Fait Accompli ការបង្កើតភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់

ព្រំដែន កម្ពុជា​ថៃ៖ ប្រទេសថៃ បាននឹងកំពុងធ្វើ Fait Accompli ដូចមានបង្ហាញតាមរូបភាពខាងក្រោម ចំណែក កម្ពុជា បានធ្វើកិច្ចការនយោបាយ ការទូត ដើម្បីប្រឆាំងតបជាមួយ ការបង្កើតភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់របស់ ថៃ នៅតាមបណ្តោយព្រំដែន កម្ពុជា ថៃ ដោយមានវត្តមាន អគ្គមេបញ្ជាការទ័ព ម៉ាឡេស៊ី មានអ្នកសង្កេតការណ៍យោធាអាស៊ាន មានស្ថានទូត សេនានុព័ន្ធយោធា អនុព័ន្ធយោធា ចូលរួមស្តាប់របាយការណ៍ពីខាង កម្ពុជាយើង។

Generating​ a photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "យុទ្ធសាស្រ្តធ្វើ អង្ករ ក្លាយជា បាយ ធៀប យុទ្ធសាស្រ្ត Fait Accompli to Fact On The Ground "​ ។ រូបភាព ០២ ផ្ទាំង៖

1. ១. ដែលផ្ទាំងទីមួយ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ ជំហានៗនៃការដាំបាយពីដើម ដល់ចប់ (៦. បង្ហាញរូបភាពការហូបបាយជុំគ្នា ដោយមានបាយ និង ម្ហូបជាច្រើនមុខ)  
2. ២.  រូបភាព ផ្ទាំងទីពី ជំហានៗនៃការកែប្រែពី Fait Accompli ទៅជា Fact On The Group 

អគ្គបញ្ជាការដ្ឋាននៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ

ឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ វង្ស ពិសេន អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ នាយប់ថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បានរៀបចំពិធីជប់លៀងជាកិត្តិយសជូនគណៈប្រតិភូកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី ដឹកនាំដោយ ឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ តាន់ ស្រី ដាតុ សេរី ហាជី ម៉ាលេក រ៉ាសាក់ ប៊ីន ស៊ុយឡាយម៉ាន អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី ក្នុងឱកាសបំពេញទស្សនកិច្ចជាផ្លូវការ និងមិត្តភាពនៅកម្ពុជា

ទីចាត់ការបុគ្គលិក អគ្គបញ្ជាការដ្ឋាន

Generating​ a Imagination ស្រមើស្រម៉ៃ ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ពស់យក្ស កំពុងលេប កង្កែប--Thailand Invading Cambodia។  រូបភាពផ្ទាំងនីមួយៗ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ ការពន្យល់លំអិតន្ថែមពី ប្រធានបទ ខ្លឹមសារខាងក្រោម៖

១. ពស់យក្សធំមួយក្បាល មានកូនពស់ ៨០ លានក្បាល ហារមាត់ធំសម្បើម កំពុងព្យាយាម លេប សត្វកង្កែបតូចមួយ ដែលមាន កូន ១៨ លានក្បាល

២. រូបភាព សហគមន៍អន្តរជាតិ សហគមន៍អាស៊ាន អង្គការសហប្រជាជាតិ UNESCO ចិន អាមេរិក បារាំង អគ្លេស រុស្សី អូស្រ្តាលី កំពុងព្យាយាមជួយ សត្វកង្កែបនោះ

៣. Add បញ្ជូលផែនទី ប្រទេសថៃ និងប្រទេសកម្ពុជា 

រូបភាពស្រមើស្រម៉ៃ សត្វពស់យក្ស កំពុង ព្យាយាមលេបកង្កែប

ឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ វង្ស ពិសេន អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ នាយប់ថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បានរៀបចំពិធីជប់លៀងជាកិត្តិយសជូនគណៈប្រតិភូកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី ដឹកនាំដោយ ឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ តាន់ ស្រី ដាតុ សេរី ហាជី ម៉ាលេក រ៉ាសាក់ ប៊ីន ស៊ុយឡាយម៉ាន អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី ក្នុងឱកាសបំពេញទស្សនកិច្ចជាផ្លូវការ និងមិត្តភាពនៅកម្ពុជា។

Prompts: make an 3d image with scale 900px x 1200 px of the 04 purpose of a fait accompli- the primary purpose of a fait accompli is to achieve a strategic territorial or political goal while minimizing the risk of a full-scale war in one side. on next side, made the image of step-by-step process of a thailand cambodia's border fait accompli[1. stealth infiltration] ➔ [2. rapid fortification] ➔ [3. diplomatic stonewalling] ➔ [4. normalized status quo]. the title of an image is in khmer at top follow by english version ចំណងជើងភាសាខ្មែរ " គោលបំណង ០៤ នៃការបង្កើតភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់ និង ដំណាក់កាល ០៤ ដោយប្រទេសថៃ the title of english is " the 04 purpose and 04 stepts of a fait accompli by thailand".

The Purpose of a Fait Accompli- The primary purpose of a fait accompli is to achieve a strategic territorial or political goal while minimizing the risk of a full-scale war.

Avoids Open Warfare: It presents the opponent with a finished outcome rather than a declaration of war.

Shifts the Burden: It forces the opponent to make the difficult choice of either accepting the loss or starting an active war to reverse it.

Leverages Diplomatic Inertia: International bodies and mediators are often slow to respond, allowing the initiating country time to solidify its position.

Step-by-Step Process of a Border Fait Accompli[1. Stealth Infiltration] ➔ [2. Rapid Fortification] ➔ [3. Diplomatic Stonewalling] ➔ [4. Normalized Status Quo]

1. Stealth Infiltration and Occupation Action: Small, highly trained military units use the cover of night or dense jungle terrain to quietly cross into a disputed or poorly demarcated border zone.Objective: Gain a physical foothold on key high ground, ridges, or culturally significant sites (like temple ruins) without triggering an immediate firefight.

2. Rapid Fortification and Consolidating PositionsAction: Troops immediately dig trenches, deploy barbed wire, set up sandbags, and establish a defensive perimeter.Objective: Turn a temporary intrusion into a permanent military outpost before the opposing border guards notice or can mount a counter-response.

3. Diplomatic Stonewalling and Negotiation Deferral Action: Once the presence is discovered, the occupying nation avoids military escalation but refuses to retreat. They call for bilateral talks, joint border committees, or legal reviews.Objective: Buy time. By dragging out diplomatic discussions, the military presence on the ground remains unchallenged and becomes normalized week by week.

4. Establishing the New Status Quo Action: Over months or years, the military post is integrated into standard border patrols. Roads may be built to supply it, and official maps are updated internally. Objective: The occupied zone becomes the new de facto border. The opponent eventually stops actively contesting the specific point due to the high cost of military eviction.

រៀបរាប់លក្ខណៈបច្ចេកទេសសំណង់ tandard Concrete Hollow Blocks (CHBs) សម្រា់ប់យោធា ២០ នាក់ និង គ្រឿងបំពាក់ ផ្លូវចេញចូល តម្លៃប៉ាន់ស្មានសម្រាប់លេណដ្ឋានទ័ព ២០ នាក់។

ដើម្បីសាងសង់លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) ឱ្យស្របតាមស្ដង់ដារបច្ចេកទេសយោធា ធន់នឹងការវាយប្រហារពីគ្រាប់កាំភ្លើងធំ និងបំណែកគ្រាប់បែក លក្ខណៈបច្ចេកទេសមានដូចខាងក្រោម៖

១. លក្ខណៈបច្ចេកទេសសំណង់ និងទំហំ (Structural Specifications)
ទំហំលេណដ្ឋាន៖ ផ្ទៃក្រឡាអប្បបរមាសម្រាកគឺ ៣ ម៉ែត្រការ៉េ ក្នុងម្នាក់។ សម្រាប់ ២០ នាក់ ត្រូវការទំហំខាងក្នុងយ៉ាងតិច ៦០ ម៉ែត្រការ៉េ (ឧទាហរណ៍៖ បណ្ដោយ ១២ ម៉ែត្រ × ទទឹង ៥ ម៉ែត្រ) កម្ពស់ផ្ទៃខាងក្នុង ២.២ ម៉ែត្រ។
កម្រាស់ជញ្ជាំងឥដ្ឋ CHB៖ ត្រូវប្រើឥដ្ឋ CHB កម្រាស់ ២០ សង់ទីម៉ែត្រ (៨ អ៊ីញ) តម្រៀបជាជញ្ជាំង ២ ជាន់ (Double-skin wall) ឬប្រើជញ្ជាំងទោលរួចបន្ថែមដីបង្កប់។
ការញាត់បេតុង និងដែកសរសៃ (Core Filling & Rebar)៖
គ្រប់ប្រហោងឥដ្ឋ CHB ទាំងអស់ ត្រូវចាក់បំពេញដោយបេតុងម៉ាក M250 ឬ M300 (កម្លាំងសង្កត់ខ្លាំង)។
ត្រូវដោតដែកសរសៃមុខកាត់ ១២ មីលីម៉ែត្រ (DB12) តាមប្រហោងឥដ្ឋបញ្ឈរ រាល់ចន្លោះ ២០ សង់ទីម៉ែត្រ និងដែកផ្តេករាល់ចន្លោះ ៣ ជួរឥដ្ឋ ដើម្បីចងភ្ជាប់សំណង់កុំឱ្យបាក់រលំពេលរងសម្ពាធផ្ទុះ។
ដំបូល (Roof)៖ មិនត្រូវប្រើឥដ្ឋ CHB ធ្វើដំបូលដាច់ខាត។ ត្រូវចាក់បេតុងអាមេ (Reinforced Concrete Slab) កម្រាស់យ៉ាងតិច ២០-៣០ សង់ទីម៉ែត្រ។
ស្រទាប់ការពារខាងក្រៅ (External Protection)៖ ខាងក្រៅជញ្ជាំង និងលើដំបូលបេតុង ត្រូវគ្របដណ្ដប់ដោយស្រទាប់ដីណែន ឬបាវខ្សាច់ កម្រាស់យ៉ាងតិច ១ ម៉ែត្រ ទៅ ១.៥ ម៉ែត្រ ដើម្បីស្រូបយកកម្លាំងផ្ទុះ។
២. ផ្លូវចេញចូល និងប្រព័ន្ធការពារ (Entrances & System)
ផ្លូវចេញចូលរាងអក្សរ Z (Z-Shaped / Baffled Entrance)៖ ផ្លូវចូលត្រូវធ្វើជាទម្រង់បត់បែន (អក្សរ L ឬ Z) ដើម្បីទប់ស្កាត់មិនឱ្យបំណែកគ្រាប់ ឬរលកសម្ពាធផ្ទុះ (Blast wave) រត់ត្រង់ចូលទៅក្នុងបន្ទប់ស្នាក់នៅ។
ទ្វារការពារ៖ ត្រូវមានទ្វារ ២ ជាន់ ធ្វើពីបន្ទះដែកថែបក្រាស់យ៉ាងតិច ១០ មីលីម៉ែត្រ ព្រមទាំងមានស៊ុមដែកមាំ។
ច្រកចេញអាសន្ន (Emergency Exit)៖ ត្រូវមានច្រកចេញសម្ងាត់តូចមួយផ្សេងទៀត (Escape hatch) ករណីច្រកចូលចម្បងត្រូវបាក់សង្កត់បិទជិត។
៣. គ្រឿងបំពាក់ខាងក្នុង (Interior Equipments)
ប្រព័ន្ធខ្យល់៖ បំពាក់ម៉ាស៊ីនបឺត និងបញ្ចូលខ្យល់បរិសុទ្ធ (Ventilation Fans) ដើរដោយថាមពលអគ្គិសនី និងមានប្រព័ន្ធដៃបង្វិល (Manual) ករណីដាច់ភ្លើង ព្រមទាំងមានតម្រងការពារផ្សែងពុល។
ប្រព័ន្ធថាមពល៖ អាគុយផ្ទុកថាមពល (UPS) ឬម៉ាស៊ីនភ្លើងកាតាបតូច (Generator) ដាក់ក្នុងបន្ទប់ដាច់ដោយឡែកដែលមានបំពង់ភាយផ្សែងចេញក្រៅ។
គ្រឿងសង្ហារិម៖ គ្រែដែកពីរជាន់ (Bunk beds) ចំនួន ១០ គ្រែ, ប្រព័ន្ធបង្គន់អនាម័យស្ងួត (Chemical/Dry toilets), និងធុងស្តុកទឹកស្អាតចំណុះ ២,០០០ លីត្រ។
៤. តម្លៃប៉ាន់ស្មានការសាងសង់ (Estimated Cost)
តម្លៃនេះជាការប៉ាន់ស្មានជាមធ្យមសម្រាប់សម្ភារសំណង់ និងឧបករណ៍បំពាក់ស្តង់ដារ (មិនរាប់បញ្ចូលកម្លាំងពលកម្មយោធា)៖

លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) 

លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) 

លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) 

លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) 

លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) 

លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) 

Generating​ a photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ការសាងសង់លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ពសៀម ២០ នាក់ ឆ្នាំ២០២៦ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs "​ ។ រូបភាពផ្ទាំងនីមួយៗ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ៖

១. លក្ខណៈបច្ចេកទេសសំណង់ និងទំហំ (Structural Specifications)

២. គ្រឿងបំពាក់ខាងក្នុង (Interior Equipments)

៣. តម្លៃប៉ាន់ស្មានការសាងសង់ (Estimated Cost)

៤. រូបភាពមមើលពីលើអាកាស

៥. រូបភាពមើលពីចំហៀង ត្រង់ចាំពីមុខ

Generating​ a photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ការសាងសង់លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ពសៀម ២០ នាក់ ឆ្នាំ២០២៦ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs "​ ។ រូបភាពផ្ទាំងនីមួយៗ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ៖

The blocks shown in the selected region are standard Concrete Hollow Blocks (CHBs), also known as cinder blocks. In their raw, hollow state, they are completely unsuitable for a military or survival bunker because they are brittle and will shatter under the kinetic impact of artillery shrapnel or small-arms fire

1. Steel Rebar Reinforcement

2. Grouting (Filling the Cores)

3. Thick Soil Backfilling

4. Monolithic Poured Roof

តើមានយោធាប្រទេសណាខ្លះគេប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs)សម្រាប់ជា លេណដ្ឋានយោធាដែរ?
នៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រយោធាទំនើប មិនមានកងទ័ពផ្លូវការរបស់ប្រទេសមហាអំណាចណា យកដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (CHBs) មកសង់ជាជញ្ជាំងខាងក្រៅនៃលេណដ្ឋានជួរមុខដាច់ដោយឡែកនោះទេ ព្រោះវាមានភាពស្រួយ និងងាយបែកខ្ទេចពេលរងការបាញ់ប្រហារ។ [1]
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កងទ័ពនៃប្រទេសមួយចំនួននៅតែប្រើប្រាស់ឥដ្ឋ CHBs នេះក្នុងលក្ខខណ្ឌ និងបេសកកម្មជាក់លាក់ ដោយមានការកែច្នៃបន្ថែម៖

១. យោធាថៃ (Royal Thai Army)
នាពេលថ្មីៗនេះ កងទ័ពភូមិន្ទថៃ បានសម្រុកសាងសង់លេណដ្ឋានការពារជាង ១,៦០០ កន្លែងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែន។ ក្នុងការសាងសង់នោះ ពួកគេបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបេតុងប្រហោង និងប្រអប់បេតុង ប៉ុន្តែត្រូវបានការពារបន្ថែមយ៉ាងក្រាស់ដោយការតម្រៀបបាវខ្សាច់ (Sandbags) រាប់រយបាវនៅខាងក្រៅ និងគ្របពីលើ ដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធផ្ទុះ និងទប់ស្កាត់បំណែកគ្រាប់កាំភ្លើង។ 

២. កងវិស្វកម្មយោធាអាមេរិក (US Army Corps of Engineers)
កងទ័ពអាមេរិកប្រើប្រាស់ឥដ្ឋ CHBs សម្រាប់ការសាងសង់សំណង់ការពារផ្នែកខាងក្នុង (Interior Partitioning) នៅក្នុងមូលដ្ឋានទ័ពធំៗ ឬប្រើសម្រាប់ធ្វើជាផ្ទាំងស៊ីបក្នុងការហ្វឹកហ្វឺនបាញ់ប្រហារ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់លេណដ្ឋានជួរមុខ ឬប៉ុស្តិ៍យាម ពួកគេ ترجیحប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ Hesco Bastions (កន្ត្រកដែកស្ពាន់បំពេញដោយដីខ្សាច់) ឬផ្ទាំងបេតុងអាមេដុំធំៗ (Prefabricated Concrete Barriers) ដែលមានភាពរឹងមាំ និងរហ័សជាង។ 

