ព្រំដែន កម្ពុជា៖ ថៃ--ថ្ងៃទី ០២ ខែ សីហា ឆ្នាំ២០២៦

 HENG Ratana
ស្វែងយល់សោកវិនាសកម្មដោយសារគ្រាប់បែកចង្កោមនៅប្រទេសលីបង់! 
នៅឆ្នាំ២០០៦​ ពោលកាលពី២០ឆ្នាំមុន​ សង្គ្រាមរវាងប្រទេសអុីស្រាអ៊ែលនិងលីបង់បានផ្ទុះឡេីងមានរយ:ពេល៣៤ថ្ងៃ​ និងមានបទឈប់បាញ់ដែលសម្របសម្រួលដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ​  ហេីយមុនបទឈប់បាញ់៣ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ​ កងទ័ពអុីស្រាអ៊ែលបានសំរុកបាញ់ គ្រាប់បែកចង្កោម​ (ប្រភេទ​ M42 M46 និង M85) ទៅលេីភូមិឋាន​ ដីកសិកម្ម​ និងទីប្រជុំជន​ ចំនួនប្រមាណ៧០ទៅ១៤០តំបន់ នឹងមានផ្ទៃដីរងផលប៉ះពាល់ដោយសារគ្រាប់បែកចង្កោមប្រមាណ ២៤ គីឡូម៉ែត្រទៅ៣០គីឡូម៉ែត្រក្រឡា​នៃផ្ទៃដីសរុបក្នុងការធ្វេីសង្គ្រាមប្រមាណ១.៤០០គីឡូម៉ែត្រក្រឡា។ ក្នុងរយៈពេលតែ៣ថ្ងៃនោះ​ ទាហានអុីស្រាអ៊ែលបានបាញ់គ្រាប់បែកចង្កោមប្រមាណ៤លានគ្រាប់​ តាមកំណត់ត្រាគ្រាប់បែកចង្កោមរបស់ក្រុមជំនាញថាមានប្រមាណ៤០%មិនផ្ទុះស្មេីនឹងប្រមាណ១លានគ្រាប់ដែលនៅតែបង្កហានិភ័យដល់ប្រជាជនលីបង់រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ដេីម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មាននិងជួយកិច្ចការមនុស្សធម៌ការពារជនសុីវិលជាពិសេសកុមារៗ​ UNបានទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលអុីស្រាអ៊ែលផ្តល់ព័ត៌មានពាក់ពន្ធនឹងការបាញ់គ្រាប់បែកចង្កោមនេះ​ ហេីយនៅឆ្នាំ២០០៩​ ពោល៣ឆ្នាំក្រោយសង្គ្រាមរដ្ឋាភិបាលអុីស្រាអ៊ែលបានផ្តល់ទិន្នន័យទាំងនោះ!!  ហេីយអត្រាគ្រោះថ្នាក់ដោយសារសំណល់គ្រាប់បែកចង្កោមនៅ២ឆ្នាំដំបូងក្រោយបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅលីបង់​ មានចំនួន២១៤នាក់! ។ 
គ្រាន់តែបញ្ជាក់ជូនខ្លី​បន្ថែមថា​ នៅកម្ពុជាទាហានសៀមឈ្លានពានបានបាញ់គ្រាប់បែកចង្កោមចំនួន ២៦ថ្ងៃ​ ក្នុងសង្គ្រាមឆ្នាំ២០២៥​ យ៉ាងខ្លាំងក្លាគ្មានស្រាកស្រានឡេីយក្នុងមួយថ្ងៃៗ!​ ហេីយគ្រាប់បែកចង្កោមភាគច្រេីនដែលទាហានសៀមបានប្រើប្រាស់គឺប្រភេទ M42 M46 និង M85 ផលិតនៅប្រទេសអ៊ីស្រាអ៊ែល​នេះតែម្តង! ។ (រូបភាពសំណល់គ្រាប់បែកចង្កោមនៅប្រទេសលីបង់)! ។ 

Let reviewing and Understanding the tragedy caused by cluster bombs in Lebanon!
In 2006, which was 20 years ago, a 34-day war erupted between Israel and Lebanon, ending with a ceasefire brokered by the United Nations. Just three days before the ceasefire took effect, the Israeli military launched an intensive barrage of cluster bombs (specifically M42, M46, and M85 types) onto residential villages, agricultural lands, and urban areas. This targeted approximately 70 to 140 locations, impacting an estimated 24 to 30 square kilometers of land out of the total 1,400 square kilometers (blueprint) where the war was fought. Within that three-day window alone, Israeli soldiers fired roughly 4 million cluster submunitions. According to cluster bomb records kept by experts, about 40% failed to explode. This left approximately 1 million unexploded bomblets that continue to pose a severe risk to the Lebanese people to this day. To verify the data and support humanitarian efforts to protect civilians—especially children—the UN demanded that the Israeli government provide information regarding these cluster bomb strikes. In 2009, three years after the war, the Israeli government finally provided that data! Meanwhile, the casualty rate from cluster bomb remnants during the first two years following the end of the war in Lebanon stood at 214 people. 
To add a brief clarification: in Cambodia, Thai soldiers heavily and relentlessly fired cluster bombs daily for 26 days during the 2025 war! Furthermore, the majority of the cluster bombs used by Thai solders were the M42, M46, and M85 types, which are manufactured in Israel! (Image of cluster bomb remnants in Lebanon)!. 

Chanborn: គូសរូបភាពបែប Conceptual image បញ្ជាក់អំពី ភាពខុសគ្នារវាង គ្រាប់បែកចង្កោម​ ប្រភេទ​ M42 M46 និង M85 តើមានលក្ខណៈបច្ចេកទេសបែបណា? បាញ់បែបម៉េច? តម្លៃ១ គ្រាប់តាមស្មាន និងទំហំផ្ទៃដីខូចខាត Impact Area/ គ្រាប់ ចំនួនគ្រាប់បែកតូចៗ ក្នុង១ គ្រាប់ធំ ។

Next Gen PH Defense
Thailand has already held talks with the U.S. over HIMARS procurement, with Washington reportedly ready to sell the system.
The Thai Army is expected to acquire around 4–6 HIMARS systems under a 4.2 billion฿ procurement program.

តើអាមេរិកនឹងលក់ប្រព័ន្ធ HIMARS ឲ្យកងទ័ពថៃដែរឬទេ យោងតាមសភាពការណ៍ ៥ ឆ្នាំទៅមុខទៀត? Next Gen PH Defense
Thailand has already held talks with the U.S. over HIMARS procurement, with Washington reportedly ready to sell the system.
The Thai Army is expected to acquire around 4–6 HIMARS systems under a 4.2 billion฿ procurement program. 
យោងតាមព័ត៌មានដែលបានបង្ហាញ គឺមានការរៀបចំរួចជាស្រេចហើយ ដោយប្រទេសថៃបានធ្វើកិច្ចពិភាក្សាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកជុំវិញការទិញប្រព័ន្ធ HIMARS ហើយភាគីទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនក៏មានការព្រមព្រៀងត្រៀមលក់ប្រព័ន្ធនេះផងដែរ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាព័ត៌មានលម្អិតពាក់ព័ន្ធ៖
ផែនការទិញយក៖ កងទ័ពភូមិន្ទថៃត្រូវបានរំពឹងថានឹងទទួលបានប្រព័ន្ធ HIMARS ប្រមាណពី ៤ ទៅ ៦ ប្រព័ន្ធ។
ទឹកប្រាក់ចំណាយ៖ គម្រោងនៃការបញ្ជាទិញនេះមានទឹកប្រាក់ប្រហែល ៤,២ ពាន់លានបាត (4.2 billion ฿)។

គោលបំណងអ្វីដែល ថៃ ទាមទារទិញ ប្រព័ន្ធ HIMARS ?
ការដែលប្រទេសថៃបង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍ និងទាមទារទិញប្រព័ន្ធគ្រាប់រ៉ុក្កែតចល័តកម្រិតខ្ពស់ HIMARS (High Mobility Artillery Rocket System) ពីសហរដ្ឋអាមេរិក គឺបណ្តាលមកពីកត្តាជាច្រើន រួមមានគោលបំណងយុទ្ធសាស្ត្រ ការពារជាតិ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយដូចខាងក្រោម៖

ក. កសាងទំនុកចិត្ត និងពង្រឹងកម្លាំងទប់ស្កាត់យុទ្ធសាស្ត្រ (Strategic Deterrence): ហេតុផលសំខាន់មួយគឺការឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាប្រឈមតាមព្រំដែន ដោយសារតែកន្លងមកមានជម្លោះព្រំដែន និងការវាយប្រហារដោយគ្រាប់រ៉ុក្កែត ដែលបង្កការខូចខាត និងសម្ពាធនយោបាយក្នុងស្រុក។ ដូច្នេះ ការមានប្រព័ន្ធ HIMARS នឹងជួយបំពេញចន្លោះប្រហោង និងបង្កើនសមត្ថភាពឆ្លើយតប និងវាយបកវិញយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ខ. តម្រូវការបច្ចេកវិទ្យាវាយប្រហារច្បាស់លាស់រយៈចម្ងាយឆ្ងាយ (Precision-Guided Long-Range Strike): យោធាថៃត្រូវការប្រព័ន្ធអាវុធដែលអាចបាញ់កម្ទេចទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់គូប្រកួតប្រជែងនៅចម្ងាយឆ្ងាយ (លើសពី ៧០ គីឡូម៉ែត្រឡើងទៅសម្រាប់គ្រាប់ GMLRS) ប្រកបដោយភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ ដូចជា ទីបញ្ជាការដ្ឋាន មជ្ឈមណ្ឌលភស្តុភារ និងទីតាំងកងកម្លាំងគ្រាប់រ៉ុក្កែតរបស់សត្រូវ។
គ.ភាពលឿនរហ័ស និងសុវត្ថិភាពខ្ពស់តាមបែប «បាញ់ហើយរត់» (Shoot-and-Scoot Tactics): ប្រព័ន្ធ HIMARS មានភាពបត់បែន និងmobility ខ្ពស់ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកងទ័ពធ្វើការបាញ់ប្រហារយ៉ាងលឿន ហើយប្ដូរទីតាំងចេញភ្លាមៗ ដើម្បីគេចវេសពីការតាមដាន ឬការវាយបកតាមរ៉ាដារបស់សត្រូវ ដែលជួយបង្កើនអត្រារស់រានមានជីវិតខ្ពស់នៅលើសមរភូមិ។
ឃ. ការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា (Interoperability): ការទិញប្រព័ន្ធនេះក៏ជាផ្នែកមួយនៃការបង្កើនកម្រិតបច្ចេកទេសយោធាឱ្យស្របតាមស្តង់ដារ និងងាយស្រួលក្នុងការធ្វើសមយុទ្ធ ឬប្រតិបត្តិការរួមគ្នាជាមួយកងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក និងដៃគូក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក។

