អ្នកសង្កេតការណ៍យោធា MILOBS CBC OIF UNs

ជាជំនាញ ជា អ្នកសង្កេតការណ៍យោធា អង្គការសហប្រជាជាតិ Military Observation Courses MILOBS CBG OIF United Nations Military Observation Courses ជា សេនាធិការ សម្រាប់ មេបញ្ជាការ ត្រូវសិក្សាមុខវិជ្ជា ដូចខាងក្រោមនេះ៖

ការផ្សាយលើកទី ១ Nov 3, 2018

 

ជា សេនាធិការ សម្រាប់ មេបញ្ជាការ ត្រូវសិក្សាមុខវិជ្ជា ដូចខាងក្រោមនេះ៖

មូឌុល ១ MODULE 1

1. United Nations Peacekeeping កងកំលាំងថែរក្សាសន្តិភាពអង្គការ អ.ស.ប
2. Peace and Security Activities សកម្មភាពសម្រាប់សន្តិភាព និង សន្តិសុខ
3. Basic Principles of UN Peacekeeping គោលការណ៍គ្រឹះនៃកងកំលាំងថែរក្សាសន្តិភាពអង្គការ អ.ស.ប
4. Legal Framework for UNPKs ក្របខណ្ឌគតិយុត្តិនៃកងកំលាំងថែរក្សាសន្តិភាពអង្គការ អ.ស.ប
5. Security Council Mandates in Practice អណ្តត្តិភារកិច្ចជាក់ស្តែងក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ
6. How Peacekeeping Operations Work​ ជំហានប្រតិបត្តិការថែរក្សាសន្តិភាព
7. Working as One in Mission ប្រតិបត្តិការក្នុងបេសកកម្មតែមួយ
8. Working with the Mission Partners ប្រតិបត្តិការជាមួយដៃគូរបេសកកម្ម

Generating​ photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរផុស "បណ្តាខ្លឹមសារមេរៀនសម្រាប់វគ្គហ្វឹកហ្វឺននាយទាហានសេនាធិការ-ម៉ូឌុលទី ១ MODULE 1"។  ចូរ បញ្ចូលរូបភាព នូវពត៍មានលំអិតតាមផ្នែកធំៗ ផ្នែកតូចៗ ដូចបានរៀបរាប់មកស្រាប់ដូចជា៖

1. United Nations Peacekeeping កងកំលាំងថែរក្សាសន្តិភាពអង្គការ អ.ស.ប

2.Peace and Security Activities សកម្មភាពសម្រាប់សន្តិភាព និង សន្តិសុខ

3. Basic Principles of UN Peacekeeping គោលការណ៍គ្រឹះនៃកងកំលាំងថែរក្សាសន្តិភាពអង្គការ អ.ស.ប

4.Legal Framework for UNPKs ក្របខណ្ឌគតិយុត្តិនៃកងកំលាំងថែរក្សាសន្តិភាពអង្គការ អ.ស.ប

5.Security Council Mandates in Practice អណ្តត្តិភារកិច្ចជាក់ស្តែងក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ

6. How Peacekeeping Operations Work​ ជំហានប្រតិបត្តិការថែរក្សាសន្តិភាព

7. Working as One in Mission ប្រតិបត្តិការក្នុងបេសកកម្មតែមួយ

8. Working with the Mission Partners ប្រតិបត្តិការជាមួយដៃគូរបេសកកម្ម

មូឌុល ២ MODULE 2

1. Mandated Tasks of UN peacekeeping អណ្តត្តិភារកិច្ចនៃ កងកំលាំងថែរក្សាសន្តិភាពអង្គការ អ.ស.ប
2. Peace Building Activities សកម្មភាពប្រតិបត្តិការស្ថាបនាសន្តិភាព
3. Protection of Human Rights ការការពារសិទ្ធិមនុស្ស
4. Women, Peace and Security PDF/ PTT /Website/ Website 2/ ស្រ្តីនិងសន្តិភាព សន្តិសុ
5. Protection of Civilians ប្រតិបត្តិការការពារជនស៊ីវិល
6. Conflict Related Sexual Violence ជំលោះទាក់ទងហឹង្សារផ្លូវភេទ
7. Child Protection ការការពារកុមារ

Generating​ photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរផុស "បណ្តាខ្លឹមសារមេរៀនសម្រាប់វគ្គហ្វឹកហ្វឺននាយទាហានសេនាធិការ-ម៉ូឌុលទី ២ MODULE 2"។  ចូរ បញ្ចូលរូបភាព នូវពត៍មានលំអិតតាមផ្នែកធំៗ ផ្នែកតូចៗ ដូចបានរៀបរាប់មកស្រាប់ដូចជា៖

1.Mandated Tasks of UN peacekeeping អណ្តត្តិភារកិច្ចនៃ កងកំលាំងថែរក្សាសន្តិភាពអង្គការ អ.ស.ប

2.Peace Building Activities សកម្មភាពប្រតិបត្តិការស្ថាបនាសន្តិភាព

3.Protection of Human Rights ការការពារសិទ្ធិមនុស្ស

4.Women, Peace and Security PDF/ PTT ស្រ្តីនិងសន្តិភាព សន្តិសុខ

5.Protection of Civilians ប្រតិបត្តិការការពារជនស៊ីវិល

6.Conflict Related Sexual Violence ជំលោះទាក់ទងហឹង្សារផ្លូវភេទ

7.Child Protection ការការពារកុមារ

មូឌុល ៣ MODULE 3

1. UN Core Values and Competencies គុណតម្លៃ និង សមត្ថកិច្ច អ ស ប
2. Respect for Diversity ការគោរពចំពោះបរិបទសង្គម
3. Conduct and Disciples បទបញ្ជា និង វិន័យ
4. Sexual Exploitation and Abuse ការរំលោភបំពាន និងការជួញដូរ ផ្លូវភេទ
5. 5. Environment and Natural Resources បរិស្ថាន និងធនធានធម្មជាតិ
6. Safety and Security for UN Personnel សុវត្ថិភាព និង សន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួន
7. Personal Security Awareness ការប្រុងប្រយ័ត្នសម្រាប់សន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួ
8. Health សុខភាព
9. HIV/AIDs មេរោគអេដស៍ និង ជំងឺអេដស៍
10. Stress Management ការគ្រប់គ្រង stress

Generating​ photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរផុស "បណ្តាខ្លឹមសារមេរៀនសម្រាប់វគ្គហ្វឹកហ្វឺននាយទាហានសេនាធិការ-ម៉ូឌុលទី ៣ MODULE 3"។  ចូរ បញ្ចូលរូបភាព នូវពត៍មានលំអិតតាមផ្នែកធំៗ ផ្នែកតូចៗ ដូចបានរៀបរាប់មកស្រាប់ដូចជា៖

1.UN Core Values and Competencies គុណតម្លៃ និង សមត្ថកិច្ច អ ស ប

2.Respect for Diversity ការគោរពចំពោះបរិបទសង្គម

3.Conduct and Disciples បទបញ្ជា និង វិន័យ

4.Sexual Exploitation and Abuse ការរំលោភបំពាន និងការជួញដូរ ផ្លូវភេទ

5. Environment and Natural Resources បរិស្ថាន និងធនធានធម្មជាតិ

6.Safety and Security for UN Personnel សុវត្ថិភាព និង សន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួន

7.Personal Security Awareness ការប្រុងប្រយ័ត្នសម្រាប់សន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួ

8.Health សុខភាព

9.HIV/AIDs មេរោគអេដស៍ និង ជំងឺអេដស៍

10.Stress Management ការគ្រប់គ្រង stress

Specialized Training Materials

1. Administration and Logistic ការរៀបចំកិច្ចការរដ្ឋបាល និង ឡូជីស្ទីក
2. Basic Protection ការការពារជាមួលដ្ឋាន
3. Crater analysis ការវិភាគរណ្តៅ ស្លាកស្នាមគ្រាប់
4. Disarmament, demobilization, reintegration ការដកអាវុធ រំសាយកងកំលាំង និងការធ្វើសមាហរណកម្ម
5. Driving Theory ទ្រឹស្តីបើកបររថយន្ត
6. Duties of Military Observer/Rule and Responsibilities ភារកិច្ច តួរនាទី ការទទួលខុសត្រូវរបស់ អ្នកសង្កេតការណ៍ការយោធា
7. Formal Briefings ការធ្វើបទសង្ខេប
8. GPS Installation ការតម្លើងប្រព័ន្ធទីតាំងភូមិសាស្រ្តសកល
9. International Committee of Red Cross គណកម្មការកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិ
10. International Humanitarian law/Humanitarian Law/ Inter HL/ICRC Mission/Jus In Bellum/ Law of War/Just War Theory/ The-Law-of-Armed-Conflict/ICRC and IHL/The Military Perspective/ Core Principle IHL/ The Law of Armed Conflict (LOAC)/ Milit theory/…ច្បាប់មនុស្សធម៍អន្តរជាតិ
11.  Investigations ការស៊ើបអង្កេត
12. Lead a Team ការដឹកនាំក្រុមសង្កេតការណ៍
13.  Liaison ការធ្វើទំនាក់ទំនង
14. Mine and UXO Awareness/ UXO verification/ ចំណេះដឹង ការចុះឆែកគ្រាប់មីន គ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះ
15. Negotiation and Mediation ការចរចារ និង ការសម្របសម្រួល
16. Observation and Reporting ការធ្វើការសង្កេត និងការធ្វើរបាយការណ៍
17. Patrolling/Patrol ការចុះល្បាត
18. Procedures for UN Radio Communications/ Military Signal Unit ជំហានសម្រាប់ទំនាក់ទំនងតាមវិទ្យុក្នុងក្រមខណ្ឌ អ ស ប
19.  Staff Routines ការផ្លាស់ប្តូរវិលជុំ នៃតួរនាទី ភារកិច្ចអ្នកសង្កេតការណ៍ការយោធា
20. The Team Site/ Audit Team Site/ Model ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍យោធាជួរមុខ ការត្រួតពិនិត្យក្រុម គំរូរចនាសម្ព័ន្ធក្រុម
21. Weapon Safety សុវត្ថិភាពសព្វាវុធ

បណ្តាខ្លឹមសារមេរៀនជំនាញសម្រាប់វគ្គហ្វឹកហ្វឺននាយទាហាន សង្កេតការណ៍យោធា Specialized Training Materials ​MILOBS- UNs United Nations Military Observation Courses

បណ្តាខ្លឹមសារមេរៀនជំនាញសម្រាប់វគ្គហ្វឹកហ្វឺននាយទាហាន សង្កេតការណ៍យោធា Specialized Training Materials ​MILOBS- UNs United Nations Military Observation Courses

ការប៉ាន់ស្មានទិសដៅបាញ់ (Firing Direction) របស់គ្រាប់កាំភ្លើង ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងវិស័យវិភាគកន្លែងកើតហេតុឧក្រិដ្ឋកម្ម (Shooting Incident Reconstruction) និងកោសល្យវិច្ច័យ ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍រូបវិទ្យា និងធរណីមាត្រ។

វិធីសាស្ត្រសំខាន់ៗដែលគេតែងតែប្រើប្រាស់មានដូចខាងក្រោម៖

1.ពិនិត្យរន្ធគ្រាប់ចូល និងចេញ (Entry and Exit Wounds / Holes):ជំហានទី ១.

សិក្សារូបរាងនិងទំហំនៃរន្ធដែលគ្រាប់បានបាញ់ទម្លុះ។ បើគ្រាប់ចូលចំ perpendicularly (កែង ៩០ ដឺក្រេ) រន្ធនឹងមានរាងមូលល្អ ប៉ុន្តែបើចូលទ្រុប ឬ oblique រន្ធនឹងមានរាងស្រដៀងពងក្រពើ ដែលអាចជួយបង្ហាញមុំបាញ់ប្រហាក់ប្រហែល។

2.ប្រើប្រាស់ឈើទល់គន្លង ឬទងឡាស៊ែរ (Trajectory Rods and Lasers):ជំហានទី ២.

គេបញ្ចូល棒 (Dowel/Rod) ឬបាញ់ពន្លឺឡាស៊ែរឆ្លងកាត់រន្ធគ្រាប់ពីរ ឬច្រើន (ឧទាហរណ៍៖ រន្ធលើកញ្ចក់រថយន្ត និងតួខ្លួនជនរងគ្រោះ ឬជញ្ជាំងពីរតម្រួតគ្នា) ដើម្បីបង្កើតជាបន្ទាត់កូអរដោនេបង្ហាញពីផ្លូវដំណើររបស់គ្រាប់កាំភ្លើង។

3.ការប្រើប្រាស់ខ្សែពួរ និងឧបករណ៍វាស់មុំ (String Line and Protractors):ជំហានទី ۳.

សម្រាប់កន្លែងកើតហេតុធំៗ គេប្រើប្រាស់ខ្សែពួរទាញភ្ជាប់ពីចំណុចប៉ះទង្គិច (Impact site) ថយក្រោយតាមគន្លងផ្លូវគ្រាប់ ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់មុំ (Inclinometer / Protractor) ដើម្បីកំណត់មុំងើប (Vertical angle) និងមុំយោល (Horizontal angle) ស្វែងរកទីតាំងដើមរបស់អ្នកបាញ់។

4.วิเคราะห์បំណែកសម្បកគ្រាប់ (Cartridge Casing Distribution):ជំហានទី ៤.

ទីតាំងធ្លាក់នៃសម្បកគ្រាប់កាំភ្លើង (Casings) ដែលផ្លោងចេញពីកាំភ្លើងស្វ័យប្រវត្តិ ឬកាំភ្លើងខ្លី ភាគច្រើនធ្លាក់ទៅផ្នែកខាងស្តាំ និងខាងក្រោយរបស់អ្នកបាញ់ (អាស្រ័យលើប្រភេទកាំភ្លើង) ដែលជាតម្រុយបញ្ជាក់បន្ថែមពីទិសដៅបែរមុខរបស់អ្នកបាញ់។

Generating​ photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ការប៉ាន់ស្មានទិសដៅបាញ់ (Firing Direction) របស់គ្រាប់កាំភ្លើងធំ ធុន ១០៥ មម "។ ចូរ បញ្ចូលរូបភាព នូវពត៍មានលំអិតតាមផ្នែកធំៗ ផ្នែកតូចៗ ដូចបានរៀបរាប់មកស្រាប់។  កាំភ្លើងធំទំហំ ១០៥ មីលីម៉ែត្រ (105mm Howitzer)   បំណែកសម្បកគ្រាប់ (Cartridge Casing Distribution) ទីតាំងធ្លាក់នៃសម្បកគ្រាប់កាំភ្លើង (Casings) ដែលផ្លោងចេញពីកាំភ្លើងស្វ័យប្រវត្តិ ឬកាំភ្លើងខ្លី ភាគច្រើនធ្លាក់ទៅផ្នែកខាងស្តាំ និងខាងក្រោយរបស់អ្នកបាញ់ (អាស្រ័យលើប្រភេទកាំភ្លើង) ដែលជាតម្រុយបញ្ជាក់បន្ថែមពីទិសដៅបែរមុខរបស់អ្នកបាញ់។

តើគេវិភាគតាមវិធីណា បានជារកឃើញបែបនេះ?  លោក ហេង រតនា អគ្គនាយក​នៃមជ្ឈមណ្ឌល​សកម្មភាព​កំចាត់មីន​កម្ពុជា (CMAC)   បានបញ្ជាក់ថា យោធាថៃ បានបាញ់មកលើទឹកដីកម្ពុជាជាង ១៦ ០០០ទិសដៅបាញ់។ ជាមួយគ្នានេះ ថៃ បានបាញ់មកលើប្រាសាទព្រះវិហារជាង ៥០០ទិសដៅបាញ់ ដែលមានគ្រាប់សរុបប្រមាណ ១៥៩៩គ្រាប់។

ការដែលមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា (CMAC) ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ហេង រតនា អាចរកឃើញនិងសន្និដ្ឋានថាមានទិសដៅបាញ់រាប់หมื่น និងគ្រាប់រាប់ពាន់គ្រាប់ធ្លាក់លើទឹកដីកម្ពុជា និងប្រាសាទព្រះវិហារ គឺឆ្លងកាត់ ការស្រាវជ្រាវ ការចុះវាស់វែង និងការវិភាគបច្ចេកទេសកោសល្យវិច្ច័យលើគ្រាប់រំសេវ (Ordnance Forensics and Impact Site Analysis) យ៉ាងហ្មត់ចត់។
វិធីសាស្ត្របច្ចេកទេសសំខាន់ៗដែលក្រុមជំនាញប្រើប្រាស់មានដូចខាងក្រោម៖

១. ការចុះสำรวจ និងកត់ត្រាទីតាំងរណ្តៅគ្រាប់ (Impact Craters Survey)
ការរក្សាស៊ីន និងថតរូបភាព៖ ក្រុមការងារបច្ចេកទេសបានចុះទៅដល់ទីតាំងផ្ទាល់ដើម្បីថតរូបភាព វាស់វែងទំហំ ជម្រៅ និងរាងនៃរណ្តៅដែលបង្កឡើងដោយគ្រាប់កាំភ្លើងធំ ឬគ្រាប់បែក។
ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ GPS/GIS៖ រាល់ទីតាំងរណ្តៅគ្រាប់ធ្លាក់ទាំងអស់ ត្រូវបានកត់ត្រាជាកូអរដោនេភូមិសាស្ត្រ (GPS Coordinates) ប្រមូលផ្ដុំចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) ដើម្បីបង្កើតជាផែនទីឌីជីថលបង្ហាញពីការរីករាលដាល និងដង់ស៊ីតេនៃការវាយប្រហារ។

២. ការវិភាគរណ្តៅគ្រាប់ ដើម្បីរកទិសដៅដើម (Crater Analysis & Directionality)
តាមរយៈរូបរាងរបស់រណ្តៅគ្រាប់ និងទិសដៅដែលដីឬកំទេចកំទីត្រូវខ្ទាតចេញ (Ejecta pattern) អ្នកជំនាញអាចកំណត់បានយ៉ាងច្បាស់ថា គ្រាប់នោះត្រូវបានបាញ់ហោះហើរមកពីទិសដៅណា (Azimuth)។
ការវិភាគលើមុំធ្លាក់ចុះ (Angle of Impact) ជួយឱ្យដឹងពីចម្ងាយប្រហាក់ប្រហែល និងទីតាំងខ្ពស់ឬទាបរបស់អ្នកបាញ់។

៣. ការសិក្សាបំណែកគ្រាប់ និងសម្ភារៈយោធា (Ordnance Identification)
ក្រុមជំនាញបានប្រមូលបំណែកសម្បកគ្រាប់ ក្រវិល ឬកន្ទុយគ្រាប់ (Fragments and Fins) ដែលនៅសេសសល់ក្រោយពេលផ្ទុះ។
ការកំណត់ប្រភេទគ្រាប់ (ឧទាហរណ៍៖ គ្រាប់កាំភ្លើងធំប្រភេទណា កាលីបប៉ុន្មាន) ជួយបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពចម្ងាយបាញ់ និងប្រភេទអាវុធដែលប្រើប្រាស់ដោយភាគីម្ខាងទៀត។

៤. ការចងក្រងទិន្នន័យជាប្រព័ន្ធ និងការធ្វើរបាយការណ៍បច្ចេកទេស
រាល់ទិន្នន័យដែលប្រមូលបានពីសមរភូមិជាក់ស្តែង ត្រូវបានយកមកចម្រាញ់ ផ្ទៀងផ្ទាត់ និងចងក្រងជាមូលដ្ឋានទិន្នន័យផ្លូវការ (Database) ដើម្បីបង្ហាញពីទំហំនៃការរំលោភបំពាន និងការបំផ្លិចបំផ្លាញមកលើបេតិកភណ្ឌជាតិ និងអធិបតេយ្យភាពទឹកដី។
ចំណាំ
ตัวเลขចំនួន "ទិសដៅបាញ់" គឺបានមកจากการចងក្រងផ្អែកលើមុំនិងទិសដៅជាក់ស្តែងដែលគ្រាប់បានបាញ់សំដៅចូលមក ដែលក្នុងមួយទិសដៅអាចមានការបាញ់ច្រើនគ្រាប់ ឬខុសពេលវេលាគ្នា អាស្រ័យលើស្ថានភាពសមរភូមិនៅពេលនោះ។

ផែនការ ឬយុទ្ធនាការ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» แผนยุทธการ "จักรพงษ์ภูวนาถ" (Chakrabongse Bhuvanath) មិនមែនជាយុទ្ធនាការយោធាថ្មីស្រឡាងនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាបណ្តុំផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ និងគោលលទ្ធិការពារជាតិរបស់យោធាថៃ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង និងដាក់ឈ្មោះដើម្បីជាការរំលឹកដល់ព្រះរាជបុត្រ និងជាស្ថាបនិកកងទ័ពអាកាសថៃ គឺ ព្រះអង្គម្ចាស់ ចក្រពង្សភូវនាថ (ព្រះអង្គម្ចាស់នៃពិស្ណុលោក)។

យុទ្ធនាការ "ចក្រពង្ស ភូវនាថ" (Pratibandh / Chakrapong Phuwana) Vs ផែនទី ច្បាប់អន្តរជាតិ

យុទ្ធនាការ "ចក្រពង្ស ភូវនាថ" (Pratibandh / Chakrapong Phuwana) Vs ផែនទី ច្បាប់អន្តរជាតិ

ខាងក្រោមនេះគឺជាការរៀបរាប់តាមលំដាប់លំដោយកាលប្បវត្តិ (Chronological Information) ទាក់ទងនឹងប្រវត្តិ និងដំណើរការនៃផែនការយុទ្ធសាស្ត្រនេះ៖

១. ដើមកំណើត និងប្រវត្តិបុគ្គល (ឆ្នាំ១៨៨៣–១៩២០)

