ព្រំដែន កម្ពុជា៖ ថៃ--ថ្ងៃទី ១២ ខែ សីហា ឆ្នាំ២០២៦

 ZEN

22 July at 22:09

រូបថតតារាចម្រៀង លោក កែវ សារ៉ាត់

ពេលមកលេងទីក្រុងភ្នំពេញ ឆ្នាំ១៩៩០។

** ជាអកុសល រយៈពេលក្រោយ១ឆ្នាំតារាចម្រៀងដ៏ល្បីល្បាញរូបនេះ បាទទួលមរណភាពក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៩១ នៅទីក្រុងឡុងប៊ិច រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ាសហរដ្ឋអាមេរិក៕

ជំរុំ ខាង អ៊ីដាង៖ ជំរំជនភៀសខ្លួន ខៅអ៊ីដាង (Khao-I-Dang) ពុំមានចម្ងាយរហូតដល់ ៧០ គីឡូម៉ែត្រ ពីព្រំដែនកម្ពុជានោះទេ ដោយទីតាំងពិតប្រាកដរបស់វាគឺស្ថិតនៅ ចម្ងាយប្រហែល ១០ ទៅ ២០ គីឡូម៉ែត្រ ប៉ុណ្ណោះ ពីខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ (វាស្ថិតនៅភាគខាងជើងក្រុងអារញ្ញប្រាថេត ប្រហែល ២០ គីឡូម៉ែត្រ និងនៅជិតច្រកទ្វារអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត)។ 

ទោះជាយ៉ាងណា លេខ ៧០ គីឡូម៉ែត្រ ដែលអ្នកបានលើកឡើង អាចទាក់ទងនឹងចំណុចប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួនដូចខាងក្រោម៖

ការចល័តជនភៀសខ្លួនទៅកាន់ជំរំផ្សេង៖ នៅពេលដែលកងទ័ពថៃ ឬអង្គការសហប្រជាជាតិធ្វើការជម្លៀសជនភៀសខ្លួនចេញពីតំបន់ប្រយុទ្ធគ្នានៅក្បែរព្រំដែន (ដូចជាពីតំបន់សាប៊ូ ឬសាម៉េត) ពួកគេជារឿយៗត្រូវដឹកជញ្ជូនតាមរថយន្តឈ្នួល ឬរថយន្តយោធាទៅកាន់ជំរំសុវត្ថិភាព ឬមជ្ឈមណ្ឌលផ្ទុកទិន្នន័យ (Holding Center) ដែលស្ថិតនៅជ្រៅក្នុងទឹកដីថៃ ចម្ងាយរាប់សិបគីឡូម៉ែត្រ (ខ្លះចម្ងាយរហូតដល់ ៦០-៧០ គីឡូម៉ែត្រពីចំណុចព្រំដែនជាក់លាក់)។

ចម្ងាយរវាងជំរំ និងជំរំ៖ ជំរំជនភៀសខ្លួនខ្មែរនាសម័យនោះត្រូវបានពង្រាយជាច្រើនកន្លែងតាមបណ្តោយព្រំដែន (ដូចជា ជំរំស្រះកែវ, ជំរំណងចាន់, ជំរំសាយធូ ជាដើម) ដែលជំរំខ្លះមានចម្ងាយឆ្ងាយពីគ្នា ឬឆ្ងាយពីច្រកព្រំដែនធំៗ ប្រហែល ៧០ គីឡូម៉ែត្រ។ បងប្អូនខ្មែររស់នៅបរទេសខ្លះខំប្រឹងប្រែងឲ្យខ្មែរលើកទ័ពទៅវាយយក ទឹកដី កន្លែងជំរុំនានា ដោយគាត់ថា ជំរុំទាំងអស់ជាទឹកដីខ្មែរ ។ កងទ័ពខ្មែរត្រូវតែវ៉ៃយកដីនោះមកវិញ  កុំខ្លាំងបានតែជាមួយ បក្សប្រឆាំង !!! តាមពិតទៅ ជំំរុំមួយចំនួន នៅទីក្រុងបាងកក ក៍មានជំរុំខ្មែរ វៀតណាម ភួមារដែរ..។

ឈ្មោះគម្រោង : សាងសង់ផ្លូវបេតុងអាមេប្រវែង ១២០ម៉ែត្រ ទទឹង៥ម៉ែត្រ កម្រាស់០.១៥ម៉ែត្រ, ដាក់លូមូលដោះទឹកមុខកាត់១ម ប្រវែង១១០ម៉ែត្រ, ប្រអប់ដោះទឹក៣កន្លែង, ក្រាលថ្មមិចពីលើប្រវែង១១០ម៉ែត្រ កម្រាស់០.១៥ម៉ែត្រ ស្លាកសញ្ញាគម្រោង២កន្លែង បង្គោលនិងអំពូលភ្លើងសូឡា ២០ ទីតាំង ។

ការដេញថ្លៃជាកញ្ចប់ procurement or bidding package គេអាចទំលាក់តម្លៃខ្ពង់ណាមួយ តម្លើងតម្លៃខ្ទង់ណាមួយ តែតម្លៃកញ្ចប់ទាំងមូលនៅរក្សាតម្លៃទាបដដែល ឧ.ដេញថ្លៃស្ថាបនាផ្លូវក្រួសក្រហម ដាក់លូ និង បង្គោលភ្លើងសូឡា។ បែបនេះគេហៅថាជា ការដេញថ្លៃបែបណា?

