- ការបន្សុតទឹកស្អាត Water Polluted Treatment
- វិស្វកម្មទឹកស្អាត Water Purification (ការចម្រោះទឹកយោធា)
- ការចម្រោះទឹក ស៊ីវិល ( Civilian Water Purification)
- ការបន្សុតទឹក តម្លៃ ១០០០ ដុល្លា
ខ្ញុំនៅសមរភូមិមុខ មានទឹកអណ្តូង ដែលមិនអាចដាំបាយបាន មិនអាចផឹកបាន ដោយសារមានជាតិអំបិល ជាតិជូរ ចង់បានការចម្រោះទឹកមួយ ដែលមានថវិការប្រមាណ ១០០០ ដុល្លា តើខាងបងដែលជាអ្នកជំនាញទឹកស្អាត Clean Water and Dringking Water គិតថាគួរបំពាក់ឧបករណ៍បែបណា សមតាមកញ្ចប់លុយ?
ជំរាបសួរលោកបង! ក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញផ្នែកប្រព័ន្ធទឹកស្អាត ខ្ញុំសូមយល់ពីការលំបាករបស់លោកបងនៅសមរភូមិមុខ ដែលទឹកអណ្តូងមានទាំង ជាតិអំបិល (ប្រៃ/TDS ខ្ពស់) និង ជាតិជូរ (អាស៊ីត/pH ទាប) ដែលធ្វើឱ្យមិនអាចផឹក ឬដាំបាយបាន ព្រោះវាធ្វើឱ្យខូចសុខភាព កាត់ឆ្នាំង និងខូចរសជាតិអាហារ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការបែងចែកប្រភេទ និងចំណាត់ថ្នាក់នៃការបន្សុតទឹកស្របតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជា៖
១. ប្រភេទនិងបញ្ហាសំខាន់ៗនៃប្រភពទឹក
- ទឹកអណ្តូង (គួបផ្សំអណ្តូងស្នប់ ឬអណ្តូងជីក): ភាគច្រើនជួបប្រទះបញ្ហាមានជាតិដែកខ្មៅ ជាតិអាស៊ីត (ជាតិជូរ) ក្លិនស្អុយ ព្រមទាំងសារធាតុ ආសេនិច (Arsenic) នៅតំបន់ខ្លះជាប់ទន្លេមេគង្គ។
- ទឹកបឹង ស្ទឹង និងព្រែក: ជាប្រភពទឹកលើដី ដែលងាយរងការបំពុលពីសំណល់សរីរាង្គ សារធាតុគីមីកសិកម្ម (ជី និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត) កករល្អក់ និងបាក់តេរីបង្កជំងឺ។
- ទឹកមានជាតិជូរ (ទឹកអាស៊ីត): កើតមានច្រើននៅតំបន់ដីព្រៃស្រោង ដីភក់ ឬតំបន់ទំនាបមួយចំនួន ដែលមាន pH ទាប (ទឹកមានជាតិអាស៊ីតហורមូនខ្លាំង ធ្វើឱ្យច្រេះដែក និងខូចរសជាតិ)។
- ទឹកមានជាតិប្រៃ: ជាទូទៅមាននៅតំបន់មាត់សមុទ្រ (ខេត្តកំពត កែប ព្រះសីហនុ) ឬតំបន់រងឥទ្ធិពលទឹកប្រៃទ្រុបចូលតាមស្ទឹង-ព្រែកក្នុងរដូវប្រាំង។
- ទឹកមានជាតិក្លរ (Chlorine): ជាទូទៅមិនមែនជាជាតិធម្មជាតិទេ ប៉ុន្តែជាសារធាតុដែលគេដាក់បញ្ចូលក្នុងដំណើរការ កែច្នៃនិងព្យាបាលទឹកស្អាត (ដូចជារបស់រដ្ឋាករទឹក) ដើម្បីសម្លាប់មេរោគ ប៉ុន្តែបើមានកម្រិតខ្លាំងពេកនឹងធ្វើឱ្យទឹកមានក្លិនឆួលនិងរសជាតិខុសប្រក្រតី។
ការបន្សុតទឹកពីប្រភពទាំងនេះ ត្រូវបែងចែកតាមកម្រិតបច្ចេកទេស និងតម្រូវការប្រើប្រាស់ ដូចខាងក្រោម៖
ក. ការបន្សុតកម្រិតគ្រួសារ (Household Treatment)
- ការចម្រោះបឋម (Filtration): ប្រើប្រាស់ តម្រងខ្សាច់យឺត (Slow Sand Filter) ឬថង់តម្រង ដើម្បីបំបាត់កករល្អក់ពីទឹកបឹង ស្ទឹង និងព្រែក។
- ការបន្សុតទឹកមានជាតិជូរ (Neutralization):
- ប្រើប្រាស់ កំបោរលាយទឹក (Lime) ឬថ្មកំបោរ (Calcium Carbonate) ដើម្បីកែតម្រូវកម្រិត pH ឱ្យមានតុល្យភាព (មិនឱ្យជូរពេក)។
- ប្រើប្រាស់ធុងចម្រោះដែលមានស្រទាប់ថ្មកំបោរ។
- ការបន្សុតទឹកមានជាតិប្រៃ (Desalination):
- សម្រាប់ខ្នាតគ្រួសារ ប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធចម្រោះតូចប្រភេទ RO (Reverse Osmosis) ដែលអាចច្រោះយកអំបិល និងសារធាតុរ៉ែធ្ងន់ចេញពីទឹកបានរហូតដល់ជាង ៩០%.