1. ៣ មីនា ១៨៨៣៖ ព្រះអង្គម្ចាស់ ចក្រពង្សភូវនាថ ប្រសូតជាព្រះរាជបុត្រទី ៤០ នៃព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍ (រ៉ាម៉ាទី ៥) និងជាព្រះរាជបុត្រទី ៤ នៃសម្តេចព្រះស្រីពជ្រិន្ទ្រាបរមរាជនីនាថ។
2. យុវភាព និងការសិក្សា៖ ព្រះអង្គត្រូវបានបញ្ជូនទៅសិក្សាយោធានៅចក្រភពរុស្ស៊ី រហូតដល់ថ្នាក់កំពូល និងបានចូលបម្រើការងារក្នុងកងទ័ពសេះរុស្ស៊ី មុនពេលយាងត្រឡប់មកវិញដើម្បីដឹកនាំកងទ័ពសៀម។
3. ឆ្នាំ ១៩១១៖ ព្រះអង្គបានបង្កើតផ្នែកអាកាសចរណ៍យោធាដំបូងគេ ដែលក្រោយមកក្លាយជា «កងទ័ពអាកាសរាជវង្សថៃ» ព្រមទាំងធ្លាប់កាន់តំណែងជាអគ្គសេនាធិការកងទ័ពសៀមផងដែរ ដែលធ្វើឱ្យព្រះអង្គត្រូវបានចាត់ទុកជា បិតាកងទ័ពអាកាសថៃ។
4. ១៣ មិថុនា ១៩២០៖ ព្រះអង្គសោយទិវង្គតក្នុងព្រះជន្មាយុ ៣៧ ព្រះវស្សា។
5. ២. ការបង្កើត និងការរៀបចំផែនការយុទ្ធសាស្ត្រសម័យទំនើប
6. សម័យកាលបង្កើតផែនការ៖ ឈ្មោះរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានយកមកដាក់ជាឈ្មោះផ្លូវការនៃ «ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ ចក្រពង្ស ភូវនាថ» ដោយអតីតមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោក ឬអតីតអគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពថៃ គឺ ឧត្តមសេនីយ៍ ឆាលើមពល ស៊ីសាវ៉ាត (Chalermpol Srisawat) ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាគោលលទ្ធិការពារបូរណភាពទឹកដី និងតំបន់ព្រំដែន។

គោលបំណងหลักនៃផែនការ៖
ការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិដោយគ្មានការសម្របសម្រួលពេលមានការគំរាមកំហែង។
ការសម្របសម្រួលផ្នែកចារកម្ម និងការត្រៀមខ្លួនជាស្រេចរបស់កងទ័ពភូមិភាគទី ១ និងទី ២ របស់ថៃ។
ការឆ្លើយតបយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ប៉ុន្តែសមាមាត្រ (Proportionate but decisive response) ក្នុងករណីមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅតាមព្រំដែន។

៣. ការវិវត្ត និងភាពតានតឹងនៅព្រំដែន (ដល់បច្ចុប្បន្ន)
បទពិសោធន៍យុទ្ធសាស្ត្រពីអតីតកាល៖ គោលការណ៍ក្រោមផែនការនេះ ត្រូវបានគេយកមកឆ្លុះបញ្ចាំងឡើងវិញនូវភាពជោគជ័យ និងការត្រៀមខ្លួនរបស់យោធាថៃ ក្នុងការទប់ទល់ទ្រង់ទ្រាយធំនៅតាមព្រំដែន (ដូចជាករណីជម្លោះប្រាសាទព្រះវិហារកន្លងមក)។
កំឡុងឆ្នាំ ២០២៥៖ ផែនការនេះបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងសារជាថ្មី ក្រោយពេលកងទ័ពថៃចេញបញ្ជាឱ្យหน่วยงานយោធាពាក់ព័ន្ធត្រៀមខ្លួនជាស្រេចក្នុងការអនុវត្តផែនការ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» បន្ទាប់ពីមានហេតុការណ៍គ្រោះថ្នាក់មីននៅតាមព្រំដែនថៃ-កម្ពុជា (តំបន់ស្រុកណាមយូន ខេត្តឧប៊ុនរាជធានី)។
ទស្សនៈ និងការឆ្លើយតបរបស់កម្ពុជា៖ ភាគីកម្ពុជាបានចាត់ទុក និងលើកឡើងថា ផែនការយល្បីឈ្មោះ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» នេះ គឺជាភស្តុតាងបង្ហាញពីការរៀបចំផែនការ និងចេតនាមضមុន (Pre-planned military actions) របស់ភាគីថៃក្នុងការបង្កជម្លោះ ឬការឈ្លានពានមកលើបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា។

យុទ្ធនាការ "ចក្រពង្ស ភូវនាថ" (Pratibandh / Chakrapong Phuwana) គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រយោធាដ៏សំខាន់មួយ ដែលទាក់ទងនឹងគោលនយោបាយការពង្រីកឥទ្ធិពល និងការទប់ស្កាត់ការគំរាមកំហែងរបស់ព្រះរាជាណាចក្រថៃ (សៀម) ក្នុងសម័យកាលទំនើប។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការវិភាគលើប្រវត្តិសាស្ត្រយោធា និងគោលបំណងពិតប្រាកដនៃយុទ្ធនាការនេះ៖

១. បរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រយោធា

នៅក្នុងកំឡុងចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ និងដើមសតវត្សរ៍ទី២០ ព្រះរាជាណាចក្រសៀម (ថៃបច្ចុប្បន្ន) កំពុងស្ថិតក្រោមសម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងពីមហាអំណាចអាណានិគមនិយមលោកខាងលិច គឺចក្រភពបារាំង និងចក្រភពអង់គ្លេស ដែលកំពុងលេបត្របាក់ទឹកដីក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូចិន និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ដើម្បីការពារបូរណភាពទឹកដី និងរៀបចំកងទ័ពតាមស្តង់ដារទំនើប ព្រះបាទជូឡាឡុងកន (រាមាទី ៥) និងព្រះអង្គម្ចាស់ ចក្រពង្សភូវនាថ (Chakrapongse Bhuvanath ដែលជាអគ្គសេនាធិការកងទ័ពជើងគោកសៀម និងបានសិក្សាវិជ្ជាយោធាពីប្រទេសរុស្ស៊ី) បានធ្វើការកែទម្រង់កងទ័ពសៀមយ៉ាងទូលំទូលាយ។ យុទ្ធនាការ ឬផែនការយោធាដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គ គឺដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិនៅតាមព្រំដែន។

២. គោលបំណងหลักនៃយុទ្ធនាការ និងផែនការយោធា

យុទ្ធនាការ ឬកិច្ចប្រតិបត្តិការសឹកក្រោមការដឹកនាំ និងការរៀបចំផែនការរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ ចក្រពង្សភូវនាថ មានគោលបំណងយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

ទប់ស្កាត់ការឈ្លានពានរបស់បារាំងនិងអង់គ្លេស៖ គោលដៅចម្បងគឺរៀបចំកងទ័ពឱ្យមានសមត្ថភាពការពារព្រំដែន ព្រោះបារាំងធ្លាប់បានប្រើកម្លាំងយោធាគំរាមកំហែងសៀម (វិបត្តិរំលោភដែនដីឆ្នាំ ១៨៩៣)។ ការពង្រឹងកងទ័ពគឺដើម្បីកុំឱ្យមហាអំណាចលោកខាងលិចមើលងាយ និងហ៊ានឈ្លានពានតាមអំពើចិត្ត។

បង្រួបបង្រួមនិងពង្រឹងការគ្រប់គ្រងទឹកដីខាងក្នុង៖ សៀមមានគោលបំណងប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាដើម្បីធានសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង និងពង្រឹងអំណាចមជ្ឈការរបស់ព្រះមហាក្សត្រមកលើខេត្តស្វយ័ត ឬដែនដីព្រំដែនដែលនៅឆ្ងាយពីទីក្រុងបាងកក។

modernization កងទ័ពតាមបែបអឺរ៉ុប៖ គោលបំណងបច្ចេកទេសយោធា គឺការបណ្តុះបណ្តាលទាហានសៀមឱ្យចេះប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រទំនើប ការប្រើប្រាស់កាំភ្លើងធំ និងប្រព័ន្ធភស្តុភារយោធា (Logistics) ដែលព្រះអង្គម្ចាស់ ចក្រពង្សភូវនាថ បាននាំយកបទពិសោធន៍ពីការសិក្សាយោធានៅប្រទេសរុស្ស៊ីមកអនុវត្ត។

៣. លទ្ធផល និងកេរ្តិ៍ដំណែល

ទោះបីជាសៀមមិនបានចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំជាមួយមហាអំណាចអឺរ៉ុបក៏ដោយ ប៉ុន្តែផែនការយោធា និងការរៀបចំកងទ័ពដែលដឹកនាំដោយព្រះអង្គម្ចាស់ ចក្រពង្សភូវនាថ បានជួយឱ្យប្រទេសថៃរក្សាបានឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួន មិនធ្លាក់ជាអាណានិគមគេឡើយ ខណៈដែលប្រទេសជិតខាងទាំងអស់ត្រូវបានដាក់ជាអាណានិគមបារាំង និងអង់គ្លេសរួចទៅហើយ។

ផែនការ ឬយុទ្ធនាការ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» (Chakrabongse Bhuvanath) និងការអនុវត្តន៍ជាក់ស្តែង ២០២៥ ប្រឆាំងកម្ពុជា តើ ទ័ពអាកាស ទ័ពជើងទឹក ជើងគោកថៃ បានកែសម្រួលបែបណាខ្លះធៀបជាមួយ ផែនការសឹកមេ?

ផែនការយោធា និងយុទ្ធនាការ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» (Chakrabongse Bhuvanath) គឺជាបណ្តុំផែនការយុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិរបស់ថៃ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងដោយផ្អែកលើស្មារតី និងគំរូយុទ្ធសាស្ត្រប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីទប់ទល់ និងឆ្លើយតបចំពោះស្ថានភាពតានតឹងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែន (ជាពិសេសទាក់ទងនឹងតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ)។

បើធៀបរវាង ផែនការសឹកមេ (Master Strategic Blueprint) ដែលបង្កើតឡើងដោយអតីតមេបញ្ជាការកងទ័ពថៃ ជាមួយការអនុវត្តជាក់ស្តែងរបស់អគ្គបញ្ជាការដ្ឋានកងទ័ពថៃ កងទ័ពទាំងបីប្រភេទរបស់ថៃ (ជើងគោក ជើងទឹក និងទ័ពអាកាស) បានធ្វើការកែសម្រួលនូវចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១. ទ័ពជើងគោក (Royal Thai Army - ភាគច្រើនភារកិច្ចយោធភូមិភាគទី១ និងទី២)
ផែនការមេ៖ កំណត់យកការដាក់ពង្រាយកម្លាំងទ្រង់ទ្រាយធំ ការគ្រប់គ្រងភូមិសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្រ និងការត្រៀមខ្លួនឆ្លើយតបដោយកម្លាំងបាក់បែកភ្លាមៗពេលមានការប៉ះទង្គិច។

ការអនុវត្តជាក់ស្តែង៖
បានកែសម្រួលការបញ្ជាកងកម្លាំងដោយទម្លាក់សិទ្ធិអំណាចសម្រេចចិត្តទៅឲ្យមេបញ្ជាការតំបន់ និងការประสานงาน (Coordination) រវាងអង្គភាពមុខព្រួញឱ្យមានភាពម្ចាស់ការខ្ពស់។
ផ្អែកលើកត្តាឧបទ្ទវហេតុគ្រាប់មីន ឬការប៉ះទង្គិចញឹកញាប់ កងទ័ពជើងគោកបានបង្កើនការลาดតระเวนបំពាក់បំប៉នបច្ចេកវិទ្យាឃ្លាំមើល និងរៀបចំទីតាំងការពាររឹងមាំ (Hardened Positions) នៅតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដើម្បីធានាថាការឆ្លើយតបមានលក្ខណៈ «សមាមាត្រតែដាច់ខាច់» (Proportionate but decisive)។

២. ទ័ពអាកាស (Royal Thai Air Force - RTAF)
ផែនការមេ៖ ប្រើប្រាស់ជាកម្លាំងគាំទ្រយុទ្ធសាស្ត្រជាន់ខ្ពស់ ការល្បាតដែនអាកាស ការពារអធិបតេយ្យភាព និងការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសដើម្បីទប់ស្កាត់ការឈាន្បររបស់សត្រូវ។

ការអនុវត្តជាក់ស្តែង៖
ដោយសារផែនការនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាម ព្រះអង្គម្ចាស់ ចក្រពង្ស ភូវនាថ ដែលជា «បិតាបំរុងទ័ពអាកាសថៃ» ទ័ពអាកាសត្រូវបានគេយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ជានិមិត្តរូប និងផ្នែកប្រតិបត្តិការ។
ក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ទ័ពអាកាសថៃបានកែសម្រួលកាលវិភាគហ្វឹកហ្វឺនត្រៀមខ្លួនជាស្រេច (Air Readiness Alert) ដោយផ្តោតលើការបញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំងទំនើបៗមករក្សាទីតាំងនៅមូលដ្ឋានយុទ្ធសាស្ត្រជិតព្រំដែន ដើម្បីត្រៀមបញ្ជាហោះហើរគាំទ្រកងទ័ពជើងគោកក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីបំផុត ព្រមទាំងប្រើប្រាស់ដ្រូន (UAVs) សម្រាប់បំពេញការងារចារកម្ម និងប្រមូលទិន្នន័យគោលដៅជាក់ស្តែង។
៣. ទ័ពជើងទឹក (Royal Thai Navy - RTN)
ផែនការមេ៖ ការពារដែនទឹកអធិបតេយ្យ និងកោះលំហសមុទ្រ ព្រមទាំងការគាំទ្រផ្នែកភ័ស្តុភារសមុទ្រទូទៅ។

ការអនុវត្តជាក់ស្តែង៖
ទោះបីជាជម្លោះព្រំដែនគោកច្រើនតំបន់ស្ថិតនៅលើគោកក្តី ប៉ុន្តែនៅក្នុងផែនការ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» ទ័ពជើងទឹកត្រូវបានបញ្ជាឱ្យសម្របសម្រួលសកម្មភាពយ៉ាងជិតស្និទ្ធ (Interoperability) ជាពិសេសក្នុងតំបន់ដែនទឹកជាប់ព្រំដែន ឬការគ្រប់គ្រងខ្សែច្រវាក់ភ័ស្តុភារសមុទ្រ។
ការកែសម្រួលរួមមាន ការបង្កើនការល្បាតតាមច្រករបៀងសមុទ្រ និងការរៀបចំកងកម្លាំងនាវាចរណ៍ត្រៀមខ្លួនអន្តរាគមន៍ ដើម្បីទប់ស្កាត់រាល់សេណារីយ៉ូនៃការរីករាលដាលនៃជម្លោះ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់យុទ្ធសាស្ត្ររួមរបស់កងទ័ពទាំងបី។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖
ការអនុវត្តផែនការ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» គឺការយកផែនការយុទ្ធសាស្ត្រមេមកធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពឱ្យស៊ីសង្វាក់គ្នាទៅនឹងស្ថានការណ៍ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងព្រំដែនជាក់ស្តែង។ ទោះបីជាភាគីថៃតែងអះអាងថាជាវិធានការការពារអធិបតេយ្យភាព និងសុវត្ថិភាពប្រជាជនខ្លួនក៏ដោយ ប៉ុន្តែខាងកម្ពុជាបានចាត់ទុក និងទម្លាក់ការទទួលខុសត្រូវមកលើភាគីថៃថា ការរៀបចំ និងការប្រកាសឱ្យប្រើប្រាស់ផែនការនេះ គឺជាភស្តុតាងបង្ហាញពីចេតនារៀបចំទុកជាមុនក្នុងការបើកការវាយប្រហារ ដែលធ្វើឱ្យភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនកាន់តែមានភាពផុយស្រួយ។

ផែនការយោធា និងយុទ្ធនាការ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» (Chakrabongse Bhuvanath) មានបាន លើកឡើងពីការចំណាយ លើសង្រ្គាមជាមួយ កម្ពុជា ឆ្នាំ ២០២៥ ដែរទេ? ចំណាយក្នុង ១ ថ្ងៃៗ ចំណាយសរុប និង ផែនការវាយ រុលទៅមុខ ៣គម? ការវាយការណ៍អំពី ជ័យជំនះ តាមថ្ងៃនីមួយ ទៅឲ្យបណ្តាមហាជន សាធារណជនក្នុងប្រទេសថៃ

ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» (Chakrabongse Bhuvanath) គឺជាបណ្តុំឯកសារ ឬក្របខ័ណ្ឌគតិយុត្ត និងយុទ្ធសាស្ត្រយោធាថៃ ដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងជាចម្បងដោយផ្តោតលើ គោលការណ៍ការពារជាតិ ការត្រៀមបម្រុងកងកម្លាំង ការសម្របសម្រួលផ្នែកចារកម្ម និងការឆ្លើយតបជាលក្ខណៈយុទ្ធសាស្ត្រទូទៅ។
ទាក់ទងនឹងចំណុចលម្អិតដែលលោកអ្នកបានសួរ យោងតាមទិដ្ឋភាពទូទៅនៃផែនការយោធានេះ មានការពន្យល់ដូចខាងក្រោម៖
១. ការលើកឡើងពីការចំណាយលើសង្គ្រាម និងការចំណាយក្នុង ១ ថ្ងៃៗ
នៅក្នុងផែនការមេ ឬឯកសារជាផ្លូវការរបស់ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» ពុំមានការបង្ហាញជាសាធារណៈនូវតួលេខជាក់លាក់នៃការចំណាយថវិកាក្នុងមួយថ្ងៃៗ ឬការគណនាងវិក្កយបត្រសង្គ្រាមលម្អិតនោះទេ។
ឯកសារយុទ្ធសាស្ត្រកម្រិតទ្វេភាគី ឬកម្រិតក្រសួងការពារជាតិប្រភេទនេះ ជាទូទៅគឺផ្តោតលើការបែងចែកកងកម្លាំង (Forces Deployment) ភ័ស្តុភារបម្រុង និងការត្រៀមបម្រុងថវិកាជាតិបន្ទាន់ (Emergency Budget Contingency) តាមរយៈក្របខ័ណ្ឌថវិកាជាតិរបស់កងទ័ពថៃស្រាប់ មិនមែនជាផែនការអាជីវកម្ម ឬតារាងគណនេយ្យចំណាយប្រចាំថ្ងៃនៃការធ្វើសង្គ្រាមនោះទេ។
២. ផែនការវាយរុលទៅមុខ ៣ គីឡូម៉ែត្រ
ផែនការ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» ត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងទស្សនទានជា ផែនការការពារ និងទប់ទល់យុទ្ធសាស្ត្រ (Defensive and Strategic Deterrence Blueprint) ដោយយកគំរូតាមស្មារតីការពារអធិបតេយ្យភាព។
ផែនការនេះមិនបានចែងឬកំណត់ចំគោលដៅឈ្លានពាន ឬការកម្រិតចម្ងាយរុលទៅមុខជាក់លាក់ដូចជា «ការវាយលុកចូលដីសត្រូវ ៣ គីឡូម៉ែត្រ» ជាលក្ខណៈឈ្លានពាននោះឡើយ ប៉ុន្តែវាផ្តោតសំខាន់លើការត្រៀមខ្លួនឆ្លើយតបបែប «សមាមាត្រតែដាច់ខាត» (Proportionate but decisive) ប្រសិនបើមានការគំរាមកំហែង ឬការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធកើតឡើងនៅតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន។
៣. ការរាយការណ៍អំពីជ័យជំនះប្រចាំថ្ងៃទៅកាន់សាធារណជន
ផែនការយោធានេះ ជាหลักការគរុកោសល្យ និងស្ថាបត្យកម្មបញ្ជាការដ្ឋានយោធា (Military Command Architecture) វា មិនមែនជាយុទ្ធសាស្ត្រឃោសនាការនយោបាយ ដែលកំណត់កាលវិភាគរាយការណ៍ពីជ័យជំនះប្រចាំថ្ងៃជូនសាធារណជននោះទេ។
ប៉ុន្តែ នៅក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៃស្ថានភាពភាពតានតឹង កិច្ចការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន ឬការแถลงข่าว (Public Relations / Information Operations - IO) របស់ភាគីពាក់ព័ន្ធ តែងតែត្រូវចាត់ចែងដោយមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានព្រំដែន ឬអ្នកនាំពាក្យកងទ័ព ដើម្បីធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពស្ថានភាពជូនសាធារណជនក្នុងគោលបំណងបង្ហាញពីការត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច និងការការពារផលប្រយោជន៍ជាតិរបស់ខ្លួន។
សរុបមក ផែនការ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» គឺជាក្របខ័ណ្ឌស្ថាប័នយោធាថៃសម្រាប់ទប់ទល់ និងការពារដែនអធិបតេយ្យភាព មិនមែនជាផែនការអាជីវកម្មសង្គ្រាម ឬផែនការកំណត់ចម្ងាយវាយលុកយកទឹកដីសត្រូវតាមថ្ងៃនីមួយៗនោះទេ។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ សូមទស្សនាវីដេអូន្យទាក់ទងនឹងប្រតិកម្មនិងការបកស្រាយជុំវិញផែនការនេះ៖ កម្ពុជាថាសង្គ្រាមឆ្នាំមុន ថៃអ្នកវាយប្រហារមុន ព្រោះថៃបានប្រកាសពីផែនការសង្គ្រាម «ចក្រពង្ស ភូវនាថ»។

ការប្រមូលផ្តុំព័ត៌មាន មតិយោបល់ (Comments) និងការវិភាគពីប្រភពភាសាថៃ (ទាំងពីសំណាក់មន្ត្រីយោធា អ្នកអត្ถาធิប្បាយ និងបណ្តាញសង្គម) ពាក់ព័ន្ធនឹងយុទ្ធសាស្ត្រ សមរភូមិ និងការរុលទៅមុខនៅតំបន់ ប្រាសាទតាមាន់ (Ta Muen) ប្រាសាទตากรบี (Ta Kwai - តាក្របី) ភ្នំ ៣៥០ (Noen 350) និងតំបន់យุทธសាស្ត្រផ្សេងទៀត អាចสรุปជាចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