តើកងទ័ពរុស្សី ធ្វើបែបណា ទប់ទល់ជាមួយ ប្រព័ន្ធ HIMARS របស់កងទ័ព អ៊ុយក្រែនក្នុងសង្រ្គាម?
ក្នុងសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន កងទ័ពរុស្ស៊ីបានប្រឈមមុខយ៉ាងខ្លាំងជាមួយប្រព័ន្ធគ្រាប់រ៉ុក្កែតចល័ត HIMARS ដែលជាអាវុធមានភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ និងបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ឃ្លាំងស្តុកគ្រាប់ និងខ្សែបន្ទាត់ភស្តុភាររបស់ខ្លួន。ដើម្បីទប់ទល់នឹងការគំរាមកំហែងនេះ រុស្ស៊ីបានអនុវត្តន៍យុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗជាច្រើនដូចខាងក្រោម៖
ក. ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាសង្គ្រាមអេឡិចត្រូនិក (Electronic Warfare - EW Jamming): រុស្ស៊ីបានដាក់ពង្រាយឧបករណ៍កម្ចាត់ និងកាត់ផ្ដាច់រលកសញ្ញា (Jammers) ដើម្បីរំខានដល់ប្រព័ន្ធណែនាំផ្លូវតាមផ្កាយរណប GPS របស់គ្រាប់រ៉ុក្កែត HIMARS (GMLRS) ដែលធ្វើឱ្យគ្រាប់ទាំងនោះវង្វេងគោលដៅ និងធ្លាក់ខុសពីគោលដៅកំណត់。 ទោះបីជាគ្រាប់រ៉ុក្កែតនេះមានប្រព័ន្ធ inertial navigation สำรองក៏ដោយ ក៏ការរំខានបែបអេឡិចត្រូនិកបានធ្វើឱ្យប្រសិទ្ធភាពនៃការវាយប្រហារធ្លាក់ចុះកម្រិតណាមួយដែរ។
ខ. ការពង្រឹង និងកែសម្រួលប្រព័ន្ធការពារអាកាស (Air Defense Interception): កងទ័ពរុស្ស៊ីបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធការពារអាកាសកម្រិតមធ្យម និងកម្រិតខ្ពស់ ដូចជាប្រព័ន្ធ Buk-M3 ក៏ដូចជាប្រព័ន្ធ Pantsir និង S-400 ដើម្បីតាមដាន និងបាញ់ទម្លាក់គ្រាប់រ៉ុក្កែត HIMARS នៅกลางខ្យល់ ខណៈដែលគ្រាប់ទាំងនោះកំពុងហោះសំដៅមកគោលដៅ。
គ. ការពង្នាយ និងរំកិលទីតាំងភស្តុភារ (Dispersal of Logistics and Supply Hubs): ដោយសារដឹងថា HIMARS មានរយៈចម្ងាយបាញ់សម្លាប់ជាក់លាក់ និងមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា រុស្ស៊ីបានដកហូតឃ្លាំងស្តុកគ្រាប់បាំ្រងធំៗ មជ្ឈមណ្ឌលបញ្ជាការ និងទីតាំងភស្តុភារសំខាន់ៗ ឱ្យថយចេញពីចម្ងាយគន្លងបាញ់ប្រហារ (លើសពីចម្ងាយ ៨០ គីឡូម៉ែត្រ) ព្រមទាំងបំបែកឃ្លាំងធំៗឱ្យទៅជាឃ្លាំងតូចៗរាយប៉ាយ ដើម្បីកាត់បន្ថយការខូចខាតពេលរងការវាយប្រហារ。
ឃ. ការតាមដាន និងការវាយបកតាមផ្លូវអាកាស (Counter-Battery and Reconnaissance): រុស្ស៊ីបានពង្រឹងការប្រើប្រាស់យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (Drones) ដើម្បីល្បាត និងតាមដានរកទីតាំងដែលរ៉ុក្កែត HIMARS ធ្វើការបាញ់ចេញ ដើម្បីធ្វើការវាយប្រហារតបតវិញភ្លាមៗ (Counter-battery fire) មុនពេលដែលយានយន្តបាញ់ផ្លោងនេះអាចប្តូរទីតាំងគេចផុត។

ជាការប៉ាន់ស្មាន តើគ្រាប់ HIMARS ១ គ្រាប់​ដែលបាញ់នៅ អ៊ុយក្រែន មានតម្លៃប៉ុន្មាន បូកទាំងតម្លៃប្រព័ន្ធ ដឹកជញ្ជូន ហ្វឹកហ្វឺន រាដា ផ្កាយរណប...?
ការគណនាតម្លៃលើគ្រាប់រ៉ុក្កែត HIMARS ១គ្រាប់ ប្រសិនបើបូករួមទាំងកញ្ចប់ចំណាយសរុប (ទាំងតម្លៃយានយន្តបាញ់ ការហ្វឹកហ្វឺន គ្រឿងបន្លាស់ ភស្តុភារ និងប្រព័ន្ធគាំទ្រផ្សេងៗ) គឺមានការបែងចែកជាពីរផ្នែកធំៗ គឺ តម្លៃដើមរបស់គ្រាប់ចំគោលដៅ (Per-unit missile cost) និង តម្លៃកញ្ចប់វិនិយោគសរុបស្មើនឹងក្បាលម៉ាស៊ីនប្រព័ន្ធ (Package cost per round)៖

១. តម្លៃដើមរបស់គ្រាប់រ៉ុក្កែត GMLRS (ប្រភេទប្រើញឹកញាប់បំផុតនៅអ៊ុយក្រែន)
គ្រាប់រ៉ុក្កែតស្ដង់ដារប្រភេទ GMLRS (Guided Multiple Launch Rocket System) ១គ្រាប់ មានតម្លៃប្រហែល ១៦០,០០០ ដុល្លារ ដល់ ២០០,០០០ ដុល្លារអាមេរិក (អាស្រ័យលើកិច្ចសន្យាផលិត និងតម្លៃប្រែប្រួលតាមឆ្នាំ)។ ប្រសិនបើជាប្រភេទគ្រាប់មីស៊ីលរយៈចម្ងាយឆ្ងាយ ATACMS វិញ គឺមានតម្លៃថ្លៃជាងឆ្ងាយ គឺប្រហែល ១,៥ លានដុល្លារអាមេរិក ក្នុង ១គ្រាប់។

២. ការគណនាថ្លៃដើមបូករួមបញ្ចូលកញ្ចប់ប្រព័ន្ធទាំងមូល (Package Cost Allocation)
ប្រសិនបើគេយកកញ្ចប់ជំនួយយោធា ឬកញ្ចប់លក់ជាកញ្ចប់ធំ (ឧទាហរណ៍៖ កញ្ចប់ដែលរួមមានឡានបាញ់ HIMARS ប្រព័ន្ធទិន្នន័យសមរភូមិ រ៉ាដាស្កែន ការហ្វឹកហ្វឺនទាហាន គ្រឿងបន្លាស់ និងកញ្ចប់ថែទាំរយៈពេលវែង) មកចែកនឹងចំនួនគ្រាប់រ៉ុក្កែតដែលទទួលបាន៖ តម្លៃសរុបនៃកញ្ចប់កិច្ចសន្យាអន្តររដ្ឋាភិបាលជាទូទៅមានតម្លៃខ្ពស់ខ្លាំង ដោយសារវាជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងថ្លៃសេវាបច្ចេកទេស ការរៀបចំឃ្លាំង និងការគាំទ្រពីកងទ័ពអាមេរិក។ ពេលយកតម្លៃកញ្ចប់សរុបមកគណនាស្មើនឹងចំនួនគ្រាប់បែកដែលបាញ់ចេញ តម្លៃជាមធ្យមសម្រាប់ គ្រាប់រ៉ុក្កែត GMLRS ១គ្រាប់ (បូកបញ្ចូលតម្លៃប្រព័ន្ធឡានបាញ់ ការហ្វឹកហ្វឺន និងកញ្ចប់គាំទ្រ) អាចត្រូវបានប៉ាន់ស្មានឡើងដល់ចន្លោះពី ៣០០,០០០ ដុល្លារ ដល់ ៦០០,០០០ ដុល្លារអាមេរិក ក្នុង ១គ្រាប់ (អាស្រ័យលើទំហំកញ្ចប់តូច ឬធំដែលប្រទេសនីមួយៗបានទិញ)។

សន្និដ្ឋាន៖
ប្រសិនបៀបើកកាបូបទិញត្រឹមតែគ្រាប់សុទ្ធសាធ គឺតម្លៃត្រឹមជាង ១៦ម៉ឺនដុល្លារ ប៉ុន្តែបើគិតស្មើទម្លាក់លើក្បាលគ្រាប់នីមួយៗ រួមទាំងតម្លៃឡានបាញ់ សេវាហ្វឹកហ្វឺន និងប្រព័ន្ធគាំទ្រទាំងមូលក្នុងសមរភូមិជាក់ស្តែង តម្លៃរបស់វាអាចកើនឡើងដល់ កន្លះលានដុល្លារ ក្នុង ១គ្រាប់ឯណោះ។

Prompt: គូសរូបភាព Make image បញ្ជាក់អំពី ភាពខុសគ្នារវាងគ្រាប់ GMLRS និងគ្រាប់ប្រភេទ ATACMS ដែលប្រើក្នុងប្រព័ន្ធ HIMARS តើមានលក្ខណៈបច្ចេកទេសបែបណា? បាញ់បែបម៉េច? តម្លៃ១ គ្រាប់តាមស្មាន និងទំហំផ្ទៃដីខូចខាត Impact Area/គ្រាប់ តម្លៃដើមនៅក្រសួងការពារជាតិ ១គ្រាប់/ដុល្លា តម្លៃដើមនៅក្រសួងការបរទេស ១គ្រាប់/ដុល្លា ? តម្លៃពេល លក់មកដល់ អ៊ុយក្រែន ឡើងទៅជាប៉ុន្មាន/គ្រាប់? គ្រាប់រ៉ុក្កែតស្ដង់ដារប្រភេទ GMLRS (Guided Multiple Launch Rocket System) ១គ្រាប់ មានតម្លៃប្រហែល ១៦០,០០០ ដុល្លារ ដល់ ២០០,០០០ ដុល្លារអាមេរិក (អាស្រ័យលើកិច្ចសន្យាផលិត និងតម្លៃប្រែប្រួលតាមឆ្នាំ)។


Bron Sambor
ទៀតហើយ មុននេះ នៅភាគខាងត្បូងថៃ មានការវាយប្រហារទៀតហើយ ដោយក្រុមខ្មាន់កាំភ្លើងបានបើកការបាញ់ប្រហារ ប្រើប្រាស់អាវុធវែងៗ បាញ់លើមន្ត្រីប៉ូលីស មកពីអង្គភាពស៊ើបអង្កេត នៃស្ថានីយ៍ប៉ូលីសតាកបៃ នាព្រឹកថ្ងៃទី២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ខណៈពេលដែលពួកគេ កំពុងបំពេញកាតព្វកិច្ច នៅជិតរដ្ឋបាលឃុំផៃវ៉ាន់ ស្រុកតាកបៃ ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត។
របាយការណ៍បឋម មន្ត្រីប៉ូលីស០២ នាក់បានស្លាប់ និងម្នាក់ទៀតរងរបួសបច្ចុប្បន្ន អាជ្ញាធរកំពុងឡោមព័ទ្ធ តំបន់នោះ និងតាមប្រមាញ់ក្រុមខ្មាន់កាំភ្លើង ។

VTIME
សូក ខូយ ឬ សូ ខាំខូយ (កើតថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩១៥ – ស្លាប់ថ្ងៃទី១៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៨) គឺជាមន្ត្រីយោធា និងអ្នកនយោបាយខ្មែរដ៏សំខាន់ម្នាក់ក្នុងសម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ លោកបានចូលបម្រើក្នុងកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ នៅឆ្នាំ១៩៤០ នៅអាយុ២៥ឆ្នាំ ហើយតាមរយៈបទពិសោធន៍ និងសមត្ថភាពការងារ បានឡើងឋានន្តរស័ក្តិជាបន្តបន្ទាប់ ពីវរសេនីយ៍ទោ នៅឆ្នាំ១៩៥៣ រហូតដល់ឧត្តមសេនីយ៍។

នៅឆ្នាំ១៩៧២ លោកត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភានៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ដែលជាតួនាទីនយោបាយខ្ពស់មួយ មានភារកិច្ចសំខាន់ក្នុងការចូលរួមកំណត់ទិសដៅនយោបាយ និងគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធនីតិបញ្ញត្តិ។ ដល់ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាមកាន់តែតានតឹង លោកបានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីស្តីទីរយៈពេលប្រហែល ១២ ថ្ងៃ ក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។

មុនពេលចាកចេញពីប្រទេស នៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ លោកបានសរសេរលិខិតមួយទៅសម្ដេចនរោត្តម សីហនុ ដែលកំពុងគង់នៅទីក្រុងប៉េកាំង ដើម្បីស្នើសុំឲ្យព្រះអង្គយាងត្រឡប់មកដឹកនាំប្រទេសវិញ ក្នុងគោលបំណងស្វែងរកដំណោះស្រាយនយោបាយសម្រាប់ស្ថានភាពវិបត្តិនោះ។ នៅថ្ងៃដូចគ្នា លោកបានឡើងឧទ្ធម្ភាគចក្រ ចាកចេញទៅក្រៅប្រទេសជាមួយឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិក John Gunther Dean។

បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់លោក មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលខ្លះៗ ដូចជា ឡុង បូរ៉េត បានថ្កោលទោសការសម្រេចចិត្តនេះ តាមវិទ្យុជាតិ ដោយចាត់ទុកថា ជាការខ្វះការទទួលខុសត្រូវក្នុងនាមជាមេដឹកនាំ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ស្ថានភាពក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញកាន់តែតានតឹង ដោយមានការយល់ច្រឡំ និងភាពភ័យខ្លាចក្នុងសាធារណៈ។

នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ សភាទាំងពីរ (ព្រឹទ្ធសភា និងរដ្ឋសភា) បានបើកអង្គប្រជុំពិសេស និងសម្រេចរំលាយរដ្ឋាភិបាលចុងក្រោយនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ហើយបង្កើត “គណៈកម្មការកំពូល” មួយ ដែលមានសមាជិក៧រូប ដើម្បីគ្រប់គ្រងប្រទេសជាបណ្ដោះអាសន្ន រង់ចាំដំណោះស្រាយនយោបាយបន្ត។

ក្នុងពេលតែមួយ ស្ថានភាពយោធាក៏កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដោយមានការវាយប្រហារខ្លាំងជុំវិញទីក្រុងភ្នំពេញ កងទ័ពខ្លះត្រូវដកថយ និងបំផ្លាញសម្ភារៈយោធារបស់ខ្លួន។ រដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសស្ថានភាពអាសន្ន និងដាក់បំរាមគោចរ ដើម្បីគ្រប់គ្រងសន្តិសុខក្នុងទីក្រុង។

ជាសរុប សូក ខូយ គឺជាមេដឹកនាំមួយរូបដែលមានតួនាទីសំខាន់នៅដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ហើយព្រឹត្តិការណ៍ពាក់ព័ន្ធនឹងលោកបានកើតឡើងក្នុងបរិបទវិបត្តិនយោបាយ និងយោធាដ៏ស្មុគស្មាញ ដែលនាំទៅដល់ការបញ្ចប់របបនេះ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥។

សូក ខូយ ឬ សូ ខាំខូយ (កើតថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩១៥ – ស្លាប់ថ្ងៃទី១៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៨) គឺជាមន្ត្រីយោធា និងអ្នកនយោបាយខ្មែរដ៏សំខាន់ម្នាក់ក្នុងសម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ លោកបានចូលបម្រើក្នុងកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ នៅឆ្នាំ១៩៤០ នៅអាយុ២៥ឆ្នាំ ហើយតាមរយៈបទពិសោធន៍ និងសមត្ថភាពការងារ បានឡើងឋានន្តរស័ក្តិជាបន្តបន្ទាប់ ពីវរសេនីយ៍ទោ នៅឆ្នាំ១៩៥៣ រហូតដល់ឧត្តមសេនីយ៍។
នៅឆ្នាំ១៩៧២ លោកត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភានៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ដែលជាតួនាទីនយោបាយខ្ពស់មួយ មានភារកិច្ចសំខាន់ក្នុងការចូលរួមកំណត់ទិសដៅនយោបាយ និងគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធនីតិបញ្ញត្តិ។ ដល់ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាមកាន់តែតានតឹង លោកបានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីស្តីទីរយៈពេលប្រហែល ១២ ថ្ងៃ ក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។
មុនពេលចាកចេញពីប្រទេស នៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ លោកបានសរសេរលិខិតមួយទៅសម្ដេចនរោត្តម សីហនុ ដែលកំពុងគង់នៅទីក្រុងប៉េកាំង ដើម្បីស្នើសុំឲ្យព្រះអង្គយាងត្រឡប់មកដឹកនាំប្រទេសវិញ ក្នុងគោលបំណងស្វែងរកដំណោះស្រាយនយោបាយសម្រាប់ស្ថានភាពវិបត្តិនោះ។ នៅថ្ងៃដូចគ្នា លោកបានឡើងឧទ្ធម្ភាគចក្រ ចាកចេញទៅក្រៅប្រទេសជាមួយឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិក John Gunther Dean។
បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់លោក មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលខ្លះៗ ដូចជា ឡុង បូរ៉េត បានថ្កោលទោសការសម្រេចចិត្តនេះ តាមវិទ្យុជាតិ ដោយចាត់ទុកថា ជាការខ្វះការទទួលខុសត្រូវក្នុងនាមជាមេដឹកនាំ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ស្ថានភាពក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញកាន់តែតានតឹង ដោយមានការយល់ច្រឡំ និងភាពភ័យខ្លាចក្នុងសាធារណៈ។

នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ សភាទាំងពីរ (ព្រឹទ្ធសភា និងរដ្ឋសភា) បានបើកអង្គប្រជុំពិសេស និងសម្រេចរំលាយរដ្ឋាភិបាលចុងក្រោយនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ហើយបង្កើត “គណៈកម្មការកំពូល” មួយ ដែលមានសមាជិក៧រូប ដើម្បីគ្រប់គ្រងប្រទេសជាបណ្ដោះអាសន្ន រង់ចាំដំណោះស្រាយនយោបាយបន្ត។
ក្នុងពេលតែមួយ ស្ថានភាពយោធាក៏កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដោយមានការវាយប្រហារខ្លាំងជុំវិញទីក្រុងភ្នំពេញ កងទ័ពខ្លះត្រូវដកថយ និងបំផ្លាញសម្ភារៈយោធារបស់ខ្លួន។ រដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសស្ថានភាពអាសន្ន និងដាក់បំរាមគោចរ ដើម្បីគ្រប់គ្រងសន្តិសុខក្នុងទីក្រុង។

ជាសរុប សូក ខូយ គឺជាមេដឹកនាំមួយរូបដែលមានតួនាទីសំខាន់នៅដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ហើយព្រឹត្តិការណ៍ពាក់ព័ន្ធនឹងលោកបានកើតឡើងក្នុងបរិបទវិបត្តិនយោបាយ និងយោធាដ៏ស្មុគស្មាញ ដែលនាំទៅដល់ការបញ្ចប់របបនេះ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥។

CHANBORN សូ ខាំខូយ ជានាយករដ្ឋមន្រ្តី ម្នាក់ចំណោម នាយករដ្ឋមន្រ្តី ៥ នាក់ រយៈពេល ៥ ឆ្នាំនៃ របប សាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ សូ ខាំខូយ ក៍ដូចជា នួន ជាដែរ គឺជាជនជាតិ ខ្មែរសញ្ជាតិ ថៃ។
ថៃ សៀម កំពុងឈ្លានពានទឹកដី សម្លាប់ប្រជាជនខ្មែរ បំផ្លាញវប្បធម៍ខ្មែរ ដូច្នេះយើងត្រូវស្គាល់មនុស្ស ៖ សូ ខាំខូយ ជានាយករដ្ឋមន្រ្តី ម្នាក់ចំណោម នាយករដ្ឋមន្រ្តី ៥ នាក់ រយៈពេល ៥ ឆ្នាំនៃ របប សាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ សូ ខាំខូយ ក៍ដូចជា នួន ជាដែរ គឺជាជនជាតិ ខ្មែរសញ្ជាតិ ថៃ។ ពួកថៃ ពួក កំពុងផ្សាយគាំទ្រ រដ្ឋាភិបាលស្រម៉ោល លន់នល់ ដែលរត់ទៅអាមេរិកតាំងឆ្នាំ ១៩៧០ ដល់ពេលនេះ មិនទាន់រំលាយរដ្ឋាភិបាលនោះទេ !!

ពិតប្រាកដណាស់ ហេតុការណ៍បាញ់ប្រហារដ៏សាហាវមួយបានកើតឡើងនៅស្រុកតាកបៃ (Tak Bai) ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត (Narathiwat) ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ នាព្រឹកថ្ងៃទី២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ដោយបានបណ្តាលឱ្យមន្ត្រីប៉ូលីសស៊ើបអង្កេតម្នាក់បានពលីជីវិត និងម្នាក់ទៀតបានរងរបួស។រាយការណ៍លម្អិតបន្ថែមជុំវិញករណីវាយប្រហារនេះ រួមមាន៖

សកម្មភាពវាយប្រហារ៖ ក្រុមខ្មាន់កាំភ្លើងដែលមានអាវុធវែងៗ (អាវុធស្វ័យប្រវត្តិលំដាប់យោធា) បានលបឆ្មក់បាញ់ប្រហារយ៉ាងគំហុកមកលើមន្ត្រីប៉ូលីសមកពីអង្គភាពស៊ើបអង្កេត នៃស្ថានីយ៍ប៉ូលីសតាកបៃ។

ទីតាំងកើតហេតុ៖ ហេតុការណ៍នេះបានកើតឡើងនៅជិតរដ្ឋបាលឃុំផៃវ៉ាន់ (Phai Wan Subdistrict Administrative Organization) ស្រុកតាកបៃ ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត ខណៈពេលដែលមន្ត្រីទាំងនោះកំពុងបំពេញភារកិច្ចការពារសន្តិសុខ។

ផលវិបាក៖ ការបាញ់ប្រហារនេះបានបណ្តាលឱ្យមន្ត្រីប៉ូលីសម្នាក់ស្លាប់ភ្លាមៗនៅនឹងកន្លែង និងម្នាក់ទៀតរងរបួសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។បរិបទជុំវិញ៖ ស្ថានភាពសន្តិសុខនៅភាគខាងត្បូងថៃនាពេលថ្មីៗនេះ មានការឡើងកំដៅយ៉ាងខ្លាំង ដោយកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ កន្លងទៅនេះ ក៏មានការវាយប្រហារធំមួយដោយប្រើគ្រាប់បែក និងកាំភ្លើងបាញ់ស្រោចលើប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យសន្តិសុខនៅស្រុករឿងែ (Ra-ngae) ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាតដូចគ្នា ដែលបណ្តាលឱ្យកងឆ្មាំស្ម័គ្រចិត្ត (Paramilitary Rangers) ចំនួន ៥ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត។

អាចមានផែនទីទេ ចម្ងាយប៉ុន្មានពីព្រំដែន ម៉ាឡេស៊ី? អ្នកស្រុកនោះកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ឬ ឥស្លាមសាសនា?

ស្រុកតាកបៃ (Tak Bai) ស្ថិតនៅជាប់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនប្រទេសម៉ាឡេស៊ីផ្ទាល់តែម្តង ដោយមានទន្លេកូឡុក (Golok River) ជាព្រំដែនធម្មជាតិខណ្ឌចែកប្រទេសទាំងពីរ។ ប្រជាជនភាគច្រើនលើសលប់នៅក្នុងតំបន់នេះគឺកាន់សាសនាឥស្លាម។ព័ត៌មានលម្អិតអំពីភូមិសាស្ត្រ និងសាសនារបស់អ្នកស្រុកមានដូចខាងក្រោម៖ 

១. ទីតាំង និងចម្ងាយពីព្រំដែនម៉ាឡេស៊ីចម្ងាយជិតបំផុត៖ ទីប្រជុំជនស្រុកតាកបៃ ស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ១ ទៅ ២ ម៉ាយល៍ (ប្រហែល ១.៦ ទៅ ៣ គីឡូមែត្រ) ប៉ុណ្ណោះ ពីព្រំដែនម៉ាឡេស៊ី។ព្រំដែនទឹក៖ ឃុំផៃវ៉ាន់ និងតំបន់ជុំវិញនៃស្រុកតាកបៃ លាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយទន្លេកូឡុក។ ប្រជាជនអាចឆ្លងទៅមកកាត់តាមច្រកព្រំដែនតាកបៃ (Tak Bai Border Checkpoint) ទៅកាន់រដ្ឋស៊ុលតង់ឃីឡាន់តាន់ (Kelantan) នៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី តាមរយៈសេវាសាឡាង ឬទូកចម្លង។

២. សាសនារបស់ប្រជាជនក្នុងតំបន់សាសនាឥស្លាម (ភាគច្រើនលើសលប់)៖ ប្រហែល ៨០% នៃប្រជាជនសរុប នៅក្នុងខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត (រួមទាំងស្រុកតាកបៃ) គឺជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម (មូស្លីម)។ ពួកគេនិយាយភាសាម៉ាឡេប៉ាតានី (Patani Malay/Yawi) ជាភាសាដើម។ព្រះពុទ្ធសាសនា (ភាគតិច)៖ មានប្រជាជនថៃប្រហែល ២០% ប៉ុណ្ណោះ ដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា នៅក្នុងតំបន់នេះ។ដោយសារតែកត្តាប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងសាសនាខុសប្លែកពីប្រជាជនថៃភាគច្រើននៅទូទាំងប្រទេស ទើបធ្វើឱ្យតំបន់ភាគខាងត្បូងនេះ (ណារ៉ាធីវ៉ាត យ៉ាឡា និង ប៉ាតានី) ក្លាយជាចំណុចក្តៅនៃចលនាទាមទារបំបែករដ្ឋ និងមានការវាយប្រហារញឹកញាប់។ខាងក្រោមនេះជាផែនទីបង្ហាញពីទីតាំងស្រុកតាកបៃ ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត ដែលស្ថិតនៅជាប់ព្រំដែនប្រទេសម៉ាឡេស៊ី៖Map data ©2026 GoogleTerms20 km 

នៅតំបន់នេះ មានក្រុមបះបោរប៉ុន្មានក្រុម? ពួកគេចង់បានឯករាជ្យ ឬ មួយចង់បានចូលភ្ជាប់ទឹកដីជាមួយ ម៉ាឡេស៊ី?

