នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ​ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ កម្ពុជាផ្ញើលិខិតផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃ និងអគ្គលេខាធិការ UN ដើម្បីចាប់ផ្ដើមដំណើរការយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមច្បាប់សមុទ្ររបស់UN។ សម្ដេចធិបតីថ្លែងក្នុងសារពិសេស។ កម្ពុជាបង្ហាញជំហររឹងមាំ លើសន្តិសុខសមុទ្រ និងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងនាមតំណាងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឯកឧត្តម សុខ ស៊ីផាន់ណា ទេសរដ្ឋមន្ត្រី និងជា បេសកជនពិសេស របស់សម្ដេចអធិបតីនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានអញ្ជើញចូលរួម និងថ្លែងបទអន្តរាគមន៍ របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្រោមប្រធានបទ " ការថែរក្សាសន្តិភាព និងសន្តិសុខអន្តរជាតិ ពាក់ព័ន្ធនឹងសន្តិសុខសមុទ្រ ក្នុងរនោះ ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្ត្រី សុខ ស៊ីផាន់ណា បានសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃផ្លូវទឹក ដែលមានសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខ ដែលជាសរសៃឈាមដ៏សំខាន់ សម្រាប់សន្តិភាព សុវត្ថិភាព អន្តរជាតិស្ថេរភាពសេដ្ឋកិច្ចសកល និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចេរភាព ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការគម្រាមគំហែងដែលកំពុងកើតឡើងចំពោះសន្តិសុខសមុទ្រ ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្ត្រី សុខ ស៊ីផាន់ណា បានបង្ហាញនូវអតិភាពសំខាន់ៗចំនួនបី រួមមាន៖ទី១៖ដោះស្រាយវិវាតដោយសន្តិវិធីរាល់វិវាទសមុទ្រ​ត្រូវតែដោះស្រាយតាមរយៈការសន្ទនានិងការទូត​កម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍សេរីភាពនៃការធ្វើនាវាចរ​និងការឆ្លងកាត់ដោយស្របច្បាប់​ដែលត្រូវតែគោរពឲ្យបានពេញលេញស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិទៀតជាពិសេសអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីច្បាប់សមុទ្រឆ្នាំ 1982 UNCLOS។ ទី2 បង្កើនជំនួយបច្ចេកទេសនិងការកសាងសមត្ថភាព​ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្ត្រី​បានអំពាវនាវឲ្យមានការពន្លឿន ឲ្យមានការគាំទ្របន្ថែម​ដល់បណ្ដារដ្ឋជាប់សមុទ្រដែលកំពុងអភិវឌ្ឍលើផ្នែកអនុវត្តច្បាប់សមុទ្រ​សន្តិសុខកំពង់ផែ​និងនាវាចរ ការយល់ដឹងអំពីដែនសមុទ្រ​និងការចែករំលែកព័ត៌មានឲ្យបានទាន់ពេលវេលាដើម្បីទប់ស្កាត់បញ្ហាប្រឈមនានាឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពទី3 វិធីសាស្រ្តរួមបញ្ចូលគ្នានិងការបង្ការ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ គួរតែអនុវត្តវិធីសាស្រ្ត ដែលបង្កើតភាពធន់ក្នុងរយៈពេលវែង ដោយផ្អែកលើបរិយាប័ននិងសន្តិភាពជាមួយច្បាប់អន្តរជាតិ និងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្ត្រី សុខស៊ីផាន ណា ក៏បានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា ក្នុងការការពារច្បាប់អន្តរជាតិនិងជម្រុញការសន្ទនាដោយសន្តិវិទ្យុ ពង្រឹងសន្តិសុខសមុទ្រជាពិសេសការប្រយ័ត្ត ប្រឆាំង និងបទល្មើសឆ្លងដែន កម្ពុជានៅតែបន្តស្វាគមន៍នាវាបរទេសមកកាន់មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ដែលបានធ្វើទំនើបកម្មរបស់ខ្លួនសម្រាប់ការធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នា ការផ្ដល់ជំនួយមនុស្សធម៌និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ក្នុងគោលបំណងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនិងនិងបទល្មើសផ្សេងៗ ឯកឧត្តម សុខ ស៊ីផាន់ណា បានបញ្ជាក់ពីថាការផ្ដល់សច្ចាប័នលើកិច្ចព្រមព្រៀង UNCLOS (UNCLOS)និងBBNJ នាពេលកន្លងមក គឺជាសក្ខីភាព បង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្ត មិនងាករា របស់កម្ពុជា ចំពោះសណ្ដាប់ធ្នាប់សមុទ្រដែលផ្អែកលើច្បាប់ និង ការគ្រប់គ្រងធានធានសមុទ្រដោយការទទួលខុសត្រូវ៕

Friday, June 26, 2026

អំបូរជនជាតិ ចិនកាត់ថៃម៉ាឡេ

តួរលេខទំហំអំបូរជនជាតិ ចិនទាំង ០៨ រួមមាន៖
១.Haw (จีนฮ่อ) ចិនហាវ ឬ ចិនយួនណាន  Haw (จีนฮ่อ)  