- ការសម្លាប់មេរោគ: ប្រើប្រាស់វិធីស្ងោរឱ្យពុះ ឬប្រើប្រាស់ថ្នាំក្លរក្នុងកម្រិតត្រឹមត្រូវ (កុំឱ្យលើសកម្រិតស្ដង់ដារ) ដើម្បីបំផ្លាញបាក់តេរី។
- ប្រព័ន្ធអាងខ្សាច់ចម្រោះកម្រិតរោងចក្រ (Rapid/Slow Sand Filtration Plants): ប្រើសម្រាប់បន្សុតទឹកស្ទឹង ឬព្រែកធំៗ ឱ្យក្លាយជាទឹកស្អាតប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។
- ប្រព័ន្ធ aeration (ការបញ្ចូលខ្យល់): ប្រើសម្រាប់បន្សុតទឹកអណ្តូងដែលមានជាតិដែក ឬជាតិជូរ ដើម្បីឱ្យជាតិដែកបញ្ចេញប្រតិកម្មជាមួយអុកស៊ីសែន ហើយធ្លាក់ល្បាប់ចុះក្រោម។
- ប្រព័ន្ធប្រព្រឹត្តិកម្មបំបាត់ជាតិប្រៃ (RO Plants): ដាក់ឱ្យដំណើរការនៅតំបន់ខ្សោះទឹកស្អាត ឬតំបន់ទឹកប្រៃខ្លាំង ដើម្បីធានាថាទឹកទទួលបានស្តង់ដារផឹកបាន។
- ការគ្រប់គ្រងកម្រិតក្លរ (Chlorination Control): ក្នុងប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត ការដាក់ក្លរត្រូវមានការគណនាយ៉ាងសុក្រិត ដើម្បីធានាសម្លាប់មេរោគបានល្អ ព្រមទាំងមិនបន្សល់ក្លិនខ្លាំងពេកដល់អ្នកប្រើប្រាស់។
ជាទូទៅ ទឹកក្រោមដី (ជាពិសេសទឹកអណ្តូងស្នប់ ឬអណ្តូងជីក) នៅខេត្តព្រះវិហារ ព្រមទាំងតំបន់ខ្ពង់រាបភាគខាងជើងប្រទេសកម្ពុជា មិនសូវមានបញ្ហាទឹកប្រៃដូចតំបន់មាត់សមុទ្រនោះទេ។ ប៉ុន្តែផ្អែកលើស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រ និងស្រទាប់ថ្មក្រោមដី ប្រភពទឹកនៅទីនោះมัก ជួបប្រទះបញ្ហាចម្បងៗមួយចំនួន រួមមាន៖
១. បញ្ហាចម្បងៗរបស់ទឹកក្រោមដីនៅខេត្តព្រះវិហារ
- ជាតិដែកខ្ពស់ (High Iron): គឺជាបញ្ហាទូំបាច់ជាងគេ។ ទឹកអណ្តូងនៅពេលបូមឡើងមកដំបូងមានលក្ខណៈថ្លា ប៉ុន្តែទុកចោលមួយសន្ទុះនឹងប្រែជាμπ៌ាក្រហមល្អក់ ឬឡើងខ្លាញ់រងអណ្តែត មានក្លិនដែក និង ធ្វើឱ្យខូចរសជាតិម្ហូបអាហារ ព្រមទាំងដាក់ខោអាវឆ្អិនក្រហម។
- ទឹកមានជាតិអាស៊ីត (ទឹកជូរ): នៅតំបន់ខ្លះនៃខេត្តព្រះវិហារដែលមានដីព្រៃស្រោង ឬស្រទាប់ដីក្រហម (Basaltic soils) និងដីខ្សាច់ ទឹកក្រោមដីអាចមានកម្រិត pH ទាប (ទឹកមានជាតិជូរស្រាល ឬខ្លាំង) ដែលធ្វើឱ្យទឹកមានរសជាតិប្រហើរ អាចបង្កជាច្រែះស៊ីបំពង់ទឹក និងបរិក្ខារផ្សេងៗ។
- ភាពល្អក់ និងកករកខ្វក់: ដោយសារអណ្តូងខ្លះជីកមិនបានជម្រៅគ្រប់គ្រាន់ ឬស្រទាប់អាងទឹកក្រោមដីរងការជ្រាបចូលពីទឹកភ្លៀង ធ្វើឱ្យទឹកមានកករល្អក់ខ្សាច់ ឬដីឥដ្ឋ។
- សារធាតុរ៉ែ ឬលោហៈធ្ងន់ផ្សេងទៀត (ម៉ង់ហ្គាណែស): នៅតាមតំបន់ភូគព្ភសាស្ត្រខ្លះ គេអាចរកឃើញសារធាតុម៉ង់ហ្គាណែស ដែលធ្វើឱ្យទឹកមានក្លិនស្អុយខុសប្រក្រតី ឬបន្សល់ស្នាមខ្មៅលើប្រដាប់ាប់ចងទឹក។
២. ការបន្សុត ឬការចម្រោះតាមបញ្ហាជាក់ស្តែង
ដើម្បីធ្វើឱ្យទឹកទាំងនោះមានសុវត្ថិភាព និងអាចប្រើប្រាស់បានល្អ ការព្យាបាលត្រូវធ្វើឡើងទៅតាមការវិភាគជាក់ស្តែងនៃបញ្ហា៖
| ប្រភេទបញ្ហាទឹក | ការពិនិត្យ និងរោគវិនិច្ឆ័យ | វិធីសាស្ត្របន្សុត និងចម្រោះដែលត្រូវប្រើ |
| ទឹកមានជាតិដែកខ្ពស់ | ទឹកប្រែជាក្រហមល្អក់ ក្លិនឆ្អាបដែក ពេលទុកចោល។ | • ប្រព័ន្ធបញ្ចូលខ្យល់ (Aeration): ទម្លាក់ទឹកឱ្យប៉ះខ្យល់ដើម្បីឱ្យជាតិដែកអុកស៊ីតកម្ម និងធ្លាក់ល្បាប់ចុះក្រោម។ • ធុងចម្រោះខ្សាច់ និងថ្មម៉ាប/កំបោរ: ចម្រោះឆ្លងកាត់ស្រទាប់ខ្សាច់ ក្រួស និងធ្យូង ដើម្បីបጣបង់ជាតិដែក និងក្លិន។ |
| ទឹកមានជាតិជូរ (pH ទាប) | ទឹកមានរសជាតិស្រដៀងទឹកខ្មុរ ឬជូរខ្សាវៗ កើតស្នាមច្រែះស៊ីដែក។ | • ការប្រើប្រាស់ថ្មកំបោរ (Calcium Carbonate / Limestone Filter): ឱ្យទឹកហូរកាត់កម្រាលថ្មកំបោរដើម្បីដំឡើងកម្រិត pH ឱ្យមានតុល្យភាព (បន្សាបជាតិអាស៊ីត)។ |
| ទឹកមានភាពល្អក់ខ្លាំង | ទឹកមើលទៅស្រអាប់ មិនថ្លា មានដីខ្សាច់ឬកករនៅបាតធុង។ | • ការប្រើប្រាស់សារធាតុ flocculant (សារធាតុតោងកករ) ឧទាហរណ៍ អាលុយមីញ៉ូមស៊ុលផាត (Alum) ឱ្យកករធ្លាក់ចុះក្រោម រួចទើបយកទឹកថ្លាទៅចម្រោះតាម តម្រងខ្សាច់យឺត (Slow Sand Filter)។ |
| ទឹកសម្រាប់ផឹក (ទូទៅ) | ការពារបាក់តេរី និងមេរោគឆ្លងផ្សេងៗ។ | • បន្ទាប់ពីកាត់បន្ថយជាតិដែកនិងជាតិជូររួច ត្រូវ ស្ងោរឱ្យពុះ ឬប្រើប្រាស់ ប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកស្អាត (RO / UV) បន្ថែម ប្រសិនបើចង់បានទឹកផឹកដែលមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់បំផុត។ |