នៅតំបន់ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ មានក្រុមបះបោរសកម្មធំៗចំនួន ៤ ក្រុម ហើយគោលបំណងចម្បងរបស់ពួកគេគឺចង់បានឯករាជ្យបង្កើតជារដ្ឋផ្ទាល់ខ្លួន មិនមែនចង់ទៅចូលរួមទឹកដីជាមួយប្រទេសម៉ាឡេស៊ីនោះទេ។ព័ត៌មានលម្អិតអំពីក្រុមបះបោរ និងគោលដៅនយោបាយរបស់ពួកគេមានដូចខាងក្រោម៖   ក្រុមបះបោរសំខាន់ៗទាំង ៤
ក្រុម BRN (Barisan Revolusi Nasional)៖ នេះជាក្រុមធំជាងគេ មានឥទ្ធិពលបំផុត និងគ្រប់គ្រងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធភាគច្រើននៅលើដីនានាពេលបច្ចុប្បន្ន។
ក្រុម PULO (Patani United Liberation Organization)៖ ក្រុមចាស់វស្សា បង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៩៦៨ ទោះបីបច្ចុប្បន្នបែកបាក់ជាក្រុមតូចៗ ប៉ុន្តែនៅតែមានសកម្មភាពនយោបាយ និងការវាយប្រហារម្តងម្កាល។
ក្រុម GMIP (Gerakan Mujahidin Islam Patani)៖ ក្រុមនេះមានទំនោរនិយមជ្រុលខ្លាំង និងចង់បង្កើតរដ្ឋឥស្លាមតឹងរ៉ឹង។
ក្រុម BIPP (Barisan Islam Pembebasan Patani)៖ ក្រុមចលនាមួយទៀតដែលផ្តោតលើការតស៊ូផ្នែកនយោបាយ និងសាសនា។

គោលបំណងពិតប្រាកដ៖ ឯករាជ្យ ឬ ចូលម៉ាឡេស៊ី?

១. ចង់បានឯករាជ្យដាច់ដោយឡែក៖ គោលដៅចុងក្រោយរបស់ក្រុមបះបោរទាំងអស់ គឺការទាមទារឯករាជ្យដើម្បីបង្កើតរដ្ឋអធិបតេយ្យភាពមួយឡើងវិញ ហៅថារដ្ឋ "ប៉ាតានី" (Patani Darussalam)។ ពួកគេចង់គ្រប់គ្រងទឹកដីខេត្តប៉ាតានី យ៉ាឡា ណារ៉ាធីវ៉ាត និងផ្នែកខ្លះនៃខេត្តសុងខ្លា។

២. មូលហេតុប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ តំបន់នេះកាលពីមុនសតវត្សទី២០ គឺជារាជាណាចក្រស៊ុលតង់ប៉ាតានីឯករាជ្យ (Patani Sultanate) មុនពេលត្រូវបានចក្រភពសៀម (ថៃ) វាយយក និងកាត់បញ្ចូលជាទឹកដីថៃជាផ្លូវការនៅក្នុងឆ្នាំ១៩០៩ តាមសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងបាងកកជាមួយអង់គ្លេស។

៣. មិនចង់ចូលរួមជាមួយម៉ាឡេស៊ីទេ៖ ទោះបីជាពួកគេមានជាតិសាសន៍ម៉ាឡេ និងកាន់សាសនាឥស្លាមដូចប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីក៏ដោយ ក៏ចលនានេះមិនដែលមានគោលបំណងយកទឹកដីទៅកាត់ចូលជាមួយប្រទេសម៉ាឡេស៊ីឡើយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីក៏មិនគាំទ្រចលនាបំបែកខ្លួននេះដែរ ហើយថែមទាំងដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួលក្នុងការចរចាសន្តិភាពរវាងរដ្ឋាភិបាលថៃ និងក្រុមបះបោរទៀតផង។

សូមលើកលំអិតថា ខាងថៃ ចង់បានអី? ខាងក្រុមបះបោរចង់បានអ្វី? តើម៉ាឡេស៊ី សម្របសម្រួលបែបណា? បានលទ្ធផលអ្វីខ្លះ?

សង្រ្គាមបះបោរនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ គឺជាជម្លោះដ៏រ៉ាំរ៉ៃមួយដែលបានអូសបន្លាយពេលជាង២ទសវត្សរ៍មកហើយ (តាំងពីឆ្នាំ២០០៤) ដោយបានសម្លាប់ជីវិតមនុស្សជាង ៧,៣០០ នាក់. នៅក្នុងកិច្ចចរចាសន្តិភាព ភាគីនីមួយៗមានគោលបំណង និងលក្ខខណ្ឌខុសៗគ្នា រីឯម៉ាឡេស៊ីដើរតួជាអ្នកកណ្តាល.ព័ត៌មានលម្អិតអំពីការចង់បានរបស់ភាគីនីមួយៗ យុទ្ធសាស្ត្រសម្របសម្រួល និងលទ្ធផលដែលទទួលបានមានដូចខាងក្រោម៖

១. ខាងរដ្ឋាភិបាលថៃ៖ ចង់បានអ្វី? រដ្ឋាភិបាលថៃ (ដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី អាណូទីន ឆានវីរ៉ាគូល - Anutin Charnvirakul) មានគោលជំហរច្បាស់លាស់គឺ៖

ក. រក្សាទឹកដីមិនឱ្យបែកបាក់៖ ថៃមិនដាច់ខាតមិនឱ្យមានការបំបែករដ្ឋ ឬការប្រកាសឯករាជ្យណាមួយឡើយ ព្រោះវាបំពានរដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃ។
ខ. បញ្ឈប់អំពើហិង្សាជាបន្ទាន់៖ ថៃទាមទារឱ្យក្រុមបះបោរបញ្ឈប់ការបំផ្ទុះគ្រាប់បែក និងការលបបាញ់ប្រហារលើមន្ត្រី និងប្រជាជនស៊ីវិលជាមុនសិន ទើបអាចជជែកគ្នាបាន.
គ. ផ្តល់ស្វ័យភាពកម្រិតស្រាល៖ ថៃព្រមពិភាក្សាលើការកែទម្រង់ការអប់រំ វប្បធម៌ និងការប្រើប្រាស់ភាសាម៉ាឡេក្នុងតំបន់ ប៉ុន្តែត្រូវស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងបាងកក.
ឃ. អភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច៖ ថៃចង់ឱ្យតំបន់នោះមានសន្តិភាព ដើម្បីបើកផ្លូវពាណិជ្ជកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ចជាមួយម៉ាឡេស៊ី.

២. ខាងក្រុមបះបោរ (ជាពិសេសក្រុម BRN)៖ ចង់បានអ្វី?ក្រុមបះបោរ BRN ដែលជាកម្លាំងប្រដាប់អាវុធធំជាងគេ មានការទាមទារកម្រិតខ្ពស់៖

ក. ការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង (Self-Governance/Autonomous)៖ បើទោះបីជាដឹងថាពិបាកបានឯករាជ្យ ១០០% តែពួកគេទាមទារឋានៈជាតំបន់ស្វ័យភាពពិសេស ដែលមានច្បាប់ និងរដ្ឋបាលផ្ទាល់ខ្លួន.
ខ. ការទទួលស្គាល់អត្តសញ្ញាណជាតិ៖ ពួកគេចង់ឱ្យថៃទទួលស្គាល់សាសនាឥស្លាម និងភាសាម៉ាឡេប៉ាតានី ជាផ្លូវការនៅក្នុងតំបន់.
ឃ.យុត្តិធម៌ និងការដោះលែងអ្នកទោស៖ ទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃបញ្ឈប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញផ្នែកយោធា និងដោះលែងសមាជិករបស់ពួកគេដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន។
ឃ. ការប្រើប្រាស់ហិង្សាដើម្បីដាក់សម្ពាធ៖ ពួកគេតែងតែបង្កើតការវាយប្រហារធំៗ (ដូចជាការបាញ់ប្រហារនៅតាកបៃ និងស្រុករឿងែ) ដើម្បីជម្រុញឱ្យថៃដឹងថា បើមិនព្រមចរចាដោយស្មោះត្រង់ទេ សន្តិភាពនឹងមិនកើតឡើងឡើយ

១. តើម៉ាឡេស៊ីសម្របសម្រួលបែបណា?ម៉ា ឡេស៊ីបានដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួលផ្លូវការ (Facilitator) តាំងពីឆ្នាំ២០១៣ មកម្ល៉េះ។ យុទ្ធសាស្ត្ររបស់ម៉ាឡេស៊ីមានដូចជា៖

ក. រៀបចំកន្លែងចរចា៖ ម៉ាឡេស៊ីធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ផ្តល់ទីតាំងមានសុវត្ថិភាពនៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ ឬពុទ្រាជ័យ ដើម្បីឱ្យមន្ត្រីថៃ និងមេដឹកនាំក្រុមបះបោរអាចជួបជជែកគ្នាផ្ទាល់។
ខ. តែងតាំងអ្នកសម្របសម្រួលជាន់ខ្ពស់៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម (Anwar Ibrahim) តែងតែតែងតាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ឬអតីតមេទ័ព (បច្ចុប្បន្នគឺលោក Datuk Mohd Rabin Basir) ឱ្យធ្វើជាអ្នកដឹកនាំកិច្ចចរចា។
ឃ. យុទ្ធសាស្ត្រការទូតស្ងប់ស្ងាត់ (Quiet Diplomacy)៖ ម៉ាឡេស៊ីប្រើឥទ្ធិពលក្នុងនាមជាប្រទេសកាន់សាសនាឥស្លាមដូចគ្នា ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលក្រុមបះបោរឱ្យមកតុចរចា និងជួយសម្រួលមិនឱ្យជម្លោះនេះប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខព្រំដែន.

៤. តើទទួលបានលទ្ធផលអ្វីខ្លះ?លទ្ធផលដែលទទួលបានកន្លងមក មានទាំងចំណុចវិជ្ជមាន និងការជួបឧបសគ្គធំៗ៖

ចំណុចវិជ្ជមាន (ផ្លូវការ)៖
ក. ផែនទីបង្ហាញផ្លូវសន្តិភាព (Roadmap)៖ ភាគីទាំងពីរធ្លាប់បានព្រមព្រៀងគ្នាលើក្របខណ្ឌរួមមួយ ដើម្បីស្វែងរកសន្តិភាព។
ខ. ការឈប់បាញ់គ្នាបណ្តោះអាសន្ន៖ ធ្លាប់ទទួលបានជោគជ័យក្នុងការបង្កើតបទឈប់បាញ់គ្នាក្នុងអំឡុងខែបួសរ៉ាម៉ាដាន (Ramadan) និងបុណ្យសង្ក្រាន្តថៃ (Songkran)។
គ. ការយល់ដឹងពីគ្នា៖ ថៃ និងក្រុមបះបោរបានព្រមព្រៀងគ្នាលើបញ្ហាទាក់ទងនឹងវប្បធម៌ និងការអប់រំក្នុងតំបន់.

