ព្រំដែន កម្ពុជា៖ ថៃ--ថ្ងៃទី ១៨ ខែ សីហា ឆ្នាំ២០២៦

 Neth Pheaktra
ការកាន់កាប់ដោយកម្លាំង មិនបង្កើតភាពស្របច្បាប់លើអធិបតេយ្យភាពឡើយ៖ ច្បាប់អន្តរជាតិ និងការឈ្លានពានរបស់យោធាថៃមកលើទឹកដីកម្ពុជា
នៅក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ មានភាពខុសគ្នាជាមូលដ្ឋានរវាង «ការគ្រប់គ្រងទឹកដីជាក់ស្តែង» និង «អធិបតេយ្យភាពស្របច្បាប់»។ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាចចូលទៅកាន់ទីតាំងមួយ ដាក់បន្លាលួស កុងតឺន័រ ជីកលេណដ្ឋាន សាងសង់ផ្លូវ ឬរារាំងប្រជាពលរដ្ឋមិនឱ្យត្រឡប់ទៅដី និងលំនៅឋានរបស់ខ្លួនបាន ប៉ុន្តែសកម្មភាពទាំងនេះមិនអាចបម្លែងការគ្រប់គ្រងដោយកម្លាំងទៅជាប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិលើទឹកដី ឬអធិបតេយ្យភាពស្របច្បាប់បានឡើយ។
គោលការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់ជាពិសេសចំពោះការវិភាគសកម្មភាពឈ្លានពានរបស់យោធាថៃមកលើទឹកដីកម្ពុជា និងការប៉ុនប៉ងបង្កើតស្ថានភាពជាក់ស្តែងថ្មីនៅតាមតំបន់ព្រំដែន។ ប្រសិនបើវត្តមានយោធាថៃនៅទីតាំងណាមួយត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយភស្តុតាងថាស្ថិតក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ការគ្រប់គ្រងទីតាំងនោះដោយកម្លាំង មិនអាចបង្កើតសិទ្ធិអធិបតេយ្យភាពឱ្យថៃបានឡើយ។
ការប្រើកម្លាំងអាចផ្លាស់ប្តូរអ្នកដែលកំពុងឈរជើងលើដី ប៉ុន្តែមិនអាចផ្លាស់ប្តូរអ្នកដែលមានសិទ្ធិស្របច្បាប់លើដីនោះបានទេ។
ច្បាប់អន្តរជាតិបដិសេធការទទួលបានទឹកដីដោយកម្លាំង
មាត្រា ២(៤) នៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ កំណត់ថា រដ្ឋទាំងឡាយត្រូវជៀសវាងការគំរាមកំហែង ឬការប្រើកម្លាំងប្រឆាំងនឹងបូរណភាពទឹកដី ឬឯករាជ្យនយោបាយរបស់រដ្ឋដទៃ។ គោលការណ៍នេះត្រូវបានពង្រឹងដោយសេចក្តីប្រកាសរបស់មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ 2625 (XXV) ឆ្នាំ១៩៧០ ដែលបញ្ជាក់ថា «ទឹកដីដែលទទួលបានតាមរយៈការគំរាមកំហែង ឬការប្រើកម្លាំង មិនត្រូវទទួលស្គាល់ថាជាការទទួលបានទឹកដីស្របច្បាប់ឡើយ»។
ដូច្នេះ ការដែលកងទ័ពអាចគ្រប់គ្រងទីតាំងមួយដោយកម្លាំង គ្រាន់តែបង្ហាញពី ការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែង មិនមែនជាភស្តុតាងនៃប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិផ្លូវច្បាប់ឡើយ។ កងទ័ពអាចបង្កើតការគ្រប់គ្រងដោយកម្លាំង ប៉ុន្តែកងទ័ពមិនអាចបង្កើតប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិលើទឹកដីបានទេ។
ព្រំដែនមិនអាចគូសឡើងវិញដោយបន្លាលួស និងកុងតឺន័រ
ប្រសិនបើមានការខ្វែងគំនិតគ្នាអំពីទីតាំងព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ ដំណោះស្រាយត្រូវស្ថិតនៅក្នុងច្បាប់ អនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញា ផែនទី ឯកសារកំណត់ព្រំដែន យន្តការដែលភាគីបានព្រមព្រៀង និងមធ្យោបាយដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី។
ដំណោះស្រាយមិនអាចជាការប្រើកម្លាំងដើម្បីបង្កើត faits accomplis នៅលើដីជាមុន ហើយបន្ទាប់មកយកស្ថានភាពដែលខ្លួនបានបង្កើតឡើងដោយកម្លាំងនោះទៅធ្វើជាមូលដ្ឋានទាមទារសិទ្ធិបានឡើយ។
ការដាក់បន្លាលួស កុងតឺន័រ ការជីកលេណដ្ឋាន ការសាងសង់ផ្លូវ ឬការរារាំងប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាមិនឱ្យចូលទៅកាន់ដី និងលំនៅឋានរបស់ពួកគេ មិនអាចជំនួសនីតិវិធីកំណត់ព្រំដែនស្របច្បាប់បានទេ។
បន្លាលួសមិនមែនជាខ្សែព្រំដែន។ កុងតឺន័រមិនមែនជាបង្គោលព្រំដែន។ លេណដ្ឋានមិនមែនជាសន្ធិសញ្ញា។ ហើយវត្តមានកងទ័ពមិនមែនជាប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិលើទឹកដីឡើយ។
គ្រោះថ្នាក់នៃការប្រើកម្លាំងក្នុងវិវាទទឹកដី គឺការប៉ុនប៉ងបង្កើត faits accomplis រក្សាស្ថានភាពនោះឱ្យបានយូរ ហើយបន្ទាប់មកយកវាមកធ្វើជាអំណះអំណាងផ្នែកច្បាប់ ឬនយោបាយ។
រដ្ឋមួយមិនអាចប្រើកម្លាំងចូលទៅទីតាំងមួយ បណ្តេញ ឬរារាំងប្រជាពលរដ្ឋដើម ដាក់បន្លាលួស សង់ប៉ុស្តិ៍យោធា ហើយបន្ទាប់មកយកស្ថានភាពដែលខ្លួនបានបង្កើតឡើងមកអះអាងថាជាភស្តុតាងនៃអធិបតេយ្យភាពបានឡើយ។