១. បញ្ហាចម្បងៗរបស់ទឹកក្រោមដីនៅតំបន់ព្រំដែនខេត្តពោធិសាត់
- ជាតិដែក និងម៉ង់ហ្គាណែសខ្ពស់: ធ្វើឱ្យទឹកមានក្លិនឆ្អាបដែក ពេលបូមឡើងមកថ្មីៗថ្លា ប៉ុន្តែទុកចោលមួយសន្ទុះនឹងប្រែជាក្រហមល្អក់ ឬឡើងស្នាមខ្មៅលើប្រដាប់ផ្ទះបាយ។
- ទឹកមានជាតិជូរ (pH ទាប): កើតមានច្រើននៅតំបន់ដីព្រៃស្រោង ដីខ្សាច់ ឬដីក្រហម ដែលធ្វើឱ្យទឹកមានរសជាតិខ្សាវ និងអាចបង្កជាច្រែះស៊ីបំពង់ទឹកឬដែកផ្សេងៗ។
- ទឹកមានជាតិកំបោរ ឬរ៉ែរឹង (Hard Water): នៅតាមតំបន់ដែលមានស្រទាប់ថ្មភ្នំ ទឹកអាចមានកម្រិតកាល់ស្យូម និងម៉ាញេស្យូមខ្ពស់ ធ្វើឱ្យទឹកមានរសជាតិប្រៃស្រាល ឬក្រហាយក និងកកតាន់ក្នុងកំសៀវដាំទឹក។
២. វិធីសាស្ត្របន្សុត និងចម្រោះតាមបញ្ហាជាក់ស្តែង
| ប្រភេទបញ្ហាទឹក | វិធីសាស្ត្របន្សុត និងចម្រោះដែលត្រូវប្រើ |
| ជាតិដែក និងម៉ង់ហ្គាណែស | • ប្រើប្រព័ន្ធ បញ្ចូលខ្យល់ (Aeration) ដើម្បីឱ្យអុកស៊ីតកម្មជាតិដែកធ្លាក់ល្បាប់ចុះក្រោម។ • ចម្រោះកាត់ស្រទាប់ ខ្សាច់ ក្រួស និងធ្យូងអុបទិក (Activated Carbon) ដើម្បីបំបាត់ក្លិន និងពណ៌។ |
| ទឹកមានជាតិជូរ (pH ទាប) | • ប្រើប្រាស់ ថ្មកំបោរ (Limestone / Calcium Carbonate) ក្នុងធុងចម្រោះ ដើម្បីបន្សាបជាតិអាស៊ីត និងដំឡើងកម្រិត pH ឱ្យមានតុល្យភាពធម្មតា។ |
| ទឹកមានជាតិកំបោរ (រ៉ែរឹង) | • ប្រើប្រព័ន្ធចម្រោះ Softener Filter (សម្រាប់ប្រើប្រាស់ទូទៅ) ឬប្រព័ន្ធ RO (Reverse Osmosis) ប្រសិនបើចង់បានទឹកផឹកស្អាតគ្មានជាតិរ៉ែរឹងលើសកម្រិត។ |
១. បញ្ហាចម្បងៗរបស់ទឹកក្រោមដីនៅខេត្តកោះកុង
- ទឹកមានជាតិប្រៃ ឬរងឥទ្ធិពលទឹកប្រៃ (Salinity / Saltwater Intrusion): គឺជាបញ្ហាធំ និងលេចធ្លោជាងគេនៅតាមតំបន់មាត់សមុទ្រ ឃុំ-សង្កាត់ជាប់មាត់ព្រែក តាមកោះ ឬតំបន់រងឥទ្ធិពលទឹកជោរ-ទឹកលិច។ ទឹកអណ្តូងរាក់ៗច្រើនតែមានរសជាតិប្រៃ ឬល្ហែម ដែលមិនអាចផឹកឬប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃបាន។
- ទឹកមានជាតិដែក និងម៉ង់ហ្គាណែសខ្ពស់: នៅតាមតំបន់ជិតជើងភ្នំ ឬតំបន់ផ្នែកខាងក្នុងដែលឆ្ងាយពីសមុទ្របន្តិច ទឹកក្រោមដីអាចមានកម្រិតជាតិដែកខ្មៅ ដែលធ្វើឱ្យទឹកប្រែជាក្រហមល្អក់ ក្លិនឆ្អាប និងឡើងខ្លាញ់រង។
- ទឹកមានជាតិជូរ ឬអាស៊ីត (Low pH): កើតមាននៅតំបន់ដីព្រៃស្រោង ដីល្បាប់ ឬជិតតំបន់ព្រៃកោងកាង ដែលធ្វើឱ្យទឹកមានកម្រិត pH ទាប ទឹកមានរសជាតិជូរស្រាល និងអាចបង្កជាច្រែះស៊ីឧបករណ៍ដែក។
- ភាពល្អក់ និងសារធាតុសរីរាង្គ: ដោយសារកម្រិតទឹកក្រោមដីរាក់ និងរងការជ្រាបចូលពីទឹកភ្លៀង ឬសំណល់សរីរាង្គក្នុងព្រៃ ធ្វើឱ្យទឹកមានភាពល្អក់ និងមានក្លិនស្អុយខុសប្រក្រតី។
២. ការបន្សុត ឬការចម្រោះតាមបញ្ហាជាក់ស្តែង
ការដោះស្រាយបញ្ហាទឹកនៅខេត្តកោះកុង គឺត្រូវពឹងផ្អែកលើប្រភេទ និងកម្រិតនៃការបំពុលជាក់ស្តែង ដូចបង្ហាញក្នុងតារាងខាងក្រោម៖
| ប្រភេទបញ្ហាទឹក | សញ្ញាគំរូ / រោគវិនិច្ឆ័យ | វិធីសាស្ត្របន្សុត និងចម្រោះដែលត្រូវប្រើ |
| ទឹកមានជាតិប្រៃ | ទឹកមានរសជាតិប្រៃ ល្ហែម ធ្វើឱ្យស្លឹកឈើងាប់ ឬច្រេះឆ្ការឧបករណ៍។ | • ប្រព័ន្ធចម្រោះបញ្ច្រាស சណ (RO - Reverse Osmosis): ជាវិធីសាស្ត្រមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតសម្រាប់ខ្នាតគ្រួសារនិងខ្នាតធំក្នុងការទាញយកអំបិលចេញពីទឹក។ • ប្រព័ន្ធបزرាសទឹកប្រៃ (Desalination Plants): ប្រើសម្រាប់កម្រិតសហគមន៍។ |
| ទឹកមានជាតិដែកខ្ពស់ | ទុកចោលមួយសន្ទុះទឹកប្រែជាពណ៌ក្រហមល្អក់ មានក្លិនដែកឆ្អាប។ | • ប្រព័ន្ធបញ្ចូលខ្យល់ (Aeration): បញ្ចេញអុកស៊ីសែនដើម្បីឱ្យជាតិដែកធ្លាក់ល្បាប់។ • ធុងចម្រោះខ្សាច់ ក្រួស និងធ្យូងអុបទិក (Sand/Carbon Filter): ចម្រោះយកកករ និងកម្ចាត់ក្លិន។ |
| ទឹកមានជាតិជូរ (pH ទាប) | ទឹកមានរសជាតិប្រហើរ ជូរខ្សាវ ធ្វើឱ្យខូចខាតបំពង់ទឹក។ | • ការប្រើប្រាស់ថ្មកំបោរ (Limestone / Calcium Carbonate Filter): ឱ្យទឹកហូរកាត់ស្រទាប់ថ្មកំបោរ ដើម្បីកែតម្រូវកម្រិត pH ឱ្យមានតុល្យភាព។ |
| ទឹកមានភាពល្អក់ និងមេរោគ | ទឹកស្រអាប់ មានដីខ្សាច់ ឬកករនៅបាតធុង។ | • ការប្រើប្រាស់ថ្នាំតោងកករ (Alum) រួចចម្រោះผ่านតម្រងខ្សាច់យឺត (Slow Sand Filter): និង ការសម្លាប់មេរោគដោយពន្លឺ UV ឬស្ងោរឱ្យពុះមុនពេលផឹក។ |
ខាងក្រោមនេះគឺជាបញ្ហាចម្បងៗ និងវិធីសាស្ត្របន្សុតតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែង៖
