ការលើកឡើងរបស់អ្នកអំពីការប្រកាសឯករាជ្យរបស់ក្រុមការ៉ែន និងការបិទព្រំដែនគឺជាព័ត៌មានពិតជាក់ស្តែងដែលបានកើតឡើង ប៉ុន្តែមូលហេតុនៃការបិទព្រំដែន និងជំហរលួចលាក់របស់រដ្ឋាភិបាលថៃ គឺមានភាពខុសប្លែកពីអ្វីដែលអ្នកបានយល់។សូមពិនិត្យមើលការពិតផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងព្រឹត្តិការណ៍ជាក់ស្តែងតាមចំណុចនីមួយៗខាងក្រោម៖

១. ការពិតអំពីការប្រកាសឯករាជ្យ «សាធារណរដ្ឋកាវធូលី» (Kawthoolei Republic)ព្រឹត្តិការណ៍ពិត៖ នៅថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ មេទ័ពការ៉ែនម្នាក់គឺលោកឧត្តមសេនីយ៍ Saw Nerdah Mya មេដឹកនាំកងទ័ពការ៉ែនបំបែកខ្លួន (KTLA) ពិតជាបានប្រកាសបង្កើត «សាធារណរដ្ឋកាវធូលី» ជាដីឯករាជ្យដាច់ចេញពីភូមា នៅតំបន់ព្រំដែន ជាប់ខេត្តតាក របស់ថៃមែន។ការបដិសេធពីសាច់ញាតិឯង៖ ការប្រកាសនេះមិនត្រូវបានគាំទ្រ សូម្បីតែពីសំណាក់កងទ័ពការ៉ែនធំជាងគេគឺ សហភាពជាតិការ៉ែន (KNU)។ ក្រុម KNU បានរិះគន់ចំៗថា ការប្រកាសឯករាជ្យនេះជាការមិនប្រាកដនិយម ព្រោះគ្មានទឹកដីគ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់ និងធ្វើឱ្យបែកបាក់កម្លាំងសាមគ្គីប្រឆាំងរបបសឹកភូមា។

២. ហេតុអ្វីបានជាភូមាបិទព្រំដែនជាមួយថៃ?មូលហេតុពិត៖ របបសឹកភូមាបានសម្រេចចិត្តបិទច្រកព្រំដែនសំខាន់ៗ (ដូចជា ស្ពានមិត្តភាពថៃ-ភូមាទី២ នៅម៉ែសត-မြវតី) មិនមែនដោយសារថៃលួចគាំទ្រការប្រកាសឯករាជ្យនោះទេ។ការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ច និងការលួចរត់ពន្ធ៖ ទីក្រុងណៃពិដោបានបញ្ជាបិទព្រំដែន គឺដើម្បីបង្ក្រាបការលួចរត់ពន្ធទំនិញខុសច្បាប់ និងដណ្តើមគ្រប់គ្រងប្រភពចំណូលពន្ធដារពីច្រកព្រំដែនដែលធ្លាក់ទៅលើដៃក្រុមបះបោរ។ បន្ទាប់ពីការចរចាគ្នាដោយជោគជ័យ ច្រកព្រំដែនដ៏ធំនេះត្រូវបានបើកឱ្យដំណើរការឡើងវិញជាធម្មតា នៅចុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦។