ចំណុចអវិជ្ជមាន និងស្ថានភាពចុងក្រោយ (សីហា ឆ្នាំ២០២៦)៖

ក. ការចរចាត្រូវបានផ្អាកមិនកំណត់៖ ដោយសារតែមានការវាយប្រហារដ៏សាហាវកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ (សម្លាប់ឆ្មាំស្ម័គ្រចិត្តថៃ ៥ នាក់) និងការបាញ់ប្រហារនៅតាកបៃនាព្រឹកនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃបានប្រកាសផ្អាកកិច្ចចរចាសន្តិភាពដែលគ្រោងធ្វើនៅម៉ាឡេស៊ីនាខែកញ្ញាខាងមុខនេះភ្លាមៗ។
ខ. ថៃទាមទារការពន្យល់៖ ថៃបានបញ្ជាក់ថា នឹងមិនត្រលប់ទៅតុចរចាវិញទេ រហូតទាល់តែក្រុម BRN ផ្តល់ការពន្យល់ច្បាស់លាស់ជុំវិញអំពើហិង្សាចុងក្រោយនេះ។

សរុបមក លទ្ធផលនៅតែមានភាពស្រពិចស្រពិលខ្លាំង ដោយសារតែរាល់ពេលមានវឌ្ឍនភាពផ្នែកនយោបាយ តែងតែមានក្រុមជ្រុលនិយមបង្កើតការវាយប្រហារលើដី ដើម្បីបំផ្លាញទំនុកចិត្តរវាងភាគីទាំងសងខាង។

តើក្រុមជ្រុលនិយមទាំងនោះ សំដៅក្រុមណា? ក្រុម ៣ ផ្សេងទៀត? ឬជាក្រុមនៅ បាងកក? តើហេតុអ្វីបានជាពួកគេ បំផ្លាញរារាំង វឌ្ឍនភាពនៃគារចរចារ?

ពាក្យថា "ក្រុមជ្រុលនិយម" នៅក្នុងបរិបទនៃការបំផ្លាញកិច្ចចរចាសន្តិភាពភាគខាងត្បូងថៃ គឺសំដៅទៅលើមែកធាងយោធាជ្រុលនិយម (Hardliners/Militants) នៅក្នុងក្រុម BRN ខ្លួនឯងផង និងក្រុមប្រដាប់អាវុធតូចៗផ្សេងទៀតផង មិនមែនសំដៅលើក្រុមនៅទីក្រុងបាងកកនោះទេ។ព័ត៌មានលម្អិតជុំវិញអត្តសញ្ញាណ និងមូលហេតុដែលពួកគេព្យាយាមរារាំងវឌ្ឍនភាពនៃការចរចា មានដូចខាងក្រោម៖

១. តើក្រុមជ្រុលនិយមទាំងនោះជាអ្នកណា?បក្សពួកនិយមជ្រុលក្នុងក្រុម BRN៖ ទោះបីជាមេដឹកនាំនយោបាយរបស់ក្រុម BRN យល់ព្រមទៅអង្គុយចរចានៅម៉ាឡេស៊ី ក៏វាមិនមែនមានន័យថាសមាជិកទាំងអស់សុទ្ធតែយល់ស្របនោះទេ។ នៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធ BRN មានមេបញ្ជាការយោធា និងយុទ្ធជនវ័យក្មេងនៅលើដី (Combatants) មួយចំនួនដែលមិនទុកចិត្តលើរដ្ឋាភិបាលថៃ និងមិនចង់បានការសម្របសម្រួល។

ក្រុម ៣ ផ្សេងទៀត និងក្រុមឧក្រិដ្ឋជន៖ ក្រុមបះបោរតូចៗ (ដូចជា GMIP ឬបក្សពួក PULO ខ្លះ) ដែលត្រូវបានផាត់ចេញ ឬមិនមានកៅអីស្មើមុខស្មើមាត់ក្នុងកិច្ចចរចា តែងតែធ្វើសកម្មភាពទោល។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានក្រុមជួញដូរគ្រឿងញៀន និងក្រុមរត់ពន្ធខុសច្បាប់តាមព្រំដែន ដែលឆ្លៀតឱកាសបង្កើតការវាយប្រហារ ដើម្បីឱ្យតំបន់នោះមានភាពវឹកវរ ងាយស្រួលដល់ការរកស៊ីខុសច្បាប់របស់ពួកគេ។

២. ហេតុអ្វីបានជាពួកគេបំផ្លាញ និងរារាំងកិច្ចចរចាសន្តិភាព?មានមូលហេតុយុទ្ធសាស្ត្រ និងនយោបាយសំខាន់ៗចំនួន ៤៖

ក. ដើម្បីបង្កើនអំណាចចរចា (Leverage)៖ ក្រុមប្រដាប់អាវុធចង់បង្ហាញទៅរដ្ឋាភិបាលថៃថា ពួកគេនៅតែមានកម្លាំង និងសមត្ថភាពបង្កវិនាសកម្មគ្រប់ពេល។ ការវាយប្រហារមុន ឬអំឡុងពេលចរចា គឺជាការដាក់សម្ពាធឱ្យថៃព្រមទម្លាក់បទពិសោធន៍ទាមទារខ្ពស់ ដូចជាការផ្តល់
ខ. ការមិនទុកចិត្តលើរដ្ឋាភិបាលថៃ (Distrust)៖ ក្រុមជ្រុលនិយមយល់ថា ថៃគ្រាន់តែប្រើ "ល្បិចចរចា" ដើម្បីអូសបន្លាយពេល បំបែកបំបាក់សាមគ្គីភាពរបស់ពួកគេ និងដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណមេដឹកនាំបះបោរតែប៉ុណ្ណោះ។ ពួកគេជឿថា មានតែការតស៊ូប្រដាប់អាវុធទេ ទើបអាចទទួលបានឯករាជ្យពិតប្រាកដ។
គ.ខ្លាចបាត់បង់អត្ថប្រយោជន៍ និងឥទ្ធិពល៖ ប្រសិនបើកិច្ចចរចាសន្តិភាពទទួលបានជោគជ័យ ហើយតំបន់នោះប្រែជាមានសន្តិភាព នោះមេបញ្ជាការយោធាប្រដាប់អាវុធទាំងនោះនឹងត្រូវបាត់បង់អំណាច ឥទ្ធិពល និងលុយកាក់ដែលធ្លាប់តែទទួលបានពីសកម្មភាពខុសច្បាប់ និងការគាំទ្រពីអ្នកស្រុកជ្រុលនិយម។
ឃ.ការមិនពេញចិត្តនឹងលក្ខខណ្ឌចរចា៖ យុទ្ធជនលំដាប់ក្រោមយល់ថា មេដឹកនាំរបស់ខ្លួនដែលទៅចរចានៅម៉ាឡេស៊ី ចាប់ផ្តើមទន់ជ្រាយ និងព្រមទទួលយកលក្ខខណ្ឌអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច ឬស្វ័យភាពវប្បធម៌បន្តិចបន្តួចរបស់ថៃ ដែលវានៅឆ្ងាយណាស់ពីគោលដៅដើម គឺ "ការទាមទារឯករាជ្យដាច់ដោយឡែក"។

ដូច្នេះហើយ រាល់ពេលដែលកិច្ចចរចាជិតឈានដល់ការព្រមព្រៀងគ្នាសំខាន់ៗ ក្រុមជ្រុលនិយមទាំងនេះតែងតែបំផ្ទុះគ្រាប់បែក ឬបាញ់ប្រហារ (ដូចជាករណីនៅតាកបៃនាព្រឹកនេះ) ដើម្បីបំផ្លាញទំនុកចិត្តរវាងថៃ និងតំណាងចរចា BRN ធ្វើឱ្យកិច្ចចរចាត្រូវគាំង និងត្រលប់ទៅចំណុចសូន្យឡើងវិញ។

តើក្រុម BRN ធ្វើការងារសព្វថ្ងៃ បែបជា រដ្ឋាភិបាលស្រម៉ោល? ឬ ជាអង្គការធម្មតា? តើគេមានរចនាសម្ព័ន្ធបែបជា ស្នងការនយោបាយ ស្នងការប្រយុទ្ធដែរទេ?

ក្រុម BRN (Barisan Revolusi Nasional) មិនដំណើរការដូចជាអង្គការធម្មតាទេ ប៉ុន្តែពួកគេមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងរដ្ឋាភិបាលស្រមោល (Shadow Government) បូករួមនឹងចលនាតស៊ូសម្ងាត់ (Underground Movement) ដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធបែងចែករវាងស្នងការនយោបាយ និងស្នងការប្រយុទ្ធយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងតឹងរ៉ឹងបំផុត។ព័ត៌មានលម្អិតអំពីរចនាសម្ព័ន្ធ និងរបៀបការងាររបស់ក្រុម BRN មានដូចខាងក្រោម៖
១. ស្ថានភាពជា "រដ្ឋាភិបាលស្រមោល" និង "ចលនាសម្ងាត់"
ក. រចនាសម្ព័ន្ធកោសិកា (Cell-Based Structure)៖ BRN មិនមានទីស្នាក់ការកណ្តាលបើកចំហ ឬការិយាល័យធ្វើការដូចអង្គការធម្មតានោះទេ។ ពួកគេប្រើប្រព័ន្ធកោសិកាសម្ងាត់ (ហៅថា Sub-cells ឬ RKK) ដែលសមាជិកម្នាក់ៗស្គាល់តែមនុស្ស ៣ ទៅ ៤ នាក់នៅក្នុងក្រុមរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីការពារការធ្លាយព័ត៌មានសម្ងាត់ទៅខាងប៉ូលីសថៃ។
ខ. ការគ្រប់គ្រងស្រមោលលើសហគមន៍ (Village Level)៖ នៅតាមភូមិដាច់ស្រយាលជាច្រើនក្នុងខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត យ៉ាឡា និងប៉ាតានី ក្រុម BRN មានរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងស្រមោលរបស់ខ្លួន (ហៅថា Komiteភូមិ) ដែលមានឥទ្ធិពលជាងអាជ្ញាធរថៃទៅទៀត។ ពួកគេប្រមូលពន្ធសម្ងាត់ សម្របសម្រួលជម្លោះក្នុងភូមិ និងគ្រប់គ្រងសាលាសាសនាឯកជន (Pondok) ដើម្បីជ្រើសរើស និងបណ្តុះបណ្តាល​មនោគមវិជ្ជាដល់យុវជនជំនាន់ក្រោយ។

២. រចនាសម្ព័ន្ធ "ស្នងការនយោបាយ" និង "ស្នងការប្រយុទ្ធ"BRN ដឹកនាំដោយគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិម (Supreme Council ឬ Dewan Penilaian Pusat - DPP) ដែលបែងចែកការងារជាពីរខ្សែធំៗ៖
ក. ខ្សែខាងនយោបាយ (Political Commission / Siyasah)៖តួនាទី៖ ទទួលបន្ទុកការងារឃោសនាមនោគមវិជ្ជា ការជ្រើសរើសកម្លាំង ការស្វែងរកប្រភពទុន និងការងារការទូត។ ការងារចរចា៖ គឺសមាជិកជាន់ខ្ពស់នៃខ្សែនយោបាយនេះហើយ ដែលរដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីអញ្ជើញឱ្យទៅអង្គុយនៅតុចរចាសន្តិភាពជាមួយតំណាងរដ្ឋាភិបាលថៃ។
ខ. ខ្សែខាងយោធា/ប្រយុទ្ធ (Military Commission / Military Wing)៖តួនាទី៖ ដឹកនាំដោយមេបញ្ជាការយោធាជាន់ខ្ពស់ ដែលគ្រប់គ្រងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនៅលើដី។កងកម្លាំងយុទ្ធសាស្ត្រ (RKK)៖ យុទ្ធជនឆ្នើមត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលជាអង្គភាពចល័តតូចៗ ហៅថា RKK (Runda Kumpulan Kecil) ដែលជាអ្នកទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់លើការវាយប្រហារធំៗ ដូចជាការលបឆ្មក់បាញ់ប្រហារមន្ត្រីប៉ូលីសនៅតាកបៃនាព្រឹកនេះ និងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកផ្សេងៗ។