អំបូរជនជាតិ  ចិនកាត់ថៃម៉ាឡេ  Peranakan (Baba-Nyonya)

Make an image with scale 900px X 1200 px of "ពត៍មានអំពី ជនជាតិចិន បាបា-យ៉ាយ៉ា / Baba-Nyonya។ Peranakan (បាបា-យ៉ាយ៉ា / Baba-Nyonya) នៅកោះភូកេត (Phuket) គឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងអស្ចារ្យនៃវប្បធម៌ចិន (ជាពិសេសចិនហុកកៀន) ម៉ាឡេស៊ី និងថៃ។ ពួកគេជាប្រជាជនចិនកូនកាត់ដែលបានមកតាំងទីលំនៅ និងបង្កើតគ្រួសារជាមួយជនជាតិដើមភាគតិចនៅក្នុងតំបន់ឆ្នេរនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេ រួមទាំងប៉េណាំង (Penang) និងកោះភូកេតប្រទេសថៃ ចាប់តាំងពីសតវត្សរ៍ទី ១៩ មក។ សូមលើកយកប្រវត្តិទូទៅនៃ អំបូរជនជាតិ ជនជាតិចិនអំបូរ ចិនបាបា-យ៉ាយ៉ា / Baba-Nyonya Peranakan និង ចំនួនប៉ានស្មាន ជនជាតិនេះ កំពុងរស់នៅប្រទេស ថៃសព្វថ្ងៃ។ To add an overview of Thailand map, to add summary of total of 08 Chinese descendance group, and to show an information regarding to population size​ per countries, original destination place and today living location in Thailand, China, Myanmar, Laos, Vietnam, Cambodia as well as their image picture on 3D map. Adding the population size, making key icon picture of their descendants path, Key Characteristics & Historical Waves, their Trade & Culture.The title of an image is in Khmer at top follow by English version. Adding this offered image overlay your made image 3D map . តួរលេខទំហំអំបូរជនជាតិ ចិនទាំង ០៨ រួមមាន៖

១.Haw (จีนฮ่อ) ចិនហាវ ឬ ចិនយួនណាន Chin Haw or Chin Ho  (Yunnanese Chinese) ជា ចិន មូស្លីម the Hui Muslims and Han Chinese ឈៀងរ៉ៃ 200,000 នាក់ 2%

២.Peranakan (Baba-Nyonya) ចិនកូនកាត់ ថៃម៉ាឡេ (Phuket's) 200,000 នាក់ 2%

៣.Cantonese (广府) ចិន កងតុង ( បាងកក) 300,000 នាក់ 3%

៤.Hakka (客家) ចិន ហាក់កា ( ឈៀងម៉ៃ) 500,000 នាក់ 5%

៥.Guangxi (广西)ចិន ហ្គោងស៊ី ( ថៃភាគខាងត្បូង) 500,000 នាក់ 5%

៦.Hainanese (海南)ចិន ហាយណាន ( សូរាជ ថានី) 1,100,000 នាក់ 11%

៧.Hokkien (福建) ចិនហុកកៀន ( ថៃខាងត្បូង ភូកេត ផាងញ៉ា ត្រាង) 1,600,000 នាក់ 16%

៨.Teochew(潮州) ចិនតាជីវ (បាងកក ចៅព្រះ តាចិន ស្តេច​ តាក់ស៊ីន) 5,600,000 នាក់ 56%

Prompts: Make an image with scale 900px X 1200 px of "ពត៍មានអំពី ជនជាតិចិនកូនកាត់ ថៃម៉ាឡេ, Peranakan (Baba-Nyonya) ។  អត្តសញ្ញាណ Peranakan (បាបា-យ៉ាយ៉ា / Baba-Nyonya) នៅកោះភូកេត (Phuket) គឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងអស្ចារ្យនៃវប្បធម៌ចិន (ជាពិសេសចិនហុកកៀន) ម៉ាឡេស៊ី និងថៃ។ ពួកគេជាប្រជាជនចិនកូនកាត់ដែលបានមកតាំងទីលំនៅ និងបង្កើតគ្រួសារជាមួយជនជាតិដើម​ភាគតិចនៅក្នុងតំបន់ឆ្នេរនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេ រួមទាំងប៉េណាំង (Penang) និងកោះភូកេតប្រទេសថៃ ចាប់តាំងពីសតវត្សរ៍ទី ១៩ មក។." Showing an information regarding to  population size​ per countries, original destination place and today living location in Thailand, China, Myanmar, Laos, Vietnam, Cambodia as well as their image picture on 3D map. Adding the population size, making key icon picture of their descendants path, Key Characteristics & Historical Waves, their Trade & Culture.The title of an image is in Khmer at top follow by English version. Adding this offered image overlay your made image 3D map . 