៣. តើរដ្ឋាភិបាលថៃ «លួចចិញ្ចឹមចិត្តគាំទ្រ» ក្រុមការ៉ែនមែនទេ?រដ្ឋាភិបាលថៃមិនដែលគាំទ្រគំនិត «បំបែករដ្ឋការ៉ែន» ឡើយ ដោយសារហេតុផលសន្តិសុខជាតិដ៏សំខាន់៖ខ្លាចបាត់បង់ផលប្រយោជន៍៖ ប្រសិនបើថៃគាំទ្រការបង្កើតរដ្ឋការ៉ែនឯករាជ្យ នោះរបបសឹកភូមានឹងកាត់ផ្ដាច់ទំនាក់ទំនងការទូត និងការផ្គត់ផ្គង់ហ្គាសធម្មជាតិមកថៃភ្លាមៗ។ខ្លាចភ្លើងរាលកន្ទុយខ្សែក៖ ថៃមានចលនាចង់បំបែករដ្ឋផ្ទាល់ខ្លួននៅភាគខាងត្បូង (ក្រុមយុទ្ធជនម៉ាឡេ-មូស្លីម)។ ដូច្នេះ បើថៃគាំទ្រការបំបែករដ្ឋការ៉ែនពីភូមា វានឹងក្លាយជាគំរូអាក្រក់មួយដែលធ្វើឱ្យក្រុមបំបែកខ្លួននៅភាគខាងត្បូងថៃ យកតម្រាប់តាម។ផែនការបិទជំរំភៀសខ្លួន៖ ផ្ទុយពីការជួយសំបុកការ៉ែន កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ អាជ្ញាធរថៃទើបតែបានប្រកាសផែនការរយៈពេល១០ឆ្នាំ ក្នុងការរំលាយនិងបិទជំរំភៀសខ្លួនជនជាតិការ៉ែន ទាំងអស់នៅតាមព្រំដែនថៃ។

៤. ខ្សែលោហិតរវាងជនជាតិការ៉ែន និងថៃវាជាការពិតដែលថា ជនជាតិការ៉ែនមួយចំនួនធំមានសញ្ជាតិថៃ និងរស់នៅក្នុងខេត្តភាគខាងលិចរបស់ថៃ (ដូចជា ខេត្តតាក ខេត្តមេហុងសន)។ ប៉ុន្តែ៖ទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ មិនមែននយោបាយ៖ ទំនាក់ទំនងនេះមានត្រឹមតែកម្រិតសាច់ញាតិ និងវប្បធម៌ប៉ុណ្ណោះ។ យោធាថៃតែងតែផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ដល់ជនភៀសខ្លួនការ៉ែន ប៉ុន្តែពួកគេមិនដែលផ្តល់អាវុធ ឬលុយកាក់ ដើម្បីឱ្យក្រុមការ៉ែនទៅវាយប្រហារបង្កើតរដ្ឋឯករាជ្យ ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលភូមានោះឡើយ។

សន្និដ្ឋាន៖ ការប្រកាសឯករាជ្យរបស់ការ៉ែន និងការបិទព្រំដែន គឺជាសង្គ្រាមព័ត៌មាននិងសេដ្ឋកិច្ចរវាង ក្រុមបះបោរភូមា និងរបបសឹកភូមាផ្ទាល់។ រដ្ឋាភិបាលថៃនៅតែប្រកាន់ខ្ជាប់គោលការណ៍ «មិនគាំទ្ររដ្ឋផ្តាច់ខ្លួន» ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាព និងជំនួញជាមួយរដ្ឋាភិបាលសឹកភូមាដដែល។

សង្រ្គាមលោកទី ១ និង ទី២ ប្រទេសថៃ និង មហាអំណាចជប៉ុន បាន ផ្តាច់់ទឹកដី ជាច្រើនរបស់់ ភូមារ គឺតំបន់ រដ្ឋសានសព្វថ្ងៃ ចូលក្នុងទឹកដី ថៃ។ ដូច្នេះ មហិច្ឆិតា ថៃ ក្នុងការឈ្លានពានប្រទេសជិតខាង ដូចជា ភូមារ ឡាវ កម្ពុជា គឺថៃមិនដែលបោះបង់ចោលសោះឡើយ សូម្បីពេលនេះ ថៃ ប្រកាសមិនទទួលស្គាល់ ខ្សែព្រំដែន បារាំង សៀម ១៩០៤ និង ១៩០៧ ជាមួយ កម្ពុជា ដែល ថៃខ្លួនឯង ក៍មាន សន្ធិសញ្ញាព្រំដែនជាមួយ បារាំង អគ្លេស ភូមារ ម៉ាឡេស៊ីដែរ ។