៣. បណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា (ដូចជា អ៊ីស្រាអែល និងក្រុមប្រដាប់អាវុធ)
នៅក្នុងជម្លោះនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ទាំងកងទ័ពផ្លូវការ និងក្រុមប្រដាប់អាវុធ (ដូចជា ហាម៉ាស ឬ ហេសបូឡា) បានប្រើប្រាស់ឥដ្ឋបេតុងប្រហោងក្នុងការរៀបជញ្ជាំងបិទបាំងនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្លូវរូងក្រោមដី (Underground Tunnels)។ នៅក្នុងជម្រៅដីជ្រៅ ឥដ្ឋ CHBs មិនរងការបាញ់ប្រហារចំផ្ទាល់ឡើយ វាមានតួនាទីត្រឹមតែទប់ដីកុំឱ្យបាក់ និងខណ្ឌចែកបន្ទប់ស្នាក់នៅ ឬផ្ទុកអាវុធប៉ុណ្ណោះ។ 

៤. ប្រទេសអាល់បានី (Albania) - ប្រវត្តិសាស្ត្រ "Bunkerization"
ក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ (ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៦០-១៩៨០) ប្រទេសអាល់បានីបានសាងសង់លេណដ្ឋានជាង ១៧០,០០០ កន្លែងនៅទូទាំងប្រទេស។ ក្នុងនោះមានការប្រើប្រាស់ឥដ្ឋបេតុងប្រហោង និងស៊ីម៉ង់ត៍ចាក់ពុម្ពយ៉ាងច្រើន។ ប៉ុន្តែលេណដ្ឋានទាំងនោះត្រូវបានគេរិះគន់ថា ខ្ជះខ្ជាយថវិកាជាតិ និងមិនមានភាពធន់មាំគ្រប់គ្រាន់តាមស្តង់ដារយោធាពិតប្រាកដឡើយ។ 

សង្ខេបបច្ចេកទេស៖ នៅក្នុងវិស័យយោធា ឥដ្ឋ CHBs ត្រូវបានចាត់ទុកជា "សម្ភារៈបន្ទាប់បន្សំ" ប៉ុណ្ណោះ។ គេអាចប្រើវាបាន លុះត្រាតែមានការចាក់បេតុងបំពេញក្នុងប្រហោង ញាត់ដែកសរសៃ និងគ្របដណ្ដប់ដោយដី ឬបាវខ្សាច់ក្រាស់ៗពីខាងក្រៅ ទើបអាចយកជាការបាន។

បើសិនជាវាមានអាយុកាលប្រើប្រាស់ខ្លី អីចឹងមិនមែនជាសំណង់រឹងមាំទេ តែជា Fait Accompli?

ការវិភាគរបស់អ្នកគឺត្រឹមត្រូវចំចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រ។ បើសិនជាសំណង់នោះមានអាយុកាលប្រើប្រាស់ខ្លី ងាយខូចខាត និងមិនមានលក្ខណៈបច្ចេកទេសរឹងមាំគ្រប់គ្រាន់តាមស្តង់ដារការពារជាតិទេ វាមិនមែនជាសំណង់យោធាសម្រាប់ការពារទឹកដីយូរអង្វែងឡើយ ប៉ុន្តែវាអាចជាការបង្កើតបំរែបំរួលនៅលើដីជាក់ស្តែងដើម្បីបម្រើឱ្យនយោបាយ Fait Accompli (ការបង្កើតការណ៍ពិតដែលមិនអាចកែប្រែបាន)។
នៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រយោធា ការប្រើប្រាស់សំណង់លក្ខណៈបែបនេះដើម្បីបង្កើត Fait Accompli មានគោលបំណងសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

១. ការទាមទារអធិបតេយ្យភាពជាក់ស្តែង (De Facto Control)
យុទ្ធសាស្ត្រនេះគឺការបង្កើតស្ថានភាពថ្មីមួយនៅលើដី (ជាពិសេសនៅតំបន់ជម្លោះ ឬតំបន់មិនទាន់ដាច់ស្រឡះ) ដោយការសាងសង់អ្វីមួយភ្លាមៗ។
ទោះបីជាសំណង់នោះធ្វើពីឥដ្ឋប្រហោងងាយខូចក៏ដោយ ក៏វាជាភស្តុតាងបង្ហាញថា "មានវត្តមានកងទ័ព និងសំណង់អចិន្ត្រៃយ៍" នៅលើទឹកដីនោះរួចទៅហើយ។

២. បង្កើតផលវិបាកក្នុងការចរចា ឬផ្លាស់ប្ដូរ (Shifting the Status Quo)
នៅពេលសំណង់ត្រូវ បានសាងសង់រួចរាល់ ភាគីម្ខាងទៀតនឹងធ្លាក់ទៅក្នុងស្ថានភាពពិបាកសម្រេចចិត្ត។
ប្រសិនបើចង់ឱ្យដកចេញ ត្រូវប្រើកម្លាំងបាយទៅវាយកម្ទេច ដែលអាចបង្កើតជាសង្គ្រាមធំ។ បើមិនវាយកម្ទេចទេ ត្រូវបង្ខំចិត្តទទួលស្គាល់វត្តមាននោះទាំងមិនពេញចិត្ត (ព្រោះវាជាការណ៍ពិតដែលបានកើតឡើងរួចទៅហើយ)។

៣. យុទ្ធសាស្ត្រតំបន់ប្រផេះ (Grey Zone Tactics)
ការប្រើប្រាស់សម្ភារៈស៊ីវិលដូចជាឥដ្ឋប្រហោង (CHBs) ជួយឱ្យភាគីសាងសង់អាចដោះសារបានថា វាគ្រាន់តែជា "ជម្រកបណ្ដោះអាសន្ន" ឬ "សំណង់ស៊ីវិល" មិនមែនជាការត្រៀមលក្ខណៈធ្វើសង្គ្រាមធំដុំឡើយ។
នេះជាការកាត់បន្ថយការចាប់អារម្មណ៍ ឬការរិះគន់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ប៉ុន្តែសម្រេចបានលទ្ធផលយោធានៅលើដី។

ដូច្នេះ ក្នុងទិដ្ឋភាពយោធាពិតប្រាកដ សំណង់ឥដ្ឋប្រហោងល្បាយខ្សាច់គ្មានគ្រឹះមាំមួន មិនអាចការពារជីវិតទ័ពពីអាវុធធុនធ្ងន់បានឡើយ ប៉ុន្តែក្នុងទិដ្ឋភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយ វាគឺជាឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគូសវណ្ឌវង្កព្រំដែន ឬដណ្តើមប្រៀបឈ្នះក្នុងការចរចា។
ប្រសិនបើអ្នកចង់សិក្សាបន្ថែម តើអ្នកចង់ឱ្យខ្ញុំលើកឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៃយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli ដែលប្រទេសនានាធ្លាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រព្រំដែនដែរឬទេ?

លើកឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៃយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli ដែលប្រទេសនានាធ្លាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រព្រំដែន តើដូចគ្នាត្រង់ណាធៀបនឹង ថៃធ្វើជាមួយកម្ពុជា?

យុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli (ការបង្កើតការណ៍ពិតខាងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ) ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រព្រំដែនជុំវិញពិភពលោក។ ប្រទេសដែលប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រនេះ តែងតែជ្រើសរើសការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធលឿនៗ ឬបណ្ដោះអាសន្ន ដើម្បីបង្ខំឱ្យភាគីម្ខាងទៀតទទួលស្គាល់ស្ថានភាពថ្មី។
ខាងក្រោមនេះជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការប្រៀបធៀបចំណុចដូចគ្នាទៅនឹងសកម្មភាពដែលថៃកំពុងធ្វើនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា៖

១. ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក

ចិន នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង (យុទ្ធសាស្ត្រកាត់សាច់ក្រក - Salami Slicing)៖ ចិនបានចាក់ដីខ្សាច់បង្កើតជាកោះសិប្បនិម្មិតតូចៗនៅលើផ្កាថ្មលិចទឹក។ ដំបូងឡើយ ចិនអះអាងថាជា "ជម្រកបណ្ដោះអាសន្នសម្រាប់អ្នកនេសាទ" (ស្រដៀងនឹងការប្រើប្រាស់ឥដ្ឋទន់ខ្សោយ CHBs)។ ប៉ុន្តែក្រោយមក ចិនបានប្រែក្លាយកោះទាំងនោះទៅជាមូលដ្ឋានទ័ពអចិន្ត្រៃយ៍ មានទាំងព្រលានយន្តហោះ និងរ៉ាដាយោធា ដោយបង្ខំឱ្យបណ្ដាប្រទេសអាស៊ានទទួលយកវាជា Fait Accompli។

អ៊ីស្រាអែល នៅតំបន់ West Bank៖ អ៊ីស្រាអែលបានសាងសង់ "ប៉ុស្តិ៍យាម និងរបងសន្តិសុខបណ្ដោះអាសន្ន" រួចពង្រីកទៅជាសហគមន៍ផ្ទះល្វែងស៊ីវិល។ ទោះបីជាសហគមន៍អន្តរជាតិចាត់ទុកថាខុសច្បាប់ ប៉ុន្តែដោយសារសំណង់ និងមនុស្សមានវត្តមាននៅលើដីជាក់ស្តែងទៅហើយ វាក្លាយជាការណ៍ពិតដែលមិនអាចដកថយបានឡើយនៅពេលចរចាព្រំដែន។

រុស្ស៊ី នៅតំបន់គ្រីមា (Crimea) ឆ្នាំ២០១៤៖ រុស្ស៊ីបានបញ្ជូនកងទ័ពគ្មានស្លាកសញ្ញាសម្គាល់ (Little Green Men) ទៅកាន់កាប់អគាររដ្ឋបាល បង្កើតប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យ និងរៀបចំការបោះឆ្នោតប្រជាមតិភ្លាមៗ។ សកម្មភាពឆក់កណ្តៀតនេះបានបង្កើតស្ថានភាព Fait Accompli មុនពេលអ៊ុយក្រែន និងណាតូ (NATO) អាចមានពេលឆ្លើយតបតាមផ្លូវយោធា។

២. ចំណុចដូចគ្នាយ៉ាងខ្លាំង រវាងឧទាហរណ៍ខាងលើ និងសកម្មភាពថៃធ្វើជាមួយកម្ពុជា
ការដែលថៃបន្តឈូសឆាយដី សាងសង់ផ្លូវ និងបង្កើតគម្រោងសាងសង់លេណដ្ឋាន និងជម្រកជាង ១,៦០០ កន្លែង ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (CHBs) នៅតាមបណ្តោយព្រំដែនជាប់ខេត្តកម្ពុជា មានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទនឹងយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli ត្រង់ចំណុចសំខាន់ៗទាំងនេះ៖

ក. ការប្រើប្រាស់សម្ភារៈ "ស៊ីវិល ឬបណ្ដោះអាសន្ន" ដើម្បីបិទបាំង (Deniability)
ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ប្រទេសឈ្លានពានតែងដោះសារថា សំណង់របស់ខ្លួនគ្រាន់តែជា "សំណង់ស៊ីវិល" "ជម្រកអ្នកនេសាទ" ឬ "របងការពារសន្តិសុខធម្មតា"។
ធៀបនឹងថៃ៖ ថៃបានអនុម័តកញ្ចប់ថវិកាជាង ៤៣៣ លានបាត ក្រោមរូបភាព "ជម្រកការពារសុវត្ថិភាពសម្រាប់សហគមន៍ស៊ីវិល" និងប្រើប្រាស់ឥដ្ឋប្រហោង CHBs ដែលមើលទៅមិនមែនជាបន្ទាយយោធាធំដុំ។ ប៉ុន្តែជាក់ស្តែង វាត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការប្រែក្លាយតំបន់ស៊ីវិលឱ្យទៅជាតំបន់យោធា និងជាការបោះទីតាំងទ័ពជាយុទ្ធសាស្ត្រ។ 
ខ. ការផ្លាស់ប្ដូរស្ថានភាពដើមនៅលើដី (Altering the Status Quo)
ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ គោលដៅចម្បងគឺធ្វើយ៉ាងណាឱ្យមានសំណង់លេចរូបរាងនៅលើដី ដែលភាគីម្ខាងទៀតមិនទាន់បានព្រមព្រៀង។
ធៀបនឹងថៃ៖ ទោះបីជាមានការព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ ឬយន្តការគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែន (JBC) ក៏ដោយ ក៏ភាគីថៃនៅតែបន្តឈូសឆាយ សាងសង់ផ្លូវ និងបោះបង្គោលរបងលួសឯកតោភាគី ដូចជានៅតំបន់អន្លង់វែង ច្រកអូរស្មាច់ និងខេត្តព្រះវិហារ។ សកម្មភាពទាំងនេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងគូសវណ្ឌវង្កខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនថ្មីមួយដែលថៃចង់បានដោយខ្លួនឯង។ 
គ. ការដាក់សម្ពាធផ្លូវច្បាប់ និងនយោបាយក្នុងការចរចា (Legal Leverage)
ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ នៅពេលចរចាព្រំដែន ភាគីដែលសាងសង់រួចតែងយកលេសថា៖ "យើងបានគ្រប់គ្រង និងមានសំណង់នៅទីនេះជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ដូច្នេះដីនេះគួរតែជារបស់យើង" (De facto control)។
ធៀបនឹងថៃ៖ ការបង្កើតលេណដ្ឋានរាប់ពាន់កន្លែង និងរចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តផ្សេងៗ គឺជាការប៉ុនប៉ងបង្កើតភស្តុតាងថ្មីនៅលើដី។ ប្រសិនបើទុកឱ្យសំណង់ទាំងនោះនៅយូរអង្វែង វានឹងធ្វើឱ្យកម្ពុជាជួបការលំបាកក្នុងការទាមទារឱ្យថៃដកថយ ព្រោះពួកគេបានបង្កើត "ការណ៍ពិត" រួចទៅហើយ។ 
សន្និដ្ឋាន៖ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចេញកំណត់ទូតតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ ដោយបានប្រើប្រាស់ពាក្យចំៗ និងព្រមានចំតួចថា សកម្មភាពឯកតោភាគីរបស់ថៃទាំងនេះ គឺជារូបភាព "Fait Accompli" (ការប៉ុនប៉ងប្រែក្លាយខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ឬការទាមទារទឹកដីដោយឯកតោភាគី) ដែលកម្ពុជាមិនអាចទទួលយកបានដាច់ខាត។

តើភាគី ថៃ មានការប្រែប្រែជំហរណាខ្លះ ខណៈដែលភាគីកម្ពុជា ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចេញកំណត់ទូតតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ ដោយបានប្រើប្រាស់ពាក្យចំៗ និងព្រមានចំតួចថា សកម្មភាពឯកតោភាគីរបស់ថៃទាំងនេះ គឺជារូបភាព "Fait Accompli"?