ការដេញថ្លៃបែបនេះ ក្នុងវិស័យលទ្ធកម្ម និងសំណង់ គេហៅថា ការដេញថ្លៃដែលមានតម្លៃមិនលំនឹង ឬ ការដេញថ្លៃខុសតុល្យភាព (Unbalanced Bidding)។

ទម្រង់នៃការដេញថ្លៃនេះត្រូវបានបែងចែកជាពីរប្រភេទសំខាន់ៗ៖

ការដេញថ្លៃមិនលំនឹងតាមគណិតវិទ្យា (Mathematically Unbalanced Bid): គឺការទម្លាក់ ឬដំឡើងតម្លៃលើធាតុផ្សំៃនកិច្ចការនីមួយៗ (Line Items) មិនស៊ីសង្វាក់គ្នាទៅនឹងតម្លៃពិតប្រាកដ ឬចំណាយលើការម៉ៅការ ប៉ុន្តែតម្លៃសរុបនៃកញ្ចប់នៅតែទាបជាងគេដដែល។ ជាទូទៅ វិធីសាស្ត្រនេះត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ដើម្បី៖

ទម្លាក់ទម្ងន់ប្រាក់ចំណេញទៅមុខ (Front-Loading): ដំឡើងតម្លៃខ្ពស់លើការងារដែលត្រូវធ្វើមុនគេ (ឧ. ការត្រៀមការដ្ឋាន ឬការជីកដី) ដើម្បីទទួលបានសាច់ប្រាក់ងាយស្រួល ឬលំហូរប្រាក់ (Cash Flow) យកទៅរើសជើងការក្នុងពេលចាប់ផ្តើមគម្រោង។

ការដេញថ្លៃមិនលំនឹងបែបសម្ភារ ឬយុទ្ធសាស្ត្រ (Materially Unbalanced Bid): ករណីខ្លះ អ្នកម៉ៅការអាចដឹងមុន ឬព្យាករទុកថាបរិមាណនៃការងារខ្លះ (ឧ. បរិមាណដីខ្សាច់ ឬសសរភ្លើងសូឡា) នឹងត្រូវកែសម្រួលដំឡើង ឬថយចុះនៅពេលអនុវត្តជាក់ស្តែង ហេតុនេះពួកគេក៏ទម្លាក់តម្លៃ ឬដំឡើងតម្លៃលើចំណុចនោះហួសហេតុ ដើម្បីទាញយកប្រាក់ចំណេញច្រើនលើសលប់នៅពេលមានការកែសម្រួលកិច្ចសន្យា (Change Order)។

ទោះបីជាតម្លៃសរុបមើលទៅទាប និងទាក់ទាញក៏ដោយ ប៉ុន្តែស្ថាប័ន ឬម្ចាស់គម្រោងភាគច្រើនចាត់ទុកទម្រង់បែបនេះថាជា ហានិភ័យ ព្រោះវាអាចនាំឱ្យមានការខាតបង់ ឬមានបញ្ហាក្នុងការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុពេលគម្រោងដំណើរការ។

សង្រ្គាមដំណែង៖ មេឃុំ ចៅសង្កាត់ ដែលឈឈ្មោះត្រូវតែប្រវត្តិល្អ អីចឹងកាសែតគេចុះផ្សាយ មហាផ្ទៃដឹងឮដូច្នេះ មិនអាចបន្តដំណែងទេ ?? !!