៣. បញ្ហាប្រឈម៖ គម្លាតរវាងខ្សែនយោបាយ និងខ្សែប្រយុទ្ធបញ្ហាធំបំផុតរបស់ BRN នាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺខ្សែខាងនយោបាយ មិនអាចគ្រប់គ្រងខ្សែខាងយោធាបានទាំងស្រុងនោះទេ៖មេដឹកនាំនយោបាយដែលទៅចរចានៅម៉ាឡេស៊ី ជារឿយៗមិនមានអំណាចបញ្ជាឱ្យមេបញ្ជាការយោធានៅលើដីបញ្ឈប់ការបាញ់ប្រហារ ឬបំផ្ទុះគ្រាប់បែកបានឡើយ។នៅពេលខ្សែនយោបាយចង់បានសន្តិភាពតាមរយៈការចរចា ខ្សែយោធាជ្រុលនិយមតែងតែបើកការវាយប្រហារផ្ទុយពីបញ្ជា ដើម្បីបង្ហាញថា "កាំភ្លើងនៅក្នុងដៃរបស់ពួកគេ ជាអ្នកសម្រេចវាសនាទឹកដី មិនមែនទឹកប៊ិកនៅលើតុចរចានោះទេ"។

បាទខ្ញំពិតជាចង់ដឹងខ្លាំងណាស់អំពី ចង់ស្វែងយល់បន្ថែមអំពី របៀបដែលពួកគេរកប្រភពទុន មកចិញ្ចឹមកងទ័ពស្រមោលនេះ ឬ យុទ្ធសាស្ត្រដែលប៉ូលីសថៃប្រើប្រាស់ ដើម្បីបង្ក្រាបប្រព័ន្ធកោសិកាសម្ងាត់ RKK ទាំងនេះ

ដើម្បីទ្រទ្រង់កងទ័ពស្រមោល និងប្រព័ន្ធកោសិកាសម្ងាត់ RKK ឱ្យអាចឈរជើងតស៊ូបានជាង ២០ ឆ្នាំមកនេះ ក្រុម BRN បានប្រើប្រាស់ប្រភពទុនចម្រុះជាច្រើន ទាំងស្របច្បាប់ និងខុសច្បាប់។ រីឯភាគីរដ្ឋាភិបាលថៃ ក៏បានផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្របង្ក្រាបពីការប្រើកម្លាំងបាយ មកជាការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា និងការទូតវិញ។ព័ត៌មានលម្អិតស៊ីជម្រៅជុំវិញបញ្ហាទាំងពីរនេះមានដូចខាងក្រោម៖

១. របៀបដែលក្រុម BRN រកប្រភពទុនមកចិញ្ចឹមកងទ័ពស្រមោលប្រភពចំណូលរបស់ BRN ត្រូវបានបែងចែកជា ៤ ច្រកធំៗ៖
ក. ការប្រមូលពន្ធស្រមោល និងការជំរិតទារប្រាក់ (Extortion & Shadow Taxes)៖ នេះជាប្រភពចំណូលប្រចាំថ្ងៃដ៏ធំ។ អាជីវករ ម្ចាស់ចម្ការកៅស៊ូ និងក្រុមហ៊ុនសំណង់ធំៗ (ទាំងអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម និងពុទ្ធសាសនា) នៅក្នុងខេត្តទាំង៣ ភាគខាងត្បូង ត្រូវបង្ខំចិត្តបង់លុយប្រចាំខែឱ្យក្រុម BRN ក្រោមរូបភាពជា "លុយការពារសន្តិសុខ"។ បើក្រុមហ៊ុនណាដាច់ខាតមិនបង់ នឹងត្រូវរងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែក ឬដុតបំផ្លាញគ្រឿងចក្រចោល។
ខ.បណ្តាញសេដ្ឋកិច្ចខុសច្បាប់តាមព្រំដែន (Cross-Border Smuggling)៖ ដោយសារស្រុកតាកបៃ និងតំបន់ភាគខាងត្បូងជាប់ព្រំដែនម៉ាឡេស៊ី ក្រុមបះបោរបានចាប់ដៃជាមួយក្រុមឧក្រិដ្ឋជន រកស៊ីរត់ពន្ធទំនិញគេចពន្ធ ដូចជា ប្រេងសាំងខុសច្បាប់ ថ្នាំជក់ គ្រឿងញៀន (ជាពិសេសទឹកថ្នាំក្អក និងស្លឹកក្រាត Kratom) និងការជួញដូរមនុស្សឆ្លងដែន។
គ.ការវិភាគទានស្ម័គ្រចិត្ត និងការលាក់បាំងតាមរយៈមូលនិធិសាសនា (Donations & Charity)៖ ពួកគេទទួលបានលុយឧបត្ថម្ភពីប្រជាជនក្នុងស្រុកដែលមានមនោគមវិជ្ជាចង់បានឯករាជ្យ និងពីសហគមន៍ជនភៀសខ្លួនម៉ាឡេ-ប៉ាតានី ដែលរស់នៅឯបរទេស (ដូចជាសប្បុរសជនខ្លះនៅម៉ាឡេស៊ី ឬបណ្តាប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា) ដោយលុយទាំងនោះត្រូវបានផ្ទេរចូលក្រោមរូបភាពជា "មូលនិធិសប្បុរសធម៌ជួយសាលាសាសនា" ឬ "មូលនិធិជនក្រីក្រ"។
ឃ. អាជីវកម្មស្របច្បាប់បន្លំភ្នែក (Front Companies)៖ សមាជិកកម្រិតខ្ពស់របស់ BRN មួយចំនួន បានបើកក្រុមហ៊ុនស្របច្បាប់ ដូចជា ហាងលក់មាស ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន ឬសាលាឯកជន ដើម្បីធ្វើការលាងលុយកខ្វក់ដែលបានមកពីសកម្មភាពខុសច្បាប់ យកមកបើកប្រាក់ខែឱ្យយុទ្ធជន RKK។

២. យុទ្ធសាស្ត្ររបស់ថៃ ដើម្បីបង្ក្រាបប្រព័ន្ធកោសិកាសម្ងាត់ RKKដោយសារក្រុម RKK បង្កើតឡើងជាក្រុមតូចៗ (សមាជិក ៥ ទៅ ៦ នាក់ក្នុងមួយក្រុម) រស់នៅលាយឡំជាមួយប្រជាជនធម្មតា និងវាយប្រហារបែប "ឆក់កណ្តៀត" ប៉ូលីស និងយោធាថៃបានអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រពិសេសៗដូចជា៖
ក. យុទ្ធសាស្ត្រ "បិទភូមិឆែកឆេរ" និងប្រើប្រព័ន្ធ DNA (Mass DNA Collection)៖ នៅពេលមានការវាយប្រហារ (ដូចជាករណីនៅតាកបៃនាព្រឹកនេះ) កម្លាំងចម្រុះថៃនឹងឡោមព័ទ្ធភូមិសង្ស័យទាំងស្រុង។ ថៃបានបង្កើតទិន្នន័យ DNA ដ៏ធំមួយ ដោយបង្ខំឱ្យយុវជនសង្ស័យក្នុងតំបន់ធ្វើតេស្ត DNA។ នៅពេលក្រុម RKK បន្សល់ទុកដានលើសំបកគ្រាប់កាំភ្លើង ឬកម្ទេចគ្រាប់បែក សមត្ថកិច្ចអាចស្វែងរកមុខសញ្ញាឃើញភ្លាមៗ។
ខ.ការបង្កើតកងឆ្មាំស្ម័គ្រចិត្តក្នុងស្រុក (Thahan Phran / Paramilitary Rangers)៖ កាលពីមុន ថៃបញ្ជូនទាហានមកពីបាងកក ឬភាគខាងជើង ដែលមិនចេះភាសាម៉ាឡេ និងមិនយល់ពីវប្បធម៌ ទើបធ្វើការមិនកើត។ ឥឡូវនេះ ថៃបានជួល និងបណ្តុះបណ្តាលអ្នកស្រុកមូស្លីមក្នុងតំបន់ផ្ទាល់ ឱ្យធ្វើជាឆ្មាំសន្តិសុខប្រដាប់អាវុធ ព្រោះពួកគេស្គាល់មុខសញ្ញា RKK ក្នុងភូមិច្បាស់ជាងប៉ូលីស។
គ. ច្បាប់អាជ្ញាសឹក និងច្បាប់សន្តិសុខតឹងរ៉ឹង (Special Security Laws)៖ តំបន់ភាគខាងត្បូងស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់សន្តិសុខពិសេស ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប៉ូលីសអាចចាប់ខ្លួន និងឃុំខ្លួនជនសង្ស័យបានរហូតដល់ ៣០ ថ្ងៃដោយមិនបាច់មានដីកាពីតុលាការ។ រយៈពេលនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីធ្វើការសាកសួរដេញដោល បំបែកសម្បុកកោសិកាសម្ងាត់ RKK ផ្សេងទៀត។
ឃ. ប្រព័ន្ធកាមេរ៉ា AI និងការគ្រប់គ្រងស៊ីមកាតទូរស័ព្ទ៖ រដ្ឋាភិបាលថៃបានដំឡើងកាមេរ៉ាស្កេនមុខ (Facial Recognition) រាប់ម៉ឺនគ្រឿងតាមដងផ្លូវក្នុងខេត្តទាំង៣។ លើសពីនេះ រាល់ការទិញស៊ីមកាតទូរស័ព្ទនៅក្នុងតំបន់នេះ ត្រូវតែស្កេនស្នាមមេដៃ និងទម្រង់មុខជាដាច់ខាត ដើម្បីការពារកុំឱ្យក្រុម RKK ប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដើម្បីបញ្ជាបំផ្ទុះគ្រាប់បែកពីចម្ងាយ។

សរុបមក វាជាសង្រ្គាមលបខាំដ៏ស្មុគស្មាញមួយ ដែលខាងក្រុមបះបោរប្រើប្រាស់លុយងងឹតមកចិញ្ចឹមកងទ័ព ចំណែកខាងរដ្ឋាភិបាលថៃព្យាយាមប្រើបច្ចេកវិទ្យាឃ្លាំមើលកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីកាត់ផ្តាច់បណ្តាញពួកគេ