១. ការវិភាគលើទិដ្ឋភាពយោធា និងភូមិសាស្ត្រសមរភូមិ (Strategic & Tactical Comparison)
បញ្ហាភូមិសាស្ត្រ និងភាពเสียเปรียบ (Geographical Disadvantage):
ភាគីថៃ និងមន្ត្រីយោធាជាន់ខ្ពស់ (ឧទាហរណ៍៖ ការបញ្ជាក់ពីសំណាក់ថ្នាក់ដឹកនាំកងទ័ពภาคที่ 2 - ភូមិភាគទី ២ របស់ថៃ) ធ្លាប់បានលើកឡើងជាញឹកញាប់ថា នៅតំបន់ ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់ជុំវិញនោះ ភាគីថៃស្ថិតក្នុងស្ថានភាព «เสียเปรียบด้านภูมิประเทศ» (ភូមិសាស្ត្ររបៀបងាយរងគ្រោះ/ទាបជាង)។
អ្នកវិភាគយោធាថៃមើលឃើញថា ការបើកការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំដើម្បីដណ្តើមយកមកវិញភ្លាមៗ អាចបណ្តាលឱ្យមានការខាតបង់ជីវិតទាហានថៃច្រើន (មានការលើកឡើងថា "ទាហានស្លាប់ជា១រ้อยនាក់") ហេតុនេះទើបយុទ្ធសាស្ត្ររយៈពេលវែងត្រូវពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាវាស់វែងដី និងការទាមទារតាមផ្លូវច្បាប់/ការទូត។
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា និងយុទ្ធសាស្ត្រទំនើប (Technology & Modern Warfare):
នៅក្នុងរបាយការណ៍ និងព័ត៌មានសមរភូមិជាក់ស្តែង ភាគីថៃបានកត់សម្គាល់ពីការប្រើប្រាស់ យន្តហោះគ្មានមនុស្សขับ (Drone / FPV Drones) និងប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍ផ្នែកข่าวกรอง (情报 - Intelligence) យ៉ាងសកម្មពីសំណាក់កងទ័ពកម្ពុជា។
ចំណែកឯភាគីថៃវិញ ក៏មានការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាស្កែនដីដូចជា LiDAR ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនច្បាស់លាស់ និងប្រើប្រាស់កម្លាំងទပ်អាកាស (ឧទាហរណ៍៖ ការបញ្ជូនเครื่องบิน F-16 ក្នុងស្ថានភាពតានតឹងខ្លាំង) ជាយុទ្ធសាស្ត្រគំរាមកំហែង និងការពារដែនអាកាស។
២. ស្ថានភាពជាក់ស្តែង និងការរុលទៅមុខនៅតំបន់គោលដៅ (On-the-ground Situations)

តំបន់ប្រាសាទតាក្របី និង ភ្នំ ៣៥០ (Noen 350):
ព័ត៌មាននិងរបាយការណ៍យោធាថៃធ្លាប់បានផ្សព្វផ្សាយពីការปะทะគ្នានិងការដណ្តើមតំបន់យุทธសាស្ត្រ ​ព្រមទាំងមានព្រឹត្តិការណ៍ដែលកងទ័ពថៃបានធ្វើសកម្មភាពទصبទัด និងបักธง (ปักธง) នៅบริเวณ เนิน 350 (เนิน 350) ក្បែរតំបន់ប្រាសាទតាក្របី ក្រោយការផ្ទុះអាวุธ និងការប្រើប្រាស់កាំភ្លើងធំ/រថក្រោះ។

ភាគីថៃតែងអះអាងថាតំបន់ទាំងនេះជាតំបន់អធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែទទួលស្គាល់ថាស្ថានភាពគ្រប់គ្រងលើការពិត (De facto control) គឺមានភាពខុសប្លែកគ្នាទៅតាមកិច្ចព្រមព្រៀងหยุดยิง (หยุดยิง) ក្នុងតំបន់នីមួយៗ។
តំបន់ប្រាសាទតាមាន់ធំ (Ta Muen Thom):
ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាจุดร้อน (Hotspot) ដ៏សំខាន់ ដែលជារឿយៗមានការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយកងកម្លាំងថ្មើរជើង ការដាក់បន្លามលួស ការចរចគ្នាក្នុងระยะประชิด និងការប្រើប្រាស់ដ្រូនลาดตระเวน។
មតិនៅលើបណ្តាញសង្គមថៃ (Comments) ច្រើនតែមានភាពតានតឹង ដោយភាគច្រើនទាមទារให้กองทัพแข็งกร้าว (ចង់ឱ្យกองทัพរឹងរូស) ដើម្បីកុំឱ្យបាត់បង់ดินแดน ប៉ុន្តែភាគីរដ្ឋบาลនិងមេបញ្ជាការយោធាថៃតែងព្យាយាមទប់ស្កាត់មិនឱ្យជម្លោះតូចក្លាយជាสงครามធំ ដោយប្រកាន់យកការចរចាជាចម្បង។
៣. មតិយោបល់ និងប្រតិកម្មពីបណ្តាញសង្គមថៃ (Public Comments & Public Opinion)
ក្រុមជាតិនិយមជ្រុល (Ultra-nationalists / Hardliners):
ມតិជាច្រើននៅលើ Facebook និង X (Twitter) របស់ថៃ ມັກនឹងរិះគន់រដ្ឋบาลនិងกองทัพថា "อ่อนแอ" (ទន់ខ្សោយ) ចំពោះករណីបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងលើតំបន់ប្រាសាទបុរាណមួយចំនួន។ ពួកគេតែងជំរុញឱ្យมีการใช้กำลังทหารขั้นเด็ดขาด (ប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាដាច់ខាត) ដើម្បីដណ្តើមយកទឹកដីទាំងនោះមកវិញទាំងស្រុង។
ក្រុមយោធា និងអ្នកវិភាគសមហេតុផល:
យល់ឃើញថា ការធ្វើសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំជាមួយកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន មិនមែនជាដំណោះស្រាយល្អទេ ព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច ការទូតអន្តរជាតិ និងអាយុជីវិតទាហានផ្ទាល់។ ពួកគេគាំទ្រការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រ "យុទ្ធសាស្ត្រយឺតតែសុវត្ថិភាព" (តាមរយៈការបักปันเขตแดนដោយប្រើច្បាប់អន្តរជាតិ និងបច្ចេកវិទ្យា) ជាជាងការបញ្ជូនទាហានទៅស្លាប់ដោយសារភូមិសាស្ត្រពិបាកវាយលុក។

កងទ័ពថៃមានទាំង «ក្បូនសឹក ឬตำราพิชัยสงคราม (Military Strategy/Tactics)» ជាប្រវត្តិសាស្ត្រផ្ទាល់ខ្លួន និងមានទាំង «แผนยุทธการ (Operational Plans / Contingency Plans)» សម្រាប់ការពារជាតិដែលត្រូវបានចងក្រងឡើងតាមសម័យកាលជាក់ស្តែង។
ការពាក់ព័ន្ធនឹង យុទ្ធនាការ ឬផែនការ "ចក្រពង្ស ភូវនាถ" (แผนจักรพงษ์ภูวนาถ) គឺជារឿងពិត ដែលត្រូវបានหยิบស kwam (យកមក) ប្រើប្រាស់ជាផែនការយุทธសាស្ត្រ និងយុទ្ធវិធីការពារជាតិរបស់กองทัพบกไทย (កងទ័ពជើងគោកថៃ)។

១. តើកងទ័ពថៃមាន "ក្បូនសឹក" ផ្ទាល់ខ្លួនដែរទេ?
មាន។ ថៃមានការចងក្រង និងសិក្សាត้านយុទ្ធសាស្ត្រសឹកទាំងផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសម័យទំនើប៖
ตำราพิชัยสงครามไทยโบราณ (ตำราพิชัยสงครามอยุธยา/ธนบุรี/รัตนโกสินทร์):
ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ គេមានការចងក្រងตำราพิชัยสงคราม (ដែលได้รับឥទ្ធិពលពី ឥណ្ឌា និងចិន ព្រមទាំងបទពិសោធន៍ធ្វើសង្គ្រាមផ្ទាល់ជាមួយប្រទេសជិតខាង) ដោយបែងចែកជា กลศึก 21 และการดำเนินศึก 10 ประการ (ការចាត់ទัพ ការដង្ហែក្បួន ការប្រើប្រាស់កលល្បិច និងโหราศาสตร์/ไสยศาสตร์ ក្នុងសម័យបុរាណ)។
หลักการยุทธวิธีสมัยใหม่ (Modern Military Doctrine):
បច្ចុប្បន្ន កងទ័ពថៃ (Royal Thai Armed Forces) មិនបានប្រើក្បូនសឹកបុរាណសុទ្ធសាធទេ ប៉ុន្តែបានងាកមកអនុវត្តតាម หลักนิยมทางทหาร (Military Doctrine) របស់បស្ចិមលោក (ជាពិសេសគឺ យុទ្ធសាស្ត្ររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក) រួមបញ្ចូលជាមួយយុទ្ធសាស្ត្របុរាណរបស់ សุนวู (Sun Tzu) ក្នុងការសិក្សាអប់រំនៅតាមសាលាឧត្តមសិក្សាយោធា (כמו โรงเรียนเสนาธิการทหารบก)។
២. តើ "ផែនការ ចក្រពង្ស ភូវនាថ" (แผนจักรพงษ์ภูวนาถ) គឺជាអ្វី?
ផែនការ ចក្រពង្ស ភូវនាថ មិនមែនជាក្បូនសឹកទשវត្សរ៍បុរាណទេ ប៉ុន្តែវាជា แผนเผชิญเหตุและแผนป้องกันประเทศ (Contingency & National Defense Plan) ដ៏សំខាន់មួយរបស់កងទ័ពថៃ ដែលត្រូវបានយកមកអនុវត្ត និងបន្លឺឡើងសាជាថ្មីក្នុងដំណាក់កាលមានវិបត្តិព្រំដែន។
ប្រភព និងប្រវត្តិ:
ឈ្មោះនេះត្រូវបានគេយកមកដាក់តាមព្រះนามរបស់ จอมพล สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิศณุโลกประชานาถ (ព្រះអង្គជាព្រះរាជបុត្រក្នុងรัชกាលទី 5 និងជា “พระบิดาแห่งกองทัพบกไทย” ឬជាអ្នកวางรากฐานប្រព័ន្ធសេនាធិការទាហានថៃសម័យទំនើប)។
គោលបំណង និងយុទ្ធសាស្ត្រនៃផែនការនេះ:
รุกเร็ว จบไว (រុកលឿន ចប់លឿន): ផ្តោតលើការទدសទង ឬការវាយបកយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដើម្បីកុំឱ្យសង្គ្រាមមានភាពយឺតយ៉ាវ និងការពារមិនឱ្យខាតបង់ទឹកដី។
ការការពារអធិបតេយ្យភាព និងជីវិតប្រជាជន: ជាផែនការឆ្លើយតបពីកម្រិតតូច (สถานการณ์ชายแดนปกติ) រហូតដល់កម្រិតឆ្លើយតបយោធាជាក់ស្តែង ដើម្បីការពារទីតាំងយุทธសាស្ត្រ។
ការអនុវត្តជាក់ស្តែង: យោធាថៃធ្លាប់បានប្រើប្រាស់แนวทาง ឬផែនការទាក់ទងនឹងការការពារតំបន់យุทธសាស្ត្រក្នុងកំឡុងពេលប៉ះទង្គិចគ្នាធំៗនៅតាមព្រំដែនកាលពីអតីតកាល (ឧទាហរណ៍៖ ជម្លោះតំបន់ជុំវិញព្រះវិហារ) និងត្រូវបានหยิบមកនិយាយជាញឹកញាប់ក្នុងពេលមានភាពតានតឹងដាក់គ្នា។
សរុបមក កងទ័ពថៃមានទាំង หลักนิยมทางทหาร ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់បណ្តុះបណ្តាល និងមាន แผนจักรพงษ์ภูวนาถ នេះឯង ដែលជាផែនការយุทธសាស្ត្រឆ្លើយតបកម្រិតជាតិ យកមកប្រើប្រាស់ជា "ក្បូនសឹក និងផែនការសមរភូមិជាក់ស្តែង" ក្នុងការការពារផលប្រយោជន៍ និងទឹកដីរបស់ខ្លួន។

តើ យុទ្ធនាការ "ចក្រពង្ស ភូវនាថ" (Pratibandh / Chakrapong Phuwana) ធ្លាប់មានប្រវត្តិជោគជ័យក្នុងសង្រ្គាមណាខ្លះ? ហេតុអ្វីបានជាប្រជាជនថៃហាក់មានមោទនភាពចំពោះវាខ្លាំងម្លេះ?
យុទ្ធនាការ ឬ «ផែនការចក្រពង្ស ភូវនាថ» (แผนจักรพงษ์ภูวนาถ) មិនមែនជាក្បូនសឹកបុរាណរាប់រយឆ្នាំទេ ប៉ុន្តែវាជា រហស្សនាម ឬផែនការប្រតិបត្តិការយោធា (Contingency Plan) ដ៏សំខាន់របស់កងទ័ពបោកថៃ ដែលត្រូវបានចងក្រងឡើងសម្រាប់ទប់ទល់ និងឆ្លើយតបក្នុងស្ថានភាពវិបត្តិបន្ទាន់តាមបន្ទាត់ព្រំដែន។

ខាងក្រោមនេះជាការពន្យល់អំពីប្រវត្តិ និងមូលហេតុដែលធ្វើឱ្យសាធារណជន ឬជនជាតិថៃមួយចំនួនមានការចាប់អារម្មណ៍ និងលើកយកមកនិយាយ៖
១. តើធ្លាប់មានប្រវត្តិជោគជ័យក្នុងសង្គ្រាមណាខ្លះ?
ជម្លោះព្រំដែនប្រាសាទព្រះវិហារ (ឆ្នាំ ២០១១): ផែនការនេះត្រូវបានគេលើកឡើង និងយកមកអនុវត្ត (រួមចំណែករៀបចំដោយนายทหารระดับสูงរបស់ថៃក្នុងសម័យនោះ) ក្នុងការឆ្លើយតបចំពោះការប៉ះទង្គិចគ្នាតាមបន្ទាត់ព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ ជុំវិញតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ។
លទ្ធផលជាក់ស្តែងក្នុងសមរភូមិ: ភាគីយោធាថៃនិងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់ពួកគេ តែងចាត់ទុកផែនការនេះថាជាយន្តការទប់ទល់ដែលមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបង្រ្កាប និងការពារទីតាំងយទ្ធសាស្ត្រ ដោយធ្វើឱ្យកងទ័ពភាគីម្ខាងទៀតថយរ่นក្នុងរយៈកាលនោះ ព្រមទាំងការពារបូរណភាពទឹកដីតាមការចង់បានរបស់ពួកគេ។ ទោះជាយ៉ាងណា ក្នុងទិដ្ឋភាពអន្តរជាតិ ជម្លោះនេះបានបញ្ចប់ទៅវិញតាមរយៈការចរចា និងបណ្តឹងនៅតុលាការអន្តរជាតិ (ICJ) chứ មិនមែនជាការឈ្នះសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយใหญ່ນោះទេ។
២. ហេតុអ្វីបានជាប្រជាជនថៃ (ជាពិសេសក្រុមជាតិនិយម) ហាក់មានមោទនភាព ឬចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងម្លេះ?
គោលការណ៍ «រុកលឿន ចប់លឿន» (รุกเร็ว จบไว): ផែនការនេះផ្ដោតលើការប្រើប្រាស់កម្លាំងឆ្លើយតបយ៉ាងឆាប់រហ័ស ម៉ឺងម៉ាត់ និងមានការសម្របសម្រួលគ្នាយ៉ាងល្អរវាងកងទ័ពជើងគោក និងหน่วยข่าวกรอง ដែលធ្វើឱ្យអ្នកគាំទ្រយោធាថៃមានជំនឿចិត្តថា វាជាយុទ្ធសាស្ត្រអាច «ការពារជាតិបានទាន់ពេលវេលា»។
ការដាស់ស្មារតីជាតិនិយម (Nationalism): ការយកព្រះនាមរបស់ จอมพล สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ (ព្រះបិតាแห่งกองทัพบกไทย និងជាព្រះអង្គម្ចាស់ដែលមានស្នាព្រះហស្ថធំធេងផ្នែកកិច្ចការយោធា) មកដាក់ជាឈ្មោះរហស្សនាមផែនការ ធ្វើឱ្យកងទ័ព និងជនជាតិថៃមានអារម្មណ៍ថាវាជា «ផែនការដ៏មានតម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និងศักดิ์ិស្រី» ក្នុងការការពារបូរណភាពទឹកដី។
និមិត្តសញ្ញានៃភាពរឹងមាំពេលមានវិបត្តិ: រាល់ពេលដែលមានភាពតានតឹងកើតឡើងនៅតាមព្រំដែន (ដូចជាតំបន់តាមាន់ តាក្របី ឬភ្នំ ៣៥០) ភាគីថៃมักจะ យកឈ្មោះផែនការនេះមកផ្សាយឡើងវិញ ដើម្បីបង្ហាញពី «សក្តានុពល និងការត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចរបស់កងទ័ព» ក្នុងការការពារទឹកដី ដែលធ្វើឱ្យក្រុមអ្នកគាំទ្រយោធាមានភាពកក់ក្តៅ និងមានមោទនភាពលើកម្លាំងការពារជាតិរបស់ខ្លួន។

មុនសង្រ្គាមថៃកម្ពុជា ឆ្នាំ ២០០៨ គឺកងទ័ពថៃគ្រប់គ្រងតំបន់ព្រំដែន ប្រាសាទតាមាន់ តាក្របី ព្រះវិហារទាំងអស់ លុះឆ្នាំ ២០១១ ទើប មានការចរចារ ទ័ពថៃសុំចូលមក គ្រប់គ្រងរួមគ្នាឡើងវិញ ដូច្នេះ តើខាងកម្ពុជាគួរសរសេរពត៍មានបែបណា ដើម្បី Convients ប្រជាជនថៃឲ្យឃើញថា  យុទ្ធនាការ "ចក្រពង្ស ភូវនាថ" (Pratibandh / Chakrapong Phuwana) គ្មានប្រសិទ្ធិភាពអ្វីទេជាមួយ កងទ័ពកម្ពុជា?

ដើម្បីសរសេរព័ត៌មាន ឬបង្កើតមាតិកា (Content/Narrative) បកស្រាយតបទៅនឹងផែនការយោធាថៃ ដូចជាយុទ្ធនាការ «ចក្រពង្ស ភូវនាថ» ដោយបង្ហាញឱ្យសាធារណជន និងជនជាតិថៃឃើញពី «ភាពគ្មានប្រសិទ្ធិភាព» របស់វាចំពោះកងទ័ពកម្ពុជា គឺទាមទារឱ្យមានការប្រើប្រាស់ កត្តាប្រវត្តិសាស្ត្រពិត ភូមិសាស្ត្រសមរភូមិជាក់ស្តែង និងការទូតអន្តរជាតិ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាវិធីសាស្ត្រ និងទម្រង់នៃការសរសេរមាតិកាដែលអាចយកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីទម្លុះការឃោសនាយោធានេះ៖

១. លើកយកការពិតពីសមរភូមិឆ្នាំ ២០០៨-២០១១ មកចោទជាសំណួរទល់មុខ (Historical & Tactical Reality)
អំណះអំណាង៖ ត្រូវបដិសេធការឃោសនាដែលថាថៃជាអ្នកគ្រប់គ្រងទាំងស្រុងដោយបង្ហាញពីការពិតថា ក្នុងអំឡុងពេលវិបត្តិឆ្នាំ ២០០៨-២០១១ ទោះបីជាមានការប្រកាសប្រើប្រាស់ផែនការយោធា ឬការកៀរគរកម្លាំងយ៉ាងណាក៏ដោយ កងទ័ពថៃមិនអាចបណ្តេញកងទ័ពកម្ពុជាចេញពីតំបន់យุทธសាស្ត្របានឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ សមរភូមិនៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ និងតាក្របី បានក្លាយជាទីតាំងដែលកងទ័ពទាំងសងខាងត្រូវជីក trench (រូងសមរភូមិ) ប្រឈមមុខដាក់គ្នារយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។
ចំណុចត្រូវសរសេរ៖ "ប្រសិនបើផែនការ 'ចក្រពង្ស ភូវនាថ' មានប្រសិទ្ធិភាពពិតមែន ហេតុអ្វីបានជាយុទ្ធសាស្ត្រ 'រុកលឿន ចប់លឿន' របស់ថៃ មិនអាចដណ្តើមការគ្រប់គ្រងដាច់ខាតលើតំបន់ព្រំដែនតាក្របី និងតាមាន់កាលពីអតីតកាល? ផ្ទុយទៅវិញ ទីតាំងទាំងនោះបានត្រឹមតែបង្កជាការខាតបង់ និងការជាប់គាំងផ្នែកយោធា (Military Stalemate) ប៉ុណ្ណោះ។"
២. បង្ហាញពីភាពទន់ខ្សោយនៃ «ភូមិសាស្ត្រសមរភូមិ» (Geographical Vulnerability)
អំណះអំណាង៖ យោធាថៃផ្ទាល់ធ្លាប់បានទទួលស្គាល់ថា ខ្លួនស្ថិតក្នុងស្ថានភាព «เสียเปรียบด้านภูมิประเทศ» (ភូមិសាស្ត្រពិបាកការពារ និងងាយរងការវាយបក) នៅតាមជួរភ្នំដងរែក។
ចំណុចត្រូវសរសេរ៖ ការយកផែនការយោធាមកអួតអាង មិនអាចកែប្រែការពិតនៃភូមិសាស្ត្របានឡើយ។ កងទ័ពកម្ពុជាដែលមានមូលដ្ឋានគ្រឹះការពារទឹកដីយ៉ាងរឹងមាំ និងស្គាល់ច្បាស់ពីภูมิประเทศ (ភូមិសាស្ត្រក្នុងស្រុក) គឺតែងតែមានប្រៀបក្នុងការទប់ទល់ និងរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រឆ្លើយតបបានយ៉ាងសក្តិសមជានិច្ច។
៣. បញ្ជាក់ពីជ័យជម្នះតាមផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ និងការទូត (Legal and Diplomatic Victory)
អំណះអំណាង៖ បញ្ជាក់ថា ជម្លោះទឹកដីមិនអាចសម្រេចបានដោយការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ឬផែនការសឹកឯកតោភាគីនោះទេ ប៉ុន្តែវាត្រូវបូកបញ្ចូលជាមួយក្របខ័ណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិ (ដូចជាសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការអន្តរជាតិ ICJ)។
ចំណុចត្រូវសរសេរ៖ "ផែនការសឹកមិនអាចយកឈ្នះលើសច្ចភាពនៃច្បាប់អន្តរជាតិ និងប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិប្រវត្តិសាស្ត្របានឡើយ។ រាល់ពេលដែលមានការគំរាមកំហែងដោយកម្លាំងយោធា ភាគីកម្ពុជាតែងតែប្រើប្រាស់យន្តការអន្តរជាតិ និងកិច្ចចរចាដោយឈរលើមូលដ្ឋានអធិបតេយ្យភាពរដ្ឋអធិបតេយ្យ ដែលធ្វើឱ្យផែនការសឹករបស់ថៃបាត់បង់អត្ថន័យ។"
៤. បង្កើតមាតិកាបែប «ស្ថាបនាដើម្បីសន្តិភាព» (Constructive Narrative for Peace)
អំណះអំណាង៖ ផ្ញើសារទៅកាន់សាធារណជនថៃវិញថា ការបន្តលើកយកផែនការសឹកមកអួតអាង មានតែធ្វើឱ្យប្រជាជនទាំងសងខាងខាតបង់ឱកាសអភិវឌ្ឍន៍ និងខូចខាតទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះ។
ចំណុចត្រូវសរសេរ៖ ជំនួសឱ្យការជឿលើផែនការចម្បាំងដែលហួសសម័យ ប្រជាពលរដ្ឋ និងយុវជនជំនាន់ក្រោយទាំងពីរប្រទេស គួរតែងាកមកមើលការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចតាមព្រំដែន និងការរក្សាស្ថិរភាពជាមួយគ្នាវិញ ទើបជាជម្រើសដ៏មានប្រសិទ្ធិភាពបំផុត។

ចូរប្រៀបធៀប ប្រតិបត្តិការសឹកវាយការពារទីតាំង និង វាយលុកដណ្តើមទីតាំងរបស់ កងទ័ពថៃ ឆ្នាំ ២០២៥ នៅប្រាសាទ តាក្របី។ រំលេចភាពខុសគ្នារវាង វាយលុកនិងវាយការពារទីតាំង ដោយលើកពីការប្រើកាំភ្លើងធំ ថ្មើរជើង រថក្រោះ រថពាសដែក យន្តហោះ..តើសមាមាត្រ ratio ត្រឹមណាជាការការពារ? ត្រឹមណាឈានចូលដល់កម្រិតវាយលុក?