ប្រាសាទព្រះវិហារ៖ មេរៀនផ្លូវច្បាប់ដែលមិនគួរត្រូវបានបំភ្លេច
នៅឆ្នាំ១៩៦២ សាលាយុត្តិធម៌អន្តរជាតិបានសម្រេចថា ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតក្នុងទឹកដីក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា ហើយថៃមានកាតព្វកិច្ចដកកងកម្លាំងយោធា ប៉ូលិស ឬអ្នកយាមរបស់ខ្លួនដែលឈរជើងនៅប្រាសាទ ឬតំបន់ជុំវិញដែលស្ថិតក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។
នៅឆ្នាំ២០១៣ តុលាការបានបកស្រាយសាលក្រមឆ្នាំ១៩៦២ និងបញ្ជាក់បន្ថែមអំពីអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជាលើតំបន់ខ្ពង់រាបប្រាសាទព្រះវិហារតាមវិសាលភាពដែលសាលាបានកំណត់ និងកាតព្វកិច្ចរបស់ថៃក្នុងការដកកម្លាំងដែលពាក់ព័ន្ធចេញពីតំបន់នោះ។
សាលក្រមទាំងនេះមិនបានដោះស្រាយគ្រប់ចំណុចនៃព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃទេ។ ប៉ុន្តែមេរៀនផ្លូវច្បាប់ដែលពាក់ព័ន្ធនៅទីនេះគឺច្បាស់៖ វត្តមានរបស់កងកម្លាំងនៅលើដី មិនអាចយកឈ្នះលើសិទ្ធិអធិបតេយ្យភាពដែលកំណត់ដោយច្បាប់បានឡើយ។
ពេលវេលាមិនអាចបម្លែងអំពើខុសច្បាប់ទៅជាប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ
ការគ្រប់គ្រងទឹកដីដោយកម្លាំងមិនក្លាយជាស្របច្បាប់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ គ្រាន់តែដោយសារវាបន្តអស់រយៈពេលយូរនោះទេ។ ការដាក់កម្លាំងបន្ថែម ការសាងសង់ផ្លូវ ប៉ុស្តិ៍ ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗ មិនអាចបម្លែងប្រភពដែលកើតចេញពីការប្រើកម្លាំងទៅជាប្រភពនៃអធិបតេយ្យភាពបានឡើយ។
សំណួរស្នូលមិនមែនថា «អ្នកណាកំពុងឈរជើងនៅទីនោះ?» ទេ។ សំណួរគឺ៖ «អ្នកណាមានសិទ្ធិស្របច្បាប់លើទឹកដីនោះ?»
ការអះអាងអធិបតេយ្យភាពត្រូវឆ្លើយតាមច្បាប់៖ តើសន្ធិសញ្ញាណាកំណត់ដូច្នោះ? តើផែនទីណាគាំទ្រ? តើឯកសារកំណត់ព្រំដែនណាបញ្ជាក់? តើភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់ណាទ្រទ្រង់ការអះអាងនោះ?
ប្រសិនបើចម្លើយត្រូវបានជំនួសដោយការបង្ហាញវត្តមានកងទ័ព នោះវាមិនមែនជាការបង្ហាញប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិទេ។ វាគ្រាន់តែជាការបង្ហាញអំណាច។
កាំភ្លើងមិនមែនជាចម្លើយចំពោះសំណួរអធិបតេយ្យភាពឡើយ។ 
សន្តិភាពត្រូវឈរលើច្បាប់ មិនមែនលើកម្លាំង
បញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ មិនគួរត្រូវបានដោះស្រាយដោយការប្រកួតប្រជែងថា អ្នកណាអាចដាក់កម្លាំងបានច្រើនជាង រាយបន្លាលួសបានឆ្ងាយជាង ឬបង្កើត facts on the ground បានលឿនជាងនោះទេ។
ព្រំដែនរវាងរដ្ឋត្រូវកំណត់ដោយច្បាប់ សន្ធិសញ្ញា ផែនទី ឯកសារព្រំដែន និងយន្តការដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី។ ហេតុនេះ ការឈ្លានពានរបស់យោធាថៃមកលើទឹកដីកម្ពុជា និងការប៉ុនប៉ងផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅលើដី ត្រូវវាយតម្លៃដោយផ្អែកលើច្បាប់ និងភស្តុតាង មិនមែនដោយទទួលយកស្ថានភាពដែលកម្លាំងយោធាបានបង្កើតឡើងជាការពិតថ្មីនោះទេ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រអាចកត់ត្រាថា កងទ័ពណាមួយធ្លាប់ឈរនៅទីណា។ ប៉ុន្តែច្បាប់ជាអ្នកកំណត់ថា ទឹកដីនោះស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់អ្នកណា។
បន្លាលួសអាចរារាំងមនុស្ស ប៉ុន្តែមិនអាចរារាំងច្បាប់បាន។ កុងតឺន័រអាចបិទផ្លូវ ប៉ុន្តែមិនអាចបង្កើតព្រំដែនបាន។ កងទ័ពអាចកាន់កាប់ទីតាំងមួយខុសច្បាប់ដោយកម្លាំង ប៉ុន្តែមិនអាចបង្កើតអធិបតេយ្យភាពស្របច្បាប់បានឡើយ។
នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាការការពារទឹកដីកម្ពុជាទេ។ វាជាការការពារគោលការណ៍មូលដ្ឋាននៃសណ្តាប់ធ្នាប់អន្តរជាតិថា៖ ព្រំដែនត្រូវកំណត់ដោយច្បាប់ មិនមែនដោយកាំភ្លើង; អធិបតេយ្យភាពកើតចេញពីសិទ្ធិស្របច្បាប់ មិនមែនពី faits accomplis ដែលបង្កើតដោយកម្លាំងឡើយ; ហើយការឈ្លានពានមិនអាចក្លាយជាប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិលើទឹកដីបានឡើយ៕ 

ព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ៖ បណ្តាក្រសួង មន្ទីរ ស្ថាបនរដ្ឋ អង្គការជាតិ អន្តរជាតិ កំពុងចេញញត្តិប្រឆាំងការកែប្រែខ្សែព្រំដែន Fait Accompli របស់ ថៃ ដោយ ការប្រើកងទ័ពធ្វើសង្រ្គាម ការរំលោភបទឈប់បាញ់ ការសាងសង់បន្ទាយយោធា ការធ្វើរបងព្រំដែន ការចែកដីឲ្យពលរដ្ឋថៃ ដែលខុសជាមួយ គោលការណ៍នៃ ការធ្វើផែនទី បោះបង្គោលព្រំដែនអន្តរជាតិ គេ កំណត់យកកត្តា​ ៤ ឲ្យត្រូវគ្នា ដូចជា កត្តាភូមិសាស្រ្ត មានខ្សែចែកទឹក កំពូលភ្នំ ខ្សែវន្តសណ្ឋានដី អាងរងទឹកភ្លៀង, កត្តាវាស់វែង បច្ចេកវិជ្ជា, កត្តា កត្តាសន្ធិសញ្ញាព្រំដែន ច្បាប់ផ្សេងៗ និង កត្តារដ្ឋបាលគ្រប់គ្រងដែនដី។ ប្រទេសថៃ លើកទ័ពចូលមកគ្រប់គ្រងទឹកដីកម្ពុជា តែខុសកត្តា សន្ធិសញ្ញាព្រំដែន ផែនទីច្បាប់ ១/២០០ ០០០។ ផែនទីនេះ មិនអាចជំនួសដោយផែនទីណាផ្សេងបានឡើយ មិនមែនផែនសូរវៀតខ្នាត ១/ ២០០ ០០០ មិនថាខ្នាត ១/ ៥ ០០០ រប់ស់កងទ័ពថ្នើរជើង។ ថៃ មិនអាចលើកឡើងជាផ្លូវច្បាប់ថា ខ្នាត ១/៥០ ០០០ហ្នឹងលំអិតជាង ច្បាស់លាស់ជាង..៕