អ្នកបានលើកឡើងនូវចំណុចប្រវត្តិសាស្ត្រពិតប្រាកដ និងសំខាន់ខ្លាំងណាស់។ វាជាការពិតដែលថា ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ (ឆ្នាំ១៩៤២-១៩៤៥) ក្រោមសម្ព័ន្ធភាពជាមួយមហាអំណាចជប៉ុន ប្រទេសថៃ (ក្រោមរបបសេនាប្រមុខ ប្លែក ភិប៊ូនសុងគ្រាម) ពិតជាបានកាត់យកទឹកដី រដ្ឋសាន (Shan State) ភាគខាងកើតពីភូមា (ដែលជប៉ុនប្រគល់ឱ្យ ហើយថៃប្តូរឈ្មោះជា "រដ្ឋថៃដើមភាគខាងជើង" ឬ Saharat Thai Doem) ព្រមទាំងបានកាត់យកទឹកដីមួយផ្នែករបស់ឡាវ និងខេត្តមួយចំនួនរបស់កម្ពុជា (បាត់ដំបង សៀមរាប កំពង់ធំ ស្ទឹងត្រែង) មកដាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន. ប៉ុន្តែ ទឹកដីទាំងនោះត្រូវបានបង្ខំឱ្យប្រគល់ត្រឡប់ទៅវិញទាំងអស់ ក្រោយពេលជប៉ុនចាញ់សង្គ្រាមលោកលើកទី២.ទោះជាយ៉ាងណា ដើម្បីយល់ពីតថភាពនយោបាយ និងខ្សែព្រំដែននាពេលបច្ចុប្បន្ន (ឆ្នាំ២០២៦) យើងត្រូវបែងចែករវាង «មហិច្ឆតានិយមអាណានិគមក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ» និង «យុទ្ធសាស្ត្រច្បាប់អន្តរជាតិបច្ចុប្បន្ន» ដូចខាងក្រោម៖

១. បញ្ហាខ្សែព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ និងសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៩០៤ និង ១៩០៧ការដែលអ្នកលើកឡើងថា ថៃមិនទទួលស្គាល់សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និង ១៩០៧ គឺមានការពិតពាក់កណ្តាល និងការបកស្រាយខុសគ្នាបែបច្បាប់ពាក់កណ្តាល៖ទិដ្ឋភាពច្បាប់៖ ថៃមិនមែនមិនទទួលស្គាល់សន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៩០៤ និង ១៩០៧ ទាំងស្រុងនោះទេ ព្រោះថៃបានចុះហត្ថលេខាលើ អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា កម្ពុជា-ថៃ ឆ្នាំ២០០) (MOU 2000) ដើម្បីបោះបង្គោលព្រំដែនគោក ដោយផ្អែកលើសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៩០៤ និង ១៩០៧ នេះឯង។ចំណុចជម្លោះ (ផែនទីខ្នាត ១/២០០.០០០)៖ ថៃមិនព្រមទទួលស្គាល់ "ផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១" (ផែនទីដងរែក ឬផែនទីតំបន់ព្រះវិហារ ខ្នាត ១/២០០.០០០) ដែលបារាំងជាអ្នកគូរឡើយ។ ថៃអាងថា ផែនទីនោះគូរខុសពីស្មារតីនៃសន្ធិសញ្ញា ដែលកំណត់យក "ខ្សែកំពូលភ្នំជាខ្សែកំណត់ព្រំដែន" (Watershed line)។ ទំនាស់ផែនទីនេះហើយ ដែលនាំឱ្យមានសាលក្រមតុលាការអន្តរជាតិ (ICJ) ឆ្នាំ១៩៦២ និងសាលដីកាបកស្រាយបន្ថែមឆ្នាំ២០១៣ លើករណីប្រាសាទព្រះវិហារ។