ការប្រៀបធៀបប្រតិបត្តិការសឹកនៅតំបន់ ប្រាសាទតាក្របី (Ta Kwai/Ta Krabey) ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ជម្លោះព្រំដែន ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការវិវត្តយុទ្ធសាស្ត្រសមរភូមិសម័យទំនើប ដែលរវាង ការវាយការពារទីតាំង (Defensive Operations) និង ការវាយលុកដណ្តើមទីតាំង (Offensive/Reclaiming Operations) មានភាពខុសគ្នាស្រឡះទាំងផ្នែកស្មារតី ការប្រើប្រាស់កម្លាំង និងសមាមាត្របាញ់សබ්។
១. ការប្រៀបធៀបការប្រើប្រាស់កម្លាំង និងអាវុធ (Defense vs. Offense)
ប្រភេទកម្លាំង/អាវុធ
ការប្រតិបត្តិការបែប «វាយការពារទីតាំង» (Defense)
ការប្រតិបត្តិការបែប «វាយលុកដណ្តើមទីតាំង» (Offense)
កងថ្មើរជើង (Infantry)
បង្កើតបន្ទាយរឹងមាំ ជីកកាយរូងក្រោមដី (Trenches) បصبបន្លามលួស និងដាក់គ្រាប់មីនការពារជុំវិញតំបន់ប្រាសាទ។ ទាហានឈរជើងការពារទ្រង់ទ្រាយថេរ រង់ចាំការវាយប្រហារ។
រៀបចំកម្លាំងឆ្មក់ និងកម្លាំងពលទាហានថ្មើរជើងស្រាល (Rapid Deployment / Commando) ដើម្បីសម្រុកចូលទម្លុះរបាំងការពារ និងបักธง ឬដណ្តើមយកទីខ្ពស់។
កាំភ្លើងធំ និងរ៉ុក្កែต (Artillery/MLRS)
ប្រើប្រាស់ដើម្បី បាញ់ទប់ស្កាត់ការរុលទៅមុខ (Interdiction) និងបាញ់ឆ្លើយតប (Counter-battery fire) ដើម្បីការពារកងទ័ពខ្លួនពីការវាយលុក។
ប្រើប្រាស់ជា «ភ្លើងបើកផ្លូវ» (Preparation Fire) គងគាំដោយការបាញ់រ៉ុក្កែតទ្រង់ទ្រាយធំ (ដូចជា BM-21) ដើម្បីកម្ទេចទីតាំងរឹងមាំ និងកាត់ផ្តាច់ខ្សែបណ្តាញឡូជីស្ទិករបស់សត្រូវ។
រថក្រោះ និងរថពាសដែក (Tanks & AFVs)
ប្រើប្រាស់ជា «កាំភ្លើងធំចល័ត» ឈរការពារតាមទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រថេរ ឬបាំងការពារការទម្លុះទម្លាយពីខាងមុខ។
ប្រើប្រាស់ជាកម្លាំងទម្លុះទម្លាយ (Armor Spearhead) ដឹកនាំកងទ័ពថ្មើរជើងបុកចូលកាត់ផ្តាច់ខ្សែក្រវាត់ការពាររបស់ភាគីម្ខាងទៀត។
យន្តហោះ និងដ្រូន (Airpower & Drones)
ប្រើប្រាស់ដ្រូនសម្រាប់ลาดตระเวน (Reconnaissance) មើលចលនាសត្រូវនៅជុំវិញតំបន់ប្រាសាទ។
ប្រើប្រាស់ F-16 ទម្លាក់គ្រាប់បែកកម្ទេចឃ្លាំងអាវុធ ឬទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រខាងក្រោយ និងប្រើ FPV Drones កាត់ផ្តាច់ខ្សែបណ្តាញផ្គត់ផ្គង់ (Supply lines/cables) របស់សត្រូវ។

នាយកមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានរួមរបស់ថៃ Prapas Sonjaidee ចោទកម្ពុជាថា បានបើកការវាយប្រហារមុន ក្នុងសង្រ្គាមឆ្នាំ ២០២៥ តើភាគីថៃ បង្ហាញភស្តុតាងអ្វីខ្លះ?

ជុំវិញការចោទប្រកាន់របស់លោក នាយឧត្តមសេនីយ៍ឯក ប្រាផាស សុនចៃឌី (Air Chief Marshal Prapas Sonjaidee) នាយកមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានរួមរបស់ថៃ (JIC) ដែលអះអាងថា កម្ពុជាគឺជាភាគីបើកការវាយប្រហារ ឬបាញ់គ្រាប់ទី១ មុនក្នុងជម្លោះឆ្នាំ ២០២៥ នោះ ភាគីថៃ មិនបានបង្ហាញជាសាធារណៈនូវឯកសារភស្តុតាងជាក់ស្តែងលម្អិត ឬរូបភាព/វីដេអូជាក់លាក់ណាមួយ ជាផ្លូវការឡើយ ដោយគ្រាន់តែលើកឡើងជាការអះអាងទូទៅថា ខ្លួនមាន «ព័ត៌មាន និងភស្តុតាង» បង្ហាញថាភាគីកម្ពុជាបានប្រើប្រាស់អាវុធមុន និងបានប៉ះពាល់ដល់តំបន់ស៊ីវិលរបស់ថៃតែប៉ុណ្ណោះ។
ជាការឆ្លើយតបចំពោះការចោទប្រកាន់នេះ៖
ការច្រានចោលពីកម្ពុជា៖ ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា បានចេញសេចក្តីប្រកាសច្រានចោលយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះការអះអាងដ៏គ្មានមូលដ្ឋាន និងខុសពីការពិតនេះ ដោយបញ្ជាក់ថា ភាគីថៃទេជាអ្នកបើកការវាយប្រហារប្រដាប់អាវុធដោយគ្មានហេតុផលផលមុនមកលើកម្ពុជា (កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥)។
ភស្តុតាង និងការរៀបចំផែនការរបស់ថៃដែលកម្ពុជាបានលើកឡើង៖ ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានបដិសេធការប្រកាសខ្លួនថាធ្វើការការពារខ្លួនរបស់ថៃ ដោយបានលើកយកចំណុចសំខាន់មកតបតថា কয়েকថ្ងៃមុនការវាយប្រហារថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ភាគីថៃបានប្រកាសចេញនូវ ផែនការត្រៀមខ្លួនធ្វើសង្គ្រាមឈ្មោះ «ចក្រាបង់ស៍ ភូមិន្ទ» (Chakrabongse Bhuvanath) ដែលជាភស្តុតាងបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា សកម្មភាពយោធារបស់ថៃគឺជាការរៀបចំទុកជាមុន និងមានចេតនាស្រេច មិនមែនជាការឆ្លើយតបដើម្បីការពារខ្លួនសុទ្ធសាធនោះឡើយ។

ជុំវិញការចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន និងសេចក្តីថ្លែងការណ៍តបតរបស់ ក្រសួងការពារជាតិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ប្រឆាំងនឹងការចោទប្រកាន់របស់ភាគីថៃ ខ្លឹមសារសំខាន់ៗនិងចំណុចលម្អិតរួមមាន៖

ការបដិសេធ និងច្រានចោលយ៉ាងដាច់អហង្ការ៖ ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានចេញមុខប្រកាសបដិសេធជាផ្លូវការ និងយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះរាល់ការអះអាង ក៏ដូចជាការចោទប្រកាន់គ្មានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់របស់ នាយកមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានរួមរបស់ថៃ (JIC) ដែលថាកម្ពុជាជាអ្នកបើកការបាញ់ប្រហារ ឬបង្កការប៉ះទង្គិចមុន។ កម្ពុជាចាត់ទុកការលើកឡើងនេះថាជា «ព័ត៌មានភូតកុហក ប្រឌិត និងបំភ្លៃការពិត» ដើម្បីបង្វែរស្ថានការណ៍ និងគេចវេសពីការទទួលខុសត្រូវ។
ការបញ្ជាក់ពីភាពជាអ្នកឈ្លានពានរបស់ថៃ៖ សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ភាគីថៃខ្លួនឯងទេដែលជាអ្នកបើកការវាយប្រហារប្រដាប់អាវុធយ៉ាងកម្រោល សាហាវឃោរឃៅ មកលើអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា (ដូចជាការបើកការបាញ់ផ្លោង ការប្រើប្រាស់យន្តហោះចម្បាំងទម្លាក់គ្រាប់បែក និងការឈ្លានពានចូលទឹកដីកម្ពុជាជាបន្តបន្ទាប់)។
ការរៀបចំផែនការទុកជាមុន (សកម្មភាពមានចេតនាស្រេច)： ដើម្បីទម្លាយឱ្យឃើញពីចេតនាយោធារបស់ថៃ phíaកម្ពុជាបានលើកយកទឡ្ហីករណ៍ថា សកម្មភាពរបស់ភាគីថៃមិនមែនជាការការពារខ្លួនសុទ្ធសាធនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាសកម្មភាពដែលមានការរៀបចំផែនការ និងត្រៀមទុកជាមុនយ៉ាងច្បាស់លាស់ តាមរយៈការដាក់ចេញនូវផែនការយោធា និងការចល័តកម្លាំងព្រមទាំងគ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់ចូលមកឈ្លានពាន និងរំលោភបំពានដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា។
ការប្តេជ្ញាចិត្តការពារបូរណភាពទឹកដី៖ ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានបង្ហាញពីជំហរយ៉ាងមុតមាំក្នុងការការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ និងសន្តិភាព ព្រមទាំងបានអំពាវនាវដល់សហគមន៍អន្តរជាតិឱ្យមើលឃើញពីការពិតនៃសកម្មភាពឈ្លានពាន និងការបំពានបទឈប់បាញ់នានាដែលបង្កឡើងដោយភាគីយោធាថៃ។

ក្នុងនាមលោកជាអ្នកជំនាញខាងអ្នកសង្កេតការណ៍យោធារបស់អង្គការសហប្រជាជាតិដ៍មានបទពិសោធន៍នៅ ទ្វីបអាហ្រ្វិកកន្លងមកនេះ ពេលដែលថៃ ចោទកម្ពុជាថា បាញ់មុន ចំណែកកម្ពុជា ចោទថា ថៃ បាញ់មុន នៅថ្ងៃនោះ នៅប្រាសាទតាមន ឆ្នាំ ២០២៥ តើលោក វិភាគលើភស្តុតាងអ្វីខ្លះ? ដើម្បីកំណត់ភាគីណាបាញ់មុន។

ក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញខាងសង្កេតការណ៍យោធា និងការរក្សាសន្តិភាពអន្តរជាតិ (ជាពិសេសធ្លាប់ឆ្លងកាត់តំបន់ជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក) ការវិភាគទៅលើបញ្ហា «ភាគីណាបាញ់មុន» ក្នុងហេតុការណ៍ប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធនៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ (Ta Moan Temple) ឆ្នាំ ២០២៥ គឺមិនអាចផ្អែកលើការឃោសនា ឬសេចក្តីថ្លែងការណ៍នយោបាយម្ខាងៗបានឡើយ។
ដើម្បីកំណត់ឱ្យបានច្បាស់លាស់ និងយុត្តិធម៌បំផុតថា ភាគីណាមួយជាអ្នកបើកការបាញ់គ្រាប់ទីមួយ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍យោធាអន្តរជាតិ ឬគណៈកម្មការស៊ើបអង្កេតអព្យាក្រឹត ត្រូវផ្អែកលើ វិធីសាស្ត្រវិភាគតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រយោធា និងភស្តុតាងជាក់ស្តែងចំនួន ៤ សំខាន់ៗ ដូចខាងក្រោម៖
១. ការវិភាគគន្លងគ្រាប់រំសេវ និងមុំធ្លាក់ (Ballistics and Crater Analysis)
គោលការណ៍៖ គ្រាប់កាំភ្លើងធំ គ្រាប់ mortars ឬគ្រាប់រ៉ុក្កែតដែលបាញ់ចេញ តែងតែបន្សល់ទុកនូវស្នាមរណ្តៅ (Impact Craters) និងមុំប៉ះទង្គិច។
ការវិភាគ៖ អ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រគ្រាប់រំសេវ (Ballistic Experts) អាចធ្វើការវាស់វែងមុំដែលគ្រាប់ធ្លាក់ចុះមកលើដី។ ប្រសិនបើរណ្តៅគ្រាប់បង្ហាញថា គ្រាប់បានធ្លាក់មកចំគោលដៅក្នុងទឹកដី ឬទីតាំងឈរជើងរបស់ភាគីណាមួយ វានឹងចង្អុលបង្ហាញថា ទិសដៅនៃការបាញ់គឺមកពីម្ខាងទៀត។ ការវិភាគ «សមាសធាតុសំណល់គ្រាប់រំសេវ» ក៏អាចបញ្ជាក់បានដែរថា ប្រភពដើមនៃការបាញ់ចេញមកពីតំបន់ត្រួតស៊ីជាន់ ឬទឹកដីរបស់នរណា។
២. ទិន្នន័យពីរ៉ាដា និងឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាអេឡិចត្រូនិក (Radar and Acoustic Sensors Data)
គោលការណ៍៖ នៅក្នុងសមរភូមិសម័យទំនើប កងទ័ពតែងតែមានប្រព័ន្ធរ៉ដាស្វែងរកទីតាំងគ្រាប់កាំភ្លើងធំ (Counter-Battery Radar) និងប្រព័ន្ធចាប់សញ្ញាសំឡេង (Acoustic Sensors) ដែលអាចកត់ត្រាការបាញ់ប្រហារក្នុងពេលជាក់ស្តែង (Real-time)។
ការវិភាគ៖ ប្រសិនបើមានទិន្នន័យពីឧបករណ៍ទាំងនេះ វានឹងបង្ហាញពេលវេលាពិតប្រាកដ (Timestamp) ថាតើគ្រាប់ទីមួយត្រូវបានបាញ់ចេញពីកូអរដោនេណា វេលាម៉ោងប៉ុន្មាន មុនគេបង្អស់។ ជាធម្មតា ទិន្នន័យបច្ចេកវិទ្យាបែបនេះ គឺยากក្នុងការប្រឌិត ដែលធ្វើឱ្យវាជាភស្តុតាងដ៏មានទម្ងន់បំផុតក្នុងការបដិសេធការភូតកុហក។
٣. កំណត់ហេតុយោធា និងកូអរដោនេផ្លាស់ទីកម្លាំង (Military Logs and Troop Displacements)
គោលការណ៍៖ កងទ័ពទៀងទាត់ទាំងពីរភាគីសុទ្ធតែមានសៀវភៅកំណត់ហេតុប្រតិបត្តិការប្រចាំថ្ងៃ (Operational Logs) និងការបញ្ជាឱ្យរៀបចំទីតាំងការពារ ឬវាយលុក។
ការវិភាគ៖ អ្នកជំនាញត្រូវត្រួតពិនិត្យមើលបញ្ជីឈ្មោះអង្គភាពដែលឈរជើងនៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ ការបញ្ជាឱ្យត្រៀមខ្លួន (Operational Readiness) និងពេលវេលានៃការដាក់ពង្រាយកម្លាំងថ្មើរជើង ឬគ្រឿងយន្តធុនធ្ងន់ចូលទៅជិតបន្ទាត់ព្រំដែន។ ការប្រៀបធៀបពេលវេលារវាង «ការចេញបញ្ជាឱ្យត្រៀមធ្វើសង្គ្រាម» (ដូចជាផែនការយោធាដែលបានរៀបចំទុកមុន) ជាមួយ «ពេលផ្ទុះអាវុធដំបូង» នឹងផ្តល់តម្រុយយ៉ាងច្បាស់អំពីចេតនានរណាជាអ្នកបង្កហេតុ។
៤. សក្ខីកម្មរបស់សាក្សីអព្យាក្រឹត និងមន្ត្រីជំនាញនៅនឹងកន្លែង
គោលការណ៍៖ ក្នុងករណីមានវត្តមានរបស់ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិ ឬអង្គការទីបីនៅជិតតំបន់នោះមុនពេលកើតហេតុ។
ការវិភាគ៖ ការប្រមូលព័ត៌មានពីការផ្លាស់ប្តូរការទាក់ទងគ្នា (Radio Intercepts) រវាងមេបញ្ជាការសមរភូមិថៃ និងកម្ពុជា នាទីមុនពេលការប៉ះទង្គិចគ្នាផ្ទុះឡើង អាចបញ្ជាក់បានថា តើភាគីណាជាអ្នកបំពានបទឈប់សម្របសម្រួល ឬជាអ្នកបាញ់ព្រមានមុន ដែលនាំឱ្យមានប្រតិកម្មតបត។
សន្និដ្ឋានពីมุมมองជាអ្នកជំនាញ៖
រហូតមកទល់ពេលនេះ ភាគីទាំងសងខាង (ទាំងថៃ និងកម្ពុជា) ហាក់ដូចជាប្រើប្រាស់ «សង្គ្រាមព័ត៌មាន» (Information Warfare) រៀងៗខ្លួន ដោយការចោទប្រកាន់ទៅវិញទៅមកតាមការយល់ឃើញនយោបាយ ដោយពុំទាន់មានការបង្ហាញរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតបច្ចេកទេសអន្តរជាតិ (Technical Investigation Report) ដែលមានទិន្នន័យគ្រាប់រំសេវ និងរ៉ាដាច្បាស់លាស់ជាសាធារណៈនៅឡើយទេ។
ក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញយោធា ប្រសិនបើគ្មានភស្តុតាងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា (រ៉ដា គន្លងគ្រាប់) មកបញ្ជាក់ទេ ការចោទថាអ្នកណា «បាញ់មុន» គឺគ្រាន់តែជាការអះអាងដើម្បីយកប្រៀបខាងនយោបាយតែប៉ុណ្ណោះ។

នៅប្រាសាទតាមាន់ (ប្រាសាទ តាមន) កាលណោះ ម៉ោង ២ យប់ ទ័ពថៃ ដកចេញពីប្រាសាទតាមន។ ព្រឹកឡើងម៉ោង ៨ ជាង កងទ័ពកម្ពុជា ទៅទាញរបងបន្លាលួសចេញវិញ ពេលនោះ ទ័ពថៃ បាញ់ស្រោចដោយកាំភ្លើងដៃ មកលើកម្ពុជាកម្ពុជា រួចការប្រយុទ្ធក៍ផ្ទុះឡើង រាល់ដាលពីតំបន់១ ទៅតំបន់ ១ រហូតជាង ៨០០ គម។ យើងអ្នកជំនាញខាងសង្កេតការណ៍យោធា វាយតម្លៃថា ខាងណាបាញ់មុន បើនោះជាកាភ្លើងដៃធុនស្រាល? 