 ការធ្វើផែនទី បោះបង្គោលព្រំដែនអន្តរជាតិ គេ កំណត់យកកត្តា​ ៤ ឲ្យត្រូវគ្នា ដូចជា កត្តាភូមិសាស្រ្ត មានខ្សែចែកទឹក កំពូលភ្នំ ខ្សែវន្តសណ្ឋានដី អាងរងទឹកភ្លៀង, កត្តាវាស់វែង បច្ចេកវិជ្ជា, កត្តា កត្តាសន្ធិសញ្ញាព្រំដែន ច្បាប់ផ្សេងៗ និង កត្តារដ្ឋបាលគ្រប់គ្រងដែនដី។

គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃអនុម័តថវិការចំនួន433.5លានបាត​(១៣.១១ លានដុល្លារអាមេរិក (13,109,153 USD) អោយទៅក្រសួងមហាផ្ទៃ ដើម្បីកសាងលេណដ្ឋាន ជម្រកសុវត្ថិភាព ប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនង ប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្ន នៅខេត្តទាំង7ដែលជាប់ព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពដល់ប្រជាជនថៃ។ មានគេផ្សាយទេ?
បាទ/ចាស៎ មានការផ្សាយពិតប្រាកដមែន។
កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន និងស្ថាប័ន្នព័ត៌មានធំៗរបស់ថៃ (ដូចជា Thai PBS, Thai Post និង Thansettakij) បានផ្សព្វផ្សាយដំណឹងថា គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ បានអនុម័តជាផ្លូវការនូវថវិកាងបกลางចំនួន ៤៣៣.៥ លានបាត (ប្រមាណ ៤៣៣,៥១៩,២៦៨ បាត) ជូនដល់กรมการปกครอง (กรมการปกครอง) នៃក្រសួងមហាផ្ទៃថៃ។
គម្រោងនេះមានគោលដៅពង្រឹងសុវត្ថិភាពសម្រាប់ប្រជាជន និងមន្ត្រីរាជការនៅតាម ខេត្តចំនួន ៧ ជាប់ព្រំដែនថៃ-កម្ពុជា ដោយផ្តោតលើកិច្ចការបន្ទាន់ចំនួន ៣ សំខាន់ៗ៖
សាងសង់លេណដ្ឋាន និងជម្រកសុវត្ថិភាព (บังเกอร์และหลุมหลบภัย): ចំនួន ១,៦៦៩ កន្លែង។
សាងសង់ប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្ន និងហោប៉ៅផ្សាយព័ត៌មាន (หอกระจายข่าว): សម្រាប់ប្រចាំភូមិចំនួន ១៤៣ កន្លែង។
កែលម្អប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនង: ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពប្រព័ន្ធវិទ្យុទាក់ទងផ្ទៃក្នុងបែបឌីជីថល ដើម្បីធានាឱ្យការបញ្ជូនព័ត៌មាន និងការជូនដំណឹងពីស្ថានភាពបន្ទាន់ទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋបានឆាប់រហ័ស និងទបទាត់ទូលំទូលាយ។
ព័ត៌មានបន្ថែមពីការផ្សាយរបស់ថៃ (https://www.thaipost.net/general-news/1052271/)
វីដេអូ ឬអត្ថបទនេះត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងទូលំទូលាយ ដើម្បីបង្ហាញពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃក្នុងការត្រៀមលក្ខណៈការពារ និងធានាសុវត្ថិភាពជូនពលរដ្ឋនៅតំបន់ព្រំដែន។