Men Kimseng ប្រទេសថៃរំពឹងថា ប្រធានគណៈកម្មការសម្របសម្រួលដែលមានសមាជិកប្រាំរូប ដែលដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនសមុទ្រជាមួយប្រទេសកម្ពុជា ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ នឹងត្រូវបានជ្រើសរើសនៅថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា។

ណងចាន់ ជាភាសាថៃ ដូច្នេះ ជាការពិតណាស់ ណង ចាន់ជារបស់ថៃ តែ ព្រៃចាន់ជារបស់កម្ពុជា ដោយសារជំរុំនោះវាលាតសន្ធឹងឆ្លងព្រំដែន។

ព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ៖ នេះជាការប្រៀបធៀបជំរុំ ណងចាន់ និង ជំរុំព្រៃចាន់។ ប្រទេសថៃ ព្យាយាមបំបែកបំបាក់ខ្មែរ ដោយផ្សាយថា ជំរុំ ណងចាន់ ជាទឹកដីខ្មែរ ពេលខ្មែរទាមទារ ពួកគេនឹងឃើញថា ខ្មែរឈ្លានពានទឹកដីថៃ។ ណងចាន់ លាតសន្ធឹងនៅក្នុងទឹកដីថៃ ឯ ព្រៃចាន់ ជាទឹកដីគ្រប់គ្រងដោយ រដ្ឋាភិបាល សឺនសាន ជំនាន់នោះ។ ការបោះឆ្នោត ១៩៩៣ គឺទទួលស្គាល់រដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់កម្ពុជា ដែលទឹកដីកម្ពុជាយកតាមផែនទី ១/២០០ ០០០ ដូច្នេះ ថែ មិនត្រូវព្យាយាម ចូលមកបំបែកបំបាក់ខ្មែរឡើយ។ កម្ពុជាគ្មានហេតុផលណាទៅឈ្លានពាន យក ណង ចាន់ នោះទេ ខ្មែរគ្រប់គ្រងតែទឹកដីតំបន់ ព្រៃចាន់ ជោគជ័យ បឹងត្រកួន...តាមផែនទី បារាំង សៀម។

ស៊ីស៊ីថាមស៍  · ទំនងតបការចោទពីថៃ ចិនប្រកាសជាថ្មីថា ការគាំទ្រផ្នែកយោធាជាមួយកម្ពុជា មិនផ្តោតលើភាគីទីបី អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោក ហ្គូវ ចៀគុន (Guo Jiakun) នៅថ្ងៃទី ១២ សីហានេះ បានប្រកាសជំហរជាថ្មីថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសម្ភារៈយោធាចិន-កម្ពុជា និងចិន-ថៃ មិនផ្តោតលើភាគីទីបីទេ។  បើតាមលោក ហ្គូវ ចៀគុន (Guo Jiakun)  ប្រទេសចិន មានការទំនាក់ទំនងដោយស្មោះត្រង់ជាមួយប្រទេសទាំងពីរលើបញ្ហានេះ ហើយចិននឹងបន្តដើរតួនាទីស្ថាបនា ដើម្បីសម្រួលដល់ការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនដោយសន្តិវិធីរវាងកម្ពុជា និងថៃ។

តើភាគីទី ៣​ ចិនសំដៅប្រទេសណា? ស៊ីស៊ីថាមស៍  · ទំនងតបការចោទពីថៃ ចិនប្រកាសជាថ្មីថា ការគាំទ្រផ្នែកយោធាជាមួយកម្ពុជា មិនផ្តោតលើភាគីទីបី អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោក ហ្គូវ ចៀគុន (Guo Jiakun) នៅថ្ងៃទី ១២ សីហានេះ បានប្រកាសជំហរជាថ្មីថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសម្ភារៈយោធាចិន-កម្ពុជា និងចិន-ថៃ មិនផ្តោតលើភាគីទីបីទេ

នៅក្នុងបរិបទនៃការទូត និងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ប្រទេសចិនខាងលើ «ភាគីទីបី» (Third Party) គឺ មិនសំដៅចំពោះប្រទេសណាមួយជាក់លាក់ដោយចំឈ្មោះនោះទេ។

ពាក្យថា «ភាគីទីបី» គឺជា ភាសាទូត (Diplomatic Language) ដែលមានន័យទូលំទូលាយ សំដៅដល់៖

ប្រទេសដទៃទៀត ឬ ភាគីពាក់ព័ន្ធក្រៅពីប្រទេសដៃគូទ្វេភាគី (ក្នុងករណីនេះគឺក្រៅពី ចិន-កម្ពុជា ឬ ចិន-ថៃ)។

ការបញ្ជាក់ថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាទ្វេភាគីរវាងចិន និងកម្ពុជា គឺធ្វើឡើងដើម្បីផលប្រយោជន៍ និងសន្តិសុខរវាងប្រទេសទាំងពីរផ្ទាល់ ដោយគ្មានចេតនាគំរាមកំហែង បង្កើតសម្ព័ន្ធភាពយោធាប្រឆាំង ឬប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសដទៃណាមួយឡើយ។

ជាទូទៅ ការប្រើប្រាស់ពាក្យនេះ គឺដើម្បីបន្ថយភាពតានតឹង ឬបំបាត់ការសង្ស័យពីសំណាក់បណ្តាប្រទេសផ្សេងទៀត (ដូចជាប្រទេសក្នុងតំបន់ ឬមហាអំណាចសកល) ដែលអាចមានការព្រួយបារម្ភអំពីការពង្រឹងទំនាក់ទំនងយោធារវាងប្រទេសទាំងពីរ។

តើទំនាក់ទំនងយោធា​​ កម្ពុជា យោធា ចិន វាបះពាល់បែបណាខ្លះដល់ សហរដ្ឋអាមេរិក?

