ម៉ាឡេ, ប៉ាត់តានី Malay, Pattani

Malay, Pattani: 1,514,000 | Pattani, Yala, & Narathiwat provinces | Islam

ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ៖ កងកម្លាំងរវាងរាជរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមផ្តាច់ខ្លួន ប្រយុទ្ធគ្នាបែកផ្កាភ្លើងសាជាថ្មីទៀតហើយ ក្នុងរយៈពេល២ថ្ងៃជាប់ៗគ្នា។ លើកទី១ កងកម្លាំងការពារស្ម័គ្រចិត្តម្នាក់ខាងរាជរដ្ឋាភិបាល និងសមាជិកម្នាក់ខាងក្រុមបះបោរ ត្រូវបានបាញ់ស្លាប់ទៅវិញទៅមក ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បាញ់ប្រហារគ្នា នៅស្រុកម៉ៃកែន (Mai Kaen) ខេត្តប៉ាតានី (Pattani) ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ កាលពីរសៀលថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មាន Thai PBS World ទើបចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា។

កងកម្លាំងចុះទៅយាម និងរក្សាសន្តិសុខ បន្ទាប់ពីក្រុមផ្តាច់ខ្លួនបើកការបាញ់ប្រហារនាពេលកន្លងមក។ របាយការណ៍ បង្ហាញថា កងកម្លាំងការពារស្ម័គ្រចិត្តដែលបាត់បង់ជីវិត មានឈ្មោះ រូសាឌី អ៊ូម៉ា (Rusadee Uma)។ ចំណែកសមាជិកខាងក្រុមផ្តាច់ខ្លួន ដែលត្រូវបានបាញ់ស្លាប់ មានឈ្មោះ មូហាម៉ាត់ កាម៉ា (Muhammad Kama) ជាអ្នកមានដើមកំណើតនៅស្រុកយ៉ារីង (Yaring) ខេត្តប៉ាតានី។

គ្រាប់កាំភ្លើង ដែលសមត្ថកិច្ចរកឃើញក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បាញ់ប្រហារនេះ។ 

ប៉ូលិសថៃ បានរកឃើញ មូហាម៉ាត់ កាម៉ា កំពុងមានរបួសធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារត្រូវគ្រាប់កំាភ្លើងរបស់កងកម្លាំងការពារស្ម័គ្រចិត្ត ហើយក៏បញ្ជូន មូហាម៉ាត់ កាម៉ា ទៅមន្ទីរពេទ្យ ប៉ុន្តែបានស្លាប់ភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីទៅដល់មន្ទីរពេទ្យ។ នៅក្បែរខ្លួន មូហាម៉ាត់ កាម៉ា ដែលកំពុងដេកត្រូវរបួសលើដី មានម៉ូតូ១គ្រឿង កាំភ្លើងខ្លី១ដើម និងគ្រាប់ចំនួន៦។

ក្រោយពិនិត្យ និងស្រាវជ្រាវរួច ប៉ូលិស ក៏សរសេរក្នុងរបាយការណ៍ថា មូហាម៉ាត់ កាម៉ា មានប្រវត្តិជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើហិង្សាប្រដាប់អាវុធជាច្រើនលើក និងធ្លាប់ទទួលការបណ្តុះបណ្តាលប្រើប្រាស់អាវុធនៅក្នុងប្រទេសជិតខាងមួយ (តែមិនបញ្ចេញឈ្មោះប្រទេសនោះទេ)។ នេះបើតាមសារព័ត៌មាន Thai PBS World ដដែល។ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែតុលានេះ ក្នុងអំឡុងម៉ោង១១កន្លះជិតថ្ងៃត្រង់ ក៏ស្រាប់តែមានការបាញ់ប្រហារគ្នាយ៉ាងសាហាវផ្ទុះឡើង១បន្ថែមទៀត ក្នុងស្រុកស៊ីសាខន (Si Sakhon) ខេត្តនរាធិវាស (Narathiwat) ដែលស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ។ 

ខេត្តប៉ាតានី (Pattani Province) ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ (ភាគច្រើនជាដែនដីនៃអតីតអាណាចក្រស៊ុលតង់ប៉ាតានី)។ តំបន់នេះមានលក្ខណៈពិសេសផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងប្រជាសាស្ត្រ ខុសប្លែកពីតំបន់ផ្សេងទៀតនៃប្រទេសថៃ។