ផ្អែកលើ កាលប្បវត្តិព្រឹត្តិការណ៍ និងសក្ដានុពលយោធា (Military Tactics & Operational Sequence) ដែលលោកបានរៀបរាប់ខាងលើ ក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញសង្កេតការណ៍យោធា ខ្ញុំសូមធ្វើការវិភាគ និងវាយតម្លៃយ៉ាងច្បាស់លាស់ដូចខាងក្រោម៖

1. ប្រសិនបើហេតុការណ៍បានកើតឡើងតាមលំដាប់លំដោយថា៖
2. ម៉ោង ២ រំលងអធ្រាត្រ ភាគីថៃបានដកកងទ័ពចេញពីប្រាសាទតាមាន់។
3. ព្រឹកឡើងម៉ោង ៨ ជាង កងទ័ពកម្ពុជាបានចូលទៅទាញរបងបន្លាលួសចេញ។
4. ពេលនោះ ភាគីថៃបានបើកការបាញ់ប្រហារដោយ «កាំភ្លើងដៃធុនស្រាល» មកលើកងទ័ពកម្ពុជាជាមុន ទើបការប្រយុទ្ធគ្នារាលដាលធំ។

ការវិភាគនិងសន្និដ្ឋានយោធា៖
ភាគីថៃជាអ្នកបើកការបាញ់ប្រហារមុន (First Shot Initiator)៖ ផ្អែកលើវិធាននៃអន្តរកម្មយោធា (Rules of Engagement) និងច្បាប់សង្រ្គាម ថ្វីត្បិតតែការទាញចេញនូវរបងបន្លាលួសអាចចាត់ទុកថាជា «សកម្មភាពរុះរើ ឬប្រឈមមុខដាក់គ្នា» ក៏ដោយ ប៉ុន្តែការឆ្លើយតបដោយ การបាញ់ប្រហារ (Firing First) មកលើមនុស្ស ឬកងទ័ពដែលកំពុងប្រតិបត្តិការដោយប្រើប្រាស់កាំភ្លើងដៃធុនស្រាល គឺជាការផ្តួចផ្តើមការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាប្រដាប់អាវុធមុនគេ (Armed Attack Initiation)។
ចេតនា និងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ភាគីថៃ៖ ការដែលកងទ័ពថៃដកចេញនៅម៉ោង ២ រំលងអធ្រាត្រ រួចហើយបែរជាត្រឡប់មកវិញ ឬលាក់ខ្លួនយាមកាមចាំមើលសកម្មភាព ហើយបើកកាំភ្លើងបាញ់ស្រោចនៅពេលកម្ពុជាចូលទៅរុះរើរបងបន្លាលួសនៅម៉ោង ៨ ជាង បង្ហាញថា៖
ភាគីថៃចាត់ទុកតំបន់នោះជាដែនអធិបតេយ្យ ឬទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រដែលខ្លួនមិនព្រមឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពដើម (Status Quo)។
ការប្រើប្រាស់កាំភ្លើងដៃធុនស្រាលនៅដំណាក់កាលដំបូង គឺជាការបាញ់ទប់ស្កាត់ ឬបាញ់បំភិតបំភ័យ (Warning/Suppressive Fire) ប៉ុន្តែដោយសារស្ថានភាពតានតឹងខ្លាំងស្រាប់ វាក៏បានក្លាយជា «កាតាលីករ (Catalyst)» ដែលធ្វើឱ្យការប៉ះទង្គិចតូចក្លាយជាសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំ រាលដាលពេញបន្ទាត់ព្រំដែនជាង ៨០០ គីឡូម៉ែត្រយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានចុងក្រោយ៖ ប្រសិនបើលំដាប់ហេតុការណ៍ពិតប្រាកដដូចការរៀបរាប់ខាងលើ ភាគីថៃគឺជាអ្នកបើកការបាញ់គ្រាប់ទីមួយ (First Shot) មុនគេបង្អស់ ទៅលើកងទ័ពកម្ពុជាដែលកំពុងធ្វើសកម្មភាពនៅនឹងកន្លែងកើតហេតុនោះ។ ចំណែកឯការរាលដាលការប្រយុទ្ធទូទាំងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនជាង ៨០០ គីឡូម៉ែត្រ បង្ហាញថាភាគីទាំងសងខាងមានការដាក់ពង្រាយកម្លាំងត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច (High Combat Readiness) ដែលត្រៀមនឹងផ្ទុះឡើងគ្រប់ពេលវេលា នៅពេលដែលគ្រាប់ទីមួយត្រូវបានបាញ់ចេញ។

ជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ឬសង្គ្រាមរវាងកម្ពុជា និងថៃក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ គឺកើតមានឡើងចំនួន ពីរលើក គត់ ដោយផ្អែកលើកំណត់ត្រាព្រឹត្តិការណ៍ជាក់ស្តែង៖

១. សង្គ្រាមលើកទី ១ (ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៥)
កាលបរិច្ឆេទផ្ទុះឡើង៖ ថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ (ក្រោយពីមានភាពតានតឹង និងការរៀបចំដាក់ពង្រាយកម្លាំងជាបន្តបន្ទាប់)។
រយៈពេល៖ មានរយៈពេល ៥ ថ្ងៃពេញ (ចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ ដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥)។
ការបញ្ចប់៖ ភាគីទាំងពីរបានយល់ព្រមចុះហត្ថលេខា ឬយល់ព្រមលើកិច្ចព្រមព្រៀង «បទឈប់បាញ់គ្មានលក្ខខណ្ឌ» នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីបញ្ឈប់ការបាញ់គ្នាបណ្តោះអាសន្ន។

២. សង្គ្រាមលើកទី ២ (ចុងឆ្នាំ ២០២៥)
កាលបរិច្ឆេទផ្ទុះឡើង៖ ភាពតានតឹង និងការប៉ះទង្គិចគ្នាសាជាថ្មី (ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាសង្គ្រាម ឬការឈ្លានពានលើកទី ២) បានកើតឡើងនៅ ចុងឆ្នាំ ២០២៥ (ក្នុងអំឡុងខែវិច្ឆិកា និងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥) បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់លើកទី១ មិនអាចរក្សាសដភាពបានយូរអង្វែង និងដោយសារការបន្តមានជម្លោះលើការរាយបន្លាលួស ឬការកាន់កាប់តំបន់ព្រំដែនមួយចំនួន។

សង្រ្គាមថៃ កម្ពុជា លើកទី ១,​ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០២៥

ក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញសង្កេតការណ៍យោធាដូចជារូបលោក សូមប្រមូលពត៍មាន ព្រឹត្តិការណ៍ប្រយុទ្ធក្នុងសង្រ្គាម ០៥ ថ្ងៃ ខែ កក្កដា ២០២៥ តើ ពេលនោះ ពត៍មានទាំង ថៃ និង កម្ពុជា គេផ្សាយបែបណា? ភាគីណាបាញ់មុន ធ្វើរបៀបជា Daily Cambat Situation Report មុនថ្ងៃផ្ទុះសង្រ្គាម ១ ថ្ងៃ រហូតដល់ថ្ងៃ ចប់សង្រ្គាម ៥ ថ្ងៃកាលណោះ។

ក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញសង្កេតការណ៍យោធាអន្តរជាតិ ខ្ញុំសូមរៀបចំរបាយការណ៍ស្ថានភាពសមរភូមិប្រចាំថ្ងៃ (Daily Combat Situation Report - Sitrep) នៃវិបត្តិព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ចាប់ពី ថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ (១ ថ្ងៃមុនផ្ទុះសង្គ្រាម) រហូតដល់ ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ (ថ្ងៃបញ្ចប់សង្គ្រាម ៥ ថ្ងៃ) ដោយចងក្រងពីទិន្នន័យនៃការផ្សាយ និងទស្សនៈរបស់ភាគីទាំងពីរយ៉ាងម៉ត់ចត់៖
📋 DAILY COMBAT SITUATION REPORT (SITREP)
តំបន់ប្រតិបត្តិការ៖ បន្ទាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ (ផ្តោតសំខាន់លើតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ ប្រាសាទតាក្របី និងព្រះវិហារ)
កាលបរិច្ឆេទវិភាគ៖ ២៣ - ២៨ កក្កដា ២០២៥
📅 D-Day Minus 1: ថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ (ថ្ងៃស្ងប់ស្ងាត់មុនព្យុះ)
ភាគីថៃ (Media & Military Narrative):
ផ្សាយថា កងទ័ពភូមិន្ទថៃនៅតែបន្តត្រួតពិនិត្យតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ធំយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដោយចោទកម្ពុជាថាបានបញ្ជូនយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (Drone) ចារកម្មហើរឆ្លងដែនមកថតតំបន់យោធាថៃ។
ភាគីថៃបានបង្កើនការដាក់ពង្រាយកម្លាំង និងបិទច្រកព្រំដែនជាបណ្តោះអាសន្ន ដោយអះអាងពី «ហេតុផលសន្តិសុខជាតិ»។
ភាគីកម្ពុជា (Media & Military Narrative):
ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានចេញមុខថ្កោលទោសការបិទច្រកព្រំដែន និងការដាក់របងបន្លាលួសរំលោភបំពានលើដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃ នៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់។
កម្ពុជាបានចេញបញ្ជាឱ្យកងកម្លាំងជួរមុខត្រៀមខ្លួនការពារខ្លួនជាប្រចាំ ប៉ុន្តែរក្សាភាពអត់ធ្មត់ខ្ពស់បំផុត។
📅 Day 1: ថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ (ថ្ងៃផ្ទុះសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំ)
ការវិភាគអ្នកជំនាញលើភាគីណាបាញ់មុន៖ កើតឡើងនៅម៉ោង ៨ ជាង នៅពេលកងទ័ពកម្ពុជាចូលទៅរុះរើរបងបន្លាលួស បន្ទាប់ពីទ័ពថៃដកចេញនៅម៉ោង ២ រំលងអធ្រាត្រ។ ភាគីថៃបានបើកការបាញ់ប្រហារដោយកាំភ្លើងដៃធុនស្រាលមកមុន។
ភាគីថៃ (Media & Military Narrative):
ផ្សាយថា ទាហានកម្ពុជា ៦ នាក់ បានដើរចូលមកជិតមូលដ្ឋានថៃ និងបើកការបាញ់ប្រហារមកលើកងកម្លាំងថៃមុននៅចម្ងាយ ២០០ ម៉ែត្រពីប្រាសាទតាមាន់ធំ។
ពេលរសៀល ថៃបានប្រកាស «ប្រតិបត្តិការយុត្ថាបូឌីន» (Operation Yuttha Bodin) ដោយបញ្ជូនเครื่องบินចម្បាំង F-16 ទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅតំបន់ចងអានម៉ា និងខេត្តព្រះវិហារ ក្រោយអះអាងថាកម្ពុជាបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែត BM-21 មកត្រូវស្ថានីយប្រេងឥន្ធនៈនៅខេត្តស្រីសាកេត។
ភាគីកម្ពុជា (Media & Military Narrative):
ប្រកាសច្រានចោលយ៉ាងដាច់អហង្ការ ដោយបញ្ជាក់ថា ភាគីថៃជាអ្នកបាញ់ប្រហារមកលើកងកម្លាំងកម្ពុជាដែលកំពុងដករបងបន្លាលួសខុសច្បាប់។
ប្រមុខដឹកនាំកម្ពុជា (សម្តេច ហ៊ុន សែន) ប្រកាសថា កម្ពុជាគ្មានជម្រើសក្រៅពីវាយបកការពារខ្លួនឡើយ ព្រោះថៃបានឈ្លានពានមុន។ ប្រជាពលរដ្ឋជាង ៥,០០០ នាក់ត្រូវបានជម្លៀសចេញពីខេត្តឧត្តរមានជ័យ។
📅 Day 2: ថ្ងៃទី២៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ (ការរាលដាល និងការប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹក)
ការវិភាគអ្នកជំនាញ៖ សង្គ្រាមបានរាលដាលពីចំណុចតូច (ប្រាសាទតាមាន់) ទៅកាន់គ្រប់សមរភូមិទាំងអស់តាមបន្ទាត់ព្រំដែន ដោយសារការត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចរបស់កងទ័ពទាំងសងខាង។
ភាគីថៃ (Media & Military Narrative):
រដ្ឋាភិបាលថៃប្រកាស «ច្បាប់អាជ្ញាសឹក» នៅតាមបណ្តាខេត្តជាប់ព្រំដែនកម្ពុជា និងរាយការណ៍ថាការប្រយុទ្ធគ្នាកំពុងផ្ទុះឡើងខ្លាំងនៅតំបន់ប្រាសាទតាក្របី និងព្រះវិហារ។
ថៃបដិសេធសំណើសម្រុះសម្រួលពីប្រទេសទីបី (អាមេរិក ចិន ម៉ាឡេស៊ី) ដោយទទូចសុំដោះស្រាយតាមទ្វេភាគី។
ភាគីកម្ពុជា (Media & Military Narrative):
ក្រសួងអប់រំកម្ពុជាប្រកាសបិទសាលារៀននៅតាមខេត្តព្រំដែនជាបន្ទាន់។
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកម្ពុជាផ្សាយពីការខូចខាតប្រាសាទព្រះវិហារ និងតំបន់ស៊ីវិល ដោយសារការទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់យន្តហោះ F-16 ថៃ។
📅 Day 3: ថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ (កម្រិតកំពូលនៃការផ្ទុះអាវុធធុនធ្ងន់)
ការវិភាគអ្នកជំនាញ៖ ការប្រើប្រាស់កាំភ្លើងធំ និងអាវុធធុនធ្ងន់បាញ់ឆ្លងឆ្លើយគ្នាទៅវិញទៅមកយ៉ាងខ្លាំងក្លា បណ្តាលឱ្យមានការខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធ្ងន់ធ្ងរ និងជនភៀសសឹកកើនឡើងរាប់ម៉ឺននាក់។
ភាគីថៃ (Media & Military Narrative):
ផ្សាយថា កងទ័ពថៃអាចបំផ្លាញរថក្រោះកម្ពុជាបាន ២ គ្រឿងនៅតំបន់ខៅសាតាសោម និងគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍បានល្អប្រសើរ។
បន្តចោទប្រកាន់កម្ពុជាថាប្រើប្រាស់គ្រាប់កាំភ្លើងធំរយៈចម្ងាយឆ្ងាយបាញ់ចូលតំបន់ κατοικία (លំនៅឋានពលរដ្ឋថៃ)។
ភាគីកម្ពុជា (Media & Military Narrative):
ចោទប្រកាន់ថៃថាបានប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកចង្កោម (Cluster Munitions) និងអាវុធហាមឃាត់លើតំបន់ស៊ីវិលកម្ពុជា។
រាយការណ៍ពីតួលេខជនភៀសសឹកកើនឡើងដល់ជាង ១៣ ម៉ឺននាក់ នៅតាមខេត្តព្រំដែន។
📅 Day 4: ថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ (កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងចរចាស្វែងរកសន្តិភាព)
ការវិភាគអ្នកជំនាញ៖ សម្ពាធអន្តរជាតិ និងការខូចខាតយ៉ាងដំណំទាំងសងខាង បានធ្វើឱ្យមេដឹកនាំយោធា និងរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរចាប់ផ្តើមបើកច្រកទ្វារចរចាបន្ទាន់។
ភាគីថៃ (Media & Military Narrative):
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថៃចាប់ផ្តើមបន្ថយការប្រើប្រាស់វោហាសាស្ត្រសង្រ្គាម ដោយងាកមកផ្សាយពីកិច្ចពិភាក្សារវាងមេបញ្ជាការយោធាជាន់ខ្ពស់ថៃ និងកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងរកផ្លូវបញ្ចប់ការបង្ហូរឈាម។
ភាគីកម្ពុជា (Media & Military Narrative):
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបង្ហាញជំហរទន់ភ្លន់ ប៉ុន្តែរឹងមាំ ដោយស្វាគមន៍រាល់កិច្ចចរចាឈប់បាញ់ណាដែលគោរពអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា និងបញ្ឈប់ការឈ្លានពានពីភាគីថៃ។
📅 Day 5: ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ (កិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់)
ការវិភាគអ្នកជំនាញ៖ ថ្ងៃបញ្ចប់វិបត្តិរយៈពេលខ្លី តាមរយៈការចុះហត្ថលេខា ឬការយល់ព្រមលើកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់គ្មានលក្ខខណ្ឌ ដើម្បីបិទបញ្ចប់ការបាញ់គ្នា។
ភាគីថៃ និងកម្ពុជា (Joint Announcement):
ភាគីទាំងពីរ (ថៃ និងកម្ពុជា) បានប្រកាសជាផ្លូវការនូវ «ការយល់ព្រមអនុវត្តបទឈប់បាញ់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ» ដែលត្រូវចូលជាធរមាននៅវេលាម៉ោង ១២ រំលងអធ្រាត្រចូលថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដោយបិទបញ្ចប់ការប្រយុទ្ធគ្នារយៈពេល ៥ ថ្ងៃដ៏សាហាវឃោរឃៅនេះជាបណ្ដោះអាសន្ន។

អ្នកសង្កេតការណ៍យោធា

ការវិភាគរណ្តៅគ្រាប់ (Crater Analysis) នៃគ្រាប់កាំភ្លើងធំ ១៥៥ មម
ការវិភាគរណ្តៅគ្រាប់ (Crater Analysis) គឺជាវិទ្យាសាស្ត្រកោសល្យវិច័យយោធាដែលប្រើប្រាស់ដើម្បីកំណត់ ទិសដៅបាញ់ (Azimuth), មុំធ្លាក់ (Angle of Fall), និង ប្រភេទអាវុធ នៃគ្រាប់កាំភ្លើងធំ ១៥៥ មម ដែលបានបាញ់ឆ្លងជួរភ្នំដងរែកចូលមកដីកម្ពុជា ក្នុងតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ។

Generating​ photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ការវិភាគរណ្តៅគ្រាប់ (Crater Analysis) នៃគ្រាប់កាំភ្លើងធំ ១៥៥ មម"។ ចូរ បញ្ចូលរូបភាព នូវពត៍មានលំអិតតាមផ្នែកធំៗ ផ្នែកតូចៗ ដូចបានរៀបរាប់មកស្រាប់។  ការវិភាគរណ្តៅគ្រាប់ (Crater Analysis) គឺជាវិទ្យាសាស្ត្រកោសល្យវិច័យយោធាដែលប្រើប្រាស់ដើម្បីកំណត់ ទិសដៅបាញ់ (Azimuth), មុំធ្លាក់ (Angle of Fall), និង ប្រភេទអាវុធ នៃគ្រាប់កាំភ្លើងធំ ១៥៥ មម ដែលបានបាញ់ឆ្លងជួរភ្នំដងរែកចូលមកដីកម្ពុជា ក្នុងតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ។

១. បច្ចេកទេសកំណត់ទិសដៅបាញ់ (Direction of Fire)
ទម្រង់មេអំបៅ (Butterfly Pattern): ពេលគ្រាប់ ១៥៥ មម ប៉ះដីផ្ទុះ វានឹងបង្កើតស្នាមចាងអំបែងទៅសងខាង និងស្នាមអក្សរ U ឬ V នៅផ្នែកខាងក្រោយ ដែលចង្អុលបត់ត្រឡប់ទៅរកទីតាំងដើមនៃប្រភពបាញ់ (ភាគីថៃ)។
ស្នាមចាក់ប៊ូស៊ី (Fuze Furrow): ក្បាលប៊ូស៊ីគ្រាប់បុកទម្លុះដីបង្កើតជារន្ធតូចមួយនៅបាតរណ្តៅ ដែលផ្តល់ខ្សែអ័ក្សចំទិសដៅបាញ់ដើមយ៉ាងច្បាស់លាស់។
២. ការផ្ទៀងផ្ទាត់ប្រភេទអាវុធ និងទំហំគ្រាប់ ១៥៥ មម
កម្លាំងផ្ទុះ និងទំហំរណ្តៅ: គ្រាប់ ១៥៥ មម (High Explosive) បន្សល់ទំហំរណ្តៅធំ និងជម្រៅជ្រៅជាងគ្រាប់ប្រភេទ ១០៥ មម ឬ ១២២ មម ដោយសារបរិមាណរំសេវផ្ទុះ TNT/Composition B ច្រើន។
អំបែងដែក (Shell Fragments): ការប្រមូលកម្ទេចអំបែងដែកដែលមានកម្រាស់ក្រាស់ និងការពិនិត្យលេខកូដលើក្បាលប៊ូស៊ី ជួយបញ្ជាក់ថាជាគ្រាប់កាំភ្លើងធំស្តង់ដារអូតង់/អាមេរិក (ដូចជា M109, M198, ឬ CAESAR)។
៣. ការគណនាមុំធ្លាក់ឆ្លងជួរភ្នំដងរែក
ដោយសារជួរភ្នំដងរែកមានកម្ពស់ខ្ពស់ កាំភ្លើងធំត្រូវប្រើប្រាស់ មុំបាញ់ខ្ពស់ (High-Angle Fire) ដើម្បីឲ្យគន្លងគ្រាប់រំលងកំពូលភ្នំ។ មុំធ្លាក់ ($\theta$) អាចគណនាបានតាមរូបមន្តត្រីកោណមាត្រ៖
$$\tan(\theta) = \frac{d}{l}$$
(ដែល $d$ ជាជម្រៅស្នាមរន្ធប៊ូស៊ី និង $l$ ជាប្រវែងគន្លងរណ្តៅដើម)

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ លទ្ធផលពីការវិភាគរណ្តៅគ្រាប់ផ្តល់ភស្តុតាងបច្ចេកទេសមិនអាចបដិសេធបាន អំពីទីតាំងបាញ់ដើម (Firing Battery) និងគន្លងគ្រាប់ឆ្លងដែន សម្រាប់រាយការណ៍ជូនអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិ និងតុលាការអន្តរជាតិ។

អ្នកបើកបររថយន្តយោធាធុនធំ ដឹកទ័ព ៥០ នាក់ ចេញទៅគោលដៅ នៅចំនុចមួយ ដែលមេបញ្ជាការឲ្យត្រៀមខ្លួនចំនួន ០៧ សប្តាហ៍មុន។ ចូររៀបរាប់អំពី តួរនាទី និងការទទួលខុសត្រូវ របស់អ្នកបរយោធា ត្រូវធ្វើអ្វីខ្លះដើម្បី សុវត្ថិភាពតាមស្តង់ដាយោធា?