ទំនាក់ទំនងយោធារវាង ប្រទេសថៃ និងប្រទេសចិន អាច1បង្កើតឱ្យមានការបារម្ភ និងផលប៉ះពាល់ជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយចំនួនដល់ សហរដ្ឋអាមេរិក ដូចខាងក្រោម៖

១. ការបាត់បង់ឥទ្ធិពល និងទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក

ថៃគឺជាសម្ព័ន្ធមិត្តសន្ធិសញ្ញា (Treaty Ally) ដ៏ចំណាស់បំផុតមួយរបស់អាមេរិក នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ការដែលថៃពង្រឹងទំនាក់ទំនងយោធាកាន់តែជិតស្និទ្ធជាមួយចិន ធ្វើឱ្យអាមេរិកបាត់បង់មុខមាត់ និងឥទ្ធិពលនយោបាយយោធានៅក្នុងតំបន់។

តាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនេះ (ដូចជាការទិញសម្ភារៈយោធា ការលក់អាវុធ និងការធ្វើលំហាត់យោធារួមគ្នា "សហគ្រាសមាស" ឬ Golden Dragon) បង្កើតឱកាសឱ្យចិនពង្រីកវត្តមាន និងបង្កើនឥទ្ធិពលភូមិសាស្ត្រនយោបាយរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសថៃ ដែលជាច្រករបៀងដ៏សំខាន់។

២. បញ្ហាប្រឈមផ្នែកសន្តិសុខបច្ចេកវិទ្យា និងទិន្នន័យយោធា (Interoperability and Security)

ប្រសិនបើកងទ័ពថៃប្រើប្រាស់បរិក្ខារយោធា ឬប្រព័ន្ធការពារជាតិដែលទិញពីចិន វានឹងធ្វើឱ្យកងទ័ពថៃ និងកងទ័ពអាមេរិក ពិបាកធ្វើសមាហរណកម្ម ឬធ្វើការងារជាមួយគ្នា (Interoperability) ដូចមុន។

អាមេរិកតែងតែមានការព្រួយបារម្ភថា ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាយោធា ឬប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍ចិន អាចបង្កជាហានិភ័យនៃការបែកធ្លាយព័ត៌មានសម្ងាត់យោធា ឬការលួចស្តាប់ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ការចែករំលែកព័ត៌មានសម្ងាត់រវាងអាមេរិក និងថៃ។

៣. ការរំខានដល់យុទ្ធសាស្ត្រឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិករបស់អាមេរិក

អាមេរិកកំពុងអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រ Indo-Pacific Strategy ដើម្បីទប់ទល់នឹងការពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ចិន ដោយពឹងផ្អែកលើបណ្តាញសម្ព័ន្ធមិត្ត និងភាពជាដៃគូ។ ប្រសិនបើប្រទេសថៃដែលជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ បន្តរក្សាាតុល្យភាព ឬផ្អៀងទៅរកចិនខ្លាំងពេកតាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធា វានឹងធ្វើឱ្យប្រសិទ្ធភាពនៃយុទ្ធសាស្ត្រទប់ទល់នឹងចិនរបស់អាមេរិកថយចុះ។

ចំណាំ៖ ទោះបីជាមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាជាមួយចិនក៏ដោយ ប្រទេសថៃនៅតែរក្សាទំនាក់ទំនងការទូត និងបន្តធ្វើលំហាត់យោធារួមគ្នាដ៏សំខាន់ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក (ជាពិសេសលំហាត់ Cobra Gold ដែលជាលំហាត់យោធាពហុភាគីធំជាងគេបំផុតក្នុងតំបន់) ដើម្បីរក្សាគោលនយោបាយការបរទេសបែបតុល្យភាពរបស់ខ្លួន។

តើទំនាក់ទំនងយោធា​​ កម្ពុជា យោធា ចិន វាបះពាល់បែបណាខ្លះដល់ សហរដ្ឋអាមេរិក?