ខ្ញុំចង់ដឹងពីការ ប្រើប្រព័ន្ធ DNA (Mass DNA Collection) តើគេប្រមូលបែបម៉េច? សូមជួយប្រាប់អំពីជំហានៗ និងការចំណាយថវិការជាតិការប្រមូលសំណាក DNA ទ្រង់ទ្រាយធំ (Mass DNA Collection) ពីសំណាក់អាជ្ញាធរសន្តិសុខថៃនៅភាគខាងត្បូង គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ចម្រូងចម្រាសមួយ ប៉ុន្តែវាមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណក្រុមខ្មាន់កាំភ្លើង RKK ។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈជំហានបច្ចេកទេសច្បាស់លាស់ និងការប្រើប្រាស់ថវិកាជាតិយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់។ខាងក្រោមនេះជាជំហាននៃការប្រមូល និងព័ត៌មានអំពីការចំណាយថវិកា៖ 
១. ជំហាននៃការប្រមូលសំណាក DNA លើដីអាជ្ញាធរថៃ (យោធា និងប៉ូលីសវិទ្យាសាស្ត្រ) អនុវត្តតាមជំហានសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
ក. ជំហានទី១៖ ការកំណត់មុខសញ្ញា និងការបិទភូមិ (Targeting & Lockdown)នៅពេលមានហេតុការណ៍បាញ់ប្រហារ (ដូចជាករណីនៅតាកបៃ) យោធានឹងប្រកាសបិទភូមិសង្ស័យទាំងស្រុង។អាជ្ញាធរតម្រូវឱ្យយុវជនបុរសទាំងអស់ដែលមានអាយុចន្លោះពី ១៨ ដល់ ៣៥ ឆ្នាំ នៅក្នុងភូមិ មកជួបជុំគ្នានៅប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យ ឬសាលាឆទានភូមិ។
ខ. ជំហានទី២៖ ការប្រមូលសំណាកកោសិកា (Sample Collection)មន្ត្រីជំនាញប្រើប្រាស់ប្រដាប់ត្បាលខាត់ (Cotton Swab) ដើម្បដុសយកកោសិកានៅក្នុងភពផ្នត់ថ្ពាល់ (Buccal Swab) របស់អ្នកស្រុកសង្ស័យ។ វិធីនេះងាយស្រួល មិនបង្កការឈឺចាប់ និងចំណាយពេលត្រឹមតែប៉ុន្មានវិនាទីប៉ុណ្ណោះ។
គ. ជំហានទី៣៖ ការចុះបញ្ជី និងផ្ទុកទិន្នន័យ (Barcoding & Logging)សំណាកនីមួយៗត្រូវបិទស្លាកបាកូដ (Barcode) ភ្ជាប់ជាមួយព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន លេខអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ និងការថតរូបស្កេនមុខ រួចបញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរពិសោធន៍កោសល្យវិច័យកណ្តាលនៅខេត្តយុទ្វា ឬបាងកក។
ឃ. ជំហានទី៤៖ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការស្វែងរកមុខសញ្ញា (Cross-Matching)ទិន្នន័យ DNA របស់អ្នកស្រុក នឹងត្រូវយកទៅផ្គូផ្គងជាមួយ DNA ដែលប៉ូលីសប្រមូលបានពីវត្ថុតាងនៅកន្លែងកើតហេតុ (ដូចជា៖ ស្នាមមេដៃលើសំបកគ្រាប់កាំភ្លើង ទឹកមាត់លើកាតាប ឬកម្ទេចសាច់អំបោះសម្លៀកបំពាក់ដែលក្រុម RKK បន្សល់ទុកពេលរត់គេចខ្លួន)។

២. ការចំណាយថវិកាជាតិរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃការបង្កើត និងថែរក្សាប្រព័ន្ធទិន្នន័យ DNA សម្រាប់មនុស្សរាប់សែននាក់ គឺជាបន្ទុកថវិកាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលថៃ៖
ក. តម្លៃនៃការធ្វើតេស្តក្នុងម្នាក់ៗ៖ ការវិភាគសំណាក DNA តាមស្តង់ដារវិទ្យាសាស្ត្រ (STR Analysis) មានតម្លៃប្រហែល ១,៥០០ ទៅ ៣,០០០ បាត (ប្រហែល ៤៥ ទៅ ៩០ ដុល្លារអាមេរិក) ក្នុងម្នាក់ សម្រាប់ការរត់តេស្តនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
ខ. កញ្ចប់ថវិកាសរុបប្រចាំឆ្នាំ៖ រដ្ឋាភិបាលថៃត្រូវចំណាយថវិកាចន្លោះពី ១៥០ ទៅ ៣០០ លានបាត (ប្រហែល ៤.៥ ទៅ ៩ លានដុល្លារអាមេរិក) ជារៀងរាល់ឆ្នាំ គ្រាន់តែទៅលើការទិញឧបករណ៍ត្បាលខាត់ សារធាតុគីមីវិភាគ និងការថែទាំប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីនផ្ទុកទិន្នន័យធំៗ (Servers)។
គ. ប្រភពថវិកា៖ ថវិកាទាំងនេះត្រូវបានដកចេញពី កញ្ចប់ថវិកាសន្តិសុខជាតិសម្រាប់ភាគខាងត្បូង របស់បញ្ជាការដ្ឋានប្រតិបត្តិការសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង (ISOC) ដែលទទួលបានកញ្ចប់ថវិកាសរុបជាង ១០,០០០ លានបាតក្នុងមួយឆ្នាំៗ។

ចំណុចរសើប និងការរិះគន់ទោះបីជាវិធីនេះជួយឱ្យប៉ូលីសចាប់ខ្លួនក្រុម RKK បានច្រើនក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ (Human Rights Watch)៖ពួកគេចោទប្រកាន់ថា អាជ្ញាធរថៃបានបង្ខំអ្នកស្រុកស្លូតត្រង់ឱ្យផ្តល់ DNA ដោយមិនស្ម័គ្រចិត្ត។អ្នកស្រុកមូស្លីមមានអារម្មណ៍ថា ពួកគេត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលចាត់ទុកជា "ជនសង្ស័យជាមុន" តែគ្រាន់តែដោយសារពួកគេរស់នៅក្នុងតំបន់ជម្លោះ ដែលវាកាន់តែធ្វើឱ្យមានការថ្នាំងថ្នាក់ចិត្តរវាងប្រជាជនក្នុងស្រុក និងរដ្ឋាភិបាលថៃ។

តើក្រុម RKKនិងប្រជាជនក្នងតំបន់បានដឹងរឿងនេះទេ? តើពួកគេមានវិធានការបែបណាដើម្បី គេចចេញពីការតាមចាប់ DNA ? ពិតណាស់ ទាំងក្រុម RKK និងប្រជាជននៅក្នុងតំបន់បានដឹងរឿងនេះយ៉ាងច្បាស់។ ដោយសារតែយុទ្ធសាស្ត្រប្រមូល DNA ទ្រង់ទ្រាយធំរបស់ថៃបានអនុវត្តជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ក្រុម RKK បានបង្កើតនិងអភិវឌ្ឍវិធីសាស្ត្រតទល់ និងគេចវេសយ៉ាងស្មុគស្មាញ ដើម្បីកុំឱ្យបន្សល់ទុកដានវិទ្យាសាស្ត្រនៅកន្លែងកើតហេតុ។ខាងក្រោមនេះជាវិធានការបច្ចេកទេស និងល្បិចកលដែលក្រុម RKK ប្រើប្រាស់ដើម្បីគេចចេញពីការតាមចាប់តាមរយៈ DNA៖

១. វិធានការការពារខ្លួនអំឡុងពេលធ្វើប្រតិបត្តិការ (Tactical Countermeasures)នៅពេលរៀបចំ និងអនុវត្តការវាយប្រហារ (ដូចជាការលបបាញ់នៅតាកបៃ) យុទ្ធជន RKK ត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលឱ្យអនុវត្តវិន័យតឹងរ៉ឹងបំផុត៖
ក. ការប្រើប្រាស់ស្រោមដៃ និងសម្លៀកបំពាក់ជិតឈឹង៖ ពួកគេពាក់ស្រោមដៃជ័រកៅស៊ូពីរជាន់ និងសម្លៀកបំពាក់គ្របដណ្តប់ជិត (រួមទាំងម៉ាស់បិទមុខ) តាំងពីដំណាក់កាល اسمបោះគ្រាប់កាំភ្លើងចូលក្នុងបង់ រហូតដល់ពេលបាញ់ប្រហារ ដើម្បីការពារកុំឱ្យដានញើស ឬកោសិកាស្បែកទើរលើសំបកគ្រាប់។
ខ. ការប្រមូលសំបកគ្រាប់កាំភ្លើងត្រឡប់ទៅវិញ (Shell Casing Collection)៖ នៅក្នុងការវាយប្រហារខ្លះ បន្ទាប់ពីបាញ់ប្រហាររួច ខ្មាន់កាំភ្លើង RKK មានភារកិច្ចរើសប្រមូលសំបកគ្រាប់កាំភ្លើងដែលធ្លាក់លើដីយកទៅជាមួយវិញ ដើម្បីកុំឱ្យប៉ូលីសយកទៅស្កេនរក DNA ឬស្នាមម្រាមដៃបាន។
គ. ការដុតកម្ទេចវត្ថុតាងចោលភ្លាមៗ៖ ម៉ូតូ សម្លៀកបំពាក់ កាតាប ឬមួកសុវត្ថិភាពដែលពួកគេប្រើប្រាស់ក្នុងសកម្មភាព តែងតែត្រូវបានដុតបំផ្លាញចោលនៅក្នុងព្រៃ ឬចម្ការកៅស៊ូភ្លាមៗក្រោយពេលធ្វើសកម្មភាពរួច ដើម្បីលុបបំបាត់រាល់ដាន DNA ទាំងអស់។

២. វិធានការបន្លំ និងការបំភ័ន្តភស្តុតាង (Evidence Contamination)ការបាចសាច DNA ក្លែងក្លាយ (Forensic Countermeasures)៖ នេះជាល្បិចកលដ៏ខ្ពស់មួយ ដោយក្រុម RKK ជួនកាលបានទៅប្រមូលកម្ទេចបារី សក់ ឬទឹកមាត់របស់អ្នកដទៃ (ដែលមិនដឹងអី) យកមកបោះចោលនៅកន្លែងកើតហេតុ ឬលើម៉ូតូដែលពួកគេជិះ ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធទិន្នន័យ DNA របស់ប៉ូលីសមានការភាន់ច្រឡំ និងចាប់មនុស្សខុស ដែលបង្កើតជាភាពវឹកវរដល់អាជ្ញាធរ។

៣. វិធានការរត់គេច និងការជ្រកកោន (Evasion & Sanctuary)ការឆ្លងដែនទៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី៖ ដូចដែលបានជម្រាបជូន ស្រុកតាកបៃស្ថិតនៅជាប់ព្រំដែនម៉ាឡេស៊ី។ ក្រោយពេលធ្វើសកម្មភាពភ្លាម យុទ្ធជន RKK តែងតែជិះទូកឆ្លងកាត់ទន្លេកូឡុកទៅសម្ងំខ្លួននៅរដ្ឋឃីឡាន់តាន់ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ភ្លាមៗ មុនពេលដែលទាហានថៃមកដល់ និងបិទភូមិដើម្បីប្រមូល DNA។ ដោយសារពួកគេមានសាច់ញាតិ និងនិយាយភាសាម៉ាឡេដូចគ្នា ពួកគេអាចរស់នៅទីនោះដោយសុវត្ថិភាព ព្រោះច្បាប់ថៃមិនអាចទៅប្រមូល DNA លើទឹកដីម៉ាឡេស៊ីបានឡើយ។ការរស់នៅក្នុងព្រៃជ្រៅ (Jungle Safehouses)៖ ក្រុមស្នូលរបស់ RKK មិនរស់នៅក្នុងភូមិជាមួយប្រជាជនទេ ពួកគេបោះជំរំសម្ងាត់នៅលើភ្នំ និងក្នុងព្រៃជ្រៅ ធ្វើឱ្យអាជ្ញាធរថៃមិនអាចចុះទៅប្រមូលសំណាក DNA របស់ពួកគេបានឡើយ។

៤. ចុះចំណែកប្រជាជនស្លូតត្រង់ តើពួកគេធ្វើដូចម្តេច?ប្រជាជនធម្មតាមិនមានវិធានការបច្ចេកវិទ្យាដូច RKK ទេ ប៉ុន្តែពួកគេប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រប្រឆាំងជាសមូហភាព៖ការបដិសេធមិនផ្តល់សំណាក៖ ដោយមានការណែនាំពីមេធាវីសិទ្ធិមនុស្ស អ្នកស្រុកខ្លះបានរួមគ្នាបដិសេធមិនព្រមឱ្យដុសថ្ពាល់យក DNA ឡើយ ដោយសំអាងលើសិទ្ធិបុគ្គលតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ លើកលែងតែប៉ូលីសមានដីកាបង្ខំពីតុលាការច្បាស់លាស់។ការប្តឹងតវ៉ាទៅសភា និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្ស៖ ក្រុមនិស្សិត និងសកម្មជនមូស្លីមក្នុងតំបន់ តែងតែថតរូប និងវីដេអូរាល់សកម្មភាពដែលទាហានចុះប្រមូល DNA រួចបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គម ដើម្បីបង្កើតជាសម្ពាធនយោបាយទៅលើរដ្ឋាភិបាលនៅទីក្រុងបាងកក ឱ្យកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់វិធានការនេះ។