១. បញ្ហាចម្បងៗរបស់ទឹកក្រោមដីក្នុងតំបន់នេះ
- ទឹកក្រិន (Hard Water): គឺជាបញ្ហាជួបប្រទះញឹកញាប់បំផុត ដោយសារទឹកមានផ្ទុកជាតិកាល់ស្យូម ($Calcium$) និងម៉ាញេស្យូម ($Magnesium$) ខ្ពស់ ព្រោះតំបន់ខ្លះមានស្រទាប់ថ្មកំបោរក្រោមដី។ ទឹកនេះពេលដាំគឺងាយបង្កើតជាកាកសរ ឬក្រាស់នៅបាតកំសៀវ និងធ្វើឱ្យសាប៊ូមិនសូវចេញពពុះ។
- ជាតិដែក និងម៉ង់ហ្គាណែស (Iron & Manganese): ធ្វើឱ្យទឹកមានក្លិនឆ្អាបដែក ពេលបូមមកថ្មីៗថ្លា តែទុកចោលប្រែជាក្រហមល្អក់ ឬមានស្នាមខ្មៅប្រឡាក់ខោអាវ និងប្រដាប់ាប់ចង។
- កម្រិត pH មិនមានតុល្យភាព: នៅតំបន់ដីក្រហមស្រោង (ប៉ៃលិន) ទឹកក្រោមដីអាចមានជាតិអាស៊ីត (ទឹកជូរ) ឬនៅតំបន់ថ្មកំបោរខ្លះទឹកមានលក្ខណៈបាស (Alkaline) ខ្លាំងពេក ដែលធ្វើឱ្យទឹកមានរសជាតិប្រៃខ្សាវ ឬប្រហើរ។
- កករល្អក់ និងសំណល់កសិកម្ម: នៅតាមតំបន់ព្រំដែនដែលជាតំបន់កសិកម្មដាំដុះធំៗ ទឹកអណ្តូងរိမ် ឬអណ្តូងរាក់អាចងាយរងការជ្រាបចូលពីសារធាតុគីមីកសិកម្ម (ជី និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត) ព្រមទាំងកករដីឥដ្ឋ។
| ប្រភេទបញ្ហាទឹក | លក្ខណៈសម្គាល់ | វិធីសាស្ត្របន្សុត និងចម្រោះដែលត្រូវប្រើ |
| ទឹកក្រិន (Hard Water) | ដាំទឹកមានកាកសរជាប់កំសៀវ សាប៊ូមិនចេញពពុះ ផឹកឆ្ការមាត់។ | • ប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកម្ចាត់ភាពក្រិន (Water Softener): ប្រើជ័រអ៊ីយ៉ុង (Ion Exchange Resin) ដើម្បីប្តូរដ្ឋារ៉ែកាល់ស្យូម និងម៉ាញេស្យូមចេញពីទឹក។ • ប្រព័ន្ធចម្រោះ RO (Reverse Osmosis): សម្រាប់ធ្វើជាទឹកផឹក ដែលអាចបន្សុតភាពក្រិនបានស្ទើរតែទាំងស្រុង។ |
| ទឹកមានជាតិដែក/ម៉ង់ហ្គាណែស | ទឹកប្រែជាក្រហម ឬខ្មៅល្អក់ ពេលទុកចោល មានក្លិនស្អុយ។ | • ប្រព័ន្ធបញ្ចូលខ្យល់ (Aeration): ឱ្យទឹកប៉ះខ្យល់ដើម្បីបញ្ចេញជាតិដែកឱ្យធ្លាក់ល្បាប់។ • ធុងចម្រោះចម្រុះ: ប្រើស្រទាប់ខ្សាច់ ក្រួស ធ្យូងអុបទិក និងខ្សាច់ម៉ង់ហ្គាណែស (Manganese Greensand)។ |
| ទឹកមានជាតិអាស៊ីត ឬបាសខុសប្រក្រតី | ទឹកមានរសជាតិជូរខ្សាវ ឬប្រៃប្រហើរ ធ្វើឱ្យច្រែះស៊ីបំពង់ទឹក។ | • ធុងកែតម្រូវកម្រិត pH (Neutralizer Filter): ដាក់ថ្មកំបោរ ឬសារធាតុបន្សាប ដើម្បីធ្វើឱ្យទឹកមានកម្រិតតុល្យភាពល្អ (pH ស្ថិតនៅចន្លោះ ៦.៥ ដល់ ៨.៥)។ |
| ទឹកមានសំណល់គីមី និងបាក់តេរី (តំបន់កសិកម្មព្រំដែន) | ទឹកមានក្លិនចម្លែក ស្រអាប់ ឬងាយបង្កជម្ងឺរាគរូស។ | • ការចម្រោះកម្រិតខ្ពស់ (RO + UV Filter): បន្សុតសារធាតុគីមីសរីរាង្គ និងសម្លាប់មេរោគបាក់តេរីទាំងស្រុង ធានាសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការផឹក។ |
ខាងក្រោមនេះគឺជាបញ្ហាចម្បងៗ និងវិធីសាស្ត្របន្សុតទឹកក្រោមដីនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ៖
១. បញ្ហាចម្បងៗរបស់ទឹកក្រោមដីនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
- ទឹកប្រៃ ឬទឹកខ្សាវ (Saline/Brackish Water): តំបន់ខ្លះក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មានស្រទាប់អំបិល ឬលក្ខណៈដីល្បាប់បុរាណក្រោមដី ដែលបណ្តាលឱ្យទឹកអណ្តូងមានរសជាតិប្រៃ ឬប្រៃខ្សាវ មិនអាចប្រើប្រាស់សម្រាប់ផឹក ឬធ្វើម្ហូបបានស្រួលឡើយ។
- ជាតិហ្វ្លុយអូរីតខ្ពស់ (High Fluoride): នេះគឺជាបញ្ហាប្រឈមដ៏សំខាន់មួយនៅតាមបណ្តាខេត្តភាគពាយព្យប្រទេសកម្ពុជា។ ទឹកក្រោមដីនៅតំបន់ខ្លះមានផ្ទុកសារធាតុហ្វ្លុយអូរីតធម្មជាតិក្នុងកម្រិតខ្ពស់ ដែលបើបរិភោគយូរអង្វែងអាចបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាដល់សុខភាពធ្មេញ (ធ្មេញឡើងក្រហមខ្មៅ ឬផុយ) និងឆ្អឹង។
- ទឹកក្រិន ឬទឹកមានជាតិរ៉ែរឹងខ្ពស់ (Hard Water): ទឹកមានផ្ទុកជាតិកាល់ស្យូម និងម៉ាញេស្យូមក្នុងកម្រិតខ្ពស់ ធ្វើឱ្យពេលបោកខោអាវសាប៊ូមិនសូវចេញពពុះ និងបន្សល់ស្នាមកករស តតាមបាតកាទ្ទះ ឬកំសៀវពេលដាំពុះ។
- ជាតិដែក និងភាពល្អក់ (Iron and Turbidity): ទឹកអណ្តូងស្នប់ខ្លះមានជាតិដែកធ្វើឱ្យទឹកឡើងក្រហមល្អក់ និងមានក្លិនឆ្អាបដែកពេលទុកចោល។
២. វិធីសាស្ត្របន្សុត និងចម្រោះតាមបញ្ហាជាក់ស្តែង
ដោយសារបញ្ហាទឹកនៅទីនេះមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញជាងតំបន់ខ្លះ (ជាពិសេសបញ្ហាប្រៃ និងហ្វ្លុយអូរីត) ការបន្សុតទាមទារបច្ចេកទេសសមស្រប៖