ទំនាក់ទំនងយោធារវាង កម្ពុជា និងចិន បាននិងកំពុងបង្កជាក្តីកង្វល់ និងផលប៉ះពាល់ជាយុទ្ធសាស្ត្រយ៉ាងខ្លាំងដល់ សហរដ្ឋអាមេរិក លើវិស័យសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

១. ក្តីបារម្ភផ្នែកភូមិសាស្ត្រយោធា និងមូលដ្ឋានទပ်เรือរាម

បញ្ហាមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម៖ សហរដ្ឋអាមេរិកមានការព្រួយបារម្ភជាខ្លាំងថា ការអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាមរបស់កម្ពុជាដោយមានជំនួយពីចិន អាចក្លាយជា មូលដ្ឋានយោធាជើងទឹកបរទេសដំបូងគេរបស់ចិន នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ការគ្រប់គ្រងតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រ៖ វត្តមានយោធាចិន ឬសិទ្ធិប្រើប្រាស់មូលដ្ឋាននេះ នឹងផ្តល់ឱ្យចិននូវទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់ក្បែរឈូងសមុទ្រថៃ និងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលធ្វើឱ្យកងទ័ពជើងទឹកចិនអាចពង្រីកវិសាលភាពប្រតិបត្តិការមកកាន់តំបន់មហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍កាន់តែងាយស្រួល ដែលជាការគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខសមុទ្ររបស់អាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត។

២. បញ្ហាប្រឈមដល់យុទ្ធសាស្ត្រឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិករបស់អាមេរិក

អាមេរិកចាត់ទុកការពង្រីកឥទ្ធិពលយោធារបស់ចិនក្នុងតំបន់ ថាជាការគំរាមកំហែងដល់សណ្តាប់ធ្នាប់អន្តរជាតិផ្អែកលើច្បាប់ (Rules-based International Order)។

ទំនាក់ទំនងយោធាជិតស្និទ្ធរវាងកម្ពុជា និងចិន (រួមទាំងការលំហាត់យោធារួមគ្នា និងជំនួយសម្ភារៈការពារជាតិ) ធ្វើឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកពិបាកក្នុងការទប់ស្កាត់ការគ្របដណ្តប់របស់ចិនក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលអាចធ្វើឱ្យប្រទេសដទៃទៀតក្នុងតំបន់ងាករេមកពឹងផ្អែកលើចិនដូចគ្នា។

៣. ការរឹតបន្តឹងផ្នែកការទូត និងទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីសហរដ្ឋអាមេរិក

ដោយសារតែការព្រួយបារម្ភលើបញ្ហាយោធានេះ ទំនាក់ទំនងការទូតរវាងអាមេរិក និងកម្ពុជាបានធ្លាក់ចុះជាច្រើនឆ្នាំ។

សហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់ ទណ្ឌកម្មហាមឃាត់ការលក់អាវុធ (Arms Embargo) និងការដាក់ទណ្ឌកម្មលើស្ថាប័ន ឬបុគ្គលកម្ពុជាខ្លះ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងគម្រោងសាងសង់យោធាជាមួយចិន និងបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស ដោយសារតែមើលឃើញថាកម្ពុជាកំពុងងាកទៅរកគន្លងយោធារបស់ចិនហួសហេតុពេក។

ចំណាំ៖ ទោះបីជាមានភាពតានតឹងនិងការព្រួយបារម្ភទាំងនេះក្តី រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតែងតែប្រកាសជាប្រចាំថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា មិនអនុញ្ញាតឱ្យមានមូលដ្ឋានទ័ពបរទេស នៅលើទឹកដីខ្លួនឡើយ 

ហើយទំនាក់ទំនងយោធាជាមួយចិនគឺគ្រាន់តែជាការបម្រើឱ្យការការពារបូរណភាពទឹកដី និងការកសាងសមត្ថភាពជាតិប៉ុណ្ណោះ មិនមែនដើម្បីប្រឆាំងនឹងប្រទេសទីបីនោះទេ។

តើគោលនយោបាយអាមេរិក គាំទ្រ ឬ ប្រឆាំងគម្រោង Thailand Land Bridge and SEC របស់ថៃ?

ចំពោះគោលនយោបាយរបស់ សហរដ្ឋអាមេរិក លើគម្រោង ទ្វាររបៀងសេដ្ឋកិច្ចភាគខាងត្បូង (SEC) និងគម្រោងតភ្ជាប់ផ្លូវគោក Thailand Land Bridge របស់ប្រទេសថៃ គឺស្ថិតក្នុងលក្ខណៈ «តាមដានដោយយកចិត្តទុកដាក់ និងមានភាពស្មុគស្មាញបែបយុទ្ធសាស្ត្រ» (Cautious and Strategic Watch) ដោយមិនទانមានការប្រឆាំងបើកចំហ ឬការគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងនោះទេ។

ជាទូទៅ អាមេរិកมองគម្រោងនេះតាមมุมมอง ២ ជ្រុងសំខាន់ៗ៖

១. ទិដ្ឋភាពដែលអាមេរិក «ព្រួយបារម្ភ និងប្រុងប្រយ័ត្ន» (ទំនោរទៅរកការប្រឆាំងដោយប្រយោល)