ទោះបីជា ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកម្ពុជា បានចេញកំណត់ទូតតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ ដោយព្រមានចំៗ និងប្រើប្រាស់ពាក្យធ្ងន់ៗថា សកម្មភាពឯកតោភាគីរបស់ថៃគឺជាការបង្កើតរូបភាព "Fait Accompli" ក៏ដោយ ក៏ ភាគីថៃពុំមានការប្រែប្រួលជំហរថយក្រោយ ឬបញ្ឈប់សកម្មភាពរបស់ខ្លួនឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើតាមការវិវត្តចុងក្រោយគិតត្រឹមខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ ភាគីថៃបានបង្ហាញនូវការដើរផ្ទុយគ្នារវាង "សម្តី និងទង្វើជាក់ស្តែងនៅលើដី" ដូចខាងក្រោម៖ 

១. ការបដិសេធតាមផ្លូវទូត ប៉ុន្តែបន្តធ្វើនៅលើដី (Words vs. Deeds)
សម្តីខាងផ្លូវទូត៖ ភាគីថៃតែងតែអះអាងដដែលៗថា ខ្លួនជានិច្ចកាលតែងតែគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងមិនមានបំណងបង្កើនភាពតានតឹងតាមព្រំដែនឡើយ។ ពួកគេបានព្យាយាមបន្ទន់ស្ថានការណ៍ដោយពន្យល់ថា សំណង់ទាំងនោះជាសំណង់ការពារយុទ្ធសាស្ត្រស៊ីវិល ឬជម្រកសុវត្ថិភាពសម្រាប់ប្រជាជននៅតាមព្រំដែនប៉ុណ្ណោះ។ 

ទង្វើជាក់ស្តែង៖ ការអះអាងនេះត្រូវបានកម្ពុជាចាត់ទុកថា «ផ្ទុយស្រឡះពីការពិត»។ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃនៅតែបន្តប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់ដើម្បីឈូសឆាយដី សាងសង់ផ្លូវបេតុង និងពង្រាយលេណដ្ឋានយោធាថ្មីៗបន្ថែមទៀត។ 

២. ការពង្រីកសកម្មភាពឯកតោភាគីកាន់តែខ្លាំង (Consolidating Control)
ជំនួសឱ្យការផ្អាកដើម្បីចរចា ថៃបានពង្រីកសកម្មភាពរំលោភបំពានកាន់តែរឹងដៃនៅតាមបណ្តោយព្រំដែននៃខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ ព្រះវិហារ និងពោធិ៍សាត់៖ [1, 2, 3]
ការបែងចែកដីធ្លី៖ កងទ័ពថៃបានសហការជាមួយមន្ត្រីព្រៃឈើ និងដីធ្លីរបស់ខ្លួន ចុះវាស់វែង និងបែងចែកដីធ្លីនៅក្នុងតំបន់ជម្លោះឱ្យទៅប្រជាពលរដ្ឋថៃរស់នៅ (ដូចជានៅចន្លោះបង្គោលព្រំដែនលេខ ៤៥-៤៧ ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ)។ [1, 2]
ការបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង៖ យោធាថៃបានវាយកម្ទេចផ្ទះសម្បែងរាប់ពាន់ខ្នងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ និងបិទខ្ទប់មិនឱ្យអ្នកភូមិខ្មែរត្រឡប់ទៅរស់នៅលើដីធ្លីដើមរបស់ខ្លួនវិញឡើយ។ [1, 2]
ការសាងសង់រចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍៖ ថៃបានបន្តរាយរបងលួសបន្លា ដាក់កុងតឺន័រធ្វើជាប៉ុស្តិ៍យាម និងសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍នៅជិតប្រាសាទតាខ្វៃ និងប្រាសាទព្រះវិហារ ដើម្បីគូសវណ្ឌវង្កព្រំដែនថ្មីដោយខ្លួនឯង។

៣. ការបង្វែរការចោទប្រកាន់មកលើកម្ពុជា (Counter-Allegations)
កងទ័ពភូមិន្ទថៃបានព្យាយាមទម្លាក់កំហុស និងចោទប្រកាន់កងទ័ពកម្ពុជាថា ជាអ្នកបង្កហេតុ និងធ្វើឱ្យមានភាពតានតឹងនៅតាមច្រកព្រំដែន (ដូចជានៅច្រកអូរស្មាច់)។
ការចោទប្រកាន់នេះ ត្រូវបានក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបដិសេធភ្លាមៗ ដោយបញ្ជាក់ថា កងទ័ពកម្ពុជាមិនបានធ្វើសកម្មភាពណាមួយដែលជាការឌឺដង ឬបង្កហេតុនោះទេ និងបានទាមទារឱ្យថៃគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់។ 

សង្ខេប៖ ជំហររបស់ថៃគឺ «មិនថយក្រោយ និងមិនបញ្ឈប់» ឡើយ។ ថៃកំពុងបន្តប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្ររឹងរូស ដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងនៅលើដី (De facto control) ដែលនេះជាគោលបំណងពិតប្រាកដនៃយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli។ 

ពេលភាគីថៃបន្តរឹងរុះ មិនថយក្រោយ នឹងមិនបញ្ឃប់បែបនេះ តើភាគីកម្ពុជានឹងបន្តធ្វើណាជាមួយ អ្នកសង្កេតការណ៍យោធា UNs Security Council?

នៅពេលដែលភាគីថៃបន្តរឹងរូស មិនដកថយ និងមិនបញ្ឈប់សកម្មភាពរំលោភបំពានតាមព្រំដែន ភាគីកម្ពុជានឹងប្រើប្រាស់យន្តការច្បាប់ និងផ្លូវទូតអន្តរជាតិជាជំហានបន្តបន្ទាប់ ជាមួយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN Security Council - UNSC) ព្រមទាំងសហការយ៉ាងស្អិតល្មួតជាមួយក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍យោធា ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli របស់ថៃ។ 

យុទ្ធសាស្ត្រស្នូលដែលកម្ពុជានឹងបន្តធ្វើមានដូចខាងក្រោម៖

១. ការផ្តល់ភស្តុតាងជាក់ស្តែងទៅកាន់ UNSC (Documenting Violations)
ការរាយការណ៍ជាផ្លូវការ៖ តំណាងកម្ពុជាប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ (ដូចជា លោក កែវ ឈា ដែលបានថ្លែងទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ) នឹងបន្តដាក់របាយការណ៍បច្ចុប្បន្នភាពស្តីពី «ការរំលោភបំពានច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ និងបទឈប់បាញ់» ដោយភាគីថៃ។ [1]
ភស្តុតាងនៅលើដី៖ កម្ពុជានឹងដាក់ជូននូវរូបភាពថតពីផ្កាយរណប កូអរដោនេទីតាំង និងឯកសារបញ្ជាក់ពីការសាងសង់របងលួសបន្លា ជម្រកកុងតឺន័រ និងលេណដ្ឋានឥដ្ឋ CHBs របស់ថៃនៅក្នុងដីជម្លោះ ដើម្បីបង្ហាញសហគមន៍អន្តរជាតិថា ថៃកំពុងព្យាយាមកែប្រែស្ថានភាពព្រំដែនដោយឯកតោភាគី និងដោយប្រើកម្លាំងបាយ។ 

២. ការជំរុញតួនាទីក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (Leveraging ASEAN Observer Teams)
ទោះបីជា UNSC ជាស្ថាប័នកំពូល ប៉ុន្តែជាទូទៅ ក្រុមប្រឹក្សានេះតែងតែរុញការងារពិនិត្យផ្ទាល់នៅលើដីមកឱ្យយន្តការតំបន់ (អាស៊ាន) ស្របតាមកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ។ [1]
ការសម្របសម្រួលដីធ្លី៖ កម្ពុជានឹងបន្តផ្តល់កិច្ចសហការ និងធានាសុវត្ថិភាពដល់ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍យោធាអាស៊ាន (ASEAN Observer Teams) ដែលដឹកនាំដោយម៉ាឡេស៊ី និងហ្វីលីពីន ដើម្បីឱ្យពួកគេចុះទៅ៖
ពិនិត្យ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ (Observe & Verify)៖ មើលទីតាំងជាក់ស្តែងដែលថៃបានឈូសឆាយ និងសង់សំណង់យោធា។
ធ្វើរបាយការណ៍មិនលំអៀង (Independent Reporting)៖ បញ្ជូនរបាយការណ៍ពិតទៅកាន់ថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ាន និង UNSC ដែលធ្វើឱ្យថៃមិនអាចដោះសារ ឬបដិសេធសកម្មភាពរឹងរូសរបស់ខ្លួនបានឡើយ។
ការគាំទ្រពីអន្តរជាតិ៖ បេសកកម្មសង្កេតការណ៍នេះក៏ទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងពីមហាអំណាចដូចជា ស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា ផងដែរ ដែលជួយបង្កើនទម្ងន់នយោបាយដល់កម្ពុជា។ 

១. ការទាមទារឱ្យមាន "តំបន់គ្មានយោធា" (Demilitarized Zone)
ប្រសិនបើថៃនៅតែបន្តពង្រឹងបន្ទាយ និងលេណដ្ឋាន កម្ពុជានឹងបន្តប្រើប្រាស់ទឡ្ហីករណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ (ដូចដែលធ្លាប់ជោគជ័យនៅតុលាការ ICJ កាលពីអតីតកាល) ដើម្បីស្នើទៅ UNSC ឱ្យបង្ខំភាគីទាំងសងខាងដកទ័ពចេញពីតំបន់ជម្លោះជាបណ្ដោះអាសន្ន និងប្រកាសជា "តំបន់គ្មានយោធាបណ្តោះអាសន្ន"។
យុទ្ធសាស្ត្រនេះមានគោលបំណងបំផ្លាញផែនការរបស់ថៃ ដែលចង់យកកងទ័ព និងសំណង់ឥដ្ឋ CHBs ទៅឈរជើងបង្កើតជា Fait Accompli យូរអង្វែង។ 

៤. ការប្រើប្រាស់មនុញ្ញផលប៉ះពាល់ស៊ីវិល (Humanitarian Leverage)
កម្ពុជានឹងលើកឡើងពីទុក្ខវេទនារបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាង ៣០,០០០ នាក់ (រួមទាំងស្ត្រី និងកុមារ) ដែលនៅតែមិនអាចត្រឡប់ទៅរស់នៅផ្ទះសម្បែងដើមវិញបាន ដោយសារតែការរាយរបងលួសបន្លា និងប៉ុស្តិ៍យោធារបស់ថៃ។ 
ការយកបញ្ហាជនភៀសខ្លួន និងសិទ្ធិមនុស្សមកជជែកនៅចំពោះមុខ UNSC នឹងដាក់សម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើកេរ្តិ៍ឈ្មោះអន្តរជាតិរបស់ប្រទេសថៃ ដោយបង្ខំឱ្យពួកគេត្រូវតែចូលតុចរចាដោយសន្តិវិធី និងស្មោះត្រង់ ជំនួសឱ្យការប្រើល្បិចឈ្លានពានស្ងាត់ៗ។ 

សន្និដ្ឋាន៖ ជំហរចុងក្រោយរបស់ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គឺមិនប្រើប្រាស់កម្លាំងបាយមុនឡើយ ប៉ុន្តែរក្សាគោលការណ៍ម៉ឺងម៉ាត់៖ «មិនទទួលស្គាល់ដាច់ខាតនូវខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលថៃគូសតែម្នាក់ឯង និងប្រើប្រាស់គ្រប់យន្តការអន្តរជាតិ (UNSC, អាស៊ាន និងក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍) ដើម្បីដេញជើងថៃឱ្យទាល់ច្រកខាងផ្លូវច្បាប់»។

Neth Pheaktra

៧២ ទូកុងតឺន័រ ៥,៣៨៦នាក់មិនអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះ៖ ភស្តុតាងនៅលើដីនៃការឈ្លានពាន និង fait accompli នៅព្រំដែនរបស់យោធាថៃមកលើអធិបតេយ្យភាពនិងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា

ការឈ្លានពានមិនចាំបាច់ទាល់តែមានការផ្ទុះអាវុធ ឮស្នូរកាំភ្លើងរាល់ថ្ងៃនោះទេ សូម្បីតែនៅពេលកម្លាំងយោធាប្រើទូកុងតឺន័រ របាំង លួសបន្លា ការដាក់ទង់ជាតិ ឬសំណង់ផ្សេងៗ ដើម្បីរក្សាការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងលើដី និងរារាំងប្រជាពលរដ្ឋមិនឱ្យត្រឡប់ទៅលំនៅឋានរបស់ខ្លួន គឺជាសកម្មភាពឈ្លាពាន និងបានក្លាយជាការប៉ុនប៉ងបង្កើត fait accompli  ពោលគឺបង្កើតស្ថានភាពថ្មីនៅលើដី ហើយអូសបន្លាយពេលវេលាឱ្យស្ថានភាពនោះមើលទៅដូចជារឿងធម្មតា។

ប៉ុន្តែ ការកាន់កាប់ជាក់ស្តែងនេះមិនមានតម្លៃផ្លូវច្បាប់ ស្មើនឹងអធិបតេយ្យភាពស្របច្បាប់ឡើយ។ ទូកុងតឺន័រមិនអាចគូសខ្សែព្រំដែនថ្មីបាន។ លួសបន្លាមិនអាចកែប្រែផែនទីបាន។ ហើយវត្តមានកម្លាំងយោធាមិនអាចបម្លែងការគ្រប់គ្រងដោយកម្លាំងទៅជាសិទ្ធិស្របច្បាប់លើទឹកដីបានឡើយ។ កម្ពុជាបានបញ្ជាក់គោលជំហរយ៉ាងច្បាស់លាស់បំផុតគឺមិនទទួលស្គាល់នូវខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលកែប្រែដោយប្រើកម្លាំងឡើយ។ 

ស្ថានភាពនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យបានធ្វើឱ្យបញ្ហានេះកាន់តែជាក់ស្តែង ខណៈ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (ASEAN Observer Team-AOT) បានចុះទៅសង្កេត ផ្ទៀងផ្ទាត់ និងរាយការណ៍អំពីស្ថានភាពនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ ព្រមទាំងពិនិត្យទីតាំងដែលមានការដាក់ពង្រាយទូកុងតឺន័ររបស់យោធាថៃ។

នៅតំបន់ភូមិជោគជ័យ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍បានចុះពិនិត្យ ៥ទីតាំង ដែលមានទូកុងតឺន័រសរុប ៦២ទូ។ ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាចំនួន ៣,៩៥១នាក់ ស្មើនឹង១,០៤៥គ្រួសារ ក្នុងនោះមានកុមារ១,១៥៥នាក់ មិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានរបស់ពួកគេបាន។

នៅតំបន់ភូមិព្រៃចាន់ AOT បានចុះពិនិត្យ ៥ទីតាំង ផ្សេងទៀត ដែលមានទូកុងតឺន័រ ១០ទូ ខណៈប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាចំនួន ១,៤៣៥នាក់ ស្មើនឹង៤០៤គ្រួសារ ក្នុងនោះមានកុមារ៤១៤នាក់ នៅមិនទាន់អាចត្រឡប់ទៅផ្ទះបាន។

សរុប គ្រាន់តែនៅតំបន់ទាំងពីរភូមិនេះ មានទូកុងតឺន័រចំនួន ៧២ទូ នៅ ១០ ទីតាំង និងប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាចំនួន ៥,៣៨៦នាក់ ស្មើនឹង១,៤៤៩គ្រួសារ ក្នុងនោះមានកុមារ១,៥៦៩នាក់ ដែលនៅតែមិនទាន់អាចត្រឡប់ទៅលំនៅឋានរបស់ពួកគេ។​ 

ជនភៀសសឹកសរុបនៅអំឡុងពេលនៃការឈ្លានពានរបស់យោធាថៃនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ មានប្រមាណ ៦៥០ ០០០ នាក់ ហើយរហូតមកដល់ពេលនេះ មានជនភៀសសឹកចំនួន ២០០០០ នាក់មោនទាន់បានវិលត្រឡប់ទៅលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកគេវិញ ដោយរស់នៅក្នុងជម្រកបណ្តោះអាសន្ន និងតំបន់ជនភៀសសឹកនៅក្នុងខេត្តចំនួន ៤ គឺខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តពោធិ៍សាត់។ 

តួលេខទាំងនេះនាំទៅរកសំណួរមួយដែលមិនអាចគេចវេះបាន៖ នៅពេលកាំភ្លើងស្ងប់ហើយ ប៉ុន្តែម្ចាស់ផ្ទះរាប់ពាន់នាក់នៅតែមិនអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះ តើយើងអាចហៅស្ថានភាពនោះថាជាសន្តិភាពពិតប្រាកដបានដែរឬទេ?