| ប្រភេទបញ្ហាទឹក | ផលប៉ះពាល់ | វិធីសាស្ត្របន្សុត និងចម្រោះដែលត្រូវប្រើ |
| ទឹកប្រៃ និងទឹកមានហ្វ្លុយអូរីតខ្ពស់ | រសជាតិមិនល្អ, ប៉ះពាល់សុខភាពធ្មេញនិងឆ្អឹងពេលផឹកយូរ។ | • ប្រព័ន្ធចម្រោះទឹក RO (Reverse Osmosis): ជាដំណោះស្រាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតសម្រាប់ខ្នាតគ្រួសារ ព្រោះភ្នាសចម្រោះ RO អាចច្រោះយកទាំងអំបិល និងសារធាតុហ្វ្លុយអូរីតចេញបានជាង ៩០%។ |
| ទឹកក្រិន (ទឹកស្ពោត) | ធ្វើឱ្យខូចខាតឧបករណ៍ប្រើប្រាស់, កករជាប់កំសៀវ និងបំពង់ទឹក។ | • ប្រព័ន្ធទន់ទឹក (Water Softener / Resin Filter): ប្រើគ្រាប់រ៉ែ Resin ដើម្បីប្តូរអ៊ីយ៉ុងកាល់ស្យូម និងម៉ាញេស្យូមចេញពីទឹក។ |
| ទឹកមានជាតិដែកខ្ពស់ | ទឹកក្រហមល្អក់, មានក្លិនឆ្អាប, ស្មោកខោអាវ។ | • ប្រព័ន្ធបញ្ចូលខ្យល់ (Aeration) និងធុងចម្រោះខ្សាច់-ធ្យូង: ដើម្បីអុកស៊ីតកម្មជាតិដែកឱ្យធ្លាក់ល្បាប់ រួចច្រោះយកកករចេញ។ |
| ទឹកមានកករល្អក់ទូទៅ | ទឹកមិនថ្លា មានដីខ្សាច់ ឬកាកសំណល់តូចៗ។ | • តម្រងខ្សាច់យឺត ឬតម្រងអំបោះ (Sediment Filter): សម្រាប់បំបាត់ភាពល្អក់បឋមមុននឹងយកទៅប្រើប្រាស់។ |
ខាងក្រោមនេះគឺជាបញ្ហាចម្បងៗ និងវិធីសាស្ត្របន្សុតទឹកក្រោមដីនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ៖
១. បញ្ហាចម្បងៗរបស់ទឹកក្រោមដីនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
- ទឹកប្រៃ ឬទឹកខ្សាវ (Saline/Brackish Water): តំបន់ខ្លះក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មានស្រទាប់អំបិល ឬលក្ខណៈដីល្បាប់បុរាណក្រោមដី ដែលបណ្តាលឱ្យទឹកអណ្តូងមានរសជាតិប្រៃ ឬប្រៃខ្សាវ មិនអាចប្រើប្រាស់សម្រាប់ផឹក ឬធ្វើម្ហូបបានស្រួលឡើយ។
- ជាតិហ្វ្លុយអូរីតខ្ពស់ (High Fluoride): នេះគឺជាបញ្ហាប្រឈមដ៏សំខាន់មួយនៅតាមបណ្តាខេត្តភាគពាយព្យប្រទេសកម្ពុជា។ ទឹកក្រោមដីនៅតំបន់ខ្លះមានផ្ទុកសារធាតុហ្វ្លុយអូរីតធម្មជាតិក្នុងកម្រិតខ្ពស់ ដែលបើបរិភោគយូរអង្វែងអាចបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាដល់សុខភាពធ្មេញ (ធ្មេញឡើងក្រហមខ្មៅ ឬផុយ) និងឆ្អឹង។
- ទឹកក្រិន ឬទឹកមានជាតិរ៉ែរឹងខ្ពស់ (Hard Water): ទឹកមានផ្ទុកជាតិកាល់ស្យូម និងម៉ាញេស្យូមក្នុងកម្រិតខ្ពស់ ធ្វើឱ្យពេលបោកខោអាវសាប៊ូមិនសូវចេញពពុះ និងបន្សល់ស្នាមកករស តតាមបាតកាទ្ទះ ឬកំសៀវពេលដាំពុះ។
- ជាតិដែក និងភាពល្អក់ (Iron and Turbidity): ទឹកអណ្តូងស្នប់ខ្លះមានជាតិដែកធ្វើឱ្យទឹកឡើងក្រហមល្អក់ និងមានក្លិនឆ្អាបដែកពេលទុកចោល។
២. វិធីសាស្ត្របន្សុត និងចម្រោះតាមបញ្ហាជាក់ស្តែង
ដោយសារបញ្ហាទឹកនៅទីនេះមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញជាងតំបន់ខ្លះ (ជាពិសេសបញ្ហាប្រៃ និងហ្វ្លុយអូរីត) ការបន្សុតទាមទារបច្ចេកទេសសមស្រប៖
| ប្រភេទបញ្ហាទឹក | ផលប៉ះពាល់ | វិធីសាស្ត្របន្សុត និងចម្រោះដែលត្រូវប្រើ |
| ទឹកប្រៃ និងទឹកមានហ្វ្លុយអូរីតខ្ពស់ | រសជាតិមិនល្អ, ប៉ះពាល់សុខភាពធ្មេញនិងឆ្អឹងពេលផឹកយូរ។ | • ប្រព័ន្ធចម្រោះទឹក RO (Reverse Osmosis): ជាដំណោះស្រាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតសម្រាប់ខ្នាតគ្រួសារ ព្រោះភ្នាសចម្រោះ RO អាចច្រោះយកទាំងអំបិល និងសារធាតុហ្វ្លុយអូរីតចេញបានជាង ៩០%។ |
| ទឹកក្រិន (ទឹកស្ពោត) | ធ្វើឱ្យខូចខាតឧបករណ៍ប្រើប្រាស់, កករជាប់កំសៀវ និងបំពង់ទឹក។ | • ប្រព័ន្ធទន់ទឹក (Water Softener / Resin Filter): ប្រើគ្រាប់រ៉ែ Resin ដើម្បីប្តូរអ៊ីយ៉ុងកាល់ស្យូម និងម៉ាញេស្យូមចេញពីទឹក។ |
| ទឹកមានជាតិដែកខ្ពស់ | ទឹកក្រហមល្អក់, មានក្លិនឆ្អាប, ស្មោកខោអាវ។ | • ប្រព័ន្ធបញ្ចូលខ្យល់ (Aeration) និងធុងចម្រោះខ្សាច់-ធ្យូង: ដើម្បីអុកស៊ីតកម្មជាតិដែកឱ្យធ្លាក់ល្បាប់ រួចច្រោះយកកករចេញ។ |
| ទឹកមានកករល្អក់ទូទៅ | ទឹកមិនថ្លា មានដីខ្សាច់ ឬកាកសំណល់តូចៗ។ | • តម្រងខ្សាច់យឺត ឬតម្រងអំបោះ (Sediment Filter): សម្រាប់បំបាត់ភាពល្អក់បឋមមុននឹងយកទៅប្រើប្រាស់។ |