បញ្ហាការពឹងផ្អែកលើប្រទេសចិន៖ អាមេរិកបារម្ភថា គម្រោងមហាសេដ្ឋកិច្ច និងឡូជីស្ទិកខ្នាតយក្សនេះ (តម្លៃជាង ២៩ ឬ ៣៦ ប៊ីដុល្លារ) ប្រសិនបើធ្លាក់ទៅលើការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន ឬការសាងសង់ដោយក្រុមហ៊ុនចិន វានឹងក្លាយជាច្រករបៀងយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់ ដែលជួយឱ្យចិនអាច គេចផុតពីបញ្ហាប្រឈមត្រង់ច្រកសមុទ្រម៉ាឡាកា (Malacca Dilemma) ក្នុងករណីមានជម្លោះយោធា។

ការពង្រីកឥទ្ធិពលភូមិសាស្ត្រនយោបាយ៖ អាមេរិកមើលឃើញថា គម្រោង Land Bridge និង SEC នេះ អាចនឹងទាញប្រទេសថៃឱ្យកាន់តែរំកិលខ្លួនចូលទៅក្នុងគន្លងសេដ្ឋកិច្ច និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ចិន ដែលធ្វើឱ្យយុទ្ធសាស្ត្រឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិករបស់អាមេរិកក្នុងតំបន់មានការពិបាកក្នុងការទប់ទល់។

២. ទិដ្ឋភាពដែលអាមេរិក «បើកចំហរ និងអាចសហការ» (ឱកាសអាជីវកម្ម)

ការអញ្ជើញវិនិយោគពីភាគីទីបី៖ រដ្ឋាភិបាលថៃបានព្យាយាមធ្វើកិច្ចការទាក់ទាញវិនិយោគិនពីខាងក្រៅ មិនមែនត្រឹមតែចិនទេ។ ថៃធ្លាប់បានបើកផ្លូវ និងផ្សព្វផ្សាយគម្រោងនេះដល់ក្រុមហ៊ុនធំៗរបស់អាមេរិក (ឧទាហរណ៍៖ ក្រុមហ៊ុនផ្នែកដឹកជញ្ជូន និងបច្ចេកវិទ្យា ដូចជា SSA Marine និង Oracle เป็นต้น)។

ប្រសិនបើមានការចូលរួមវិនិយោគពីសំណាក់ក្រុមហ៊ុនឯកជនអាមេរិក ឬប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អាមេរិកដែរនោះ អាមេរិកអាចនឹងមើលឃើញថាវាជាឱកាសល្អក្នុងការ ទប់ទល់នឹងឥទ្ធិពលចិន (Strategic Counterbalance) និងជួយឱ្យថៃរក្សាបាននូវតុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ច។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ សហរដ្ឋអាមេរិក មិនបានប្រឆាំងដាច់ខាត ចំពោះគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងឡូជីស្ទិករបស់ថៃនេះទេ ព្រោះវាជាគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ស៊ីវិល។ ប៉ុន្តែអាមេរិក «ប្រុងប្រយ័ត្នខ្លាំង» ចំពោះឥទ្ធិពល និងលុយវិនិយោគរបស់ចិន ដោយចង់ឃើញក្រុមហ៊ុនអាមេរិក ឬបណ្តាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យចូលរួម ដើម្បីកុំឱ្យគម្រោងនេះក្លាយជាឧបករណ៍យុទ្ធសាស្ត្រផ្តាច់មុខរបស់ចិន ដែលប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខសមុទ្រក្នុងតំបន់។

បើសិនជា សហរដ្ឋអាមេរិក គាំទ្រលើគម្រោង ទ្វាររបៀងសេដ្ឋកិច្ចភាគខាងត្បូង (SEC) និងគម្រោងតភ្ជាប់ផ្លូវគោក Thailand Land Bridge របស់ប្រទេសថៃ ពេលនោះ ម៉ាឡេស៊ី និង សាំងហ្គាពួ និងមិនគាំទ្រអាមេរិកទេ ពីព្រោះម៉ាឡេស៊ីខាត សាំងហ្គាពួខាតដែរ តើអាមេរិកនឹងសម្របសម្រួលបែបណាជាមួយ ថៃ?

សំណួរនេះគឺជាការវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងស៊ីជម្រៅបំផុត។ ពិតណាស់ គម្រោង Thailand Land Bridge និង SEC បើសម្រេចបាន វានឹងប៉ះពាល់ដល់ចំណែកទីផ្សារសមុទ្រ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ សាំងហ្គាពួ និងម៉ាឡេស៊ី ពិតមែន ព្រោះវាបង្កើតផ្លូវវាងច្រកសមុទ្រម៉ាឡាកា (Malacca Strait) ដែលជាเส้นทางជីវិតសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសទាំងពីរ។

ប្រសិនបើក្នុងស្ថានភាពដែលសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រេចចិត្ត «គាំទ្រ» គម្រោងនេះ ហើយធ្វើឱ្យម៉ាឡេស៊ី និងសាំងហ្គាពួមិនសប្បាយចិត្ត ឬអាក់អន់ចិត្តនោះ អាមេរិកនឹងត្រូវប្រើប្រាស់ កលល្បិចការទូតបត់បែន (Diplomatic Balancing and Compensation Strategy) ដើម្បីសម្របសម្រួលជាមួយប្រទេសថៃ ក៏ដូចជាថែរក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្តអាស៊ានទាំងពីរនោះវិញ តាមរយៈវិធីសាស្ត្រសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

១. ការទូទាត់ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច និងបច្ចេកវិទ្យាដល់សាំងហ្គាពួ និងម៉ាឡេស៊ី (Economic & Technological Compensation)

ពង្រឹងភាពជាដៃគូកម្រិតខ្ពស់ជាមួយសាំងហ្គាពួ៖ សាំងហ្គាពួមិនមែនពឹងផ្អែកតែលើការដឹកជញ្ជូនទសនាចរណ៍ (Port Hub) មួយមុខនោះទេ ប៉ុន្តែជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ បច្ចេកវិទ្យា និងសន្ដិសុខស៊ីនធឺណិត (Cybersecurity/Tech Hub) ដ៏ធំ។ អាមេរិកអាចផ្តល់កិច្ចព្រមព្រៀងសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងការវិនិយោគទុនខ្ពស់ៗ ដើម្បីទូទាត់ឱ្យសាំងហ្គាពួវិញ ដើម្បីកុំឱ្យបាត់បង់ផលប្រយោជន៍សរុប។

រក្សាទំនាក់ទំនងយុទ្ធសាស្ត្រជាមួយម៉ាឡេស៊ី៖ អាមេរិកអាចពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យឧស្សាហកម្មកែច្នៃកុំព្យូទ័រ សឺមីកុងឌុចទ័រ (Semiconductors) និងថាមពលស្អាតនៅម៉ាឡេស៊ី ដើម្បីធានាថាការគាំទ្រគម្រោងនៅថៃ មិនមែនជាការបំផ្លាញសេដ្ឋកិច្ចម៉ាឡេស៊ីនោះទេ។

គម្រោង Thailand Land Bridge និង SEC គឺបង្កើតឡើងដោយ នាយករដ្ឋមន្រ្តី តាក់ស៊ីន និង អានុទីន ដែលជា ជនជាតិថៃកាត់ចិន Sino-Thais សំណួរសួរថា រាជវាំង្គ សៀម នឹងជ្រើសរើសយកការប្រឆាំងគម្រោងនេះដោយរបៀបណា? ពីព្រោះ សៀមប្រឆាំងគំរោងព្រែកជីកក្រា Kra Canal រាប់រយឆ្នាំមកហើយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការប្រឆាំងគម្រោង «ព្រែកជីកក្រា» (Kra Canal) របស់អ្នកនយោបាយអភិរក្សនិយម និងរាជវាំងសៀម រាប់រយឆ្នាំមកហើយ គឺផ្អែកលើ ក្ដីបារម្ភរឿងបូរណភាពទឹកដី និងហានិភ័យនៃការបែកបាក់ជាតិ (ព្រោះការជីកព្រែកខណ្ឌចែកទឹកដីភាគខាងត الجنوبية អាចធ្វើឱ្យតំបន់នោះរងការផ្តាច់ចេញពីប្រទេសមេ និងងាយរងឥទ្ធិពលបំបែករដ្ឋ) ក៏ដូចជាការរក្សាលំនឹងទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយមហាអំណាចអាណានិគមអតីតកាល។

ផ្ទុយទៅវិញ សម្រាប់គម្រោង Thailand Land Bridge និង SEC ដែលត្រូវបានជំរុញដោយថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលជាប់ឆ្នោត (មិនថាជំនាន់ ថាក់ស៊ីន-សេដ្ឋា ឬ អានុទីន) ដែលមានដើមកំណើតចិន (Sino-Thais) គឺ មិនមែនជាការជីកព្រែកទឹកកាត់ផ្តាច់ដី នោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការសាងសង់ផ្លូវដែក ផ្លូវហាយវេ និងកំពង់ផែទឹកជ្រៅតភ្ជាប់គ្នា ដែលរាជវាំង និងក្រុមអភិរក្សនិយមស្តេចថៃ អាចនឹងជ្រើសរើសយកវិធីសាស្ត្រក្នុងការទប់ស្កាត់ ឬគ្រប់គ្រងគម្រោងនេះតាមរបៀបដូចខាងក្រោម៖