ការសាងសង់ជម្រកសុវត្ថិភាព និងលេណដ្ឋាន គឺជាសកម្មភាពចម្បងដែលទទួលបានការអនុម័តកញ្ចប់ថវិកា ក្នុងគម្រោងពង្រឹងសុវត្ថិភាពតាមបណ្តោយព្រំដែនថៃ-កម្ពុជា ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់សរុប ៤៣៣.៥ លានបាត ដែលគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ (Cabinet) ទើបតែបានយល់ព្រម កាលពីថ្ងៃទី ១៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦។
📌 ព័ត៌មានលម្អិតអំពីការសាងសង់ជម្រកសុវត្ថិភាព និងលេណដ្ឋាន
ផ្អែកតាមផែនការការងាររបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃថៃ (នាយកដ្ឋានរដ្ឋបាល) ថវិកាភាគច្រើននឹងត្រូវបែងចែកទៅតាមតំបន់ប្រឈមហានិភ័យ ដើម្បីពន្លឿនការអនុវត្តលើផ្នែកសំខាន់ៗចំនួន ៣៖
ការសាងសង់ជម្រកសុវត្ថិភាព៖ សាងសង់លេណដ្ឋាន និងជម្រកសុវត្ថិភាពសរុបចំនួន ១,៦៦៩ កន្លែង នៅក្នុងសហគមន៍ គ្រឹះស្ថានសិក្សា និងតំបន់ប្រឈមមុខតាមបណ្តោយព្រំដែន។
ប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្ន៖ ដំឡើងប៉មបំពងសំឡេងផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានចំនួន ១៤៣ កន្លែង ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មាន និងព្រមានដល់ប្រជាពលរដ្ឋបានទាន់ពេលវេលា។
ប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនង៖ កែលម្អប្រព័ន្ធវិទ្យុទាក់ទងទៅជាប្រព័ន្ធឌីជីថល ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពក្នុងការសម្របសម្រួលរវាងមន្ត្រីរដ្ឋ និងប្រជាពលរដ្ឋ [1]性能។
🗺 ខេត្តគោលដៅទាំង ៧ តាមបណ្តោយព្រំដែន
គម្រោងនេះនឹងគ្របដណ្តប់លើខេត្តដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសកម្ពុជា ចំនួន ៧ ខេត្ត ដើម្បីការពារជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ មន្ត្រីរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន និងក្រុមការពារភូមិ (ชรบ.) ក្នុងករណីមានអាសន្ន រួមមាន៖
ភាគភូមិភាគឦសាន (អុីសាន)៖ ខេត្តអ៊ូប៊ុនរាជធានី (Ubon Ratchathani), ស៊ីសាកេត (Sisaket), សុរិន្ទ (Surin), បុរីរ៉ាំ (Buriram)។
ភាគខាងកើត៖ ខេត្តស្រះកែវ (Sa Kaeo), ចន្ទបុរី (Chanthaburi), ត្រាត (Trat)។
(សម្គាល់៖ ដើមឡើយ គម្រោងនេះមានកញ្ចប់ថវិកាប្រហែល ៤៩៣.៨ លានបាត ដែលរួមបញ្ចូលទាំងការจัดទិញកាំភ្លើងបាញ់ស្រោច (Shotguns) ជូនក្រុមការពារភូមិផងដែរ ប៉ុន្តែដោយសារនៅទាក់ទងនឹងនីតិវិធីច្បាប់ ក្រសួងមហាផ្ទៃក៏បានកាត់ផ្នែកនោះចេញ ហើយស្នើឡើងតែសកម្មភាពបន្ទាន់ទាំង ៣ ខាងលើ ទើបធ្វើឱ្យថវិកាអនុម័តជាក់ស្តែងនៅសល់ ៤៣៣.៥ លានបាត)