បាទ/ចាស មានឧបករណ៍វាស់តេស្តគុណភាពទឹកបែបងាយស្រួល តម្លៃថោក និងអាចយកតាមខ្លួនបាន (Portable Test Kits) ច្រើនប្រភេទនៅលើទីផ្សារ ដែលអាចជួយឱ្យលោកអ្នកពិនិត្យមើលគុណភាពទឹកបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស មុននឹងសម្រេចចិត្តផឹក ឬរៀបចំប្រព័ន្ធចម្រោះ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាឧបករណ៍តេស្តតម្លៃសមរម្យសម្រាប់វាស់ជាតិអំបិល ជាតិជូរ (pH) និងជាតិក្លរ៖
១. ឧបករណ៍វាស់ជាតិអំបិល ឬកម្រិតចរន្តអគ្គិសនីក្នុងទឹក (TDS / Salinity Meter)
មុខងារ: វាស់កម្រិតរ៉ែរលាយសរុប (TDS - Total Dissolved Solids) ដែលអាចប្រាប់បានថាទឹកនោះមានជាតិប្រៃ ឬមានជាតិរ៉ែក្រាស់កម្រិតណា។ ចំណែកឯ Salinity Meter គឺវាស់ជាតិអំបិលផ្ទាល់តែម្តង។
ទម្រង់ និងតម្លៃ: ជាទូទៅមានរាងដូចប៉ិចសរសេរ (Pen-type tester)។ តម្លៃថោកសមរម្យ គឺប្រហែល ១០,០០០រៀល ដល់ ៣០,០០០រៀល (២$ ដល់ ៧$) ប៉ុណ្ណោះ ទិញបានតាមហាងលក់សម្ភារៈសំណង់ ហាងលក់ឧបករណ៍ចម្រោះទឹក ឬតាមអនឡាញ (Khmer24, Shopee/Lazada)។
២. ឧបករណ៍វាស់ជាតិជូរ (pH Meter / pH Test Strips)
មុខងារ: វាស់កម្រិតអាស៊ីត ឬបាស (pH) ក្នុងទឹក ថាតើទឹកនោះមានជាតិជូរ (pH ក្រោម 7) ឬធម្មតា ឬមានជាតិបាស (pH លើស 7)។
ទម្រង់ និងតម្លៃ:
ក្រដាសតេស្ត pH (pH Test Strips/Litmus paper): ជាក្រដាសជ្រលក់ មានតម្លៃថោកបំផុត ប្រហែល ៤,០០០រៀល ដល់ ១០,០០០រៀល ក្នុងមួយប្រអប់ (បានច្រើនសន្លឹក)។ ពេលជ្រលក់ទៅក្រដាសនឹងប្តូរពណ៌ ហើយយើងយកទៅផ្ទៀងជាមួយតារាងពណ៌នៅលើប្រអប់។
ប៉ិចវាស់ pH បែបឌីជីថល (Digital pH Meter): មានភាពសុទ្ធខ្ពស់ជាងក្រដាស ងាយស្រួលប្រើដោយគ្រាន់តែជ្រលក់ចូលក្នុងទឹក តម្លៃប្រហែល ១៥,០០០រៀល ដល់ ៣៥,០០០រៀល។
៣. ឧបករណ៍វាស់ជាតិក្លរ និងកម្រិត pH បែបទឹក reagent (Chlorine & pH Test Kit)
មុខងារ: ប្រើសម្រាប់វាស់កម្រិតក្លរ (Chlorine) និង pH ក្នុងទឹក (ជាទូទៅគេច្រើនប្រើវាស់ទឹកអាងហែលទឹក ឬទឹកស្អាតរដ្ឋាករ)។
ទម្រង់ និងតម្លៃ: ជាชุดទឹកថ្នាំតេស្ត (Liquid Test Kit) ដែលមាន புកកែវតូចសម្រាប់បាញ់ទឹកច្របាច់ថ្នាំតេស្តចូល ហើយផ្ទៀងពណ៌។ តម្លៃប្រហែល ១៥,០០០រៀល ដល់ ៤០,០០០រៀល។
💡 យោបល់បន្ថែម៖
ប្រសិនបើលោកអ្នកចង់ពិនិត្យមើលទឹកផឹក ឬទឹកស្អាតក្នុងគ្រួសារឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ខ្ញុំសូមណែនាំឱ្យទិញប្រភេទ TDS Meter មួយ និង pH Meter មួយ (ឬក្រដាសតេស្ត pH) ព្រោះឧបករណ៍ទាំងពីរនេះតម្លៃថោក ងាយស្រួលរកទិញ និងជួយឱ្យយើងដឹងពីសភាពទឹកបឋមបានយ៉ាងល្អមុនពេលផឹក។
ប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកស្អាតដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាង ប្រព័ន្ធអូមូសច្រាសទិស (Reverse Osmosis - RO) និង ប្រព័ន្ធសម្លាប់មេរោគដោយកាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយូឡេ (Ultraviolet - UV) គឺជាបច្ចេកវិទ្យាដ៏មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតសម្រាប់ធានាគុណភាពទឹកផឹកឱ្យមានសុវត្ថិភាពពេញលេញ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាលក្ខណៈបច្ចេកទេសលម្អិតនៃប្រព័ន្ធទាំងពីរ៖
១. ប្រព័ន្ធអូមូសច្រាសទិស (Reverse Osmosis - RO)
គោលការណ៍ដំណើរការ៖ ប្រើប្រាស់សម្ពាធទឹកដើម្បីរុញទឹកឱ្យហូរកាត់ឆ្លងកាត់ស្រទាប់ភ្នាសពាក់កណ្តាលជ្រាប (Semi-permeable Membrane) ដែលមានរន្ធមីក្រូហ្វីលតូចបំផុតទំហំប្រហែល ០,០០០១ មីក្រូ។
សមត្ថភាពបោសសម្អាត៖ អាចច្រោះនិងកម្ចាត់សារធាតុរលាយក្នុងទឹក (TDS) លោហៈធ្ងន់ ជាតិអំបិល សារធាតុគីមី និងភាគល្អិតល្អិតៗដែលភ្នែកទเปลមើលមិនឃើញ។
លក្ខណៈពិសេស៖
ផ្តល់ទឹកស្អាតបរិសុទ្ធកម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ផឹក។
ទាមទារឱ្យមានសម្ពាធទឹកគ្រប់គ្រាន់ ឬប្រើប្រាស់ម៉ូទ័រជំរុញ (Booster Pump)។
មានការបញ្ចេញទឹកកាកសំណល់ (Wastewater) ចោលក្នុងពេលដំណើរការចម្រោះ។
២. ប្រព័ន្ធសម្លាប់មេរោគដោយកាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយូឡេ (Ultraviolet - UV)
គោលការណ៍ដំណើរការ៖ ប្រើប្រាស់អំពូលចំហាយកាំរស្មី UV-C ដើម្បីបាញ់បំភ្លឺកាត់ទឹក ដែលកាំរស្មីនេះនឹងចូលទៅបំផ្លាញរចនាសម្ព័ន្ធ DNA របស់បាក់តេរី វីរុស និងអតិសុខុមប្រាណផ្សេងៗមិនឱ្យបន្តពូជឬមានជីវិត។
សមត្ថភាពបោសសម្អាត៖ ផ្តោតលើការកម្ចាត់មេរោគរោគសាស្ត្រទាំងស្រុងដោយ មិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី ដូចជាក្លរីនឡើយ។