Generating​ photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ភារកិច្ច និងការទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកបើកបរយោធា"។ ចូរ បញ្ចូលរូបភាព នូវពត៍មានលំអិតតាមផ្នែកធំៗ ផ្នែកតូចៗ ដូចបានរៀបរាប់មកស្រាប់។  ក្នុងនាមជា អ្នកបើកបររថយន្តយោធាធុនធំដឹកជញ្ជូនកងទ័ពចំនួន ៥០ នាក់ រៀបជា ក្បូន ០៧ រថយន្ត ទៅកាន់គោលដៅដែលបានគ្រោងទុក ភារកិច្ច និងការទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកបើកបរយោធា គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការធានាអាយុជីវិតកងទ័ព និងភាពជោគជ័យនៃបេសកកម្ម។

ខាងក្រោមនេះគឺជាតួនាទី និងការទទួលខុសត្រូវតាមស្តង់ដារយោធា ចែកចេញជា ៣ ដំណាក់កាលសំខាន់ៗ៖

១. ដំណាក់កាលមុនពេលចេញដំណើរ (Pre-Movement & Preparation)
ការត្រួតពិនិត្យបច្ចេកទេសយានយន្ត (PMCS): ត្រូវពិនិត្យមើលប្រព័ន្ធហ្វ្រាំង សំបកកង់ ប្រេងម៉ាស៊ីន ទឹកស៊ីឡាំង ភ្លើងសញ្ញា ស៊ីទែនប្រេង និងwinch (រวូស) ឱ្យបានហ្មត់ចត់បំផុត ព្រោះជាយានយន្តដឹកទ័ពទ្រង់ទ្រាយធំ។
ការទទួលផែនការពីមេបញ្ជាការ: ត្រូវយល់ច្បាស់ពីផែនការផ្លូវធ្វើដំណើរ (Route Plan) ចំណុចឈប់សម្រាក ចំណុចពិនិត្យ (Checkpoints) និងផែនការបម្រុងពេលមានហេតុការណ៍បន្ទាន់ដែលបានរៀបចំទុក។
ការ briefing ដល់កងទ័ពទាំង ៥០ នាក់:
ការឡើង និងចុះពីតួឡានដោយមានរបៀបរៀបរយ។
ការដាក់សម្ភារៈ និងអាវុធគ្រាប់ឱ្យបានហ្មត់ចត់មិនឱ្យរំញោចធ្លាក់។
ការហាមឃាត់ការជក់បារី ឬការលេងសើចហួសហេតុលើរថយន្ត។
កំណត់សញ្ញាអាសន្ន ឬសញ្ញាប្រកាសឱ្យឈប់បន្ទាន់។

២. ដំណាក់កាលអំឡុងពេលធ្វើដំណើរ (During Movement Operations)
ការរក្សាវិន័យក្បួន (Convoy Discipline): រក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាពឱ្យបានត្រឹមត្រូវពីយានយន្តមុខ និងក្រោយ ព្រមទាំងគោរពល្បឿនកំណត់របស់ក្បួនយោធា។
ការផ្តោតអារម្មណ៍ខ្ពស់លើការបើកបរ: ដោយសារដឹកមនុស្សចំនួនច្រើនក្នុងរថយន្តធុនធំ កម្លាំង inertia និងទម្ងន់គឺធ្ងន់ណាស់ ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ពេលបត់បែន ឡើងចុះចំណោត ឬឆ្លងកាត់តំបន់ពិបាក។
ការឃ្លាំមើលបរិស្ថានជុំវិញ: តាមដានសភាពការណ៍តាមដងផ្លូវ ស្វែងរកសញ្ញាខុសប្រក្រតី និងប្រើប្រាស់វិទ្យុទាក់ទង (Radio) ជាប់ជាប្រចាំដើម្បីទទួលបញ្ជាថ្មី។

3. ដំណាក់កាលក្រោយពេលដល់គោលដៅ (Post-Movement & Arrival)
ការទម្លាក់ទ័ពដោយសុវត្ថិភាព: ឈប់នៅទីតាំងសុវត្ថិភាពតាមការចង្អុលបង្ហាញ និងសម្របសម្រួលឱ្យកងទ័ពចុះប្រកបដោយសណ្តាប់ធ្នាប់ត្រៀមខ្លួនប្រយុទ្ធ ឬបំពេញភារកិច្ច។
ការចត និងបាំងបន្លំយានយន្ត: រៀបចំចតរថយន្តក្នុងទីតាំងដែលមានសុវត្ថិភាព ដាក់ហ្វ្រាំងដៃឱ្យជាប់ និងរៀបចំការបាំងបន្លំ (Camouflage) ប្រសិនបើស្ថិតក្នុងតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រ។
ការរាយការណ៍ជូនមេបញ្ជាការ: ធ្វើការត្រួតពិនិត្យរថយន្តឡើងវិញ (Post-trip inspection) និងរាយការណ៍ពីស្ថានភាពយានយន្ត ឬបញ្ហាបច្ចេកទេសណាមួយប្រសិនបើមាន។

តាមក្បុនយោធា តើគំលាតពីរថយន្ត១ ទៅ ១ មានប្រវែងណា? ត្រូវមានក្បូនរថយន្តនាំមុខដែរឬទេ?

យោងតាមស្តង់ដារ និងវិធានវិន័យក្បួនយោធា (Military Convoy Operations) ការកំណត់គម្លាត និងរថយន្តនាំមុខមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព និងការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នា៖

១. គម្លាតរវាងរថយន្ត ១ ទៅ ១ (Convoy Spacing / Interval)
គម្លាតរវាងយានយន្តនីមួយៗនៅក្នុងក្បួនមិនមានទំហំថេរតែមួយនោះទេ វាអាស្រ័យទៅតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែង ប៉ុន្តែជាទូទៅត្រូវបានកំណត់ដូចខាងក្រោម៖
ស្ថានភាពធម្មតា/ផ្លូវហាយវេ៖ រក្សាគម្លាតពី ៥០ ទៅ ១០០ ម៉ែត្រ (ឬប្រហែល ៤-៥ វិនាទីនៃការបើកបរតាមពីក្រោយ) ដើម្បីជៀសវាងការប៉ះទង្គិចពេលមានការ בליាប់ (braking) ភ្លាមៗ និងកាត់បន្ថយការកកស្ទះ។
តំបន់យុទ្ធសាស្ត្រ/មានហានិភ័យ (Tactical Environment): គម្លាតត្រូវពង្រីកឱ្យកាន់តែឆ្ងាយជាងមុន (អាចដល់ ១០០ ម៉ែត្រ ឬច្រើនជាងនេះ) ដើម្បីការពារកុំឱ្យកងទ័ព ឬក្បួនទាំងមូលងាយរងគ្រោះក្នុងពេលតែមួយ ប្រសិនបើមានការវាយប្រហារ គ្រាប់មីន ឬការលបបាញ់ពីគូប្រកួត។
ពេលយប់ ឬអាកាសធាតុអាក្រក់៖ គម្លាតអាចត្រូវបង្រួមបន្តិច ប៉ុន្តែត្រូវរក្សាភ្លើងសញ្ញាក្បួន (Convoy Light) ដើម្បីឱ្យអ្នកបើកបរខាងក្រោយមើលឃើញច្បាស់។

២. តើត្រូវមានក្បួនរថយន្តនាំមុខដែរឬទេ? (Lead Vehicle)
បាទ/ចាស៎ ត្រូវតែមានជាដាច់ខាត។ នៅក្នុងក្បួនយោធា គេតែងតែរៀបចំឱ្យមានយានយន្តនាំមុខ (Lead Vehicle ឬ Pace Setter) ដែលមានតួនាទី៖
បង្ហាញទិសដៅ៖ ជាអ្នកដឹកនាំផ្លូវ និងធានាថាក្បួនទាំងមូលមិនវង្វេងផ្លូវទៅខុសពីផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ។
ត្រួតពិនិត្យភាពមិនប្រក្រតី៖ ពិនិត្យមើលឧបសគ្គតាមដងផ្លូវ ស្ពាន ស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬការគំរាមកំហែងផ្សេងៗជាមុន។
ประสานงาน (ประสานការងារ): រក្សាទំនាក់ទំនងជាប់ជាប្រចាំជាមួយមេបញ្ជាការក្បួន និងយានយន្តផ្សេងៗទៀតតាមរយៈប្រព័ន្ធវិទ្យុទាក់ទង។

ស

ព្រំដែន កម្ពុជា៖ ថៃ--ថ្ងៃទី ១៣ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦

 องเขมร - Song Kamen ប្រសិនបើទីតាំងបេតិកភណ្ឌពិភពលោកមួយត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយោធា នោះវាមិនខុសអ្វីពីគំនរថ្មធម្មតានោះទេ ពោលគឺវាលែងស្ថិតក្រោមការការពាររបស់អង្គការ UNESCO ទៀតហើយ។

ក្នុងនាមបងជាអ្នកជំនាញខាងយោធាផង និង ប្រាសាទបុរាណផងរបស់ UNESCO តើប្រាសាទព្រះវិហារ គួរតែកម្ពុជា ដាក់ទ័ពការពារទីនោះ ឬ មួយ ដកចេញទុកឪ្យ UNESCO នៅរក្សាការពារ?
ក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញទាំងផ្នែកបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងកិច្ចការយោធា ខ្ញុំយល់ថា សំណួរនេះគឺជាបញ្ហាសំខាន់ និងរសើបបំផុតសម្រាប់អធិបតេយ្យភាពជាតិ និងការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។

ចម្លើយដ៏សមស្របបំផុតគឺ៖ កម្ពុជាមិនគួរដកទ័ពចេញទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវរក្សាកម្លាំងការពារជាតិក្នុងកម្រិតសមស្រប ព្រមគ្នាមက်និងកិច្ចសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយអង្គការ UNESCO និងស្ថាប័នអន្តរជាតិ។

ហេតុផលសំខាន់ៗដែលគាំទ្រចំណុចនេះ រួមមាន៖

អធិបតេយ្យភាពជាតិ និងបូរណភាពទឹកដី៖ ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតនៅលើទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ការពារទឹកដី និងបេតិកភណ្ឌជាតិគឺជាកាតព្វកិច្ចអធិបតេយ្យរបស់រដ្ឋ។ អង្គការ UNESCO ជាស្ថាប័នបច្ចេកទេស និងវប្បធម៌ មិនមែនជាកងកម្លាំងយោធា ឬអាជ្ញាធរការពារព្រំដែនឡើយ UNESCO គ្មានសមត្ថកិច្ច ឬកាតព្វកិច្ចការពារបូរណភាពទឹកដីទេ។

បទពិសោធន៍ពីប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ វិវាទព្រំដែននៅតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារកន្លងមក បានបង្ហាញឱ្យឃើញច្បាស់ថាវត្តមានកងទ័ពការពារព្រំដែន និងសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង គឺជាកត្តាមិនអាចខ្វះបានដើម្បីទប់ស្កាត់ការឈ្លានពាន ឬការរំលោភបំពានណាមួយមកលើទឹកដីកម្ពុជា។

តួនាទីរបស់ UNESCO៖ តួនាទីរបស់ UNESCO គឺការការពារ និងអភិរក្សតម្លៃជាសកលនៃប្រាសាទ (Outstanding Universal Value) ផ្នែកបុរាណវិទ្យា ស្ថាបត្យកម្ម និងវប្បធម៌ មិនមែនការពារសន្តិសុខយោធាទេ។

យុទ្ធសាស្ត្រដែលកម្ពុជាគួរអនុវត្ត៖
បែងចែកភារកិច្ចឱ្យបានច្បាស់លាស់ (Civil-Military Coordination): កងទ័ពការពារព្រំដែន និងនគរបាលទេសចរណ៍/បេតិកភណ្ឌ ត្រូវឈរជើងការពារសន្តិសុខនិងបូរណភាព ស្របពេលដែលអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ (ANCB) និងអ្នកជំនាញ UNESCO ធ្វើការងារជួសជុល និងអភិរក្ស។

ប្រើប្រាស់យន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ៖ រក្សាការិយាល័យ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការណ៍រឹងមាំជាមួយ UNESCO ដើម្បីបង្ហាញសហគមន៍អន្តរជាតិថា កម្ពុជាគោរពយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួននូវលក្ខន្តិកៈបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដែលជួយទប់ស្កាត់រាល់ចេតនាកសាងភាពតានតឹងយោធានៅតំបន់នោះ។

សរុបមក កម្ពុជាត្រូវតែរក្សាទ័ពការពារ ព្រោះអធិបតេយ្យភាពជាតិត្រូវតែដាក់ជាបឋម ប៉ុន្តែត្រូវរៀបចំកម្លាំង និងយុទ្ធសាស្ត្រការពារដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីធានាទាំងសន្តិសុខជាតិ និងសុវត្ថិភាពដល់ទ្រព្យសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកមួយនេះ។

Khmer Thmey News
លោកបណ្ឌិត គិន ភា វិភាគថារឿងផ្ទះខ្យល់ ដីខ្យល់ និងហ៊ុនខ្យល់នេះ បើរដ្ឋយើងអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានតឹងរ៉ឹង ម្ល៉េះរាស្ត្រមិនរងគ្រោះរហូតដល់ថ្ងៃនេះទេ។ លោកបណ្ឌិត បានលើកឡើងថា ៖ «រឿង​ផ្ទះខ្យល់ ដីខ្យល់ និងហ៊ុនខ្យល់ តើពេលណាទើបដល់ភាគបញ្ចប់?»រឿងផ្ទះខ្យល់ ដីខ្យល់ និងហ៊ុនខ្យល់នេះ បើរដ្ឋយើងអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានតឹងរ៉ឹងមែនទែន ម្ល៉េះរាស្ត្រមិនរងគ្រោះរហូតដល់ថ្ងៃនេះទេ។ តែរដ្ឋហាក់បណ្ដែតបណ្ដោយ ឬអាចថារដ្ឋមិនដឹង ដែលជាការផ្ដល់ឱកាសឱ្យឈ្មួញឬនាយទុនទុច្ចរិតលក់គម្រោងផ្ទះខ្យល់ ដីខ្យល់ និងហ៊ុនខ្យល់រាប់ម៉ឺន​រាប់សែនផ្ទះឬក្បាលដី និងរាប់ម៉ឺនហ៊ុនដល់រាស្ត្រ ធ្វើឱ្យរាស្ត្រខាតបង់លុយរាប់រយលានឬអាចដល់ពាន់លានដុល្លារ ជាប់បំណុលវ័ណ្ឌក ហើយផ្ទះឬដីក៏មិនបានទៀត។ ពេលរាស្ត្រតវ៉ា ចោទគ្នាថាបង្កចលាចលសង្គម ហើយព្យាយាមបិទបាំងការពិត។នៅទីបំផុត រាស្ត្រមួយចំនួនធំត្រូវខាតបង់លុយកាក់ ពេលវេលា និងជាប់បំណុលវ័ណ្ឌក ហើយផ្ទះក៏មិនបាន ដីក៏មិនបាន។ រដ្ឋមិនដែលបានសុំទោសរាស្ត្រមួយម៉ាត់ទេ។ រីឯឈ្មួញទុច្ចរិតទាំងអស់នោះបានត្រឹមប្រកាសក្ស័យធន ឈ្មួញខ្លះជាប់គុក។ ប៉ុន្តែ សំណួរគឺថា តើលុយរាស្ត្រដែលឈ្មួញទុច្ចរិតទាំងនោះបោកប្រាស់យកទៅ តើអាចបានត្រឡប់មកវិញទេ? អាចបានផ្ទះទេ? អាចបានដីទេ? បានហ៊ុនជាលុយមកវិញទេ? គ្មាននរណាអាចផ្ដល់ចម្លើយដែលធ្វើឱ្យរាស្ត្រកក់ក្ដៅនិងមានទីពឹងទេ។ 
រឿងគម្រោងបុរីផ្ទះខ្យល់និងដីខ្យល់ ក៏ដូចជាហ៊ុនខ្យល់នេះ មិនមែនមានតែក្រុមហ៊ុន ឡេង ណាវ៉ាត្រា នេះមួយទេ គឺនៅមានច្រើនទៀត។ តើមានវិធានការជាក់ស្ដែងបែបណា ដែលអាចផ្ដល់លទ្ធផលជាក់ស្ដែង? វានៅត្រឹមជាសំណួរ គឺសំណួរដែលគ្មានចម្លើយជាក់លាក់។

UNESCO គ្មានកម្លាំងទ័ពទេ ដូច្នេះ​វត្តមានកងទ័ពកម្ពុជាតិចតូចការពារទីនេះ គឺជា កិច្ចការស្របច្បាប់ដែល UNs អនុញ្ញាតិ លើកលែងតែ ការប្រែក្លាយទីនេះទៅជា រាដាការពារអាកាស បាញ់ចម្ងាយ ១០០ គម ចូលដី ថៃឯង អាហ្នឹងបានវាខុសច្បាប់សង្រ្គាម The Law of War។

Kampuchea Thmey Daily
📷 ដងស្ទូចសម្រាប់ប្រើប្រាស់គោលដៅជួសជុលប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ត្រូវយោធាថៃបាញ់កម្ទេចរៀបដល់ដី ក្នុងសង្រ្គាមឈ្លានពានចូលកាន់កាប់បរិវេណប្រាសាទព្រះវិហារ ក្នុងទឹកដីប្រទេសកម្ពុជា។
រូបថតភ្នាក់ងារកម្ពុជាថ្មីចុះថតផ្តិតនៅថ្ងៃទី ១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦៕

Surat Saphimai
Cambodian soldiers crossed into a Thai military operational base with total disrespect, engaging in provocations during the standoff. Is this the reality of Cambodia proclaiming to the world that Thailand is the aggressor, when in fact it is the Cambodian side that flagrantly violates every rule without any regard, simply to play the victim on the international stage?

ទឹកចិត្ត ពលករខ្មែរ ឆ្លងដែន
ស្ថានភាពព្រំដែនខ្មែរថៃថ្ងៃនេះពួកចោរសៀមវានៅមិនស្ងៀមទេ បំពានទឹកដីខ្មែររហូតបានកងទ័ពយើងហាមឃាត់ ថ្ងៃទី13-9-2026

Khmer News
🚨BREAKING NEWS🚨! គណៈប្រតិភូប្រតិភូកម្ពុជា ចេញទៅតតាំងផ្លូវច្បាប់ ជាមួយថៃ នាថ្ងៃនេះលើបញ្ហា ដែនសមុទ្រ ក្រោមយន្តការ UNCLOS នៅសិង្ហបុរី...(ចង់ឃើញរូបភាព និងដឹងព័ត៌មានលម្អិត នៅក្នុងខំមិន👇)