ពី AOT ដល់អង្គការសហប្រជាជាតិ៖ សាក្សីអន្តរជាតិលើស្ថានភាពនៅលើដី

សារៈសំខាន់នៃ AOT គឺធ្វើឱ្យស្ថានភាពមិនស្ថិតត្រឹមការអះអាងរបស់ភាគីណាមួយ។ ទីតាំងអាចត្រូវបានកំណត់ ទូកុងតឺន័រអាចត្រូវបានរាប់ របាំងអាចត្រូវបានកត់ត្រា ហើយផលប៉ះពាល់លើប្រជាពលរដ្ឋអាចត្រូវបានសង្កេត។

ជាមួយគ្នានេះ លោក Tom Andrews អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ក៏បានចុះទៅតំបន់ព្រំដែន និងជួបប្រជាពលរដ្ឋដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីដោយសារជម្លោះ។

លោកបានលើកឡើងថា ក្នុងចំណោមប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណ ៦៥០,០០០នាក់ ដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីនៅចុងឆ្នាំ២០២៥ មានជាង ២០,០០០នាក់ នៅមិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះ។ លោកក៏បានរាយការណ៍ពីប្រជាពលរដ្ឋដែលប្រាប់លោកថា ពួកគេមិនអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះបាន ដោយសារភូមិ និងទីប្រជុំជនរបស់ពួកគេត្រូវបានកាន់កាប់ដោយទាហានថៃ។

សំខាន់ជាងនេះ លោក Andrews បានសង្កត់ធ្ងន់ថា អ្នកដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីដោយសារជម្លោះប្រដាប់អាវុធ មានសិទ្ធិត្រឡប់ទៅលំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញ។ សាររបស់លោកមានភាពសាមញ្ញ ប៉ុន្តែមានទម្ងន់៖ «ពួកគេត្រូវការ និងសមនឹងបានត្រឡប់ទៅផ្ទះ»។

ដូច្នេះ អ្វីដែលកំពុងកើតមាន មិនអាចត្រូវបានកាត់បន្ថយទៅជាសង្គ្រាមពាក្យសម្តីរវាងកម្ពុជា និងថៃបានឡើយ។ នៅពេលមានទាំង AOT ចុះទៅទីតាំង និងអ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិចុះជួបជនរងផលប៉ះពាល់ ស្ថានភាពនេះក្លាយជាបញ្ហាដែលមានទាំងទំហំវិបត្តិមនុស្សធម៌ បញ្ហាព្រំដែន ការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សពីយោធាថៃមកលើពលរដ្ឋកម្ពុជា និងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិនានា។

បទឈប់បាញ់ត្រូវបញ្ឈប់ fait accompli ផងដែរ

បទឈប់បាញ់មិនមែនគ្រាន់តែមានន័យថាបញ្ឈប់ការបាញ់គ្នានោះទេ។ វាត្រូវទប់ស្កាត់សកម្មភាពដែលធ្វើឱ្យស្ថានភាពនៅលើដីកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ និងបើកផ្លូវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចវិលត្រឡប់ទៅរកជីវភាពធម្មតាវិញ។

ហេតុនេះ ស្នូរកាំភ្លើងឈប់ សកម្មភាពបង្កើត fait accompli ក៏ត្រូវឈប់ដែរ។ មិនគួរមានការប្រើភាពស្ងប់ស្ងាត់ក្រោយការប្រយុទ្ធ ដើម្បីដាក់ទូកុងតឺន័រ លួសបន្លា សាងសង់ផ្លូវ ឬបង្កើតស្ថានភាពថ្មីនៅលើដី ហើយបន្ទាប់មកយកស្ថានភាពដែលបានបង្កើតនោះមកធ្វើជាមូលដ្ឋាននៃការទាមទារឡើយ។

ទូកុងតឺន័រមិនមែនជាបង្គោលព្រំដែន។ លួសបន្លាមិនមែនជាសន្ធិសញ្ញា អនុសញ្ញា និងកិច្ចព្រមព្រៀងផ្សេងៗឡើយ។ វត្តមានកម្លាំងយោធាថៃមិនអាចស្ថិតនៅលើច្បាប់ ឬនៅពីលើកាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិបានឡើយ។ កម្លាំងយោធាថៃមិនមានសិទ្ធិធ្វើអ្វីស្រេចតែនឹងចិត្តនោះទេ។ ការកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់មិនអាចបញ្ជាក់ថាខ្លួនមានសិទ្ធិជាម្ចាស់អធិបតេយ្យភាពលើទឹកដីនោះឡើយ ហើយ fait accompli មិនអាចជំនួសច្បាប់បានឡើយ។

នៅទីបញ្ចប់ សាក្សីដ៏មានទម្ងន់បំផុតមិនមែនមានតែទូកុងតឺន័រ៧២ទូនោះទេ។ សាក្សីគឺ ផ្ទះដែលម្ចាស់មិនអាចត្រឡប់ទៅរស់នៅ កុមារ១,៥៦៩នាក់ដែលជីវិតប្រចាំថ្ងៃត្រូវបានរំខាន និងប្រជាពលរដ្ឋ៥,៣៨៦នាក់ដែលនៅតែរង់ចាំថ្ងៃវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះនៅភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ នៅមានពលរដ្ឋភៀសសឹកនភតំបន់ផ្សេងទៀតដែលមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ពួកគេបាន ហើយផ្ទះសម្បែងរបស់ពួកគេ ក៏ត្រូវបានយោធាថៃកម្ទេចចោល និងលួចយកទ្រព្យសម្បត្តិអស់។ 

ស្នូរកាំភ្លើងបានស្ងប់ហើយ ប៉ុន្តែបើម្ចាស់ផ្ទះនៅតែមិនអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះ វិបត្តិនៅមិនទាន់បញ្ចប់ទេ។ ទូកុងតឺន័រមិនមែនជាបង្គោលព្រំដែន។ លួសបន្លាមិនមែនជាសន្ធិសញ្ញា។ ការកាន់កាប់ដោយកម្លាំងមិនបង្កើតអធិបតេយ្យភាព ហើយ fait accompli មិនអាចជំនួសច្បាប់បានឡើយ។

ថ្ងៃនេះ សំណួរមិនមែនថា «តើមានអ្វីកើតឡើង?» ទៀតទេ។ AOT បានចុះដល់ទីតាំង។ អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិបានជួបជនភៀសសឹក។ ស្ថានភាពនៅលើដីអាចត្រូវបានសង្កេត និងកត់ត្រា។ សំណួរដែលត្រូវការចម្លើយគឺ៖ តើពេលណា fait accompli ដែលបង្កើតដោយកម្លាំងត្រូវបញ្ចប់? ហើយតើពេលណាប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះ ដីធ្លី និងសហគមន៍របស់ពួកគេវិញដោយសុវត្ថិភាព និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ?

72 Containers, 5,386 People Unable to Return Home: Evidence on the Ground of Thai Military Aggression and a Fait Accompli Against Cambodia’s Sovereignty and Territorial Integrity

Aggression does not have to mean the daily detonation of weapons or the constant sound of gunfire. Even when military forces use shipping containers, barriers, barbed wire, national flags, or other structures to maintain de facto control over land and prevent civilians from returning to their homes, such actions can amount to an attempt to create a fait accompli—that is, to establish a new reality on the ground and allow the passage of time to make that reality appear normal.

But de facto control does not carry the same legal value as lawful sovereignty. Shipping containers cannot redraw an international boundary. Barbed wire cannot alter a map. And the presence of military forces cannot transform control acquired through force into lawful title over territory. Cambodia has made its position unequivocally clear: it does not recognize any boundary line altered through the use of force.

The situation in Banteay Meanchey Province has made this issue increasingly tangible. The ASEAN Observer Team (AOT) has visited the area to observe, verify, and report on conditions along the Cambodia–Thailand border, including sites where the Thai military has deployed shipping containers.

In the Chouk Chey village area, O’Bei Choan Commune, O’Chrov District, the observers inspected five locations where a total of 62 containers had been deployed. As a result, 3,951 Cambodian civilians, representing 1,045 families, including 1,155 children, have still been unable to return to their homes.

In the Prey Chan village area, the AOT inspected another five locations, where 10 containers had been deployed. There, 1,435 Cambodian civilians, representing 404 families, including 414 children, have likewise been unable to return home.

Taken together, in just these two villages, there are 72 containers across 10 locations, while 5,386 Cambodian civilians, representing 1,449 families, including 1,569 children, remain unable to return to their homes.

During the Thai military aggression in December 2025, approximately 650,000 people were displaced. To this day, around 20,000 displaced persons have still not been able to return home and continue to live in temporary shelters and displacement sites in four provinces: Banteay Meanchey, Oddar Meanchey, Preah Vihear, and Pursat.

These figures raise an unavoidable question: when the guns have fallen silent, but thousands of homeowners are still unable to return to their homes, can that truly be called peace?

From the AOT to the United Nations: International Witnesses to the Situation on the Ground

The significance of the AOT lies in the fact that the situation is no longer confined to competing claims by either side. Locations can be identified. Containers can be counted. Barriers can be documented. And the impact on civilians can be observed.

At the same time, Tom Andrews, the United Nations Special Rapporteur on the situation of human rights in Cambodia, also travelled to the border area and met people displaced by the conflict.

He noted that of approximately 650,000 Cambodians displaced at the end of 2025, more than 20,000 had still been unable to return home. He also reported accounts from civilians who told him that they could not return because their villages and towns were now occupied by Thai soldiers.

More importantly, Andrews emphasized that people displaced by armed conflict have the right to return to their homes. His message was simple but powerful: they need and deserve to go home.

What is happening, therefore, cannot simply be dismissed as a war of words between Cambodia and Thailand. When both the AOT has visited the locations concerned and a United Nations Special Rapporteur has met those directly affected, the situation must be understood in its broader dimensions: a humanitarian crisis, a border issue, alleged human rights violations affecting Cambodian civilians, and a question of compliance with international law.

A Ceasefire Must Also Stop the Creation of a Fait Accompli

A ceasefire does not merely mean that the shooting stops. It must also prevent actions that worsen or alter conditions on the ground and must create the conditions necessary for civilians to return to normal life.

Therefore, when the gunfire stops, the creation of a fait accompli must stop as well. The quiet after fighting must not be used to deploy containers, erect barbed wire, build roads, or create new facts on the ground that are later invoked as the basis for territorial claims.

Shipping containers are not boundary markers. Barbed wire is not a treaty, convention, or international agreement. The presence of Thai military forces cannot place them above the law or beyond international obligations. Military power does not confer a right to act without legal constraint. The unlawful occupation of Cambodian territory cannot create sovereign title over that territory, and a fait accompli cannot replace law.

In the end, the most powerful evidence is not simply the existence of 72 containers. It is the homes to which their owners cannot return, the 1,569 children whose daily lives remain disrupted, and the 5,386 civilians in Prey Chan and Chouk Chey who are still waiting for the day they can return home.

There are also displaced civilians in other affected areas who remain unable to return to their homes, while reports indicate that some houses have been destroyed and property taken during the continued military presence and related operations. Such allegations should be documented and independently verified, but they further underline the human cost of a border crisis that has not ended merely because the shooting has stopped.

The gunfire has fallen silent, but if homeowners still cannot return home, the crisis is not over. Shipping containers are not boundary markers. Barbed wire is not a treaty. Occupation by force does not create sovereignty, and a fait accompli cannot replace the law.

Today, the question is no longer, “What happened?” The AOT has reached the locations. The UN Special Rapporteur has met displaced civilians. The situation on the ground can be observed and documented.

The questions that now demand answers are these: When will the fait accompli created through force come to an end? And when will Cambodian civilians be able to return safely and with dignity to their homes, their land, and their communities? 

បឿន ចាន់ប៊ន យុទ្ធសាស្រ្តសង្រ្គាមត្រីកោណ៖ ជាយុទ្ធសាស្រ្តដែលនៅអាស៊ីនេះ គេហៅយុទ្ធសាស្រ្តសង្រ្គាមចិន គឺសង្រ្គាមនគរ ៣ ដែលមានភាគី ៣ ចូលរួមក្នុងជំលោះ ដូច្នេះ ២ ភាគី ព្យាយាមចងសម្ព័ន្ធជាមួយគ្នា ដើម្បី ឲ្យរាំងមាំ ដើម្បី កែប្រែស្ថានការណ៍ឲ្យ មុំ ១ ទៀតដួលរលំ។ ខណៈពេលនេះ ភាគី ថៃ និង ភាគីសៀម ពួកគេចងសម្ព័ន្ធជាមួយគ្នា ធ្វើដូចជា ថៃនិងសៀម គឺតែ១ ដើម្បីឲ្យខាងកម្ពុជា ផ្អៀងដួល។ ក្នុងស្ថានភាពសង្រ្គាមបែបនេះ កម្ពុជាដាច់ខាតត្រូវតែចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយ ប្រទេសនានាជុំសកលលោក អាច កម្ពុជាចិន កម្ពុជាអាមេរិក កម្ពុជាអាស៊ាន កម្ពុជា UNs កម្ពុជា យូណេស្កូ កម្ពុជារុស្សី.....។ កាសែត Khaosod កាសែតជនជាតិសៀមបង្កើតឡើង ផ្សព្វផ្សាយពត៍មាន Fait Accompli បោកប្រាស់សកលលោក។ កិច្ចការកងទ័ពជាកិច្ចការសម្ងាត់ តែ Fait Accompli គេជារូបថត វីដេអូ ដែលថៃ ថតបង្ហោះមកឲ្យកម្ពុជាឃើញស្រស់ ដើម្បីឲ្យ កម្ពុជាបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង ដោះដូររដ្ឋាភិបាលថ្មីមួយ ដែលគាំទ្រដោយរដ្ឋាភិបាលថៃ របៀបដូចថៃគាំទ្ររបប នល់ណល់ របបខ្មែរក្រហម ឬ រដ្ឋាភិបាលចម្រុះភ្នំព្រឹក ឆ្នាំ ១៩៨២....

Chan Born

ចុះដើម្បីគោលបំណងអ្វីដែល ទ័ពថៃធ្វើលេណដ្ឋាន លើដី មានគ្របដីខ្ពស់ៗ ថតបង្ហាញបែបចំហរទៅវិញ?

ការដែលកងទ័ពថៃសាងសង់លេណដ្ឋាន ឬទំនប់ដីលើដីខ្ពស់ៗ រួចថតបង្ហាញជាសាធារណៈ ឬចំហរនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ (ជំនួសឱ្យការលាក់បន្លំភ្នែកតាមលក្ខណៈយុទ្ធសាស្ត្រយោធា) គឺធ្វើឡើងក្នុង គោលបំណងនយោបាយ យុទ្ធសាស្ត្រព្រំដែន និងសង្រ្គាមចិត្តសាស្ត្រ (Psychological & Information Warfare) ដូចខាងក្រោម៖

១. ការបង្កើតស្ថានភាពការណ៍សម្រេចស្រាប់ (Fait Accompli)

គោលបំណង៖ នេះជាយុទ្ធសាស្ត្របង្កើត "តថភាពជាក់ស្តែងនៅលើដី" (New facts on the ground). នៅពេលពួកគេសាងសង់សំណង់រឹងមាំ ឬលើកទំនប់ដីខ្ពស់ៗនៅតំបន់ដែលមិនទាន់ឯកភាពគ្នា ឬតំបន់ជម្លោះព្រំដែន រួចបង្ហាញជាចំហ វាជាការប្រកាសជាអន្តរជាតិ និងទៅកាន់ភាគីម្ខាងទៀតថា ទីតាំងនោះស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងរបស់ខ្លួនហើយ. យូរៗទៅ ពួកគេរំពឹងថាការកាន់កាប់នេះនឹងក្លាយជាការទទួលស្គាល់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ.

Neth Pheaktra

ស្នូរកាំភ្លើងស្ងប់ស្ងាត់ ប៊ុលដូហ្ស័រក៏ត្រូវឈប់៖ បទឈប់បាញ់ត្រូវបង្កកស្ថានភាព មិនមែនបង្កើតស្ថានភាពថ្មីឡើយ, យោធាថៃបាននិងកំពុងរំលោភលើបទឈប់បាញ់

នៅពេលស្នូរកាំភ្លើងបានស្ងប់ស្ងាត់ អ្វីដែលត្រូវស្ងប់ជាមួយគ្នានោះ គឺសកម្មភាពដែលអាចផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅលើដី fair accompli។ បទឈប់បាញ់មិនមែនជាការផ្តល់សិទ្ធិឱ្យភាគីណាមួយប្រើពេលវេលាដែលគ្មានការប្រយុទ្ធគ្នានេះ ដើម្បីកម្ទេចផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ សាងសង់ផ្លូវ ដាក់របាំង ដាក់ទូកុងតឺន័រ និងរាយលួសបន្លាលួសឡើយ ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មី លើកទង់ជាតិ ឬបង្កើតអង្គហេតុថ្មី ដើម្បីបម្លែងស្ថានភាពដែនដីជាក់ស្តែងនោះឡើយ។

នេះជាចំណុចស្នូលដែលត្រូវយល់ឱ្យច្បាស់នៅពេលពិនិត្យសកម្មភាពរបស់យោធាថៃនៅតាមតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ ក្រោយប្រកាសរួមនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសលើកទី៣ នៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ (GBC) ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។

បទឈប់បាញ់មានន័យថា «បង្កកស្ថានភាព» មិនមែន «បង្កើតស្ថានភាពថ្មី»

សេចក្តីប្រកាសរួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ បានកំណត់ឱ្យមានបទឈប់បាញ់ភ្លាមៗ និងឱ្យភាគីទាំងពីរ រក្សាទីតាំងកងទ័ពដែលមានស្រាប់ ដោយគ្មានចលនាបន្ថែម។ វាក៏កំណត់យ៉ាងច្បាស់ថា ការរៀបចំក្រោមសេចក្តីប្រកាសនេះ មិនប៉ះពាល់ដល់ការកំណត់ខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិរវាងប្រទេសទាំងពីរឡើយ។

គោលការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង។ ការរក្សាទីតាំងកងទ័ពនៅពេលបទឈប់បាញ់ មិនអាចត្រូវបានបកស្រាយថាជាការទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យភាព ឬសិទ្ធិលើទឹកដីនោះទេ។ ក៏មិនអាចប្រើជាមូលដ្ឋានដើម្បីពង្រីកការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែង បង្កើតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មី ឬបង្កើតភស្តុតាងរូបវន្តសម្រាប់ការទាមទារទឹកដីនៅពេលក្រោយបានដែរ។