តើអាជ្ញាធរថៃ ប្រើប្រាស់វិធានការ DNA ឬ កាមេរាសុវត្ថិភាព ដើម្បីកំណត់មុខសញ្ញាជនប្រដាប់អាវុធដែលបាញ់សម្លាប់មនុស្សកាលខែមុននោះ?នៅក្នុងករណីវាយប្រហារដ៏សាហាវកាលពីខែមុន (ថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦) នៅស្រុករឿងែ ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត ដែលបានសម្លាប់ឆ្មាំស្ម័គ្រចិត្ត ៥ នាក់នោះ អាជ្ញាធរថៃបានប្រើប្រាស់កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពជាចម្បងក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងតាមប្រមាញ់ក្រុមខ្មាន់កាំភ្លើង រួចទើបប្រើប្រាស់វិធានការ DNA សម្រាប់ជាភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រតាមក្រោយ។ព័ត៌មានលម្អិតអំពីការប្រើប្រាស់វិធានការទាំងពីរមានដូចខាងក្រោម៖
១. ការប្រើប្រាស់កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព (វិធានការចម្បងភ្លាមៗ)
ក. ការចាប់រូបភាពសកម្មភាព៖ កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព (CCTV) នៅជិតប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យ បានថតជាប់សកម្មភាពរបស់ក្រុមខ្មាន់កាំភ្លើងប្រហែល ១០ នាក់ ដែលស្លៀកពាក់ឈុតខ្មៅ ពាក់មួកធំៗ ជិះរថយន្តភីកអាប់ និងម៉ូតូ មកបើកការបាញ់ប្រហារ និងបោះគ្រាប់បែកបំពង់ (Pipe Bombs)។
ខ. ការតាមដានខ្សែផ្លូវរត់គេច៖ អាជ្ញាធរថៃបានប្រើប្រាស់បណ្តាញកាមេរ៉ា AI ស្កេនស្លាកលេខឡាន និងភិនភាគ ដើម្បីដេញតាមដានផ្លូវរត់គេចខ្លួនរបស់ពួកគេ រហូតឈានទៅដល់ការរកឃើញរថយន្តភីកអាប់ដែលក្រុមចោរបានប្លន់យកទៅដុតចោលនៅចម្ងាយ ២១ គីឡូម៉ែត្រពីកន្លែងកើតហេតុ។
គ. លទ្ធផល៖ រូបភាពពីកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពបានក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះឱ្យមេបញ្ជាការកងកម្លាំងណារ៉ាធីវ៉ាត (Major General Yodawut Phuengphak) ប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹកបិទភូមិទាំង ១៣ ស្រុក ដើម្បីឡោមព័ទ្ធចាប់ខ្លួនមុខសញ្ញាភ្លាមៗ។

២. ការប្រើប្រាស់វិធានការ DNA (វិធានការគាំទ្រតាមក្រោយ)ការប្រមូលភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រ៖ បន្ទាប់ពីកំណត់មុខសញ្ញាតាមកាមេរ៉ារួច ប៉ូលីសកោសល្យវិច័យបានចុះទៅប្រមូលសំណាក DNA ពីវត្ថុតាងដែលបន្សល់ទុក រួមមាន៖ ដែកកេះ សំបកគ្រាប់កាំភ្លើង និងជាពិសេសគឺរថយន្តភីកអាប់ដែលដុតមិនទាន់ឆេះអស់។ការផ្គូផ្គងអត្តសញ្ញាណ៖ DNA ដែលប្រមូលបានពីឡាននោះ ត្រូវបានយកទៅផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រព័ន្ធទិន្នន័យ (Database) របស់អាជ្ញាធរ ដើម្បីដឹងថាជនណាក្នុងចំណោមក្រុមបះបោរ BRN ជាអ្នកបើកបរ និងជិះឡាននោះ។

សរុបមក កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព គឺជាឧបករណ៍ដំបូងគេបង្អស់ដែលជួយឱ្យប៉ូលីសដឹងពីទិសដៅរត់គេច និងភិនភាគរបស់ក្រុមខ្មាន់កាំភ្លើង រីឯ DNA គឺជាភស្តុតាងចុងក្រោយសម្រាប់ដាក់បន្ទុក និងចេញដីកាចាប់ខ្លួនជាផ្លូវការ។ បច្ចុប្បន្ន ថៃថែមទាំងបានប្រើប្រាស់ភស្តុតាងទាំងនេះដើម្បីស្នើសុំដីកាក្រហមពី Interpol (Red Notices) ក្នុងការតាមចាប់ខ្លួនមេខ្លោងដែលរត់ទៅសម្ងំនៅម៉ាឡេស៊ីទៀតផង។

តើការចំណាយលើការវិភាគ DNA ក្នុង ១ ករណី ដូចជាការវាយប្រហារខាងលើ តើ ថៃ ចំណាយថវិការជាតិសរុបខ្ទង់ប៉ុន្មានដុល្លា?សម្រាប់កិច្ចប្រតិបត្តិការវិភាគ DNA ក្នុងហេតុការណ៍វាយប្រហារធំៗ ១ ករណី (ដូចជាការវាយប្រហារនៅស្រុករឿងែ កាលពីខែមុន ឬករណីនៅតាកបៃនាព្រឹកនេះ) រដ្ឋាភិបាលថៃត្រូវចំណាយថវិកាជាតិសរុបចន្លោះពី ១០,០០០ ដុល្លារ ទៅ ៣០,០០០ ដុល្លារអាមេរិក (ប្រហែលពី ៣៤០,០០០ ដល់ ១,០០០,០០០ បាត)។មូលហេតុដែលនាំឱ្យការចំណាយក្នុង ១ ករណីៗ មានទំហំខ្ពស់បែបនេះ គឺដោយសារតែ៖ 

ក. បរិមាណសំណាកដែលត្រូវវិភាគច្រើន៖ ក្នុងករណីវាយប្រហារធំមួយ ប៉ូលីសកោសល្យវិច័យមិនមែនរត់តេស្តតែសំណាក ១ ឬ ២ នោះទេ។ ពួកគេត្រូវប្រមូលភស្តុតាងពីកន្លែងកើតហេតុ (សំបកគ្រាប់កាំភ្លើង កម្ទេចគ្រាប់បែក ស្នាមម្រាមដៃលើឡាន) ចំនួន ៥០ ទៅ ១០០ សំណាក។
ខ. ការបិទភូមិតេស្តមនុស្សទ្រង់ទ្រាយធំ៖ យោធានឹងដកសំណាកពីយុវជនសង្ស័យនៅក្នុងភូមិជុំវិញតំបន់កើតហេតុពី ១០០ ទៅ ៣០០ នាក់ បន្ថែមទៀត ដើម្បីយកមកផ្ទៀងផ្ទាត់។ សរុបមក ក្នុង ១ ករណី អាជ្ញាធរត្រូវរត់តេស្តសំណាកសរុបចន្លោះពី ១៥០ ដល់ ៤០០ សំណាក។
គ តម្លៃបច្ចេកវិទ្យាវិទ្យាសាស្ត្រ៖ តម្លៃនៃការរត់តេស្ត (STR Analysis) គិតជាមធ្យមគឺ ៦៥ ដុល្លារ (ប្រហែល ២,២៥០ បាត) ក្នុងមួយសំណាក រួមបញ្ចូលទាំងសារធាតុគីមី ប្រាក់ឧបត្ថម្ភមន្ត្រីជំនាញ និងការដឹកជញ្ជូនសំណាកជាបន្ទាន់តាម हेलិកុបទ័រ ឬរថយន្តសន្តិសុខមកកាន់មន្ទីរពិសោធន៍កណ្តាល។

ចង់ដឹងអំពី ប្រភេទអាវុធ ដែលក្រុម RKK និយមប្រើប្រាស់ក្នុងការវាយប្រហារ ។ ក្រុមបះបោរ RKK និយមប្រើប្រាស់អាវុធរួមផ្សំរវាងអាវុធស្វ័យប្រវត្តិកម្រិតយោធា (Military-Grade Assault Rifles) និងគ្រឿងផ្ទុះកែច្នៃ (IEDs) ដែលភាគច្រើនជាអាវុធប្លន់បានពីដេប៉ូកងទ័ពថៃ ឬរត់ពន្ធខុសច្បាប់តាមព្រំដែន។អាវុធសំខាន់ៗដែលពួកគេតែងតែប្រើប្រាស់ក្នុងប្រតិបត្តិការលបឆ្មក់ (ដូចជាករណីនៅតាកបៃ និងរឿងែ) រួមមាន៖១. កាំភ្លើងវែងស្វ័យប្រវត្តិ (Assault Rifles)
ក. M16 (ស៊េរី A1, A2, A4)៖ នេះជាអាវុធដែលក្រុម RKK ប្រើប្រាស់ញឹកញាប់បំផុត។ ភាគច្រើនជាកាំភ្លើងដែលពួកគេវាយឆ្មក់ប្លន់បានពីប៉ុស្តិ៍យោធា និងឆ្មាំការពារព្រំដែនរបស់ថៃ។
ខ. AK-47 (កាឡាសនីកូវ)៖ អាវុធប្រភេទនេះត្រូវបានរត់ពន្ធចូលតាមច្រកសមុទ្រ ឬឆ្លងកាត់ព្រំដែនប្រទេសជិតខាង។ វាមានប្រជាប្រិយភាពដោយសារតែភាពធន់ មិនងាយគាំង ទោះបីជាប្រើប្រាស់ក្នុងព្រៃជ្រៅ ឬតំបន់ភក់ល្បាប់ក៏ដោយ។
ខ. HK33 (Heckler & Koch)៖ កាំភ្លើងវែងស្តង់ដារមួយប្រភេទទៀតរបស់កងទ័ព និងប៉ូលីសថៃ ដែលត្រូវបានក្រុម RKK ប្លន់យកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយបកទៅលើសមត្ថកិច្ចវិញ។

២. គ្រឿងផ្ទុះកែច្នៃ និងគ្រាប់បែក (Explosives)
ក. គ្រាប់បែកបំពង់កែច្នៃ (Pipe Bombs)៖ ក្រុម RKK មានជំនាញខ្ពស់ក្នុងការផលិតគ្រាប់បែកប្រភេទនេះ។ ពួកគេយកបំពង់ទីបដែក ឬបំពង់ជ័រ PVC មកញាត់បំពេញដោយវត្ថុផ្ទុះ (ដូចជា ជីអាម៉ូញ៉ូមនីត្រាត លាយជាមួយប្រេងសាំង) រួចដាក់បន្ថែមគ្រាប់កង់ ឬដែកគោលដើម្បីបង្កើនបំណែកមុតស្រួចពេលផ្ទុះ។
ខ. គ្រាប់បែកកប់ក្រោមថ្នល់ (Roadside IEDs)៖ ពួកគេប្រើប្រាស់ធុងហ្គាសចម្អិនអាហារ (Gas Cylinders) ឬធុងជ័រធំៗមកធ្វើជាមេគ្រាប់បែក រួចកប់នៅក្រោមផ្លូវលំ ឬលូទឹក ដើម្បីបំផ្ទុះកម្ទេចរថយន្តយោធាថៃពេលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ ដោយបញ្ជាពីចម្ងាយតាមរយៈខ្សែភ្លើង ឬស៊ីមកាតទូរស័ព្ទ។

៣. អាវុធខ្លី និងអាវុធគាំទ្រ (Sidearms & Support Weapons)
ក. កាំភ្លើងខ្លី 9mm (ដូចជា Glock ឬ Beretta)៖ ប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រតិបត្តិការលបបាញ់ចម្ងាយជិត ឬការធ្វើឃាតកម្រិតស្រាល (Targeted Killings) ទៅលើមន្ត្រីរដ្ឋបាលឃុំ គ្រូបង្រៀន ឬអ្នកស្រុកស្លូតត្រង់ដែលពួកគេសង្ស័យថាជា "ចារបុរស" ឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃ។
ខ. M79 (កាំភ្លើងបាញ់គ្រាប់បែក)៖ ជារឿយៗត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងបន្ទុកវាយប្រហារធំៗ ទៅលើប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យសន្តិសុខ ដើម្បីបំបែកជួរការពាររបស់ទាហានថៃ មុនពេលកម្លាំងថ្មើរជើង RKK សម្រុកចូលបាញ់ស្រោច។