លក្ខណៈពិសេស៖
មិនធ្វើឱ្យប្រែប្រួលរសជាតិ ពណ៌ ឬក្លិនរបស់ទឹកឡើយ។
តម្រូវការចាំបាច់៖ ទឹកមុននឹងហូរកាត់កាំរស្មី UV ត្រូវតែជាទឹកថ្លាគ្មានកករល្អក់ ឬជាតិដែកខ្ពស់ ព្រោះភាពល្អក់អាចបាំងពន្លឺកាំរស្មីមិនឱ្យប៉ះសម្លាប់មេរោគបានល្អ។
ត្រូវការថាមពលអគ្គិសនីដើម្បីផ្តល់ពន្លឺដល់អំពូល UV ជាប់ជាប្រចាំ។
ការសន្និដ្ឋាន
ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធទាំងពីររួមគ្នា (RO + UV) គឺជាដំណោះស្រាយចុងក្រោយដ៏ល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់ទឹកផឹក ព្រោះ RO ជួយសម្អាតសារធាតុគីមី ជាតិរ៉ែធ្ងន់ និងភាពល្អក់ ខណៈដែល UV ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកម្ចាត់បាក់តេរី និងមេរោគឆ្លងផ្សេងៗ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពសុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់កម្រិតខ្ពស់បំផុត។
១. ប្រព័ន្ធចម្រោះខ្សាច់ជីវសាស្ត្រ (BioSand Filter - BSF)
ការពិពណ៌នា៖ ជាប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកក្នុងស្រុកដ៏ពេញនិយមបំផុតមួយ ដែលត្រូវបានអភិវឌ្ឍនិងប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយតាមសហគមន៍ជនបទនៅកម្ពុជា ក្រោមការគាំទ្រពីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល។
គោលការណ៍៖ ប្រើប្រាស់ស្រទាប់ខ្សាច់ ក្រួស និងបង្កើតជាស្រទាប់ជីវសាស្ត្រ (Biological Layer) នៅខាងលើ ដែលអាចជួយបោសសម្អាតបាក់តេរី មេរោគ និងភាពល្អក់បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពដោយមិនចាំបាច់ប្រើប្រាស់អគ្គិសនី។
២. តម្រងសេរ៉ាមិច (Ceramic Water Filter)
ការពិពណ៌នា៖ ឧបករណ៍ចម្រោះទឹកធ្វើពីដីឥដ្ឋឆេះដែលមានរន្ធមីក្រូហ្វីលតូចៗ មានរាងជាកោដ្ឋ ឬពាងដាក់ទឹកផឹកក្នុងផ្ទះ។
គោលការណ៍៖ ទឹកហូរកាត់ធ្លាយខ្នាតតូចនៃសេរ៉ាមិច ដែលជួយទប់ស្កាត់ភាគល្អិតល្អក់ បាក់តេរី និងប៉ារ៉ាស៊ីតមិនឱ្យជ្រាបចូលបាន។ ពេលខ្លះត្រូវបានបន្សាបបន្ថែមដោយប្រាក់ខ្សាច់ (Silver Colloid) ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពសម្លាប់មេរោគ។
៣. ប្រព័ន្ធចម្រោះកម្រិតស្តង់ដារពហុដំណាក់កាល (Multi-stage Cartridge Filters)
ការពិពណ៌នា៖ ជាទូទៅមានតម្រងពី ៣ ទៅ ៥ កម្រិត (រួមមាន តម្រង PP, តម្រងធ្យូងសកម្ម GAC/CTO) ដែលนิยม lắp ប្រើប្រាស់តាមផ្ទះល្វែង និងទីប្រជុំជន។
គោលការណ៍៖ ជួយបោសសម្អាតកករល្អក់ ដីខ្សាច់ ក្លិនខ្សោក ក្លរីន និងសារធាតុគីមីសរីរាង្គផ្សេងៗក្នុងទឹកក្រុង ឬទឹកក្រោមដីដែលបានកែច្នៃរួចកម្រិតស្រាល។
៤. ប្រព័ន្ធទន់ទឹក (Water Softener / Ion Exchange)
ការពិពណ៌នា៖ ប្រព័ន្ធនេះប្រើប្រាស់សម្រាប់តំបន់ដែលមានបញ្ហាទឹកក្រិន ឬទឹកមានកម្រិតជាតិរឹងខ្ពស់ (មានជាតិកាល់ស្យូម និងម៉ាញេស្យូមច្រើន)។
គោលការណ៍៖ ប្រើប្រាស់គ្រាប់ជ័រអ៊ីយ៉ុង (Resin) ដើម្បីដោះដូរជាតិរ៉ែរឹងទាំងនោះចេញ ធ្វើឱ្យទឹកមានសភាពទន់ល្អ មិនកកក្រហាយ ឬបង្កជាកំណសរឬស្សីលើម៉ាស៊ីនទឹកក្តៅ-ទឹកត្រជាក់ និងបំពង់ទឹក។
១. ស្ថានីយចម្រោះទឹកស្អាតខ្នាតសហគមន៍ (Community Water Kiosks / RO Plants)
តាមបណ្តាខេត្ត និងទីប្រជុំជនស្រុកស្រែចម្ការ គេនិយមបង្កើតជាស្ថានីយចម្រោះទឹកខ្នាតមធ្យម (ភាគច្រើនជាប្រព័ន្ធ RO + UV) ដែលមានដាក់លក់ទឹកបរិសុទ្ធដាក់ស៊ីឡាំង (កាដុង ២០លីត្រ) ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋទិញយកទៅផឹកប្រចាំថ្ងៃ។
២. ប្រព័ន្ធប្រព្រឹត្តិកម្មទឹកស្អាតខ្នាតធំ (Municipal Water Treatment Plants)
សម្រាប់ប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ទឹកក្រុង (ដូចជារដ្ឋាករទឹកស្អាតរាជធានីភ្នំពេញ និងសាខារដ្ឋាករទឹកតាមខេត្តនានា) គេប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធខ្នាតឧស្សាហកម្មធំៗ ដែលរួមមាន៖
ការកូរ និងដាក់សារធាតុគីមី (Coagulation/Flocculation): ដើម្បីប្រមូលកករល្អក់ក្នុងទឹកទន្លេ ឬប្រភពធំៗ។
អាងតម្រងខ្សាច់លឿន (Rapid Sand Filter): ដើម្បីច្រោះភាពល្អក់ខ្សាច់ចេញ។
ការដាក់ថ្នាំក្លរីន (Chlorination): ដើម្បីសម្លាប់បាក់តេរី និងមេរោគមុននឹងចែកចាយចូលបំពង់ទឹកស្អាតជូនប្រជាពលរដ្ឋ។
៣. ការដាំទឹកឱ្យពុះ (Boiling)