ដូច្នេះ បទឈប់បាញ់ត្រូវមានន័យថា៖ បញ្ឈប់ការបាញ់ បញ្ឈប់ការរុលទៅមុខ និងបញ្ឈប់ការបង្កើតអង្គហេតុថ្មីដែលអាចធ្វើឱ្យស្ថានភាពនៅលើដីប្រែប្រួល។

ពី «ការរក្សាទីតាំង» ទៅ «ការបង្កើត Fait Accompli»

ប្រសិនបើក្នុងអំឡុងពេលបទឈប់បាញ់ កងកម្លាំងមួយចាប់ផ្តើមកម្ទេចផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ បិទផ្លូវចូលលំនៅឋាន សាងសង់ផ្លូវថ្មី ដាក់របាំង ឬសំណង់រឹងមាំ បង្កើតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយោធា ឬដោតទង់ជាតិ ដើម្បីបង្ហាញការគ្រប់គ្រងលើទីតាំងដែលស្ថានភាពព្រំដែនត្រូវដោះស្រាយតាមយន្តការដែលបានព្រមព្រៀង នោះគឺជាការបង្កើត fait accompli - ការបង្កើត «អង្គហេតុសម្រេចរួច» នៅលើដី ហើយបន្ទាប់មកព្យាយាមប្រើអង្គហេតុនោះជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការទាមទារនយោបាយ យោធា ឬដែនដីនៅពេលក្រោយ។

ភាពខុសគ្នាគឺច្បាស់៖ ការរក្សាទីតាំងកងទ័ព គឺការមិនផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាព។ ការសាងសង់ ការកម្ទេចផ្ទះសម្បែង វត្តអារ៉ាម សាលារៀន មណ្ឌលសុខភាព ការរារាំងពលរដ្ឋមិនឱ្យវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ពួកគាត់វិញ ការពង្រឹងទីតាំង និងការដាក់និមិត្តសញ្ញាអធិបតេយ្យភាព គឺជាការបង្កើតស្ថានភាពថ្មី។

ផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋមិនមែនជាគោលដៅសម្រាប់ការបង្កើតស្ថានភាពថ្មី

កាន់តែសំខាន់ជាងនេះ សេចក្តីប្រកាសរួមបានព្រមព្រៀងឱ្យប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្នុងតំបន់រងផលប៉ះពាល់ អាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះ និងប្រកបជីវភាពធម្មតារបស់ពួកគេឱ្យបានឆាប់បំផុត ដោយគ្មានការរារាំង និងដោយសុវត្ថិភាពនិងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។

ដូច្នេះ ប្រសិនបើផ្ទះរបស់ពលរដ្ឋត្រូវបានកម្ទេច ផ្លូវត្រូវបានបិទ ឬលំនៅឋានត្រូវបានធ្វើឱ្យពួកគេមិនអាចចូលទៅដល់បាន តើពួកគេអាចអនុវត្ត «សិទ្ធិវិលត្រឡប់» ដែលសេចក្តីប្រកាសរួមបានធានាដោយរបៀបណា?

ការអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋវិលត្រឡប់ មិនអាចមានន័យត្រឹមតែការមិនបាញ់ពួកគេនោះទេ។ វាត្រូវមានន័យថា ពួកគេអាច ត្រឡប់ទៅផ្ទះ ដីធ្លី ទ្រព្យសម្បត្តិ និងជីវភាពដែលពួកគេធ្លាប់មាន ដោយគ្មានឧបសគ្គដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោយបទឈប់បាញ់។

ការដោតទង់ជាតិមិនអាចបង្កើតអធិបតេយ្យភាព

ដូចគ្នានេះដែរ ការដោតទង់ជាតិ ឬការដាក់និមិត្តសញ្ញារដ្ឋនៅលើទីតាំងណាមួយ មិនអាចបង្កើតអធិបតេយ្យភាពស្របច្បាប់លើទឹកដីនោះដោយខ្លួនឯងឡើយ។

ទង់ជាតិអាចបង្ហាញពីការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែង ប៉ុន្តែ ការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងមិនស្មើនឹងប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិលើទឹកដី។ អធិបតេយ្យភាពត្រូវកំណត់ដោយច្បាប់ សន្ធិសញ្ញា ផែនទី និងយន្តការកំណត់ព្រំដែនដែលមានសុពលភាព មិនមែនដោយអ្នកណាអាចសាងសង់ផ្លូវមុន ដាក់ទង់មុន ឬដាក់កម្លាំងនៅលើដីបានយូរជាងនោះទេ។

ហេតុនេះហើយបានជាសេចក្តីប្រកាសរួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ បានរក្សាបញ្ហាកំណត់ព្រំដែនឱ្យស្ថិតក្រោមយន្តការគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក (JBC)។ ភាគីណាមួយមិនអាចប្រើកម្លាំងយោធា ឬសកម្មភាពឯកតោភាគីនៅលើដី ដើម្បីធ្វើជំនួសការងាររបស់ JBC បានឡើយ។

សន្តិភាពមិនអាចមាននៅពេលស្នូរកាំភ្លើងស្ងប់ស្ងាត់ ប៉ុន្តែប៊ុលដូហ្ស័រនិងលួសបន្លានៅតែដំណើរការ

នេះជាសំណួរដែលសហគមន៍អន្តរជាតិគួរតែយកចិត្តទុកដាក់៖ តើអាចហៅថា «បទឈប់បាញ់» ពេញលេញបានដែរឬទេ នៅពេលកាំភ្លើងស្ងប់ ប៉ុន្តែសកម្មភាពដែលផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពនៅលើដីនៅតែបន្ត?

បទឈប់បាញ់ពិតប្រាកដមិនមែនគ្រាន់តែអវត្តមាននៃសំឡេងកាំភ្លើងទេ។ វាជាកាតព្វកិច្ចមិនធ្វើសកម្មភាពដែលធ្វើឱ្យភាពតានតឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ មិនបង្កើតអង្គហេតុថ្មីលើដី និងទុកឱ្យបញ្ហាព្រំដែនត្រូវបានដោះស្រាយដោយយន្តការសន្តិវិធីដែលភាគីទាំងពីរបានព្រមព្រៀង។

ក្នុងន័យនេះ ការកម្ទេចផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ ការសាងសង់ផ្លូវ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការរារាំងការវិលត្រឡប់របស់ប្រជាពលរដ្ឋ ឬការដាក់និមិត្តសញ្ញាដើម្បីបង្ហាញអធិបតេយ្យភាពនៅលើទឹកដីកម្ពុជា ប្រសិនបើត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយភស្តុតាងដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន គឺមិនអាចលាក់ខ្លួនក្រោមពាក្យថា «រក្សាទីតាំងកងទ័ព» បានឡើយ។ វាគឺជាការបង្កើត fait accompli ដែលផ្ទុយនឹងគោលបំណងនៃការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង និងអាចប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការកំណត់ព្រំដែនដោយសន្តិវិធី។

«គ្រប់គ្រងជាក់ស្តែង» មិនស្មើ «អធិបតេយ្យភាពស្របច្បាប់»

មានគោលការណ៍មួយដែលត្រូវបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ «ការកាន់កាប់ដោយកម្លាំង មិនអាចបង្កើតសិទ្ធិអធិបតេយ្យស្របច្បាប់បានឡើយ»។

ការដាក់របាំង កុងតឺន័រ លេណដ្ឋាន ផ្លូវ ឬទង់ជាតិ អាចបង្កើតរូបភាពនៃការគ្រប់គ្រងនៅលើដី ប៉ុន្តែវាមិនអាចបម្លែងខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិបានទេ។

ដូច្នេះ អ្វីដែលកម្ពុជាទាមទារ មិនមែនជាការបង្កើតច្បាប់ថ្មីឡើយ។ វាគឺការទាមទារឱ្យគោរពអ្វីដែលភាគីទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខារួចហើយ៖ បញ្ឈប់ការបង្កើតស្ថានភាពថ្មីលើដី អនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋវិលត្រឡប់ដោយគ្មានការរារាំង និងទុកឱ្យបញ្ហាព្រំដែនត្រូវបានដោះស្រាយតាមយន្តការដែលបានព្រមព្រៀង និងច្បាប់អន្តរជាតិ។

បទឈប់បាញ់មិនមែនជាអាជ្ញាបណ្ណសម្រាប់ការពង្រីកការគ្រប់គ្រងទឹកដីដោយវិធីប្រើកម្លាំងឡើយ។

កាំភ្លើងស្ងប់សំឡេង ត្រូវមានន័យថា fait accompli ក៏ត្រូវបញ្ឈប់ដែរ។ សន្តិភាពមិនអាចកសាងឡើងលើផ្ទះដែលត្រូវបានកម្ទេច ផ្លូវដែលត្រូវបានសាងសង់ដើម្បីបង្កើតអង្គហេតុថ្មី និងទង់ជាតិដែលត្រូវបានដោតដើម្បីបម្លែងស្ថានភាពដែនដីបានឡើយ៕ 

ព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ ស្ងប់ស្ងាត់ នេះជាគោលបំណងរបស់ ថៃ និង សៀម ដើម្បី បោកប្រាស់ ពិភពលោកថា រដ្ឋាភិបាលថៃ រឹងមាំ ស្រលាញ់់សន្តិភាព មិនចង់បង្ករសង្រ្គាម តែទ័ពថៃ ទ័ពសៀម នៅតែបន្តគ្រប់គ្រងទឹកដីកម្ពុជាជាច្រើនកន្លែង ក្រោយបទឈប់បាញ់ នេះជា ការរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ។ ហេតុអ្វីបានជា ពួកគេ ទាំង ថៃ ទាំង សៀម បង្ករសង្រ្គាមឈ្លានពាន លើកម្ពុជា ជាបន្តបន្ទាប់តាំងពីឆ្នាំ ១២៣២ មក? ចម្លើយ ដោយសារ ពួកគេ គឺជា ជនជាតិ មន និង សៀម កាត់គ្នា បង្កើតជា រដ្ឋអាយុធ្យា ឆ្នាំ ១២៣២ រួច ចងសម្ព័ន្ធភាព ជាមួយ រដ្ឋ ថៃ ឈ្មោះ សុខោន ថៃ Sukhorthais. ដោយ សារ ជំលោះពូជសាសន៍ ថៃ និង​ សៀម​ នេះ ពួកគេ ងាកបង្វែរចំណាប់អារម្មណ៍ប្រជាជន មកចោទថា កម្ពុជា ឈ្លានពានទឹកដី​ថៃទៅវិញ ៕

លំអិតបន្ថែមពីទីតាំងភូមិសាស្រ្ត រូបភាពមុន និងក្រោយពេលធ្វើ Fait Accompli អ៊ីស្រាអែល នៅតំបន់ West Bank៖ អ៊ីស្រាអែលបានសាងសង់ "ប៉ុស្តិ៍យាម និងរបងសន្តិសុខបណ្ដោះអាសន្ន" រួចពង្រីកទៅជាសហគមន៍ផ្ទះល្វែងស៊ីវិល។ ទោះបីជាសហគមន៍អន្តរជាតិចាត់ទុកថាខុសច្បាប់ ប៉ុន្តែដោយសារសំណង់ និងមនុស្សមានវត្តមាននៅលើដីជាក់ស្តែងទៅហើយ វាក្លាយជាការណ៍ពិតដែលមិនអាចដកថយបានឡើយនៅពេលចរចាព្រំដែន។

យុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli (ការបង្កើតការណ៍ពិតសម្រេច) ដែលអ៊ីស្រាអែលបាន និងកំពុងអនុវត្តនៅតំបន់ West Bank (ច្រាំងខាងលិច) គឺជាវិធីសាស្ត្រភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពមួយ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពដីធ្លី និងប្រជាសាស្ត្រជាអចិន្ត្រៃយ៍ មុនពេលមានកិច្ចព្រមព្រៀងនយោបាយណាមួយកើតឡើង។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការពន្យលលម្អបន្ថែមពីទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និងការប្រែប្រួលសណ្ឋានដី មុន និងក្រោយពេលអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រនេះ៖

1. ទីតាំងភូមិសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្រនៅ West Bank
តំបន់ West Bank ត្រូវបានបែងចែកតាមកិច្ចព្រមព្រៀងអូស្លូ (Oslo Accords) ជាតំបន់ A, B និង C ប៉ុន្តែអ៊ីស្រាអែលគ្រប់គ្រងសន្តិសុខ និងដីធ្លីស្ទើរតែទាំងស្រុងលើ តំបន់ C ដែលគ្របដណ្តប់លើសពី 60% នៃផ្ទៃដី West Bank សរុប។
ទីតាំងសំខាន់ៗ: ប៉ុស្តិ៍យាម (Outposts) និងការតាំងទីលំនៅ (Settlements) ភាគច្រើនត្រូវបានសាងសង់នៅលើ ខ្ពង់រាប និងតំបន់ជួរភ្នំ ដែលអាចមើលចុះក្រោមមកទីក្រុងប៉ាឡេស្ទីន និងតាមបណ្តោយជ្រលងទន្លេ ចូដាន់ (Jordan Valley)។
គោលបំណងភូមិសាស្ត្រ: ការដាក់ទីតាំងនៅលើទីខ្ពស់ និងតាមព្រំប្រទល់បែបនេះ គឺដើម្បីកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងភូមិសាស្ត្ររវាងទីក្រុង និងភូមិរបស់ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន មិនឱ្យមានដីជាប់គ្នាតែមួយ (Territorial Contiguity) ដែលធ្វើឱ្យរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីននាពេលអនាគតក្លាយជា «កោះដាច់ពីគ្នា»។
2. រូបភាពមុនពេលធ្វើ Fait Accompli (ស្ថានភាពដើម)
លក្ខណៈធម្មជាតិ និងកសិកម្ម: មុនពេលមានការអភិវឌ្ឍ ដីទាំងនោះភាគច្រើនជា ដីទំនេរ វាលខ្សាច់ ឬភ្នំថ្មរដុប ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយកសិករ និងអ្នកគង្វាលសត្វជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន សម្រាប់ដាំដុះដើមអុីលីវ (Olive groves) បំរែបំរួលតាមរដូវកាល ឬជាវាលស្មៅសត្វពាហនៈ។
គ្មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំដុំ: គ្មានផ្លូវថ្នល់កៅស៊ូធំៗ គ្មានបណ្តាញអគ្គិសនី ឬទឹកស្អាតទំនើបនោះទេ គឺមានត្រឹមតែផ្លូវរទេះគោ ឬផ្លូវដីក្រហមបុរាណដែលភ្ជាប់ពីភូមិមួយទៅភូមិមួយ។
3. រូបភាពក្រោយពេលធ្វើ Fait Accompli (ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន)
ដំណើរការពីបោះជំហានដំបូង រហូតដល់ក្លាយជាការណ៍ពិតដែលមិនអាចដកថយបាន កើតឡើងជា ៣ ដំណាក់កាល៖