ចង់ដឹងលំអិតអំពីគំរោងដើមថែមទៀត ៖ដើមឡើយ គម្រោងនេះមានកញ្ចប់ថវិកាប្រហែល ៤៩៣.៨ លានបាត ដែលរួមបញ្ចូលទាំងការจัดទិញកាំភ្លើងបាញ់ស្រោច (Shotguns)
គម្រោងដើមដំបូងឡើយ ដែលរៀបចំឡើងដោយការិយាល័យថវិកាជាតិថៃ មានទំហំទឹកប្រាក់សរុប ៤៩៣,៨១៩,២៦៨ បាត (ប្រហែល ៤៩៣.៨ លានបាត) ដោយបែងចែកជា ៤ សកម្មភាពចម្បង។ គោលបំណងធំគឺដើម្បីគាំទ្រដល់ «ក្រុមការពារភូមិ» (បក្សីខៀវ ឬ ชรบ.) សមាជិកកងរក្សាដែនដី និងមន្ត្រីរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន ក្នុងការការពារសន្តិសុខ និងអាយុជីវិតប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន។
ខាងក្រោមនេះជាព័ត៌មានលម្អិតនៃកញ្ចប់ថវិកា និងមូលហេតុនៃការកាត់ចោលវគ្គទិញអាវុធ៖
📊 ការបែងចែកកញ្ចប់ថវិកាដើម (៤ សកម្មភាព)
នៅក្នុងគម្រោងដើមដែលមានទំហំ ៤៩៣.៨ លានបាតនោះ រួមមានសកម្មភាពដូចជា៖
ការសាងសង់ជម្រកសុវត្ថិភាព និងលេណដ្ឋាន (៣៦១.០២ លានបាត)៖ សម្រាប់សាងសង់ចំនួន ១,៦៦៩ កន្លែង។
ការសាងសង់ប៉មប្រកាសអាសន្ន ឬហោកញ្ចក់ព័ត៌មាន (២២.៨៨ លានបាត)៖ សម្រាប់ដំឡើងតាមភូមិនានាចំនួន ១៤៣ កន្លែង។
ការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពប្រព័ន្ធវិទ្យុទាក់ទងឌីជីថល (៤៩.៦២ លានបាត)៖ ដើម្បីពង្រឹងការទំនាក់ទំនងក្នុងខេត្តជាប់ព្រំដែនទាំង ៧។
🔫 ការจัดទិញកាំភ្លើងបាញ់ស្រោច ឬកាំភ្លើងបាញ់គ្រាប់រាយ (៦០.៣ លានបាត)៖ គ្រឿងថវិកានេះ គ្រោងនឹងយកទៅបញ្ជាទិញកាំភ្លើងបាញ់ស្រោច (Shotguns) ចំនួន ១,៦៥ ដើម ដើម្បីបំពាក់ជូនក្រុមការពារភូមិ (ชรប.) ប្រើប្រាស់ក្នុងការយាមល្បាត និងការពារទ្រព្យសម្បត្តិប្រជាពលរដ្ឋពេលមានអាសន្ន។ 
⚠️ មូលហេតុដែលនាំឱ្យកាត់ចោលការទិញកាំភ្លើង (Shotguns)
ទោះបីជាមានការគ្រោងទុកយ៉ាងណាក្តី នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ (គ្រម.) ផ្នែកទិញអាវុធនេះមិនត្រូវបានអនុម័តឡើយ ដោយសារមូលហេតុចម្បងៗពីរ៖
នីតិវិធីច្បាប់ និងការសុំអនុញ្ញាតមិនទាន់រួចរាល់៖ យោងតាមរបាយការណ៍ផ្លូវការ ការបញ្ជាទិញអាវុធក្នុងចំនួនច្រើនសម្រាប់កម្លាំងពាក់កណ្តាលស៊ីវិល (ដូចជាក្រុមការពារភូមិ ชรប.) គឺនៅជាប់ជំពាក់លើដំណើរការពិនិត្យផ្លូវច្បាប់ និងការសុំលិខិតអនុញ្ញាតទិញ-គ្រងគ្រងអាវុធពីរដ្ឋបាលកណ្តាល ដែលត្រូវចំណាយពេលយូរ។
ភាពបន្ទាន់នៃស្ថានភាពព្រំដែន៖ ដោយសារតែបញ្ហាសន្តិសុខតាមព្រំដែនតម្រូវឱ្យមានវិធានការការពារជីវិតពលរដ្ឋជាបន្ទាន់ ក្រសួងមហាផ្ទៃថៃក៏បានសម្រេចចិត្តបំបែកយកតែសកម្មភាព ៣ ដំបូង (លេណដ្ឋាន ប៉មប្រកាសអាសន្ន និងប្រព័ន្ធវិទ្យុ) ដែលមានភាពរួចរាល់មកស្នើសុំមុនគេ។
ការដកផ្នែកទិញកាំភ្លើង ៦០.៣ លានបាតនេះចេញ ទើបធ្វើឱ្យកញ្ចប់ថវិកាចុងក្រោយធ្លាក់ចុះមកសល់ត្រឹម ៤៣៣.៥ លានបាត (៤៣៣,៥១៩,២៦៨ បាត ជាក់ស្តែង) សម្រាប់ប្រើប្រាស់លើកិច្ចការមនុស្សធម៌ និងការការពារសុវត្ថិភាពសុទ្ធសាធ។