វ៉ាន់ សារាយ Vann Saray
មេទ័ពការទូតកម្ពុជា លោក ប្រាក់ សុខុន អមដំណើរដោយលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី កើត រិទ្ធ ដឹកនាំគណៈប្រតិភូចេញទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងនៃគណៈកម្មការផ្សះផ្សា នៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (CNCLOS) ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅ ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ នៅប្រទេសសិង្ហបុរី។
គណៈកម្មការផ្សះផ្សាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោមឧបសម្ព័ន្ធទី៥ នៃអនុ​សញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ(UNCLOS) នឹងរៀបចំកិច្ចប្រជុំលើក​ដំបូង​ជាមួយកម្ពុជា និងថៃ នៅសិង្ហបុរី ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។ 
សុន្ទរកថាបើករបស់ភាគីទាំងពីរ នឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី១៥ ខែកញ្ញា វេលា​ម៉ោង ៨៖០០ ម៉ោងនៅកម្ពុជា (ត្រូវនឹងម៉ោង ៩:០០ ម៉ោងក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី) ហើយនឹង​បើក​ផ្សាយដោយផ្ទាល់ជាសាធារណៈជាភាសាខ្មែរ អង់គ្លេស និងថៃ។ សុន្ទរកថាបើករបស់​កម្ពុជា នឹងថ្លែងដោយលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន។
ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចាត់ទុកកិច្ចប្រជុំនេះ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយទៀតក្នុង​ដំណើរតាមសន្តិវិធីដែលកម្ពុជា​បានផ្ដួច​ផ្ដើមឡើង ដើម្បីដោះស្រាយទំនាស់លើដែនសមុទ្រ​រវាងប្រទេសទាំងពីរ។ កម្ពុជាបានងាក​ទៅរក​ការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ បន្ទាប់ពីប្រទេសថៃ បាន​បញ្ចប់ដោយឯកតោភាគីនូវ​ក្របខ័ណ្ឌ​កិច្ច​ព្រមព្រៀងទ្វេភាគី ដែលប្រទេសទាំងពីរបានប្រើ​ជា​មូលដ្ឋានសម្រាប់ការចរចាលើការ​ទាម​ទារ​តំបន់សមុទ្រត្រួតគ្នាអស់រយៈ​ពេលជាង​ពីរ​ទសវត្សរ៍មកហើយ។
តាមក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានគូសរំលេចថា ការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោមឧបសម្ព័ន្ធទី៥ នៃអនុសញ្ញា UNCLOS ពុំមែនជាដំណើរ​ការ​វិនិច្ឆ័យ ដោយក្នុងនោះមានគណៈកម្មការអព្យាក្រឹតមួយ ជួយដល់ភាគីទាំងពីរក្នុងការ​ស្វែង​រក​ដំណោះស្រាយតាមសន្តិវិធី។ យន្តការនេះធ្លាប់ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយជោគជ័យ​ពីមុន​មករវាងប្រទេសទីម័រឡស្រ្ត និងអូស្ត្រាលី ដែលការផ្សះផ្សារបានឈានដល់ការចុះហត្ថ​លេ​ខា​លើសន្ធិសញ្ញាបង្កើតព្រំដែនសមុទ្ររវាងប្រទេសទាំងពីរក្នុងឆ្នាំ២០១៨។
កម្ពុជាសង្ឃឹមថា ដំណើរការនេះអាចជួយកម្ពុជា និងថៃ ឱ្យឈានដល់ដំណោះស្រាយដ៏​យុត្តិធម៌ និងយូរអង្វែងចំពោះទំនាស់លើដែនសមុទ្ររបស់ប្រទេសទាំងពីរ រួមទាំងឱកាស​ក្នុង​ការរុករកធនធនធានប្រេង និងឧស្ម័នដ៏ច្រើននៅក្នុងតំបន់ទាមទារត្រួតគ្នា ដើម្បីផល​ប្រយោជន៍របស់ប្រទេសទាំងពីរ នៅក្នុងពេលដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់សន្តិសុខ​ថាមពល​ក្នុង​តំបន់។
កម្ពុជាជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំថា ច្បាប់អន្តរជាតិ គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់​ការដោះស្រាយ​ជម្លោះ​រវាង រដ្ឋនានាដោយសន្តិវិធី។ កម្ពុជាចូលរួមក្នុងដំណើរការនេះដោយសុចរិត និង​ក្នុង​ស្មារតីសហប្រតិបត្តិការ ដោយមានទំនុកចិត្តពេញលេញចំពោះ​គណៈកម្មការផ្សះផ្សានេះ។
សូមបញ្ជាក់ថា គណៈកម្មការផ្សះផ្សាក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS មានសមាស​ភាព​អ្នកផ្សះផ្សាឯករាជ្យចំនួនប្រាំរូប។ កម្ពុជាបានតែងតាំង​ឯកអគ្គ​រដ្ឋទូត Peter Taksøe-​Je​n​sen ជនជាតិដាណឺម៉ាក និងសាស្ត្រាចារ្យ Jean-Marc Thouvenin ជនជាតិបារាំង។ ប្រទេសថៃ បានតែងតាំងចៅក្រម Rudiger Wolfrum ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ និង Albert Hoffmann ជនជាតិអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ជាអ្នកផ្សះផ្សា។
រីឯលោកស្រី Katrina Cooper ជនជាតិអូស្ត្រាលី ត្រូវបានជ្រើសតាំង ជាប្រធាន​គណៈកម្មការផ្សះផ្សា។ 
ការដែលនាំឱ្យមានការប្រើយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំនេះ កើតមានក្រោយពេលថៃ លុប​ចោល​អនុស្សារណៈយោគយល់ឆ្នាំ២០០១ ស្តីពីដំណោះស្ថាយលើបញ្ហាសមុទ្រ ជាពិសេស​តំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា ដែលជាយន្តការទ្វេភាគី។ យន្តការផ្សះផ្សានេះ ជាការជជែកលើបញ្ហា​ដែន​សមុទ្ររវាងកម្ពុជា និងថៃ ដែលមិនទាន់បានច្បាស់លាស់រវាងគ្នា។
ក្រោយរាជរដ្ឋាភិបាលថៃ របស់លោក អានុទីន លុបអនុស្សារៈនៅថ្ងៃ៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ​២០២៦​ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដឹកនាំដោយសម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ជជែក​ដោយសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី បោះជំហានភ្លែតទៅកាន់តុ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ដែលកម្ពុជាចាត់ទុកជាឱកាសមាសសម្រាប់​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​រ៊ាំរ៉ៃមួយនេះ។
ក្រោយសម្រេចឡើងទៅអង្គការសហប្រជាជាតិហើយនោះ កម្ពុជា មិនបង្អង់នីតិវិធីនោះទេ គឺបានជ្រើសរើសអ្នកជំនាញច្បាប់អន្តរជាតិជាតំណាងដើម្បីតតាំង។ ផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ មាន​ន័យថា ជាកាតព្វកិច្ច ទោះមិនចង់ក៏ត្រូវតែឡើងដែរ ដូច្នេះភាគីថៃ ទោះមិនរីករាយនឹង​យន្ត​ការ UNCLOS នេះ ក៏ត្រូវតែឡើងជាមួយកម្ពុជា៕

ដែនសមុទ្រកម្ពុជា៖ ថ្ងៃនេះក្រុមទ័ពការទូតចេញទៅ សាំងហ្គាពួដើម្បីចេញទៅ តវ៉ាទាមទារយកដែនទឹករបស់កម្ពុជាមកវិញ ក្រោយពីការឈ្លានពានរបស់ ថៃ តាំងពីឆ្នាំ ១៩៥២ ដែលពួកវា បានលើកទ័ពវាយចូលគ្រប់គ្រង កោះគុត ហើយកម្ពុជា នៅតែរក្សាការជំទាស់ តតាំងរហូតមក។ ពួកថៃ តាំងតាក់ស៊ីន ទាំង អនុទិន និង ស្តេចសៀម បានចំណាយលុយប្រមាណ ៦០ ម៉ឺនលានដុល្លា ដើម្បី អភិវឌ្ឃន៍ភូមិភាគខាងត្បូងថៃ ក្លាយជា ឋានសួរគ៍ធំជាងគេក្នុងលោក។ គំរោងនោះធ្វើឲ្យ កម្ពុជាបាត់បង់ដែនសមុទ្រ សាំងហ្គាពួ ក៍អស់កំពង់ផែ ម៉ាឡេស៊ី ចិន...ប្រទេសដែលនៅក្នុង សមុទ្រចិនខាងត្បូង គឺត្រូវថៃគំរាមកំហែងទាំងអស់។ 

Neth Pheaktra
កម្ពុជាប្ដឹងទៅអង្គការហាមឃាត់អាវុធគីមី (OPCW)  ក្រោយ CMAC អះអាងថា ថៃប្រើសារធាតុគីមីក្នុងសង្គ្រាមឆ្នាំ២០២៥
ដោយ ហុង រស្មី, កាសែតភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍
កម្ពុជាបានដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅអង្គការហាមឃាត់អាវុធគីមី (OPCW) ក្រោយមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកម្ចាត់មីនកម្ពុជា (CMAC) រកឃើញភស្តុតាងដែលខ្លួនអះអាងថាបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីរបស់យោធាថៃក្នុងអំឡុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃឆ្នាំ២០២៥ ដែលបណ្ដាលឱ្យកងកម្លាំង និងប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាជិត៤០០នាក់រងផលប៉ះពាល់។
លោក ហេង រតនា អគ្គនាយក CMAC បានថ្លែងថា សារធាតុគីមីត្រូវបានប្រើជាយុទ្ធវិធីក្នុងការប្រយុទ្ធ តាមរយៈការបាញ់គ្រាប់កាំភ្លើងធំ និងការទម្លាក់ពីយន្តហោះនិងដ្រូន ខណៈភស្តុតាងមួយចំនួនត្រូវបានរកឃើញនៅតាមទីតាំងស៊ីវិល រួមមានផ្សារ ភូមិ និងស្រែចម្ការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
លោកបានថ្លែងក្នុងបទបង្ហាញ និងបទសម្ភាសន៍ស្ដីពីផលប៉ះពាល់នៃសំណល់យុទ្ធភណ្ឌពីសង្គ្រាមឆ្នាំ២០២៥ថា៖ «ផ្សែងពុលនេះបានប្រើច្រើននៅក្នុងសង្គ្រាម។ មែនទែនទៅ វាជាយុទ្ធវិធីមួយដែលទាហានសៀមបានប្រើប្រាស់ក្នុងការបំបែកកម្លាំងរបស់យើង»។
លោកអះអាងថា ការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីបានបណ្ដាលឱ្យកងទ័ព និងកងនគរបាលជាតិកម្ពុជាមួយចំនួនរងគ្រោះ និងមានអ្នកពលី ខណៈប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនក៏រងផលប៉ះពាល់ពីផ្សែងពុល។
លោកថា៖ «មានវីរកងទ័ព និងវីរនគរបាលជាតិរបស់យើងបានពលីដោយសារសារធាតុពុល ហើយប្រជាពលរដ្ឋយើងជិត៤០០នាក់ក៏បានរងគ្រោះដោយសារសារធាតុពុល»។
ដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅទីក្រុងឡាអេ
លោក ហេង រតនា បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាបានដាក់ពាក្យបណ្ដឹងពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីទៅ OPCW Organisation for the Prohibition of Chemical Weaponsដែលមានទីស្នាក់ការនៅទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់។
លោកថា៖ «យើងក៏បានដាក់ពាក្យបណ្ដឹងនេះទៅ OPCW នៅទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់ ព្រោះលេខាធិការដ្ឋាននៃអនុសញ្ញាហាមឃាត់អាវុធគីមីស្ថិតនៅទីនោះ»។
OPCW ជាស្ថាប័នអនុវត្តអនុសញ្ញាអាវុធគីមី ដែលមានភារកិច្ចត្រួតពិនិត្យការអនុវត្តកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋសមាជិក និងជំរុញការលុបបំបាត់អាវុធគីមីតាមយន្តការដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
លោកបានឱ្យដឹងថា កម្ពុជា និងថៃសុទ្ធតែជារដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញាអាវុធគីមី ដែលហាមឃាត់ការអភិវឌ្ឍ ការផលិត ការស្តុកទុក និងការប្រើប្រាស់អាវុធគីមី។
ការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងនេះមានគោលបំណងស្នើឱ្យស្ថាប័នអន្តរជាតិពាក់ព័ន្ធពិនិត្យ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ភស្តុតាងតាមនីតិវិធីបច្ចេកទេស មុនធ្វើសេចក្ដីសន្និដ្ឋានជាផ្លូវការ។
លោក ហេង រតនា បានពន្យល់ថា របាយការណ៍ដែលកម្ពុជាបញ្ជូនទៅមិនអាចក្លាយជាសេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់ OPCW ដោយស្វ័យប្រវត្តិទេ ព្រោះស្ថាប័ននេះត្រូវអនុវត្តនីតិវិធីផ្ទាល់របស់ខ្លួន។
លោកថា៖ «យើងរាយការណ៍ទៅ ក៏គេមិនអាចយកតាមរបាយការណ៍របស់យើងតែមួយបានដែរ។ គេត្រូវតែបញ្ជូនអ្នកបច្ចេកទេសរបស់គេមកសិក្សា ហើយយកទៅមន្ទីរពិសោធន៍ណាមួយដែលគេកំណត់។ ការងារនេះត្រូវការភាពម៉ត់ចត់»។
Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons
https://www.opcw.org › about-us › member-states › ca...
លោកមិនបានបញ្ជាក់ពីកាលបរិច្ឆេទនៃការដាក់ពាក្យបណ្ដឹង លេខយោងឯកសារ ឬថាតើ OPCW បានឆ្លើយតប និងសម្រេចបញ្ជូនក្រុមអ្នកជំនាញមកកម្ពុជាឬនៅឡើយទេ។
ជនរងផលប៉ះពាល់៣៩៥នាក់
តាមលោក ហេង រតនា របាយការណ៍របស់ក្រសួងសុខាភិបាលបានកត់ត្រាមនុស្សចំនួន៣៩៥នាក់ដែលរងផលប៉ះពាល់ពីសារធាតុពុលក្នុងអំឡុងការប្រយុទ្ធ។
លោកបានឱ្យដឹងថា អ្នករងផលប៉ះពាល់មានទាំងកងកម្លាំង និងប្រជាពលរដ្ឋ ដោយអ្នកខ្លះមានអាការៈស្រាល អ្នកខ្លះមានសភាពធ្ងន់ និងមានករណីដែលលោកអះអាងថាបានបណ្ដាលឱ្យស្លាប់។
លោកថា៖ «អ្នកខ្លះក៏ស្រាល អ្នកខ្លះក៏ធ្ងន់ អ្នកខ្លះក៏ស្លាប់ដោយសារផ្សែងពុល គឺសារធាតុគីមី»។
លោកមិនបានបញ្ជាក់ពីចំនួនអ្នកស្លាប់ ឬបង្ហាញព័ត៌មានវេជ្ជសាស្ត្ររបស់ជនរងគ្រោះនីមួយៗក្នុងបទបង្ហាញនោះទេ។
លោកបានពន្យល់ថា ផលប៉ះពាល់របស់សារធាតុគីមីអាចខុសគ្នា អាស្រ័យលើប្រភេទសារធាតុ បរិមាណ រយៈពេលនៃការប៉ះពាល់ និងស្ថានភាពបរិស្ថាននៅទីតាំងកើតហេតុ។
សារធាតុខ្លះអាចសាយភាយតាមខ្យល់ ខ្លះអាចហូរចូលប្រភពទឹក និងខ្លះទៀតអាចជ្រាបចូលក្នុងដី ដែលបង្កក្ដីបារម្ភអំពីផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែងលើសុខភាពមនុស្ស កសិកម្ម និងបរិស្ថាន។
រកឃើញភស្តុតាងនៅតំបន់ស៊ីវិល
លោក ហេង រតនា បានអះអាងថា CMAC បានរកឃើញភស្តុតាងនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីនៅទីតាំងជាច្រើនដែលជាតំបន់រស់នៅ និងប្រកបមុខរបររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ មិនមែនតែនៅទីតាំងយោធានោះទេ។
លោកបានលើកឡើងពីការបាញ់គ្រាប់ដែលមានផូស្វ័រសនៅតំបន់ផ្សារព្រះវិហារ ព្រមទាំងការរកឃើញភស្តុតាងនៅតាមស្រែចម្ការ និងភូមិ។
លោកថា៖ «បើបាញ់លើទីតាំងយោធា វាជាបញ្ហាមួយ ប៉ុន្តែអាហ្នឹងបាញ់ដាក់នៅផ្សារព្រះវិហារ។ យើងរកឃើញច្រើនកន្លែងតាមស្រែចម្ការ និងតាមភូមិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ»។
លោកបន្តថា៖ «មានការបាញ់សារធាតុគីមីតាមរយៈយន្តហោះ តាមរយៈដ្រូន និងការបាញ់កាំភ្លើងធំទំហំ១៥៥ ឬ១២០មីល្លីម៉ែត្រ»។
លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីលើទីតាំងស៊ីវិលត្រូវតែត្រូវបានស្រាវជ្រាវ និងវាយតម្លៃយ៉ាងម៉ត់ចត់ ដោយសារវាអាចបង្កផលប៉ះពាល់ទាំងភ្លាមៗ និងរយៈពេលវែងដល់ប្រជាពលរដ្ឋ។
ប្រមូលភស្តុតាងសម្រាប់នីតិវិធីអន្តរជាតិ
CMAC បានចុះប្រមូល និងរក្សាទុកភស្តុតាងពីតំបន់រងផលប៉ះពាល់ ដោយរួមមានការថតរូប កំណត់ទីតាំង ប្រមូលសំណាក អំបែងគ្រាប់ និងយុទ្ធភណ្ឌ ព្រមទាំងផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានជាមួយប្រជាពលរដ្ឋនៅកន្លែងកើតហេតុ។
លោក ហេង រតនា បានថ្លែងថា ការស្រាវជ្រាវត្រូវធ្វើឱ្យបានឆាប់ ព្រោះវត្ថុតាង សាក្សី និងព័ត៌មានសំខាន់ៗអាចបាត់បង់ ឬផ្លាស់ប្ដូរទៅតាមពេលវេលា។
ក្រុមការងារ CMAC បានចំណាយពេលប្រមាណ៦ទៅ៧ខែធ្វើការស្រាវជ្រាវ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ភស្តុតាងនៅទីតាំងជាក់ស្ដែង ដោយអនុវត្តតាមស្តង់ដារសកម្មភាពមីនជាតិ និងអន្តរជាតិ។
លោកបានបញ្ជាក់ថា ការបញ្ជូនករណីទៅ OPCW ជាផ្នែកមួយនៃដំណើរការស្វែងរកការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។
ទោះជាយ៉ាងណា ការសន្និដ្ឋានជាផ្លូវការអំពីការរំលោភអនុសញ្ញាអាវុធគីមីនឹងអាស្រ័យលើការពិនិត្យភស្តុតាង លទ្ធផលវិភាគ និងនីតិវិធីរបស់ស្ថាប័នអន្តរជាតិពាក់ព័ន្ធ៕

រឿងរ៉ាវពាក់ព័ន្ធនឹងការចោទប្រកាន់រឿង «អាវុធគីមី» នៅក្នុងគ្រាប់កាំភ្លើងធំធុន ១៥៥ មីលីម៉ែត្រ (155mm) របស់កងទ័ពភូមិន្ទថៃ បានក្លាយជាប្រធានបទដ៏ក្តៅគគុកមួយ បន្ទាប់ពីមានការប៉ះទង្គិចគ្នាតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥។ [1] (https://www.thaienquirer.com/57683/thai-army-admits-using-white-phosphorus-in-cambodia-clashes-insists-it-is-not-a-chemical-weapon/), [2] (https://www.facebook.com/cnc.news.kh/posts/video-the-thai-military-used-155mm-artillery-shells-containing-m46-cluster-sub-m/1201019472062387/)ទាក់ទងនឹងករណីគ្រាប់ ១៥៥ មម នេះ មានការបកស្រាយ និងការលើកឡើងផ្ទុយគ្នារវាងភាគីកម្ពុជា និងថៃ ដូចខាងក្រោម៖១. ការរកឃើញ និងការចោទប្រកាន់ពីភាគីកម្ពុជាការរកឃើញគ្រាប់ហ្វូស្វ័រ ស (White Phosphorus): មជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា (CMAC) ដឹកនាំដោយលោក ហេង រតនា បានរកឃើញសំណល់គ្រាប់កាំភ្លើងធំធុន ១៥៥ មម របស់ថៃ បាញ់ចូលមកក្នុងទឹកដីកម្ពុជា (ក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ)។ អ្នកជំនាញស៊ីម៉ាក់បានបញ្ជាក់ថា គ្រាប់ទាំងនោះមានផ្ទុកសារធាតុហ្វូស្វ័រ ស (WP) ដែលបង្កើតជាផ្សែងពុល និងបង្កជាអគ្គិភ័យ។ [1] (https://www.facebook.com/Cambodianess/posts/cmac-founds-a-smoke-projectile-containing-combustible-and-toxic-gasaccording-to-/1343915547241163/), [2] (https://www.thaipbsworld.com/thailand-cambodia-standoff/thai-army-denies-use-of-white-phosphorus-munitions-against-cambodian-civilians), [3] (https://www.khmertimeskh.com/502022799/cmac-chief-says-chemical-substances-found-in-war-affected-areas-complaint-filed-with-opcw/), [4] (https://www.intellinews.com/thai-army-confirms-white-phosphorus-use-in-border-fighting-396974/)ផលប៉ះពាល់៖ ភាគីកម្ពុជាបានលើកឡើងថា សារធាតុគីមី និងផ្សែងពុលដែលចេញពីគ្រាប់យុទ្ធភណ្ឌទាំងនេះ បានបង្កផលប៉ះពាល់ដល់កងទ័ព នគរបាល និងធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ជិត ៤០០ នាក់ រងគ្រោះថ្នាក់ ព្រមទាំងធ្វើឱ្យខូចខាតដល់បរិស្ថាន និងប្រភពទឹក។ [1] (https://freshnews.com.kh/localnews/440996-2026-09-12-16-27-00), [2] (https://www.facebook.com/khmertimes/posts/heng-ratana-said-chemical-substances-had-been-found-in-multiple-war-affected-are/1125531059816806/), [3] (https://www.khmertimeskh.com/502022799/cmac-chief-says-chemical-substances-found-in-war-affected-areas-complaint-filed-with-opcw/)ការដាក់ពាក្យប្តឹង៖ កម្ពុជាបានសម្រេចចិត្តដាក់ពាក្យប្តឹងជាផ្លូវការទៅកាន់អង្គការហាមឃាត់អាវុធគីមី (OPCW) ដែលមានទីស្នាក់ការនៅប្រទេសហូឡង់ ដើម្បីស្វែងរកការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការទទួលខុសត្រូវជាអន្តរជាតិ។ [1] (https://phnompenhpost.com/national/cambodia-files-opcw-complaint-over-allegations-thai-forces-employed-chemical-weapons/), [2] (https://freshnews.com.kh/localnews/440996-2026-09-12-16-27-00)២. ការបកស្រាយ និងការបដិសេធពីភាគីថៃការទទួលស្គាល់ការប្រើប្រាស់៖ កងទ័ពភូមិន្ទថៃ តាមរយៈអ្នកនាំពាក្យ លោកស្រី លោកឧត្តមសេនីយ៍ទោ Winthai Suvaree បានទទួលស្គាល់ថា ខ្លួនពិតជាបានប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកផ្សែង ហ្វូស្វ័រ ស (WP) ធុន ១៥៥ មម មែន។ [1] (https://kiripost.com/stories/thai-army-admits-using-white-phosphorus-in-border-clash), [2] (https://www.thaienquirer.com/57683/thai-army-admits-using-white-phosphorus-in-cambodia-clashes-insists-it-is-not-a-chemical-weapon/)ការបដិសេធថាជាអាវុធគីមី៖ ទោះជាយ៉ាងណា ថៃបានបដិសេធដាច់ខាតចំពោះការចោទប្រកាន់ថាវាជា "អាវុធគីមី"។ ភាគីថៃបានពន្យល់ថា តាមបទដ្ឋានគតិយុត្តនៃអនុសញ្ញាស្តីពីអាវុធគីមី (CWC) សារធាតុហ្វូស្វ័រ ស (White Phosphorus) មិនត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាអាវុធគីមីនោះទេ។ គោលបំណងចម្បងនៃការប្រើប្រាស់គ្រាប់នេះ គឺដើម្បីបង្កើតជាផ្សែងបិទបាំង បំភ្លឺទីវាល និងដុតកម្ទេចគោលដៅយោធាប៉ុណ្ណោះ ដែលវារក្សាទុក និងប្រើប្រាស់ដោយស្របច្បាប់ដោយកងទ័ពជាច្រើននៅលើពិភពលោក។ [1] (https://world.thaipbs.or.th/detail/58592), [2] (https://thainews.prd.go.th/nbtworld/news/view/1502153/?bid=1), [3] (https://www.thaipbsworld.com/thailand-cambodia-standoff/thai-army-denies-use-of-white-phosphorus-munitions-against-cambodian-civilians)ការអនុវត្តច្បាប់សង្រ្គាម៖ ថៃបានអះអាងថា ខ្លួនមិនដែលប្រើប្រាស់អាវុធនេះតម្រង់ទៅលើប្រជាជនស៊ីវិលឡើយ ហើយការបាញ់ប្រហារទាំងអស់គឺធ្វើឡើងស្របតាមច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ និងតម្រង់ទៅតែលើគោលដៅយោធាប៉ុណ្ណោះ។ [1] (https://www.thaienquirer.com/57683/thai-army-admits-using-white-phosphorus-in-cambodia-clashes-insists-it-is-not-a-chemical-weapon/), [2] (https://world.thaipbs.or.th/detail/58592)៣. ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន និងទិដ្ឋភាពអន្តរជាតិនៅក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ សារធាតុ White Phosphorus ស្ថិតក្នុងតំបន់ពណ៌ប្រផេះ (Grey area)។ វាមិនត្រូវបានហាមឃាត់ទាំងស្រុងដូចជាឧស្ម័នភ័យព្រួយ (Sarin) ឬឧស្ម័នស្ពៃខ្មៅ (Mustard gas) នោះទេ ប្រសិនបើប្រើសម្រាប់គោលបំណងបង្កើតផ្សែង ឬបំភ្លឺ។ ប៉ុន្តែ ការប្រើប្រាស់វាប្រឆាំងនឹងមនុស្ស ឬនៅក្នុងតំបន់ដែលមានប្រជាជនស៊ីវិលរស់នៅ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការរំលោភលើច្បាប់សង្រ្គាម និងពិធីសារទី៣ នៃអនុសញ្ញាស្តីពីអាវុធធម្មតាមួយចំនួន (CCW Protocol III)។ [1] (https://www.thaienquirer.com/57683/thai-army-admits-using-white-phosphorus-in-cambodia-clashes-insists-it-is-not-a-chemical-weapon/), [2] (https://www.khmertimeskh.com/502022799/cmac-chief-says-chemical-substances-found-in-war-affected-areas-complaint-filed-with-opcw/)បច្ចុប្បន្ន ករណីចោទប្រកាន់នេះកំពុងស្ថិតក្រោមការរង់ចាំការពិនិត្យ និងការសម្រេចជាផ្លូវការពីសំណាក់អង្គការអន្តរជាតិ OPCW