ដំណាក់កាលទី១៖ ការដាក់ពង្រាយយោធា និងប៉ុស្តិ៍បណ្តោះអាសន្ន (Outposts)
អ៊ីស្រាអែលចាប់ផ្តើមដោយការសង់ ទូកុងតឺន័រ ខ្ទមបណ្តោះអាសន្ន ឬរោងទ័ព ដោយអះអាងពីហេតុផលសន្តិសុខជាតិ។ ជួនកាលក្រុមយុវជនជ្រុលនិយមអ៊ីស្រាអែល (Hilltop Youth) ចូលមកបោះទីតាំងដោយងាកមករកការគាំទ្រពីកងទ័ពពេលក្រោយ។
ដំណាក់កាលទី២៖ ការសាងសង់របង និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសន្តិសុខ
គេចាប់ផ្តើមហ៊ុមព័ទ្ធតំបន់នោះដោយ របងលួសបន្លា ប្រព័ន្ធកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព ផ្លូវល្បាតយោធា និងរបងសន្តិសុខជុំវិញ ដើម្បីការពារអ្នកតាំងទីលំនៅថ្មី ដែលធ្វើឱ្យប៉ាឡេស្ទីនលែងមានសិទ្ធិចូលជាន់លើដីនោះទៀត។
ដំណាក់កាលទី៣៖ ការពង្រីកជាសហគមន៍ផ្ទះល្វែងស៊ីវិលអចិន្ត្រៃយ៍
ទីតាំងបណ្តោះអាសន្នត្រូវបានជំនួសដោយ អគារផ្ទះល្វែងទំនើបៗ ផ្ទះវីឡា ប្រព័ន្ធទឹក អគ្គិសនី សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ និងមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម។ ផ្លូវហាយវេធំៗ (Apartheid Roads) ត្រូវ បានកសាងឡើងដើម្បីភ្ជាប់ការតាំងទីលំនៅទាំងនេះផ្ទាល់ទៅកាន់ក្រុងយេរូសាឡឹម ឬទីក្រុងក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ដោយមិនបាច់ឆ្លងកាត់តំបន់ប៉ាឡេស្ទីនឡើយ។
4. ផលប៉ះពាល់ផ្នែកចរចា និងនយោបាយ
យុទ្ធសាស្ត្រនេះបង្កើតបានជា "ការពិតលើដី" (Facts on the Ground) ៖
មិនអាចលុបចោលវិញ៖ នៅពេលដែលតំបន់ទាំងនោះមានមនុស្សរស់នៅរាប់ម៉ឺន ឬរាប់សែននាក់ មានសាលារៀន និងអាជីវកម្មស្ថិតស្ថេរ វាបានក្លាយជាបញ្ហាស្មុគស្មាញខ្លាំងពេក ដែលមិនអាចរុះរើ ឬបណ្តេញប្រជាជនទាំងនោះចេញវិញបានឡើយ ក្នុងករណីមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព (Two-State Solution)។
ការរៀបចំដែនដីថ្មី (Annexation De Facto): ទោះបីជាសហគមន៍អន្តរជាតិចាត់ទុកថាខុសច្បាប់ក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ (អនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវទី ៤) ក៏ដោយ ក៏ការណ៍ដែលមានប្រជាជនស៊ីវិលរស់នៅស្រាប់ ធ្វើให้อ៊ីស្រាអែលអាចយកលេសនេះដាក់បញ្ចូលតំបន់ទាំងនោះជាផ្នែកនៃដែនដីរបស់ខ្លួនដោយប្រយោល ក្នុងការចរចាព្រំដែននាពេលអនាគត។

ចំណាំ៖ វិធីសាស្ត្រ Fait Accompli នេះ គឺជាឧបសគ្គដ៏ធំបំផុតដែលធ្វើឱ្យដំណោះស្រាយរដ្ឋពីរ (Two-State Solution) ស្ទើរតែមិនអាចទៅរួចទេនៅពេលបច្ចុប្បន្ន។

យុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli (ការបង្កើតការណ៍ពិតសម្រេច) ដែលអ៊ីស្រាអែលបាន និងកំពុងអនុវត្តនៅតំបន់ West Bank (ច្រាំងខាងលិច)

Generating​ a photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "យុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli (ការបង្កើតការណ៍ពិតសម្រេច) ដែលអ៊ីស្រាអែលបាន និងកំពុងអនុវត្តនៅតំបន់ West Bank (ច្រាំងខាងលិច) "​ ។ រូបភាពផ្ទាំងនីមួយៗ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ ការពន្យលលម្អបន្ថែមពីទីតាំងភូមិសាស្ត្រ កាលបរិច្ឆេទ និងការប្រែប្រួលសណ្ឋានដី មុន និងក្រោយពេលអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រនេះ៖

1. 1. ទីតាំងភូមិសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្រនៅ West Bank
2. 2. រូបភាពមុនពេលធ្វើ Fait Accompli (ស្ថានភាពដើម)
3. 3. រូបភាពក្រោយពេលធ្វើ Fait Accompli (ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន)
4. 4. ផលប៉ះពាល់ផ្នែកចរចា និងនយោបាយ
5. 5. ផែនទីអ៊ីស្រាអែល និងផែនទី តំបន់ កិច្ចព្រមព្រៀងអូស្លូ (Oslo Accords) ជាតំបន់ A, B និង C

វិភាគ វិធីសាស្ត្រ Fait Accompli vs "ការពិតលើដី" (Facts on the Ground)
ការវិភាគរវាង យុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli និង "ការពិតលើដី" (Facts on the Ground) គឺជាការមើលលើទំនាក់ទំនងរវាង "វិធីសាស្ត្រ ឬសកម្មភាពនយោបាយ" និង "លទ្ធផលជាក់ស្តែង" ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការផ្លាស់ប្តូរវាសនាតំបន់ជម្លោះ ដូចជាករណីតំបន់ West Bank ជាដើម។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការវិភាគស៊ីជម្រៅលើគោលគំនិតទាំងពីរនេះ៖

1. និយមន័យ និងទំនាក់ទំនងគ្នា
ទោះបីជាពាក្យទាំងពីរនេះជារឿយៗត្រូវបានគេប្រើជំនួសគ្នាទៅវិញទៅមកក៏ដោយ ប៉ុន្តែពួកវាមានតួនាទីផ្សេងគ្នា៖

Fait Accompli (ការបង្កើតការណ៍ពិតសម្រេច): គឺជា យុទ្ធសាស្ត្រ ឬសកម្មភាព (Action/Strategy) ដែលធ្វើឡើងជាមុន ដោយមិនខ្វល់ពីការយល់ព្រម ឬការជំទាស់ពីភាគីម្ខាងទៀត ឬសហគមន៍អន្តរឡើយ។ វាជាល្បិចកលនយោបាយ ឬយោធាដែលបង្ខំឱ្យដៃគូប្រកួតប្រជែងទទួលយកស្ថានភាពថ្មីមួយជាស្វ័យប្រវត្តិ។
Facts on the Ground (ការពិតលើដី): គឺជា លទ្ធផល (Outcome) ដែលកើតចេញពីយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli នោះឯង។ នៅពេលដែលសំណង់ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ មនុស្ស និងវត្តមានរដ្ឋបាលត្រូវបានដាក់ពង្រាយរួចរាល់ វាក្លាយទៅជា "ការពិតលើដី" ដែលមិនអាចបំផ្លិចបំផ្លាញ ឬដកថយបានងាយៗឡើយ។
2. យន្តការនៃការអនុវត្ត (ពី Fait Accompli ទៅជា Facts on the Ground)
នៅក្នុងបរិបទភូមិសាស្ត្រនយោបាយ អ៊ីស្រាអែលបានប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រនេះតាម ៣ ជំហាន៖
ជំហានទី១៖ ការបង្កើតសកម្មភាពរហ័ស (Fait Accompli Action) - ការបញ្ជូនកងទ័ព ឬការអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមអ្នកតាំងទីលំនៅចូលទៅបោះទីតាំងនៅលើខ្ពង់រាប ឬដីទំនេរនៅ West Bank ដោយគ្មានការចរចាជាមុន។
ជំហានទី២៖ ការពង្រឹងវត្តមានអចិន្ត្រៃយ៍ - ការសាងសង់របងសន្តិសុខ ដាក់ប្រព័ន្ធការពារ និងប្តូរពីទីតាំងបណ្តោះអាសន្នទៅជាសំណង់រឹងមាំ (ផ្ទះល្វែង សហគមន៍ស៊ីវិល)។
getQuery ជំហានទី៣៖ ការបង្កើត Facts on the Ground - នៅពេលដែលសហគមន៍ទាំងនោះមានប្រជាជនរស់នៅរាប់ម៉ឺននាក់ មានសាលារៀន ផ្លូវថ្នល់ និងប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចភ្ជាប់រួចរាល់ ស្ថានភាពនេះត្រូវបានប្តូរពី "សំណង់ខុសច្បាប់" ទៅជា "ការពិតដែលមិនអាចជៀសរួច (An Irreversible Reality)" ក្នុងពេលចរចាព្រំដែន។
3. ផលប៉ះពាល់ និងប្រសិទ្ធភាព
រុញច្រានតុល្យភាពអំណាច៖ យុទ្ធសាស្ត្រនេះផ្ទេរអត្ថប្រយោជន៍ពីភាគីដែលមានសិទ្ធិផ្លូវច្បាប់ (Legal Right - ដូចជាប៉ាឡេស្ទីនដែលមានការគាំទ្រពីច្បាប់អន្តរជាតិ) ទៅឱ្យភាគីដែលមានអំណាចគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែង (De Facto Control - អ៊ីស្រាអែល)។
បំផ្លាញដំណោះស្រាយរដ្ឋពីរ (Two-State Solution): នៅពេលដែល "ការពិតលើដី" ត្រូវបានពង្រីកកាន់តែធំ តំបន់ West Bank ត្រូវបែងចែកជាកំណាត់ៗ ដែលធ្វើឱ្យការបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនដែលមានទឹកដីជាប់គ្នាតែមួយ (Territorial Contiguity) ក្លាយជារឿងមិនអាចទៅរួច។
ច្បាប់អន្តរជាតិ vs ការពិតជាក់ស្តែង៖ សហគមន៍អន្តរជាតិចាត់ទុកការតាំងទីលំនៅទាំងនោះថាខុសច្បាប់ ប៉ុន្តែដោយសារ Fait Accompli បានបង្កើត "ការពិតលើដី" រួចទៅហើយ ទស្សនៈផ្លូវច្បាប់មិនអាចទាញយកដីនោះមកវិញបានឡើយ លុះត្រាតែមានការប្រើប្រាស់កម្លាំងបោសសម្អាតទ្រង់ទ្រាយធំ ដែលគ្មានភាគីណាចង់ធ្វើ។

លំអិតបន្ថែមលើ ភូមិសាស្រ្ត ប្រវត្តិសាស្រ្ត Chronological Timeline :ចិន នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង (យុទ្ធសាស្ត្រកាត់សាច់ក្រក - Salami Slicing)៖ ចិនបានចាក់ដីខ្សាច់បង្កើតជាកោះសិប្បនិម្មិតតូចៗនៅលើផ្កាថ្មលិចទឹក។ ដំបូងឡើយ ចិនអះអាងថាជា "ជម្រកបណ្ដោះអាសន្នសម្រាប់អ្នកនេសាទ" (ស្រដៀងនឹងការប្រើប្រាស់ឥដ្ឋទន់ខ្សោយ CHBs)។ ប៉ុន្តែក្រោយមក ចិនបានប្រែក្លាយកោះទាំងនោះទៅជាមូលដ្ឋានទ័ពអចិន្ត្រៃយ៍ មានទាំងព្រលានយន្តហោះ និងរ៉ាដាយោធា ដោយបង្ខំឱ្យបណ្ដាប្រទេសអាស៊ានទទួលយកវាជា Fait Accompli។ 

កិច្ចការវិភាគនេះ គឺពិតជាសំខាន់ណាស់ក្នុងការយល់ដឹងអំពីយុទ្ធសាស្ត្រភូមិសាស្ត្រនយោបាយរបស់ចិននៅក្នុងតំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូង។ យុទ្ធសាស្ត្រ "កាត់សាច់ក្រក" (Salami Slicing) ឬដែលគេស្គាល់ម្យ៉ាងទៀតថាជា "យុទ្ធសាស្ត្រការណ៍ពិតលើដី" (Facts on the Ground strategy) ត្រូវបានចិនអនុវត្តយ៉ាងប៉ិនប្រសប់ ដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពល និងការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួនដោយមិនបង្កឱ្យមានសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំ។
ខាងក្រោមនេះ គឺជាការលំអិតបន្ថែមលើដំណើរការភូមិសាស្ត្រ និងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃយុទ្ធសាស្ត្រនេះ៖

1. និយមន័យនៃយុទ្ធសាស្ត្រកាត់សាច់ក្រក (Salami Slicing Strategy)
យុទ្ធសាស្ត្រនេះ សំដៅលើសកម្មភាពជាបន្តបន្ទាប់ដែលតូចៗ និងមិនសូវសំខាន់ ដែលនៅពេលបូកបញ្ចូលគ្នា បង្កើតឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយទាំងស្រុង។ ក្នុងបរិបទសមុទ្រចិនខាងត្បូង ចិនមិនចូលឈ្លានពានដណ្តើមយកកោះធំៗភ្លាមៗនោះទេ ប៉ុន្តែចិនធ្វើសកម្មភាព "មួយៗ"៖
ចាប់ផ្តើមពីការសាងសង់សំណង់តូចៗ។
បន្ទាប់មកពង្រីកសំណង់ទាំងនោះបន្តិចម្តងៗ។
នៅពេលមានការតវ៉ា ចិនធ្វើពើជាបន្ថយ ឬពន្យល់ដោះសារ។
នៅពេលដែលពិភពលោកងាកទៅចាប់អារម្មណ៍រឿងផ្សេង ចិនបន្តសកម្មភាពរបស់ខ្លួនទៅមុខទៀត។

2. Chronological Timeline នៃការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ចិន
ដំណើរការនេះអាចបែងចែកជា ៣ ដំណាក់កាលធំៗ តាមលំដាប់លំដោយពេលវេលា៖
ដំណាក់កាលទី ១៖ វត្តមានបណ្តោះអាសន្ន និងការស្ទង់មតិ (ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ - ១៩៩០)
ភូមិសាស្រ្តគោលដៅ៖ ចិនចាប់ផ្តើមផ្តោតលើផ្កាថ្មលិចទឹក (Submerged reefs) និងកោះតូចៗនៅក្នុងប្រជុំកោះ Spratlys (ណាំសា) និង Paracels (ហ្វាងសាក) ដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីដីគោករបស់ខ្លួន។
សកម្មភាព Fait Accompli ដំបូង៖
នៅឆ្នាំ ១៩៨៨៖ ចិនបានប៉ះទង្គិចជាមួយវៀតណាមនៅផ្កាថ្ម Johnson South Reef (ឈីវឡិន) ហើយបានចាប់ផ្តើមសាងសង់ប៉ុស្តិ៍យាមតូចៗដំបូងគេ។ នេះជាការ "កាត់" សាច់ក្រកដុំដំបូង។
ពេញមួយទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០៖ ចិនបានសាងសង់សំណង់ដែកសាមញ្ញៗមួយចំនួននៅលើផ្កាថ្ម Mischief Reef (ម៉ីជី) ដោយអះអាងថាជា "ជម្រកសម្រាប់អ្នកនេសាទ" ដើម្បីគេចពីព្យុះ។

ដំណាក់កាលទី ២៖ ការប្រើប្រាស់លេសមនុស្សធម៌/ស៊ីវិល (ដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០)
ការប្រើប្រាស់លេស "ជម្រកអ្នកនេសាទ"៖ ចិនពង្រីកប៉ុស្តិ៍នៅ Mischief Reef ឱ្យទៅជាសំណង់រឹងមាំបន្តិចដោយប្រើស៊ីម៉ងត៍ ដោយរដ្ឋាភិបាលចិនប្រកាសជាសាធារណៈថា វាបម្រើប្រយោជន៍ដល់សន្តិសុខដែនសមុទ្រ និងផ្តល់កន្លែងស្នាក់នៅសម្រាប់កប៉ាល់នេសាទរបស់ខ្លួនក្នុងកំឡុងពេលអាកាសធាតុអាក្រក់។ ការណ៍នេះធ្វើឱ្យការតវ៉ាពីសំណាក់ប្រទេសជិតខាង (ជាពិសេសហ្វីលីពីន) ក្លាយជារឿងដែលមើលទៅហាក់ដូចជា "គ្មានចិត្តមេត្តា" ចំពោះអ្នកនេសាទ។
ល្បិចឥដ្ឋទន់ខ្សោយ (CHBs): ស្របគ្នានេះ ចិនបានប្រើប្រាស់នាវាដែលផ្ទុកដោយឥដ្ឋកំបោរទន់ខ្សោយ (Cement-Hollow Blocks) ទៅចតនៅជិតផ្កាថ្មមួយចំនួន។ នៅពេលយប់ ឬក្នុងពេលដែលគ្មានអ្នកចាប់អារម្មណ៍ ក្រុមការងារនៅលើនាវាបានលួចសាងសង់សំណង់តូចៗយ៉ាងលឿន។ នៅពេលដែលភាគីផ្សេងទៀតមកឃើញ កោះសិប្បនិម្មិតនោះបានក្លាយជា "ការពិតលើដី" (Facts on the Ground) ទៅហើយ។