តើនៅថៃ ការសាងសង់ជម្រកសុវត្ថិភាព និងលេណដ្ឋាន មានរៀងម៉េច?
នៅប្រទេសថៃ រូបរាងនិងទម្រង់នៃការសាងសង់ជម្រកសុវត្ថិភាព និងលេណដ្ឋាន (Bunker / Bomb Shelter) សម្រាប់ការពារប្រជាពលរដ្ឋ និងកងកម្លាំងនៅតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ត្រូវបានរចនាឡើងជាច្រើនទម្រង់ទៅតាមទីតាំងជាក់ស្តែង។ ជាទូទៅ គេបែងចែកចេញជា ៣ ទម្រង់ចម្បងៗ ដូចខាងក្រោម៖

1. លេណដ្ឋានបេតុងពាក់កណ្តាលក្រោមដី (Concrete Semi-Underground Shelter)
នេះជាប្រភេទជម្រកផ្លូវការ និងរឹងមាំបំផុត ដែលរដ្ឋាភិបាលថៃ (តាមរយៈនាយកដ្ឋានរដ្ឋបាល ឬកងទ័ព) និយមសាងសង់នៅក្នុងបរិវេណសាលារៀន វត្តអារាម ឬមជ្ឈមណ្ឌលសហគមន៍ភូមិ។ រូបរាងខាងក្រៅ៖ មានរាងជាដំបូលកោងពាក់កណ្តាលរង្វង់ (Arch) ឬជារាងប្រអប់ចតុកោណកែង ធ្វើពីបេតុងអាមេ (បេតុងសរសៃដែក) យ៉ាងក្រាស់។ គេច្រើនជីកដីពន្លិចវាទៅក្រោមពាក់កណ្តាល រួចយកដីមកគ្របពីលើបន្ថែម ដើម្បីកាត់បន្ថយកម្លាំងផ្ទុះ និងកម្ទេចគ្រាប់។
ទំហំផ្ទុក៖ ជាទូទៅ ជម្រកសហគមន៍ធំៗបែបនេះ ត្រូវបានរចនាឡើងឱ្យអាចផ្ទុកមនុស្សបានពី ៤០ ទៅ ៦០ នាក់ ក្នុងមួយកន្លែង។
ច្រកចូល៖ ផ្លូវចូលត្រូវបានធ្វើឡើងជារាងអក្សរ "L" ឬហ្សិកហ្សាក់ (Zigzag) ដើម្បីការពារកុំឱ្យអំបែងគ្រាប់ផ្លាតចូលទៅខាងក្នុងចំមនុស្ស។

2. លេណដ្ឋានបំពង់លូស៊ីម៉ង់ត៍ (Concrete Pipe Bunker)
ជម្រកប្រភេទនេះ ពេញនិយមខ្លាំងដោយសារងាយស្រួលសាងសង់ រហ័ស និងចំណាយតិច។ គេច្រើនសាងសង់វានៅតាមដងផ្លូវក្នុងភូមិ មុខផ្ទះពលរដ្ឋ ឬនៅតាមចម្ការជាប់ព្រំដែន។
រូបរាងខាងក្រៅ៖ គេយកបំពង់លូស៊ីម៉ង់ត៍ខ្នាតធំ (ទំហំមុខកាត់ប្រហែល ១.២ ទៅ ១.៥ ម៉ែត្រ) ចំនួន ២ ទៅ ៣ កង់ មកតម្រៀបតភ្ជាប់គ្នាផ្តេកលើដី រួចជីកដីពន្លិចបន្តិច។
ការការពារ៖ គេរៀបបាវខ្សាច់ (Sandbags) តម្រួតលើគ្នាជាច្រើនជាន់ គ្របពីលើបំពង់លូ និងបិទបាំងនៅផ្នែកខាងមុខ ចំហតែច្រកចូលបន្តិចប៉ុណ្ណោះ។ វាអាចផ្ទុកមនុស្សបានចន្លោះពី ៥ ទៅ ១០ នាក់ (លក្ខណៈគ្រួសារ)។ [
3. លេណដ្ឋានយោធា ឬជម្រកបុគ្គល (Military / Individual Trench)
សម្រាប់កងកម្លាំងការពារព្រំដែន ឬក្រុមការពារភូមិ (ชรบ.) ជម្រកមានលក្ខណៈជាយុទ្ធសាស្ត្រជាង។ 
រូបរាងខាងក្រៅ៖ ជារណ្តៅដីវែងៗ (Trench) ឬជាជម្រកទំហំតូចសម្រាប់មនុស្ស ២ នាក់ (Foxhole/หลุมบุคคลคู่)។
ការការពារ៖ ជញ្ជាំងរណ្តៅត្រូវបានទប់ដោយក្តារ ឬបាវខ្សាច់ ហើយខាងលើមានគម្របធ្វើពីឈើហ៊ុបក្រាស់ៗ រួចគ្របដោយបាវខ្សាច់ និងដីពីលើ ដើម្បីបន្លំភ្នែក (Camouflage) ពីយន្តហោះដ្រូន ឬការពិនិត្យពីចម្ងាយ។