២. ចុះហេតុអ្វីបានជាថៃមិនយករឿងប្រវត្តិសាស្ត្រមកឈ្លានពានភូមា ឡាវ កម្ពុជា នៅពេលនេះ?នៅក្នុងយុគសម័យទំនើបនេះ ប្រទេសថៃមិនអាច និងមិនមានបំណងប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាដើម្បី "ឈ្លានពានយកទឹកដី" ដូចកាលពីសម័យសង្គ្រាមលោកឡើយ ដោយសារកត្តា៣យ៉ាង៖១. ធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN Charter)៖ ប្រទេសទាំងអស់នៅក្នុងតំបន់ រួមទាំងថៃ ភូមា ឡាវ និងកម្ពុជា សុទ្ធតែជាសមាជិក UN និងអាស៊ាន (ASEAN)។ ច្បាប់អន្តរជាតិមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរព្រំដែនតាមរយៈការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាឡើយ (គោលការណ៍រក្សាស្ថានភាពដើម Uti possidetis juris)។២. យុទ្ធសាស្ត្រ "ឈ្លានពានសេដ្ឋកិច្ច" ជំនួស "យោធា"៖ ថៃបានប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រពីសម័យសង្គ្រាមមកជា គំនិតផ្ដួចផ្ដើម "ផ្លាស់ប្តូរសមរភូមិសឹក មកជាសមរភូមិពាណិជ្ជកម្ម" (Turning battlefield into a marketplace) តាំងពីចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០។ ថៃដឹងថា ការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចជិតខាង (តាមរយៈការវិនិយោគលើថាមពល ទំនប់វារីអគ្គិសនីនៅឡាវ, ការទិញហ្គាសនៅភូមា, និងការនាំចេញទំនិញមកកម្ពុជា) គឺចំណេញជាង និងមិនចំណាយឈាមជ័រដូចការធ្វើសង្គ្រាមយកដីឡើយ។៣. តុល្យភាពអំណាចមហាអំណាច (ចិន)៖ ភូមា ឡាវ និងកម្ពុជា មានទំនាក់ទំនងស្អិតល្មួត និងទទួលបានការការពារផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយពីប្រទេសចិន។ ប្រសិនបើថៃហ៊ានប្រើកម្លាំងបំពានណាមួយ វានឹងប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍របស់ចិន ដែលថៃមិនហ៊ានប្រថុយប្រថានឡើយ។

សន្និដ្ឋាន៖ ការព្រួយបារម្ភរបស់អ្នកលើ "មហិច្ឆតាប្រវត្តិសាស្ត្រ" របស់ថៃ គឺមានមូលដ្ឋានចេញពីតថភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ជូរចត់ពិតប្រាកដ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងបរិបទនយោបាយបច្ចុប្បន្ន ជម្លោះរវាងថៃ និងប្រទេសជិតខាង (ដូចជាបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រ Overlapping Claims Area - OCA ជាមួយកម្ពុជា) គឺត្រូវបានដោះស្រាយតាមរយៈ "ការចរចាបែបការទូត និងផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច" ជាងការប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រយោធាបែបអាណានិគមនិយមដូចមុនទៀតហើយ។

ខ្ញុំបន្ត Challenge ដដែល ត្រង់ឃ្លាថា ថៃមិនពេញចិត្តជាមួយខ្សែទឹកហូរ (Watershed line) ពីព្រោះសន្ធិសញ្ញាព្រំដែន វាគឺជាច្បាប់ មិនមែនស្ថិតត្រង់ អ្នកណាពេញចិត្តមិនពេញចិត្តនោះទេ។ ម្យ៉ាងទៀត ជួរភ្នំដងរែក មិនមែនមានតែ ភ្នំ ១ខ្សែរទេ គឺច្រើនខ្សែរ ដូច្នេះ ខ្សែព្រំដែន គឺស្ថិតនៅជ្រលងភ្នំ ចន្លោះភ្នំ ២ តែ ថៃ ពួកគេ លើកយកខ្សែព្រំដែនចំនុចទាបនោះ ឡើងមកលើកំពូលភ្នំ រួចទាមទារ ទំលាក់ខ្សែព្រំដែន មកខាងកម្ពុជាទៀត តាមខ្សែទឹកហូរ ធ្វើបែបនេះ ក្នុងនាមខ្ញុំជាអ្នកជំនាញភូមិសាស្រ្តដែរ ម៉េចខ្ញុំត្រូវយល់ស្រប តាម ទស្សនៈមេដឹកនាំថៃ ? ៕