ដំណាក់កាលទី ៣៖ ការបម្លែងទៅជាបន្ទាយយោធាពេញលេញ (២០១៤ - បច្ចុប្បន្ន)
ប្រតិបត្តិការចាក់ដីខ្សាច់ទ្រង់ទ្រាយធំ៖ ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៤ មក ចិនបានបញ្ជូនកប៉ាល់បូមខ្សាច់ដ៏ធំមហិមារបស់ខ្លួន ធ្វើការបូមខ្សាច់ពីបាតសមុទ្រយកទៅចាក់លើផ្កាថ្មលិចទឹកទាំងនោះ។ ត្រឹមតែរយៈពេលខ្លី ផ្ទៃដីដែលលិចទឹកបានក្លាយជាកោះថ្មីដែលមានទំហំរាប់សិបហិកតា។
ការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយោធា៖ កោះសិប្បនិម្មិតទាំងនេះបានក្លាយជាមូលដ្ឋានទ័ពអចិន្ត្រៃយ៍ដែលមាន៖
ព្រលានយន្តហោះ៖ ផ្លូវរត់យន្តហោះដែលមានប្រវែងគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ចុះចតយន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែកយុទ្ធសាស្ត្រ និងយន្តហោះចម្បាំង (ឧទាហរណ៍នៅ Subi, Mischief, និង Fiery Cross Reefs)។
កំពង់ផែទឹកជ្រៅ៖ អាចឱ្យនាវាចម្បាំងធំៗចូលចតបាន។
ប្រព័ន្ធរ៉ាដា និងមីស៊ីល៖ រ៉ាដាឃ្លាំមើលកម្រិតខ្ពស់, ប្រព័ន្ធមីស៊ីលដី-ទៅ-អាកាស (SAM) និងប្រព័ន្ធការពារដែនសមុទ្រ ដើម្បីគ្រប់គ្រងតំបន់អាកាស និងដែនទឹកជុំវិញនោះ។
សកម្មភាពបង្ខំ Fait Accompli៖ នៅពេលដែលការសាងសង់បានបញ្ចប់ហើយ ចិនបានអះអាងថាការគ្រប់គ្រងលើកោះទាំងនេះគឺជា "អធិបតេយ្យភាពដែលមិនអាចប្រកែកបានរបស់ខ្លួន" ដោយបង្ខំឱ្យប្រទេសអាស៊ានដែលទាមទារទឹកដីដូចគ្នា (វៀតណាម, ហ្វីលីពីន, ម៉ាឡេស៊ី) ទទួលស្គាល់ស្ថានភាពថ្មីនេះ។ ការប្រកាសតំបន់កំណត់អត្តសញ្ញាណការពារដែនអាកាស (ADIZ) គឺជាជំហានមួយទៀតនៃយុទ្ធសាស្ត្រនេះ។

Generating​ a photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស " យុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli នៃកងទ័ពចិន--យុទ្ធសាស្ត្រ "កាត់សាច់ក្រក" (Salami Slicing) ឬដែលគេស្គាល់ម្យ៉ាងទៀតថាជា "យុទ្ធសាស្ត្រការណ៍ពិតលើដី" (Facts on the Ground strategy)"​ ។ រូបភាពផ្ទាំងនីមួយៗ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ ការពន្យល់លំអិតន្ថែមពី ប្រធានបទ ខ្លឹមសារខាងក្រោម៖

1. និយមន័យនៃយុទ្ធសាស្ត្រកាត់សាច់ក្រក (Salami Slicing Strategy)

2. Chronological Timeline នៃការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ចិន

ដំណាក់កាលទី ១៖ វត្តមានបណ្តោះអាសន្ន និងការស្ទង់មតិ (ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ - ១៩៩០)

ដំណាក់កាលទី ២៖ ការប្រើប្រាស់លេសមនុស្សធម៌/ស៊ីវិល (ដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០)

ដំណាក់កាលទី ៣៖ ការបម្លែងទៅជាបន្ទាយយោធាពេញលេញ (២០១៤ - បច្ចុប្បន្ន)

3. Add បញ្ជូលផែនទីសមុទ្រចិនខាងត្បូង និង ទីតាំង កាត់សាច់ក្រក

3. ផលប៉ះពាល់ និងសរុបសេចក្តី
យុទ្ធសាស្ត្រ "កាត់សាច់ក្រក" នេះ បានធ្វើឱ្យភូមិសាស្ត្រនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូងផ្លាស់ប្តូរទាំងស្រុង៖
ការគ្រប់គ្រងយុទ្ធសាស្ត្រ៖ ពីការគ្រប់គ្រងត្រឹមលើផ្ទៃទឹក ចិនបានបង្កើត "តំបន់ត្រួតត្រា" (Area Denial) តាមរយៈការដាក់ពង្រាយកងទ័ពនៅកណ្តាលសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលគំរាមកំហែងដល់ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងសេរីភាពនាវាចរណ៍របស់ប្រទេសដទៃ។
ការបរាជ័យនៃច្បាប់អន្តរជាតិ៖ ទោះបីជាតុលាការមជ្ឈត្តកម្មអចិន្ត្រៃយ៍ (PCA) នៅទីក្រុងឡាអេ បានសម្រេចក្ដីនៅឆ្នាំ ២០១៦ ថាការទាមទាររបស់ចិន និងការកសាងកោះសិប្បនិម្មិតទាំងនោះខុសច្បាប់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែចិននៅតែបន្តគ្រប់គ្រងវាដដែល ដោយសារតែ "ការពិតលើដី" គឺខ្លាំងជាងក្រដាសច្បាប់។

សរុបសេចក្តីមក យុទ្ធសាស្ត្រនេះបានអនុញ្ញាតឱ្យចិនឈ្នះសង្គ្រាមដោយមិនចាំបាច់ប្រយុទ្ធ ដោយប្រែក្លាយ "ជម្រកអ្នកនេសាទ" និង "ឥដ្ឋទន់ខ្សោយ" ទៅជា "បន្ទាយទ័ពអាកាស និងសមុទ្រ" ដែលមិនអាចដកថយបាន។ 

យុទ្ធសាស្ត្រ "កាត់សាច់ក្រក" (Salami Slicing) ឬដែលគេស្គាល់ម្យ៉ាងទៀតថាជា "យុទ្ធសាស្ត្រការណ៍ពិតលើដី" (Facts on the Ground strategy) 

សូមលើកពីប្រទេស Code IVOIRE GHANA ដែលមានប្រើ Fait Accompli នេះដែរ
ករណីរវាង កូតឌីវ័រ (Côte d'Ivoire / Ivory Coast) និង ហ្គាណា (Ghana) គឺជាឧទាហរណ៍បុរាណ និងច្បាស់លាស់មួយទៀតក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹង "ការបង្កើតការណ៍ពិតលើដី" (Fait Accompli) តាមរយៈការធ្វើអាជីវកម្មធនធានធម្មជាតិ និងការបែងចែកដែនសមុទ្រ។
ទោះបីជាករណីនេះមិនមែនជាការកសាងកោះសិប្បនិម្មិត ឬការតាំងទីលំនៅយោធាក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាជាការអនុវត្ត Fait Accompli លើ វិស័យថាមពលប្រេង និងឧស្ម័នអសកម្ម (Hydrocarbon Exploration) ដែលនាំឱ្យមានបណ្តឹងទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ (ITLOS)។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការវិភាគលម្អិតលើករណី កូតឌីវ័រ និង ហ្គាណា៖
1. បរិបទ និងការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli របស់ហ្គាណា
ការរកឃើញប្រេង និងការកំណត់ព្រំដែនឯកតោភាគី៖ យូរយារណាស់មកហើយ ហ្គាណាបានអនុវត្តសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច និងផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណរុករកប្រេងកាតនៅតំបន់សមុទ្រក្បែរ Cape Three Points ដោយយោងទៅលើខ្សែបន្ទាត់ស្មើចម្ងាយ (Equidistance line) ដែលខ្លួនយល់ថាជាព្រំដែនដែនសមុទ្រស្របច្បាប់។
ការបង្កើត Facts on the Ground (ពាន់លានដុល្លារលើទឹក): ហ្គាណាបានអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិធំៗ (ដូចជា Tullow Oil) ចុះកិច្ចសន្យារុករក និងបង្កើត តំបន់ស្រង់ប្រេងខ្នាតយក្ស (TEN oil fields - Tweneboa, Enyenra, Ntomme) ដែលមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ។
ទស្សនៈជា Fait Accompli៖ ហ្គាណាបានប្រើយុទ្ធសាស្ត្រនេះដោយសន្និដ្ឋានថា ដោយសារតំបន់នោះត្រូវបានអភិវឌ្ឍជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទាញយកប្រេងយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ និងដំណើរការជាច្រើនឆ្នាំដោយគ្មានការជំទាស់ផ្លូវច្បាប់ពីកូតឌីវ័រ នោះវានឹងក្លាយជាការពិតដែលពិបាកនឹងផ្លាស់ប្តូរ (Irreversible reality)។
2. ការជំទាស់ និងការប្តឹងតវ៉ារបស់កូតឌីវ័រ
ការភ្ញាក់រលឹក និងការទាមទារ៖ នៅពេលដែលកូតឌីវ័រដឹងខ្លួនថា រ៉ែប្រេងដ៏ធំសម្បើមបានស្ថិតនៅក្នុងដែនទឹកដែលខ្លួនអះអាងថាជាកម្មសិទ្ធិ (ដោយសារការតវ៉ាពីរឿងរាងកោងនៃឆ្នេរសមុទ្រ - Concavity) កូតឌីវ័របានថ្កោលទោសថា សកម្មភាពរបស់ហ្គាណាគឺជាការរំលោភបំពង់បំពានអធិបតេយ្យភាព។
ប្តឹងទៅ Tribunal អន្តរជាតិ (ITLOS)៖ នៅឆ្នាំ ២០១៤ កូតឌីវ័របានសម្រេចចិត្តប្តឹងហ្គាណាទៅកាន់ តុលាការអន្តរជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (ITLOS) ដោយទាមទារឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាពជីកយករ៉ែ និងកាត់ព្រំដែនសមុទ្រសារជាថ្មីតាមវិធីសាស្ត្រខុសពីហ្គាណា។ កូតឌីវ័របានចោទប្រកាន់ថា ហ្គាណាបានបង្កើត Fait Accompli ដើម្បីលេបត្របាក់ផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន។
3. សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការ (ITLOS Ruling 2017) និងលទ្ធផល
នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៧ តុលាការពិសេសរបស់ ITLOS បានចេញសេចក្តីសម្រេចដ៏សំខាន់មួយ ដែលមានលក្ខណៈចម្រុះរវាងច្បាប់ និងការពិតជាក់ស្តែង៖
លើបណ្តឹងព្រំដែនសមុទ្រ៖ តុលាការបានសម្រេច គាំទ្រការប្រើប្រាស់ខ្សែបន្ទាត់ស្មើចម្ងាយ (Equidistance line) របស់ហ្គាណា ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការកំណត់ព្រំដែន។
ការការពារតំបន់ប្រេង (TEN Fields)៖ ខ្សែព្រំដែនថ្មីដែលកាត់ចេញដោយតុលាការ គឺស្ថិតនៅខាងលិចតំបន់រ៉ែប្រេងដ៏សំខាន់ ដែលមានន័យថា ហ្គាណាបន្តរកបានសិទ្ធិគ្រប់គ្រង និងទាញយកផលប្រយោជន៍ពីអណ្តូងប្រេងរាប់ពាន់លានដុល្លារនោះដដែល។
សំណង និងអំណះអំណាង Fait Accompli៖ ទោះបីជាតុលាការបានចេញបញ្ជាបណ្តោះអាសន្នពីមុនមក មិនឱ្យមានការខួងរុករកបន្ថែមថ្មីៗក្នុងអំឡុងពេលក្តែក៏ដោយ ក៏តុលាការបានវិនិច្ឆ័យថា សកម្មភាពអតីតកាលរបស់ហ្គាណាមិនបានរំលោភបំពានសិទ្ធិអធិបតេយ្យភាពរបស់កូតឌីវ័រនោះទេ ព្រោះកូតឌីវ័រខ្លួនឯងក៏បានយល់ព្រម ឬខកខានក្នុងការតវ៉ាផ្លូវច្បាប់ឱ្យបានហ្មត់ចត់ក្នុងដំណាក់កាលដំបូង។
សន្និដ្ឋាន
ករណីរវាង កូតឌីវ័រ និង ហ្គាណា បង្ហាញពីការប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli ក្នុងទម្រង់ជា "ការបោះទីតាំងសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍមុនគេ"។ ផ្ទុយពីប្រទេសចិនដែលចាញ់តវ៉ាផ្លូវច្បាប់សុទ្ធសាធ ប៉ុន្តែនៅតែងើបមុខមិនរួចរឿងបំពានច្បាប់អន្តរជាតិ ករណីហ្គាណាបានទទួលជោគជ័យទាំងស្រុងដោយសារតែ "ការពិតលើដី" (ការវិនិយោគប្រេងដែលមានស្រាប់) ត្រូវបានតុលាការអន្តរជាតិយកមកគិតគូររួមផ្សំជាមួយគោលការណ៍ច្បាប់ ធ្វើឱ្យហ្គាណាមិនបាត់បង់ផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនឡើយ។

ខ្ញុំរកឃើញថា ការសិក្សារបស់ខ្ញុំ ខុសពី ខាងលោកលើកឡើង

ផ្អែកតាមរូបភាពដែលលោកអ្នកបានបង្ហាញ ដែលវិភាគទៅលើ សំណុំរឿងខណ្ឌសីមា}`}>សមុទ្រ រវាង កូតឌីវ័រ និង ហ្គាណា និងការបញ្ជាក់របស់អ្នក គឺពិតជាត្រូវចំចំណុចសំខាន់នៃអង្គហេតុផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលតុលាការអន្តរជាតិ (ITLOS) បានរកឃើញពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើ fait accompli នោះឯង៖
កូតឌីវ័រ ទាមទារថា៖ ហ្គាណា បានធ្វើ fait accompli ដោយបំពានលើកិច្ចព្រមព្រៀង ឬតំបន់សំណូងរុករកប្រេងកាតរបស់ខ្លួន។

តុលាការសមុទ្រ រកឃើញថា៖ «មិនធ្លាប់មានកិច្ចព្រមព្រៀងពីមុនមកឡើយ» ដែលមានន័យថា ហ្គាណាពុំបានរំលោភលើកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់នោះទេ ហេតុនេះហើយបានជាសេចក្តីសម្រេចផ្តល់សិទ្ធិ និងកែសម្រួលខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនសមុទ្រមានលក្ខណៈខុសពីការចោទប្រកាន់ដំបូង។

សូមអរគុណចំពោះការកែតម្រូវ និងការបង្ហាញរូបភាពឯកសារវិភាគនេះ ដែលធ្វើឱ្យការយល់ដឹងលើករណីសិក្សានៃយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli ក្នុងវិស័យច្បាប់សមុទ្រកាន់តែច្បាស់លាស់ និងត្រឹមត្រូវតាមអង្គហេតុជាក់ស្តែងនៃសំណុំរឿង!