ការសាងសង់ ឬការដំឡើងជម្រកសុវត្ថិភាព (Bomb Shelters) នៅប្រទេសអ៊ីស្រាអែល មានតម្លៃខុសៗគ្នាអាស្រ័យលើប្រភេទ និងទំហំរបស់វា។ យោងតាមទិន្នន័យពីគម្រោងនានានៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល តម្លៃអាចសង្ខេបបានដូចខាងក្រោម៖

ជម្រកសាធារណៈខ្នាតតូច (Prefabricated Shelters): សម្រាប់ប្រភេទជម្រកសម្រេចស្រេច (Prefabricated) ដែលគេដាក់តាមទីសាធារណៈ ឬក្បែរសាលារៀន (ដូចជាប្រភេទ "Arbel") តម្លៃជាមធ្យមសម្រាប់ការផលិត និងការដំឡើងគឺប្រហែល ២៦,០០០ ដុល្លារអាមេរិក ក្នុងមួយកន្លែង។ នៅក្នុងគម្រោងធំៗរបស់រដ្ឋាភិបាល តម្លៃនៃការដំឡើងជម្រកទាំងនេះអាចមានភាពប្រែប្រួល ប៉ុន្តែជាមធ្យមស្ថិតក្នុងកម្រិតតម្លៃប្រហាក់ប្រហែលគ្នានេះ។

បន្ទប់សុវត្ថិភាពក្នុងផ្ទះ (Mamad): ការសាងសង់បន្ទប់សុវត្ថិភាពដែលមានការពង្រឹងបេតុង (Mamad) នៅក្នុងផ្ទះ ឬអគារស្រាប់ តម្លៃគឺស្ថិតនៅចន្លោះពី ៤៥,០០០ ដុល្លារ ទៅ ៧៥,០០០ ដុល្លារអាមេរិក (ឬប្រហែល ១៥០,០០០ ដល់ ២៥០,០០០ សេកែល) អាស្រ័យលើគុណភាពសំណង់ និងទំហំ។

គម្រោងរដ្ឋាភិបាលរួម: រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលតែងមានគម្រោងវិនិយោគទ្រង់ទ្រាយធំ ឧទាហរណ៍ គម្រោងតំឡើងជម្រកថ្មី ១,០០០ កន្លែង និងជួសជុល ៥០០ កន្លែង ប្រើប្រាស់ថវិកាប្រហែល ១០០ លានសេកែល (ប្រហែល ២៧ លានដុល្លារអាមេរិក) ដែលជាការចំណាយរួមទាំងការដំឡើង និងការរៀបចំប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពនានា។

គួរកត់សម្គាល់ថា សម្រាប់ជម្រកដែលដាក់តាមដងផ្លូវក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ជារឿយៗវាមានភាពសាមញ្ញ (ជាប្រភេទបន្ទប់បេតុង) ដើម្បីធានាបាននូវការការពាររហ័សពីគ្រាប់ផ្លោង ឬបំណែកផ្ទុះ ហើយប្រព័ន្ធទឹក និងអាហារដែលអ្នកបានឃើញ ភាគច្រើនជាការរៀបចំដាក់បញ្ចូលបន្ថែមទៅតាមកម្រិតនៃតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់សហគមន៍នោះៗ។

Khaosod English
Thailand to build 1,669 shelters along Cambodia border
Thailand’s Cabinet has approved 433.5 million baht in emergency funding to strengthen preparedness across seven provinces along the Thai-Cambodian border.
The budget includes 1,669 bunkers and shelters, 143 village public-address towers and an upgrade to digital radio communication systems to improve emergency warnings and coordination.
The measures are aimed at protecting residents and officials in the event of clashes and other emergencies, while also supporting responses to illegal immigration, smuggling, drug trafficking and transnational crime.