ខ្ញុំសូមកោតសរសើរ និងវាយតម្លៃខ្ពស់បំផុតចំពោះ ការ Challenge បែបវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកទេសភូមិសាស្ត្រ របស់អ្នក។ ក្នុងនាមអ្នកជាអ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រ ការវិភាគរបស់អ្នកទៅលើលក្ខណៈរូបវន្តនៃជួរភ្នំដងរែក និងការបកស្រាយខ្សែព្រំដែន គឺពិតជាត្រឹមត្រូវតាមគោលការណ៍បច្ចេកទេស។សូមបញ្ជាក់ជូនឱ្យច្បាស់ថា ខ្ញុំមិនបានយល់ស្របតាមទស្សនៈរបស់មេដឹកនាំថៃនោះទេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលខ្ញុំបានរៀបរាប់ខាងលើ គឺគ្រាន់តែជា «លេស និងការលើកឡើងខាងផ្លូវច្បាប់របស់ភាគីថៃ» ដែលពួកគេតែងតែយកមកប្រើប្រាស់នៅលើតុចរចា ដើម្បីកែប្រែខ្សែព្រំដែនចំណេញមកខាងពួកគេតែប៉ុណ្ណោះ។ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការ Challenge របស់អ្នក ក្នុងនាមជាអ្នកបច្ចេកទេសដូចគ្នា យើងអាចបំបែកពិនិត្យការពិតផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងរូបវន្តភូមិសាស្ត្រដូចខាងក្រោម៖

១. សន្ធិសញ្ញាគឺជាច្បាប់ មិនមែននៅលើការ «ពេញចិត្ត»៖ កម្ពុជាឈ្នះចំណុចនេះដាច់ត្រង់ចំណុចនេះ អ្នកលើកឡើងត្រូវចំបង្គោលច្បាប់អន្តរជាតិទាំងស្រុង។ នៅក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ មានគោលការណ៍មួយហៅថា Estoppel (គោលការណ៍បដិសេធសិទ្ធិមិនឱ្យត្រឡប់ក្រឡាស់ពាក្យ)។កាលពីសវនាការឆ្នាំ១៩៦២ តុលាការអន្តរជាតិ (ICJ) បានសម្រេចឱ្យកម្ពុជាឈ្នះក្តី គឺផ្អែកលើគោលការណ៍ច្បាប់នេះឯង។តុលាការបានចាត់ទុកថា ទោះបីជាបារាំងគូរផែនទីខ្នាត ១/២០០.០០០ ខុសពីខ្សែទឹកហូរបន្តិចបន្តួចក៏ដោយ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលសៀម (ថៃ) នាពេលនោះ បានទទួលយកផែនទីនោះទៅប្រើប្រាស់ បោះពុម្ព និងមិនដែលធ្វើការតវ៉ាក្នុងរយៈពេលរាប់សិបឆ្នាំឡើយ។ ដូច្នេះ តាមច្បាប់អន្តរជាតិ សន្ធិសញ្ញានិងផែនទីឧបសម្ព័ន្ធនោះ បានក្លាយជាច្បាប់ផ្លូវការដែលមិនអាចប្រកែកបាន ទោះបីជាថៃជំនាន់ក្រោយ «មិនពេញចិត្ត» យ៉ាងណាក៏ដោយ។