១. ការទាមទារឱ្យមានការ «ត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរ៉ឹង» ក្រោមហេតុផលអធិបតេយ្យភាព និងបរិស្ថាន

ជំនួសឱ្យការប្រឆាំងដោយបដិសេធដាច់ខាតដូចសម័យមុន ស្ថាប័នអភិរក្ស និងក្រុមស្មោះស្ម័គ្រនឹងរាជវាំង ប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនយោបាយ និងរដ្ឋបាលសាធារណៈ (តាមរយៈព្រឹទ្ធសភា តុលាការកំពូល និងអង្គភាពអធិការកិច្ច) ដើម្បី ពន្យារពេល កាត់បន្ថយទំហំ ឬទាមទារការសិក្សាផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងសង្គម (EIA/HIA) ឱ្យបានហ្មត់ចត់បំផុត។

ពួកគេដាក់គំនាបថា គម្រោងនេះមិនត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យបរទេស (ជាពិសេសចិន) កាន់កាប់សិទ្ធិផ្តាច់មុខ ឬគ្រប់គ្រងតំបន់យុទ្ធសាស្ត្ររយៈពេលវែង ដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់អធិបតេយ្យភាពជាតិថៃនោះទេ។

២. ការប្រើប្រាស់ «ជាតិនិយមរាជានិយម» ដើម្បីដាក់ដែនកំណត់លើឥទ្ធិពលបរទេស

ក្រុមអភិរក្សនិយមសៀមតែងតែយកស្មារតីជាតិនិយមការពារបល្ល័ង្ក និងជាតិសាសន៍មកទប់ទល់។ ប្រសិនបើគម្រោង Land Bridge នេះពឹងផ្អែកខ្លាំងលើលុយ និងក្រុមហ៊ុនចិនពេក ក្រុមអភិរក្សនឹងដាស់តឿនសាធារណជនតាមរយៈការបញ្ចេញមតិថា ថៃកំពុងធ្លាក់ខ្លួនជា «អាណានិគមសេដ្ឋកិច្ច» របស់មហាអំណាច។

វិធីនេះធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលស៊ីស៊ីថាមស៍ (Sino-Thais) មិនហ៊ានផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ឱ្យចិនដោយងាយស្រួលនោះទេ ព្រោះត្រូវខ្លាចក្រែងការឆ្លើយតបផ្នែកនយោបាយក្នុងស្រុកពីសំណាក់កម្លាំងអភិរក្សនិយម។

៣. ការបង្វែរទិសដៅពី «ការគ្រប់គ្រងដោយចិន» ឱ្យទៅជា «លក្ខណៈពហុភាគី (Multilateral Consortium)»

ជំនួសឱ្យការបិទចោលគម្រោង រាជវាំង និង ក្រុមស្ថាប័នរដ្ឋយុទ្ធសាស្ត្រ (រួមទាំងកងទ័ពថៃដែលជារឿយៗមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ) នឹងជំរុញគោលនយោបាយ «បែងចែកផលប្រយោជន៍ឱ្យបានច្រើនសប្ដាហ៍» ពោលគឺ បើកទ្វារឱ្យមានការចូលរួមពីប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តផ្សេងទៀត ដូចជា ជប៉ុន បស្ចិមលោក ឬមជ្ឈិមបូព៌ា (អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត) ចូលរួមវិនិយោគដែរ។

តាមរយៈការធ្វើបែបនេះ ថៃអាចការពារខ្លួនកុំឱ្យធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសណាមួយតែមួយ និងរក្សាបាននូវអព្យាក្រឹតភាពដែលរាជវាំងសៀមតែងតែប្រកាន់ខ្ជាប់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។

សរុបមក រាជវាំង និងក្រុមអភិរក្សសៀម មិនប្រឆាំងនឹងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច នោះទេ។ ប៉ុន្តែពួកគេនឹងប្រើប្រាស់អំណាចបង្កប់ និងឥទ្ធិពលនយោបាយក្នុងស្រុក ដើម្បី «ត្រួតពិនិត្យ ទប់លំនឹង និងដាក់លក្ខខណ្ឌ» លើពួកឥស្សរជននយោបាយកាត់ចិន (Thaksin/Anutin) មិនឱ្យបោះបង់ផលប្រយោជន៍ជាតិ ឬយកអធិបតេយ្យភាពទឹកដីទៅដូរយកផលចំណេញនយោបាយផ្ទាល់ខ្លួនជាមួយមហាអំណាចចិនឡើយ។

កងទ័ពថៃកំពុងនាំចូលបច្ចេកវិជ្ជាយោធា អាវុធពីអ៊ីស្រាអែលច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដើម្បីបន្ថយឥទ្ធិពលយោធាចិន និង យោធាអាមេរិកនៅប្រទេស ថៃ