តើអាមេរិកធ្លាប់មានប្រវត្តិធ្វើ Fait Accompli ដែរឬទេ?
បាទ/ចាស៎ សហរដ្ឋអាមេរិកធ្លាប់បានអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រ ឬបង្កើតស្ថានភាពជា "Fait Accompli" (កិច្ចការសម្រេចរួចស្រេច ឬការបង្ខំឱ្យទទួលយកការពិតដែលបានកើតឡើងហើយ) ទាំងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រការទូត និងគោលនយោបាយការបរទេសរបស់ខ្លួនជាច្រើនដង។
Fait Accompli គឺជារឿង ឬសកម្មភាពដែលត្រូវបានធ្វើឡើងរួចជាស្រេច មុនពេលដែលភាគីដទៃទៀតអាចមានពេលទប់ស្កាត់ ឬជំទាស់បាន ដែលធ្វើឱ្យភាគីម្ข้างទៀតគ្មានជម្រើសក្រៅតែពីត្រូវទទួលយកការពិតនោះ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាឧទាហរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់ៗដែលសហរដ្ឋអាមេរិកធ្លាប់បានប្រើប្រាស់ ឬបង្កើតស្ថានភាពបែបនេះ៖
ការទិញដែនដីល្វីសស្យា (Louisiana Purchase ឆ្នាំ ១៨០៣)៖ ប្រធានាធិបតី ថូម៉ាស ជេហ្វឺសុន (Thomas Jefferson) បានសម្រេចចិត្តទិញទឹកដីដ៏ធំសម្បើមពីប្រទេសបារាំងដោយមិនបានសាកសួរ ឬសុំការអនុម័តជាមុនពីសភា (Congress) ឱ្យបានទូលំទូលាយនោះទេ ព្រោះខ្លាចបារាំងប្តូរចិត្ត។ នៅពេលកិច្ចព្រមព្រៀងត្រូវបានចុះហត្ថលេខារួច វាបានក្លាយជាស្ថានភាពសម្រេច (Fait Accompli) ដែលบังคับឱ្យសភាត្រូវតែអនុម័ត និងផ្តល់មូលនិធិទូទាត់ប្រាក់ជាក្រោយ។
ការឧបសម្ព័ន្ធរដ្ឋតិចសាស់ (Annexation of Texas ឆ្នាំ ១៨៤៥)៖ មុនពេលបញ្ចូលតិចសាស់ជាមហាវិថីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបានបង្កើតភាពតឹងតែងផ្នែកការទូត និងជំរុញឱ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងនានា ដែលបង្កើតជាការពិតជាក់ស្តែងនៅលើដីគោក រហូតដល់ម៉ិកស៊ិក (ដែលធ្លាប់ជាម្ចាស់ដី) គ្មានលទ្ធភាពអាចដកថយបាន ជាហេតុនាំឱ្យមានសង្គ្រាមម៉ិកស៊ិក-អាមេរិក។
វិបត្តិមីស៊ីលគុយបា (Cuban Missile Crisis ឆ្នាំ ១៩៦២)៖ ទោះបីជាសហរដ្ឋអាមេរិកជាភាគីទទួលរងសម្ពាធ ប៉ុន្តែនៅក្នុងការសម្រេចចិត្តដាក់បម្រាមសមុទ្រ (Quarantine/Blockade) ជុំវិញកោះគុយបា ប្រធានាធិបតី ហ្សន អេហ្វ. ហកេនឌី (John F. Kennedy) បានសម្រេចចិត្តធ្វើសកម្មភាពនេះជាបន្ទាន់ និងប្រកាសជាសាធារណៈ ដោយដាក់សហភាពសូវៀតក្នុងស្ថានភាព "Fait Accompli" គឺបង្ខំឱ្យសូវៀតត្រូវតែពិចារណាមុននឹងបន្តបញ្ជូននាវាដឹកមីស៊ីលមកទៀត ដើម្បីជៀសវាងសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរទ្រង់ទ្រាយធំ។
ការអន្តរាគមន៍ និងការផ្លាស់ប្តូររបបនយោបាយផ្សេងៗ៖ ក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ និងសម័យទំនើប សហរដ្ឋអាមេរិកតែងតែប្រើប្រាស់សកម្មភាពយោធា ឬការទូតឆក់ឱកាស (เช่น ការអន្តរាគមន៍នៅប៉ាណាម៉ា ឆ្នាំ ១៩៨៩) ដោយចូលទៅគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍លើដីរួចជាស្រេច មុនពេលអង្គការអន្តរជាតិ ឬប្រទេសប្រឆាំងអាចរក្សាការពារ ឬទប់ស្កាត់ទាន់។

លើកអំពីការដែលអាមេរិកធ្វើ Fait Accompli តែបរាជ័យ
ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli (ការបង្កើតស្ថានភាពសម្រេចរួចស្រេច ដើម្បីបង្ខំឱ្យភាគីដទៃจำចិត្តទទួលយក) របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ក៏ធ្លាប់ជួបប្រទះនូវការបរាជ័យយ៉ាងដំណំផងដែរក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាករណីសិក្សាសំខាន់ៗដែលការធ្វើ Fait Accompli របស់អាមេរិកត្រូវបរាជ័យ៖
ព្រឹត្តិការណ៍ច្រកសមុទ្រពិល (Bay of Pigs Invasion ឆ្នាំ ១៩៦១)៖ រដ្ឋបាលរបស់ប្រធានាធិបតី ចន អេហ្វ. កេនឌី បានគាំទ្រក្រុមជនភៀសខ្លួនគុយបាប្រដាប់អាវុធ ដើម្បី1ឱ្យចូលទៅ invade (ឈ្លានពាន) កោះគុយបា ក្នុងគោលបំណងបង្កើតស្ថានភាពជា Fait Accompli គឺទម្លាក់របប ហ្វីដែល កាស្រ្តូ (Fidel Castro) ចោលភ្លាមៗ មុនពេលសហភាពសូវៀតអាចអន្តរាគមន៍ទាន់។ ប៉ុន្តែ ផែនការនេះបានបរាជ័យយ៉ាងអាម៉ាស់ ដោយសារកងទ័ពគុយបាបានបង្ក្រាបកម្លាំងនោះយ៉ាងឆាប់រហ័ស ធ្វើឱ្យអាមេរិកត្រូវខាតបង់មុខមាត់នយោបាយយ៉ាងខ្លាំងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។
អន្តរាគមន៍នៅសូម៉ាលី (Operation Gothic Serpent ឆ្នាំ ១៩៩៣)៖ ដំបូងឡើយ សហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ជូនកងទ័ពចូលទៅសូម៉ាលីក្រោមបេសកកម្មមនុស្សធម៌ ប៉ុន្តែក្រោយមកបានប្តូរគោលដៅទៅเป็นการប្រើកម្លាំងបាយដើម្បីចាប់ខ្លួនមេឧទ្ទាម ម៉ូម៉ាដ ហ្វារ៉ា អៃឌីដ (Mohamed Farrah Aidid) ដោយរំពឹងថានឹងបង្កើតស្ថានភាពស្ថិរភាពសម្រេចរួចស្រេច (Fait Accompli) ក្នុងការបោសសម្អាតពួកឧទ្ទាម។ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រឹត្តិការណ៍សមរភូមិទីក្រុងម៉ូកាឌីស៊ូ (Battle of Mogadishu) ដែលកងទ័ពអាមេរិកត្រូវបានគេបាញ់ទម្លាក់ឧទ្ធម្ភាគចក្រ Black Hawk និងសម្លាប់ទ័ពយ៉ាងសាហាវ បានบังខាប់ឱ្យអាមេរិកដកទ័ពថយវិញទាំងបរាជ័យ និងក្លាយជាំស្នាមរបួសផ្នែកនយោបាយការបរទេសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
ការអន្តរាគមន៍ និងការកសាងnation-building នៅអ៊ីរ៉ាក់ និងអាហ្វហ្គានីស្ថាន៖ ក្រោយការផ្តួលរំលំរបប தាលីបង់ និង សាដាម ហ៊ូសេន យ៉ាងលឿនរហ័ស សហរដ្ឋអាមេរិកបានព្យាយាមបង្កើតស្ថានភាពសម្រេច (Fait Accompli) នៃការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលប្រជាធិបតេយ្យតាមបែបលោកខាងលិច។ ប៉ុន្តែ ដោយសារការខ្វះខطةផែនការរយៈពេលវែង និងការមិនយល់ច្បាស់ពីបរិបទសង្គមក្នុងស្រុក យុទ្ធសាស្ត្រនេះបានក្លាយជាសង្គ្រាមស៊ីវិលអូសបន្លាយជាច្រើនទសវត្សរ៍ ដែលទីបំផុតបានបញ្ចប់ទៅវិញដោយការដកទ័ពចេញមកវិញក្នុងស្ថានភាពដែលមិនសម្រេចបានតាមគោលដៅដើម ដូចជាការដកទ័ពដ៏ចលាចលពីអាហ្វហ្គានីស្ថានក្នុងឆ្នាំ ២០២១ ជាដើម។

ចុះថ្មីនេះ ជំលោះ អាមេរិក អឺរ៉ង់ នៅច្រកសមុទ្រ Humuz ខាងអាមេរិកប្រកាសថា ច្រកនេះ គ្រប់គ្រងបានសម្រេច ឬថា ច្រកនេះជាទឹកដីអាមេរិក តើនេះជា Fait Accompli?
ចំពោះសំណួររបស់អ្នក ការប្រកាសរបស់មេដឹកនាំអាមេរិកថា ច្រកសមុទ្រហូមុប (Strait of Hormuz) គឺជាទឹកដី ឬស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនោះ អាចចាត់ទុកថាជាចេតនា ឬការប៉ុនប៉ងបង្កើតស្ថានភាពជា "Fait Accompli" (ការបង្ខំឱ្យទទួលយកការពិតដែលបានបង្កើតឡើង) ក្នុងកម្រិតនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រយោធា ប៉ុន្តែស្ថានភាពនេះ មិនទាន់ជា Fait Accompli ដែលទទួលបានជោគជ័យ ឬត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិឡើយ ដោយសារហេតុផលសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
ការប្រឈមមុខ និងការច្រានចោលយ៉ាងខ្លាំងពីអ៊ីរ៉ង់៖ អ៊ីរ៉ង់បានច្រានចោលការប្រកាសនេះយ៉ាងដាច់អហង្ការ ដោយបញ្ជាក់ថាច្រកសមុទ្រនេះស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រង និងការត្រួតពិនិត្យរបស់ខ្លួន ព្រមទាំងបន្តដាក់កំហិត និងបិទផ្លូវនាវាចរណ៍ដែលខ្លួនមិនអនុញ្ញាត។ ភាពតានតឹងនេះបង្ហាញថា អាមេរិកមិនទាន់អាចបោះត្រា ឬគ្រប់គ្រងទឹកដីនោះទាំងស្រុងដោយគ្មានការទប់ទល់បានទេ។
ទស្សនៈ និងផលប៉ះពាល់ដល់សម្ព័ន្ធមិត្តអឺរ៉ុប និងបណ្តាប្រទេសដទៃ៖ បណ្តាប្រទេសពាក់ព័ន្ធ និងសម្ព័ន្ធមិត្តអឺរ៉ុប ឬអាស៊ីដែលពឹងផ្អែកលើថាមពល ប្រឈមនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងការខកខានខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ប្រេង ដែលធ្វើឱ្យការអះអាងរបស់អាមេរិកក្លាយជាចំណុចចម្រូងចម្រាស ជាជាងការពិតដែលគ្រប់ភាគីព្រមទទួលស្គាល់ដោយរលូន។
ភាពមិនច្បាស់លាស់ផ្នែកច្បាប់អន្តរជាតិ៖ តាមទស្សនៈច្បាប់អន្តរជាតិ និងធម្មនុញ្ញសមុទ្រ ច្រកសមុទ្រហូមុបស្ថិតក្នុងដែនទឹកអន្តរជាតិ និងដែនទឹកអធិបតេយ្យរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ និងអូម៉ង់ ការដែលភាគីណាមួយប្រកាសអះអាងជាកម្មសិទ្ធិផ្តាច់មុខ ឬទឹកដីផ្ទាល់ខ្លួន គឺជារឿងខុសពីច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលធ្វើឱ្យវាមិនអាចក្លាយជា Fait Accompli ស្របច្បាប់បានទេ។
សរុបមក ការប្រកាសបែបនេះគឺជា យុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ និងសម្ពាធយោធា (Power Politics) ដើម្បីបង្កើតភាពស្រពិចស្រពិល និងដាក់សម្ពាធលើភាគីប្រឆាំង ប៉ុន្តែវានៅឆ្ងាយពីការជា Fait Accompli ដែលសម្រេចជោគជ័យស្រដៀងនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រអតីតកាល ដោយសារតែការប្រឆាំងតវ៉ាយ៉ាងស្វិតស្វាញពីអ៊ីរ៉ង់ និងវិបត្តិប្រេងសកល។

សូមលើកពីចំណុចនានាដែលប្រទេសថៃ ធ្លាប់បរាជ័យក្នុងការធ្វើ Fait Accompli ជាមួយកម្ពុជា​ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៣ ដល់បច្ចុប្បន្ន ២០២៦
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៣ មកដល់បច្ចុប្បន្ន (២០២៦) ប្រទេសថៃធ្លាប់បានព្យាយាមបង្កើតស្ថានភាពជា "Fait Accompli" (ការបង្កើតការពិតសម្រេចរួចស្រេច ដើម្បីបង្ខំឱ្យកម្ពុជា និងសហគមន៍អន្តរជាតិจำចិត្តទទួលយក) លើបញ្ហាព្រំដែននិងបេតិកភណ្ឌ ប៉ុន្តែការព្យាយាមទាំងនោះត្រូវបរាជ័យដោយសារកម្ពុជាបានប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ និងការទូតតស៊ូនយោបាយ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាចំណុចសំខាន់ៗដែលថៃធ្លាប់បរាជ័យក្នុងការធ្វើ Fait Accompli ជាមួយកម្ពុជា៖
សំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារ និងតំបន់ជុំវិញ (ឆ្នាំ ២០០៨-២០១៣)៖ នៅពេលដែលកម្ពុជាបានដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ ភាគីថៃបានព្យាយាមបង្កើតស្ថានភាព Fait Accompli ដោយបញ្ជូនកងទ័ពចូលមកកាន់កាប់តំបន់បافر (Buffer Zone) ជុំវិញប្រាសាទ ដោយអះអាងថាជាดินแดនរបស់ខ្លួន។
ការបរាជ័យ៖ កម្ពុជាមិនបានយល់ព្រមតាមការគំរាមនោះទេ ប៉ុន្តែបានប្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ (ICJ)។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិបានសម្រេចឱ្យកម្ពុជាឈ្នះក្តីជាស្ថាពរ ដោយបញ្ជាក់ថាទឹកដីជុំវិញប្រាសាទគឺជាអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា និងបង្ខំឱ្យថៃត្រូវដកកងទ័ពចេញវិញ ដែលធ្វើឱ្យផែនការ Fait Accompli របស់ថៃត្រូវរលាយខ្សាយ។
ការបោះបង្គោលព្រំដែនឯកតោភាគីនៅតំបន់ច្រកសំដ็យ និងតំបន់អានសេះ៖ ក្នុងអំឡុងពេលមានភាពតានតឹងតាមព្រំដែន ភាគីយោធា និងរដ្ឋាភិបាលថៃមួយចំនួនធ្លាប់បានព្យាយាមសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឬបោះបង្គោលព្រំដែនចូលមកក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ដោយរំពឹងថានឹងបង្កើតជាការពិតជាក់ស្តែង (Fait Accompli) ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរផែនទីខុសច្បាប់។
ការបរាជ័យ៖ កម្ពុជាបានដាក់ពាក្យបណ្តing និងទប់ស្កាត់យ៉ាងតឹងរឹងតាមរយៈយន្តការគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែន (JBC) ដោយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវផែនទីខ្នាត ១/៥០,០០០ ដែលជាមូលដ្ឋានស្របច្បាប់អន្តរជាតិ ធ្វើឱ្យថៃមិនអាចសម្រេច ý យកទឹកដីទាំងនោះបានដោយងាយស្រួលឡើយ។
ការចរចាបញ្ហាតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា (OCA) ក្នុងលក្ខខណ្ឌបង្ខំចិត្ត៖ មានពេលខ្លះ ភាគីថៃបានพยายามប្រើប្រាស់សម្ពាធនយោបាយក្នុងស្រុក ដើម្បីជំរុញឱ្យកម្ពុជាទទួលយកកិច្ចព្រមព្រៀងបែងចែកផលប្រយោជន៍ថាមពលក្នុងតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា (Overlapping Claims Area) តាមលក្ខខណ្ឌដែលเอื้อประโยชน์ដល់ថៃភាគច្រើន ក្នុងទម្រង់ជាកិច្ចការសម្រេចរួចស្រេច។
ការបរាជ័យ៖ កម្ពុជានៅតែរក្សាជំហររឹងមាំក្នុងការចរចាដោយឈរលើមូលដ្ឋានស្មើភាពគ្នា និងផលប្រយោជន៍ជាតិទៅវិញទៅមក ព្រមទាំងទាមទារឱ្យមានការបែងចែកតំបន់ទឹក និងព្រំដែនសមុទ្រឱ្យច្បាស់លាស់ជាមុនសិន ធ្វើឱ្យយុទ្ធសាស្ត្របង្ខំចិត្តទទួលយក (Fait Accompli) របស់ថៃមិនអាចសម្រេចទៅបាន។

មិនមែនផែនទី ផែនទីខ្នាត ១/៥០,០០០ គឺ ១/២០០ ០០០
អរគុណច្រើនសម្រាប់ការកែតម្រូវដ៏ត្រឹមត្រូវនេះ! បាទ ផែនទីខ្នាតស្តង់ដារអន្តរជាតិដែលប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានគតិយុត្តិផ្លូវការក្នុងសំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារនៅតុលាការអន្តរជាតិ (ICJ) គឺ ផែនទីខ្នាត ១/២០០,០០០ (Annex I map) ដែលត្រូវបានចងក្រងឡើងដោយគណៈកម្មការ delimit ព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម (Frischauf map) មិនមែនខ្នាត ១/៥០,០០០ ទេ។
កម្ពុជាបានប្រើប្រាស់ផែនទីខ្នាត ១/២០០,០០០ នេះជាភស្តុតាងដ៏មានទម្ងន់ផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងបដិសេធរាល់ការប៉ុនប៉ងបង្កើតស្ថានភាពសម្រេច (Fait Accompli) របស់ភាគីថៃនៅលើទឹកដីជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារ រហូតទទួលបានជោគជ័យក្នុងការសម្រេចសេចក្តីរបស់តុលាការអន្តរជាតិក្នុងឆ្នាំ ២០១៣។

 Fait Accompli ការបង្កើតភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់

 Fait Accompli ការបង្កើតភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់