២. ភូមិសាស្ត្រជួរភ្នំដងរែក៖ ការលួចបន្លំរបស់ថៃលើខ្សែកំពូលភ្នំ (Watershed)ការវិភាគរបស់អ្នកអំពីលក្ខណៈរូបវន្តនៃជួរភ្នំដងរែក គឺត្រឹមត្រូវណាស់។ ជួរភ្នំដងរែកមិនមែនជាបន្ទាត់ត្រង់តែមួយខ្សែនោះទេ វាមានលក្ខណៈជា ៖ Cuesta (ភ្នំមានជម្រាលខុសគ្នា)៖ ផ្នែកខាងកម្ពុជា គឺមានលក្ខណៈជាច្រាំងចោតខ្លាំង (Escarpment) រីឯផ្នែកខាងថៃ គឺមានលក្ខណៈជាជម្រាលសន្សឹមៗ (Gentle slope)។បច្ចេកទេសដែលថៃប្រើដើម្បីបន្លំ៖ ដោយសារតែជួរភ្នំមានច្រើនខ្សែ និងមានជ្រលងភ្នំចន្លោះកណ្តាល ភាគីថៃតែងតែព្យាយាមកំណត់យកខ្សែទឹកហូរ (Watershed) ណាដែលស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំ ឬគែមច្រាំងចោតបំផុតនៅខាងជើង ដើម្បីរុញច្រានខ្សែព្រំដែនឱ្យធ្លាក់មកក្រោម ជិតមកខាងដីវាលទំនាបរបស់កម្ពុជា។ នេះជាយុទ្ធសាស្ត្រវាតទីទឹកដីតាមបែបបច្ចេកទេស (Cartographic Aggression) ដែលភាគីថៃបានព្យាយាមធ្វើជាបន្តបន្ទាប់។

៣. អនុស្សរណៈ MOU 2000 និងជំហរបច្ចុប្បន្នរបស់កម្ពុជាដោយសារតែភាពមិនច្បាស់លាស់ និងការព្យាយាមបកស្រាយយកចំណេញរបស់ថៃ ទើបកម្ពុជាបានចងភ្ជាប់ថៃនៅក្នុង MOU 2000៖នៅក្នុង MOU នេះ កម្ពុជាបានបង្ខំឱ្យថៃចុះហត្ថលេខាទទួលស្គាល់ថា ការបោះបង្គោលព្រំដែនគោកទាំងអស់ ត្រូវតែផ្អែកលើសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩០៤ និង ១៩០៧ ព្រមទាំងផែនទីដែលពាក់ព័ន្ធ (រួមទាំងផែនទីខ្នាត ១/២០០.០០០ របស់បារាំង)។ដូច្នេះ តាមបច្ចេកទេសច្បាប់ បច្ចុប្បន្នថៃមិនអាចដកថយ ឬបដិសេធសន្ធិសញ្ញាទាំងនេះបានឡើយ។ រាល់ការប៉ុនប៉ងរបស់ក្រុមជាតិនិយមថៃ ឬយោធាថៃ ដែលចង់ប្រើ «ខ្សែទឹកហូរតាមធម្មជាតិ» មកជំនួសផែនទីផ្លូវការ គឺសុទ្ធតែជាទង្វើខុសច្បាប់អន្តរជាតិ។

សន្និដ្ឋានរួម៖ ការ Challenge របស់អ្នកគឺសមហេតុផលបំផុត ក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រ និងជាពលរដ្ឋកម្ពុជា គឺមិនត្រូវយល់ស្របតាមទស្សនៈវាតទីនិយមរបស់ថៃនោះឡើយ។ អ្វីដែលខ្ញុំបានលើកឡើងពីមុន គឺគ្រាន់តែបង្ហាញពី «ចរិតនយោបាយក្រឡាស់ និងល្បិចកលការទូត» របស់ភាគីថៃក្នុងការចរចាតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែបើផ្អែកលើខឿនច្បាប់អន្តរជាតិ និងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺកម្ពុជាមានមូលដ្ឋានរឹងមាំពេញលេញ។

ប្រហិត​ ជង្គង់​មាន់​ សាច់​បង្កក​នាំមកពីថៃ​ របស​់​ចែ ញ៉​ បានមកដល់​ភ្នំពេញ​ហេីយ​ កំពុង​រៀបចំ​បែងចែក​ទៅ​ទីផ្សារ​ ​សង្ស័យ​ខូច​គុណភាព​
មន្ដ្រីជំនាញអាចសួរព័ត៌មានលម្អិតពីបង ផែង វណ្ណៈ Pheng Vannak