អត្តសញ្ញាណ Peranakan (បាបា-យ៉ាយ៉ា / Baba-Nyonya) នៅកោះភូកេត (Phuket) គឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងអស្ចារ្យនៃវប្បធម៌ចិន (ជាពិសេសចិនហុកកៀន) ម៉ាឡេស៊ី និងថៃ។ ពួកគេជាប្រជាជនចិនកូនកាត់ដែលបានមកតាំងទីលំនៅ និងបង្កើតគ្រួសារជាមួយជនជាតិដើមភាគតិចនៅក្នុងតំបន់ឆ្នេរនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេ រួមទាំងប៉េណាំង (Penang) និងកោះភូកេតប្រទេសថៃ ចាប់តាំងពីសតវត្សរ៍ទី ១៩ មក។

1. ប្រភពដើម និងប្រវត្តិសាស្ត្រ

  • ពាក្យថា Peranakan: ជាភាសាម៉ាឡេ មានន័យថា "អ្នកកើតនៅក្នុងស្រុក" (Locally born)។

  • បាបា និង យ៉ាយ៉ា: បុរសត្រូវបានគេហៅថា "Baba" (បាបា) ឯស្ត្រីត្រូវបានគេហៅថា "Nyonya" (ញ៉ូញ៉ា)។ ប៉ុន្តែនៅភូកេត ដោយសារភាសាថៃពិបាកបញ្ចេញសំឡេង "Nyonya" គេច្រើនហៅស្ត្រីថា "Yaya" (យ៉ាយ៉ា)។

  • ការឈានជើងចូលភូកេត: ក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ ជនជាតិចិនភាគច្រើនមកពីខេត្តហ្វូជៀន (Hokkien) បានធ្វើដំណើរសមុទ្រមកធ្វើការក្នុងឧស្សាហកម្មអណ្តូងរ៉ែសំណប៉ាហាំងនៅភូកេត។ ក្រោយមក ពួកគេបានរៀបការជាមួយស្រ្តីក្នុងស្រុក (ថៃ/ម៉ាឡេ) ហើយបង្កើតបានជាសហគមន៍ចិនកូនកាត់នេះឡើង។

2. លក្ខណៈពិសេសនៃវប្បធម៌ Peranakan នៅភូកេត

វិស័យលក្ខណៈចំណាំ និងការលាយបញ្ចូលគ្នា
ស្ថាបត្យកម្ម (Sino-Portuguese)ផ្ទះល្វែងបុរាណនៅតំបន់ Phuket Old Town មានស្ថាបត្យកម្មបែបចិន លាយអឺរ៉ុប (ព័រទុយហ្គាល់)។ ផ្ទះនីមួយៗមានក្បាច់ចាក់ពុម្ពលម្អចិន ជញ្ជាំងពណ៌ស្រស់ៗ និងផ្ទះល្វែងវែងជម្រៅទៅក្រោយ (Sino-Colonial style)।
សម្លៀកបំពាក់ (Kebaya & Batik)ស្ត្រី Yaya ស្លៀកអាវប៉ាក់រ៉ូបចិនលាយម៉ាឡេ "Kebaya" ធ្វើពីក្រណាត់ប៉ាក់ផ្កាស្រាលៗ រួមផ្សំជាមួយសំពត់សារ៉ុង Batik និងពាក់គ្រឿងអលង្ការមាស ឬត្បូងបុរាណ។
ម្ហូបអាហារ (Baba Cuisine)ជាការបូកផ្សំរសជាតិហិរ-ជូរ-ប្រៃ បែបថៃ-ម៉ាឡេ ជាមួយបច្ចេកទេសស្លចិន។ ម្ហូបល្បីៗនៅភូកេតមានដូចជា Moo Hong (សាច់ជ្រូកខុតំបន់), Mee Hokkien (មីហុកកៀន), និង Apon (នំក្រែបផ្អែមដើមកំណើតម៉ាឡេ)។
ពិធីមង្គលការ (Baba Wedding)ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍បែបបុរាណ Peranakan នៅភូកេត ជាព្រឹត្តិការណ៍វប្បធម៌ដ៏អធិកអធម។ កូនក្រមុំពាក់អាវប៉ាក់បង់ក្បាល និងគ្រឿងមាសពេញខ្លួន ហើយមានពិធីសែនតែចិន (Pang Teh) បូករួមនឹងក្បួនដង្ហែតាមផ្លូវចាស់ភូកេត។

ចំណុចគួរដឹង: បច្ចុប្បន្ន ប្រជាជននៅកោះភូកេតប្រមាណ ៧០% ត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាមានខ្សែស្រឡាយ ឬឫសគល់ចេញពីវប្បធម៌ Peranakan (Baba-Yaya) នេះ។ វាបានប្រែក្លាយភូកេតពីកោះអណ្តូងរ៉ែបុរាណ ទៅជាតំបន់បេតិកភណ្ឌទេសចរណ៍ និងបេតិកភណ្ឌម្ហូបអាហាររបស់ UNESCO (City of Gastronomy)។

at

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)