១. អត្តសញ្ញាណ និងក្រុមជនជាតិដើម/ភាគតិចចម្បង
ជនជាតិម៉ាឡេប៉ាតានី (Pattani Malays / Orang Melayu Patani):
ជាជនជាតិដើមភាគច្រើនបំផុតនៅខេត្តប៉ាតានី (ប្រមាណ ៨០% នៃប្រជាជនសរុបក្នុងតំបន់)។
ភាសា៖ ប្រើប្រាស់ ភាសាម៉ាឡេប៉ាតានី ឬហៅថា ភាសាយ៉ាវី (Yawi / Jawi) ជាភាសាក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ និងវប្បធម៌។
សាសនា៖ កាន់សាសនា ឥស្លាម (Sunni Islam) ដែលជាអត្តសញ្ញាណដ៏រឹងមាំភ្ជាប់ទៅនឹងវប្បធម៌ និងប្រពៃណីរបស់ពួកគេ។
ជនជាតិដើមភាគតិចម៉ានី (Mani / Mani People - Semang):
ជាក្រុមជនជាតិដើមពោលគឺជនជាតិដើមពិតប្រាកដ (Negrito/Indigenous Hunter-Gatherers) នៃជ្រោយម៉ាឡេ ដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ជួរភ្នំ និងព្រៃក្បែរព្រំដែនខេត្តប៉ាតានី, យ៉ាឡា (Yala), និង នរ៉ាធិវ៉ាត់ (Narathiwat)។
ពួកគេមានជីវភាពរស់នៅពឹងផ្អែកលើធម្មជាតិ និងប្រមូលផលព្រៃឈើ ទោះបីជាបច្ចុប្បន្នចំនួនប្រជាជនរបស់ពួកគេមានតិចតួចក៏ដោយ។
ជនជាតិថៃ និងថៃ-ចិន (Thai Buddhists & Thai-Chinese):
ជាប្រជាជនភាគតិចនៅក្នុងខេត្តនេះ កាន់សាសនាព្រះពុទ្ធ និងបម្រើការងារភាគច្រើនក្នុងប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលរដ្ឋ និងអាជីវកម្ម។

២. ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌
ដើមកំណើតអាណាចក្រ៖ តំបន់ប៉ាតានី ពីបុរាណធ្លាប់ជាផ្នែកនៃអាណាចក្រ លង្កាសុខៈ (Langkasuka) និងក្រោយមកបានក្លាយជា អាណាចក្រស៊ុលតង់ប៉ាតានី (Patani Sultanate) ដ៏មានអំណាចលើពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រ។
ការបញ្ចូលជាដែនដី៖ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ (សន្ធិសញ្ញាបាងកក ឆ្នាំ ១៩០៩) អាណាចក្រប៉ាតានីត្រូវបែងចែក និងបញ្ចូលជាផ្លូវការក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សៀម (ប្រទេសថៃ)។
ប្រពៃណី និងសិល្បៈ៖ មានសិល្បៈប្រពៃណីប្លែកៗដូចជា រ៉ុងហ្គេង (Ronggeng), ការធ្វើក្បាច់គំនូរ/បច្ចេកទេសជ្រលក់ពណ៌លើសំពត់ បាទិក (Batik), និងការសម្តែងស្បែកសែ ម៉ាយ៉ុង (Mak Yong)។
៣. ជីវភាពរស់នៅ និងលក្ខណៈសង្គម
សេដ្ឋកិច្ច៖ ភាគច្រើនអាស្រ័យលើ ការនេសាទ (តំបន់ឆ្នេរ), កសិកម្ម (ចម្ការកៅស៊ូ និងស្រូវ) និង ពាណិជ្ជកម្មតូចតាច។

ការអប់រំ និងសាសនា៖ សហគមន៍ឱ្យតម្លៃខ្ពស់លើសាលាសាសនាឥស្លាមប្រពៃណី (ហៅថា Pondok) ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលចំណេះដឹងសាសនា និងអក្សរសាស្ត្រយ៉ាវីដល់យុវជន។

ខ្សែស្រឡាយព្រះរាជា ម៉ាឡាយូ សោយរាជ្យសម្បត្តិ ពូជពង្សចក្រី ជូឡា ឡុង កន