ហ៊ុល ម៉ារ៉ា  is with Hul Mara. 6m  · រុញអោយផ្ទប់ជញ្ជាំង បានវាញិន កំលាំងក៏វាសារភាពដែរថា យោធាខ្មែរ ប្រែប្រួលស្មានមិនដល់ ! ប្រាផាស សនចៃឌី បានថ្លែងនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែកញ្ញានេះថា : ថៃមិនមានបំណងចង់បានទឹកដីប្រទេសកម្ពុជានោះទេ ប្រសិនបើកម្ពុជាចង់ដោះស្រាយបញ្ហាលើតុចរចា ថៃយល់ព្រមត្រឡប់ពិភាក្សាគ្នាវិញតែលើផ្លូវចរចារទ្វេភាគីតែប៉ុណ្ណោះ ។ ថៃតែងចង់អោយបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ វិលត្រឡប់ទៅរកភាពប្រក្រតីឡើងវិញ ប្រជាជនអាចមានទំនាក់ទំនងរកស៊ីជាមួយគ្នាជាថ្មី ។ ថៃសន្យាថានឹងមិនប្រើកម្លាំងដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនទៀតឡើយ ។ ដូច្នេះសូមអោយភាគីកម្ពុជាយកភស្តុតាង មាត្រដ្ឋានផែនទី និងច្បាប់មកដោះស្រាយគ្នាតាមយន្តការទ្វេភាគីជាមួយថៃ  ហើយសូមភាគីកម្ពុជាឈប់បន្តលាតត្រដាងរឿងយោធាថៃឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា ។

ไทยในเกมโลก
🔥 Thailand reveals evidence! Points out that the area of Phra Wihara was used for military purposes, urges investigation from all parties
The issue of "Preah Vihear" is heating up again after the Thai side released information claiming to have aerial photos, coordinates, and weapon images, which may be related to the use of the area around the Preah Vihear Temple for military purposes.
Thailand emphasized that the issue of damage to World Heritage should be investigated based on real evidence, not just one-sided claims, and proposed a neutral investigation into where the weapons are, from which point they were fired, and how the incident occurred.
⚠️ This is not just a border dispute, because when it involves "World Heritage," it means we are getting more and more into the eyes of the international community.
👉 This match is crucial for Thailand to compete both on the ground and in the information field to the world's eyes

មជ្ឈមណ្ឌលជាតិរក្សាសន្តិភាព 2h  · នាព្រឹកថ្ងៃសៅរ៍ ១២កើត ខែភទ្របទ ឆ្នាំមមី អដ្ឋស័ក ព.ស.២៥៧០ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ មជ្ឈមណ្ឌលជាតិគ្រប់គ្រងកងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាព បោសសម្អាតមីន និងកាកសំណល់សង្គ្រាម (NPMEC) បានចូលរួមផ្សព្វផ្សាយពីបេសកកម្មរក្សាសន្តិភាពក្រោមឆ័ត្រអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) និងការងារបោសសម្អាតមីន ព្រមទាំងបានដាក់បង្ហាញសម្ភារ បរិក្ខារបច្ចេកទេសបោសសម្អាតមីន និងគ្រឿងបំពាក់សុវត្ថិភាពកងកម្លាំង ក្នុងកម្មវិធី «ពិព័រណ៍ជាតិការងារ និងផលិតភាពការងារ» ដែលប្រព្រឹត្តទៅរយៈពេល ២ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី១២-១៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ នៅមជ្ឈមណ្ឌលសន្និបាត និងពិព័រណ៍កោះពេជ្រ។

ไทยในเกมโลก
🇹🇭🇰🇭 ไทย–กัมพูชาเปิดอีกสมรภูมิ! เตรียมขึ้นโต๊ะ UNCLOS ที่สิงคโปร์ ปมเขตแดนทางทะเล
ข้อ… See more
🇹🇭🇰🇭 Thailand – Cambodia opens another battle! Prepare to board UNCLOS table at Singapore, maritime border junction.
The latest information on 12 Sep 2569 states that Thailand is preparing to attend a meeting of the reconciliation process under the United Nations Convention on the Law of the Sea with Cambodia in Singapore. The first official meeting will be held on 15 Sep. Each side will make a statement expressing their position. While Thai side reiterates the guidelines that they must manage the maritime border clearly first, then talk about sharing resources.

ព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ៖ ថ្ងៃនេះខាងថៃផ្សាយច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់អំពី តុលាការសមុទ្រដែលនឹងដំណើរនៅថ្ងៃស្អែកនេះ នៅសាំងហ្គាពួ។ ខាងថៃ គេបានប្រកាសជំហរទៅដល់ប្រជាជនថៃ និងក៍ដូចជា ឲ្យកម្ពុជាដឹងថា ថៃនៅតែរក្សាជំហរដដែល និងគំរាមថា បើកម្ពុជាចង់បានសន្តិភាពត្រូវតែ ចរចារ ២ ភាគីឡើងវិញ។ ជំហររបស់ថៃ គឺ៖ ទី១ ត្រូវតែ ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនទឹកឲ្យច្បាស់លាស់សិន ទើប ទី២៖ តុលាការសមុទ្រអាចឈានចូលដល់ ការបែងចែកធនធានសមុទ្ររវាងកម្ពុជា និង ថៃ។ រដ្ឋាភិបាលអនុទីន សន្យាពេលឃោសនាបោះឆ្នោតថាបើឈ្នះឆ្នោតគេនឹងលុប MOU នោះចោលភ្លាម ដោយ លើកទ័ពចូលមកគ្រប់គ្រងកោះគុត និងព្រំដែនទឹកជាផ្លូវការ ពីព្រោះ MOU នោះហាមការ ចល័តទ័ព រង់ចាំគណកម្មាធិការវាស់វែងព្រំដែនសិន។.....

Chan Born
15 August at 06:33
សភាពការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ៖ ខាងតុលាការសមុទ្រ UNCLOS ឈានដល់កម្រិតតែងតាំង ប្រធានអ្នកសម្របសម្រូល ដែលជាជនជាតិ អូស្រ្តាលី ធ្លាប់ជាទូតអូស្រ្តាលីប្រចាំនៅថៃ។ កម្ពុជាសម្តែងពេញចិត្តថានេះជាជំហានវិជ្ជមានដ៍ល្អ។ ខាងថៃក៍សម្តែងការរីករាយ ពីព្រោះជាប់គាំងរាប់ខែដោយសារ ពិបាករកមនុស្សដែលអព្យាក្រិតដូចគាត់។ ខាងប្រទេស ថៃ ចេញសារ ចំនូន ០៣ ដែលមាន រូបថតសើចញញឹម រវាងគូរសត្រូវសួរពូជ ២ នាក់ គឺអានុទីន និង តាក់ស៊ីន ដែលបង្ហាញខ្លឹមសារថា " ការផ្ញើសារនយោបាយក្នុងស្រុក និងការផ្សះផ្សារជាតិ, ការត្រៀមលក្ខណៈនិងការបញ្ជូនសញ្ញាទន់ភ្លន់រឿងព្រំដែនសមុទ្រ និង ទំនាក់ទំនងបុគ្គល និងការបែងចែកឥទ្ធិពល"។ គោលនយោបាយតាកស៊ីន ទាមទារយក ប្រយោជន៍ពីដែនសមុទ្រ ៨០% និងឲ្យកម្ពុជា ២០%។ នយោបាយអានុទីន ទាមទារយក ១០០% ឲ្យកម្ពុជា ០% តាមរយៈការ លុបចោល MOU ដែនសមុទ្រ។ ពេលកម្ពុជាសម្រេចចិត្ត លែងយោគយល់ ចិត្តល្អជ្រុល គឺប្តឹងទៅតុលាការសមុទ្រ ទាមទារ យក ១០០% ដូច្នេះ តើតុលាការនេះ នឹងដំណើរបែបណា?

ស៊ន សុភក្រ្ត-Sorn Sopheak 47m  · ក្រសួងព័ត៌មាន បានជូនដំណឹងពីការរៀបចំផ្សាយផ្ទាល់ពីកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងរបស់គណៈកម្មការផ្សះផ្សានៃ UNCLOS រវាងកម្ពុជា-ថៃ ពីប្រទេសសិង្ហបុរី នៅវេលាម៉ោង ៨ព្រឹកថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា!

Everything Hmong
He had about 60 security cameras watching almost every corner of the temple. He was constantly checking them, even when he was getting intimate with the woman. He was also well known for creating and selling Buddhist protection amulets, including the popular “Above Fate” (Nuea Duang) amulet. But in the end, nothing could protect him.
Phra Wachirayan Wi, also known as Luang Pho Atichot, the former abbot of Wat Phutthaisawan in Thailand, was reportedly very cautious about security. Thai police said there were about 60 CCTV cameras around the temple and even inside the monk’s quarters, with three screens set up where he regularly sat so he could monitor the cameras in real time.
With so many cameras watching the temple, it seems he was always trying to know who was coming and going. According to reports, the only time Luang Pho Atichot did not check the cameras was when he was eating. Police reportedly said they were able to enter the temple and arrest him while he was eating. Otherwise, he might have escaped.
He created and sold amulets that people believed could protect them and bring them good fortune.
But in the end, all those cameras and amulets could not protect him from the law.
What do you think about this story?
Share your thoughts in the comments.

Border Report 4m  · សៀម មានរបាយការណ៍ថា នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រុមសាងសង់ផ្លូវយុទ្ធសាស្ត្រខាងសៀម បានចូលទៅក្នុងតំបន់តាមបណ្ដោយ ច្រកសាក់ងាំ–ច្រកកដូន–ច្រកដារ៉ាកា–ភ្នំបេង ដើម្បីត្រៀមដាក់លួសបន្លាតាមខ្សែព្រំដែន។ ប៉ុន្តែពេលចូលទៅដល់ បានរកឃើញថា កម្ពុជាបានជីក កូដាក់រថក្រោះ និងដាក់ លួសបន្លា តាមបណ្ដោយកូនោះរួចហើយ ជាច្រើនគីឡូម៉ែត្រ។ សៀមមើលថា ខ្សែការពារនេះវាបានថាយើងរំលោភចូលទៅក្នុងតំបន់ដែលវាអះអាងសិទ្ធិ ហើយអាចក្លាយជាចំណុចតានតឹងថ្មីមួយតាមបណ្ដោយព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ។ខាងឧត្តរ

ខាងថៃបន្តផ្សព្វផ្សាយអំពី រឿងអាស្រូវផ្លូវភេទរបស់ ព្រះចៅអធិការវត្ត ជាមួយស្រីស្នេហ៍ ដើម្បីទំលាក់ អានុទីនចេញពីដំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តី។ សង្រ្គាជវត្តនេះមាន បំពាក់កាមេរ៉ា ៦០ គ្រាប់ សម្រាប់មើលគ្រប់ទីសទីក្នុងវត្ត។ សង្ឃនេះ មាន TVs ធំៗសម្រាប់ចាប់រូបភាពពីកាមេរ៉ា។ ខាងស្រី ឈ្មោះ នាង អេ អាយុ ៤៧ ឆ្នាំ មេម៉ាយ ប្តីងាប់ចោល នៅសល់ កូន​៣ នាក់ក្នុងបន្ទុក ធ្វើឲ្យនាងពិបាកចិត្ត ក៍ទៅរកគ្រូបញ្ចុះមន្តអាគមន៍ រហូតនាងក្លាយជា អ្នកមានស្តុកស្តុម មានផ្ទះនៅ មានអ្នកបំរើ អ្នកដាំបាយ។ ក្រៅពីរួមភេទជាមួយ សង្ឃនេះ នាងនៅមានរួមភេទជាមួយ ចៅអធិការវត្តសឹងគ្រប់វត្ត និង ចុងក្រោយ គេរកឃើញនាង រួមភេទជា ក្រុម ដែល ស្រី១ នាក់ ប្រុស ២ នាក់។ នេះជា ប្រព័ន្ធ Scamer មួយនៅប្រទេសថៃ ដែលគេរកស៊ី លក់រូបបន្តោងព្រះ រកស៊ីថតវិដេអូស៊ិច ដើម្បីលក់ដូរ...

Fresh News
ពលរដ្ឋថៃ ទទួលស្គាល់ថា របងព្រំដែននៅកន្លែងដែលគណៈកម្មការព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ វាស់វែងរួចរាល់នោះ ធ្វើឱ្យបាត់ដីចម្ការខ្លះមកខាងកម្ពុជា តែពួកគេទទួលយកជាថ្នូររក្សាសន្តិសុខ
(ថៃ)៖ អ្នកសារព័ត៌មានរបស់ទីភ្នាក់ងារសាព័ត៌មានបារាំង AFP ប្រចាំប្រទេសថៃ បានចុះទៅយកព័ត៌មានដោយផ្ទាល់ខេត្តច័ន្ទបុរី របស់ថៃ ជាប់ខេត្តបាត់ដំបង ប្រទេសកម្ពុជា កន្លែងដែលកងទ័ពថៃ បានធ្វើរបងព្រំដែន។ អ្នកសារព័ត៌មាន បានជួបសម្ភាសន៍ជាមួយពលរដ្ឋមួយចំនួនមានដីស្រែចម្ការជាប់ព្រំដែន ហើយពួកគេ បានទទួលស្គាល់ថា ការធ្វើរបងព្រំដែននៅកន្លែងដែលគណៈកម្មការព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ វាស់វែងរួចរាល់ដោយផ្អែកលើបង្គោល និងផែនទីបន្សល់ពីសម័យបារាំងនេះ បានបាត់ដីមួយចំនួនទៅខាងកម្ពុជា តែគេមិនទោមនស្សនោះទេ ព្រោះគេយល់ថាជាការពង្រឹងសន្តិសុខតាមព្រំដែម។
យោងតាមការចេញផ្សាយរបស់ AFP បានរៀបរាប់ថា កងទ័ពថៃ បានធ្វើរបងព្រំដែនពីបេតុងដោយមានបន្លាលួសរុំជារង្វង់នៅខាងលើ បន្ទាប់ពីសង្រ្គាមនៅតំបន់ព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំង២ កាលពីឆ្នាំ២០២៥។ ជញ្ជាំងព្រំដែននេះ មានប្រវែង១គីឡូម៉ែត្រ គឺជាដំណាក់កាលទី១ នៃការសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែនមានប្រវែងសរុប ៨,៤គីឡូម៉ែត្រ នៅភាគខាងកើតនៃប្រទេស ជាប់ស្រុកកំរៀង ខេត្តបាត់ដំបង ប្រទេសកម្ពុជា។ កន្លែងធ្វើរបងនេះ ជាកន្លែងដែលគណៈកម្មការព្រំដែនកម្ពុជា និងថៃ បានវាស់វែងរួចរាល់ និងព្រមព្រៀងគ្នាទទួលស្គាល់ ដោយផ្អែកលើបង្គោលព្រំដែន និងផែនទីបន្សល់ទុកពីសម័យបារាំង។
ជញ្ជាំងនេះមានកម្ពស់ ៣,៦ម៉ែត្រ ធ្វើឡើងពីបេតង់ សំណាញ់ដែក និងមានបន្លាលួសរុំជារង្វង់នៅលើដោយលាតសន្ធឹងកាត់តាមដីស្រែចម្ការ នៅក្នុងខេត្តច័ន្ទបុរី។
«យើងសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែននេះឡើងដើម្បីទប់ស្កាត់សកម្មភាពខុសច្បាប់ តួយ៉ាងដូចជាការរត់ពន្ធទំនិញ និងការជួញដូរមនុស្ស»។ នេះជាការគូសបញ្ជាក់របសលោក Prachya Hantiem មេបញ្ជាការ នៃកងកម្លាំងជើងទឹកថៃ ក្នុងខេត្តច័ន្ទបុរី ប្រាប់ AFP អំឡុងដំណើរទស្សនកិច្ចមួយកាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា។ 
AFP បានរៀបរាប់ទៀតថា ថៃ និងកម្ពុជាមានជម្លោះនឹងគ្នាអស់រយៈពេលរាប់ទសវត្សរ៍មកហើយជុំវិញការកំណត់ព្រំដែនប្រវែង ៨០០គីឡូម៉ែត្ររវាងប្រទេសទាំង២ ហើយបានផ្ទុះជម្លោះប្រដាប់អាវុធនឹងគ្នាកាលពីខែកក្កដា ​និងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ ប្រទេសជិតខាងទាំង២ បានចុះហត្ថលេខាលើបទឈប់បាញ់មួយកាលពីចុងខែធ្នូ ឆ្នាំដដែល ប៉ុន្តែភាគីទាំង២ បានចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកពីការបំពានបទឈប់បាញ់។ 

ស្ថិតនៅមិនឆ្ងាយពីជញ្ជាំងព្រំដែន គឺជាភូមិតូចមួយ ដែលមានប្រជាជនប្រហែល២០០នាក់រស់នៅ។ អ្នកភូមិនេះ បាននិយាយថា ការសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែនបានធ្វើឱ្យពួកគេបាត់បង់ដីស្រែចម្ការ តែពួកគេអាចទទួលយកបាន។

«យើងអាចទទួលយកបាន។ យើងសុខចិត្តបាត់បង់ដីមួយចំនួនដើម្បីទទួលបានសន្តិសុខ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់អ្នកភូមិម្នាក់ឈ្មោះ Suwin Muangmeung។ ស្ត្រីរូបនេះបានទទួលស្គាល់ថា រូបនាងមិនដឹងនោះទេថា ព្រំដែនស្ថិតនៅទីណាឱ្យប្រាកដ។ 
ជាមួយគ្នានេះ មេភូមិម្នាក់ឈ្មោះ Itchira Aranchaiyasiri បាននិយាយថា ការសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែនបានផ្ដល់ឱ្យរូបលោកនូវអារម្មណ៍មានសន្តិសុខ ក៏ព្រោះតែការធ្វើស្រែចម្ការរបស់ប្រជាជននៅទីនោះធ្វើឡើងនៅតាមបណ្ដោយព្រំដែន។
«យើងមិនដឹងច្បាស់នោះទេ ថាតើនៅពេលណា ទើបថៃ និងកម្ពុជាផ្សះផ្សារគ្នា ឬក៏ថាតើនៅពេលណាយើងនឹងអាចមានទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នាទៅវិញទៅមកជាប្រក្រតីឡើងវិញ។ ប៉ុន្តែមានជញ្ជាំងព្រំដែននេះ វាធ្វើឱ្យយើងមានអារម្មណ៍សុវត្ថិភាព»។ នេះជាការបន្ថែមរបស់លោក Itchira Aranchaiyasiri ជាមួយការទទួលស្គាល់ថា ជញ្ជាំងព្រំដែនពិតជាបង្កការរំខានមួយចំនួនពិតមែន ដ្បិតកាលពីអតីតកាល «យើងតែងតែធ្វើដំណើរទៅមកសួរសុខទុក្ខគ្នាដោយសេរី និងងាយស្រួល។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយ យើងត្រូវរៀនសម្របខ្លួន»។ 
សូមបញ្ជាក់ថា ថៃ បានបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាបន្ទាប់ពីជម្លោះផ្ទុះឡើងដែលបានបង្ខំប្រជាជនកន្លះលាននាក់ភៀសខ្លួនចេញពីផ្ទះសម្បែងរបស់ពួកគេ។ ប្រជាជនថៃមួយចំនួនធំបានត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ពួកគេ ខណៈប្រជាជនកម្ពុជាប្រមាណ ២០ ០០០នាក់នៅតែមិនទាន់អាចវិលត្រឡប់កាន់ផ្ទះរបស់ពួកគេនៅឡើយ៕