ទោះបីជាមានប្រព័ន្ធចម្រោះទំនើបយ៉ាងណាក៏ដោយ ការដាំទឹកឱ្យពុះ នៅតែជាវិធីសាស្ត្រប្រពៃណីគ្រឹះដ៏ទូលំទូលាយបំផុតមួយក្នុងចំណោមគ្រួសារកម្ពុជា ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពពីមេរោគមុនពេលផឹក។
ប្រព័ន្ធទាំងឡាយដែលបានរៀបរាប់កន្លងមក គឺជាប្រភេទប្រព័ន្ធពេញនិយមសម្រាប់ ការប្រើប្រាស់ក្នុងកម្រិតគ្រួសារ និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន ប៉ុន្តែបើនិយាយជារួមទូទាំងប្រទេស កម្ពុជាបាននិងកំពុងប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះគ្នាជាច្រើនកម្រិតចាប់ពីប្រពៃណី រហូតដល់បច្ចេកវិទ្យាឧស្សាហកម្មទំនើប។
ក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញខាងទឹកស្អាត និងអនាម័យ (WASH) ខ្ញុំសូមរៀបចំបញ្ជីឈ្មោះប្រព័ន្ធចម្រោះទឹក និងប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាតដែលកំពុងត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយតាមបណ្តាភូមិ ស្រុក ជនបទ និងទីក្រុងនៅកម្ពុជា ដូចខាងក្រោម៖
១. ប្រព័ន្ធទឹកស្អាត និងចម្រោះនៅតាមតំបន់ជនបទ និងភូមិស្រុក (Rural Areas)
ប្រព័ន្ធចម្រោះខ្សាច់ជីវសាស្ត្រ (BioSand Filter - BSF): ជាឧបករណ៍ចម្រោះទឹកក្នុងផ្ទះដ៏ពេញនិយមប្រើប្រាស់ស្រទាប់ខ្សាច់ និងស្រទាប់ជីវសាស្ត្រធម្មជាតិ ដើម្បីកម្ចាត់បាក់តេរី និងភាពល្អក់។
តម្រងសេរ៉ាមិច (Ceramic Water Filter): ពាង ឬកោដ្ឋចម្រោះទឹកធ្វើពីដីឥដ្ឋឆេះ ដែលមានរន្ធមីក្រូហ្វីលតូចៗសម្រាប់ទប់ស្កាត់ភាគល្អិត និងមេរោគ.
ប្រព័ន្ធបូមទឹកពន្លឺព្រះអាទិត្យ (Solar-Powered Water Pumping Systems): ប្រព័ន្ធបូមទឹកដាក់ពង្រាយតាមអណ្តូងសហគមន៍ជនបទ ដោយប្រើថាមពលសូឡាដើម្បីបូមទឹកមកស្តុកទុកដាក់ធុងកម្ពស់ចែកចាយបន្ត។
២. ប្រព័ន្ធកម្រិតសហគមន៍ និងទីប្រជុំជនស្រុក (Community & District Level)
ស្ថានីយចម្រោះទឹកស្អាតសហគមន៍ (Community Water Kiosks / RO Plants): អាជីវកម្ម ឬកន្លែងផលិតទឹកបរិសុទ្ធខ្នាតមធ្យម ដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ RO + UV ដើម្បីផលិតទឹកដាក់កាដុង (២០លីត្រ) លក់ជូនប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតម្លៃសមរម្យ។
ប្រព័ន្ធទន់ទឹក ឬកំចាត់ជាតិរឹង (Water Softener System): ប្រើប្រាស់សម្រាប់តំបន់ទឹកក្រោមដីមានជាតិកាល់ស្យូម ឬម៉ាញេស្យូមខ្ពស់ (ទឹកក្រិន) ដើម្បីកែច្នៃទឹកឱ្យមានភាពទន់ល្អសម្រាប់ការប្រើប្រាស់។
៣. ប្រព័ន្ធទឹកស្អាត និងចម្រោះនៅតាមទីក្រុង (Urban & City Level)
- ប្រព័ន្ធប្រព្រឹត្តិកម្មទឹកស្អាតខ្នាតធំ (Municipal Water Treatment Plants): ប្រព័ន្ធរដ្ឋាករទឹក (ទាំងរដ្ឋ និងឯកជន) ដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាច្រោះយកទឹកពីទន្លេ ຜ່ານដំណាក់កាលកូរធ្លាក់កករ (Coagulation) តម្រងខ្សាច់លឿន (Rapid Sand Filter) និងការដាក់ក្លរីនសម្លាប់មេរោគ។
- ប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកកម្រិតពហុដំណាក់កាល (Multi-stage / RO / UV Systems): និយមប្រើប្រាស់តាមផ្ទះល្វែង ផ្ទះសំណាក់ សណ្ឋាគារ និងការិយាល័យ ដើម្បីធានាគុណភាពទឹកផឹកផ្ទាល់បានកម្រិតខ្ពស់។
ការដាំទឹកឱ្យពុះ (Boiling): ជាវិធីសាស្ត្រសាមញ្ញបំផុតដែលគ្រួសារកម្ពុជាគ្រប់រូបតែងតែអនុវត្តដើម្បីកម្ចាត់មេរោគមុនពេលផឹក។
ការប្រើប្រាស់ថ្នាំកម្ចាត់មេរោគក្នុងទឹក (Water Purification Tablets / Aquatabs): ប្រើប្រាស់ជាបន្ទាន់ក្នុងពេលមានអាសន្ន ឬទឹកជំនន់ ដើម្បីធានាថាទឹកមានសុវត្ថិភាពពីបាក់តេរី។
ប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកកម្រិតពហុដំណាក់កាល (Multi-stage / RO / UV Systems)
ប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកកម្រិតពហុដំណាក់កាល (Multi-stage / RO / UV Systems)
សូមស្វាគមន៍! ខាងក្រោមនេះគឺជាជំហានសាមញ្ញៗ និងច្បាស់លាស់ សម្រាប់ការផលិតទឹកសណ្តែកធម្មជាតិ ចំនួន ១០០ដប (ចំណុះ ៤៥០ មល ក្នុង១ដប) ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ធម្មតា ដើម្បីយកមកដាក់លក់មុខផ្ទះ ក្នុងតម្លៃសមរម្យ ១,០០០រៀល ក្នុង១ដប៖
១. ការត្រៀមវត្ថុធាតុដើម និងបរិមាណ (សម្រាប់ ១០០ ដប)
សណ្តែកសៀងខ្សាយ/ល្អ: ប្រហែល ៣ គីឡូក្រាម (តម្លៃប្រហែល ៤,០០០ - ៥,០០០រៀល/គីឡូ)។
ស្ករស: ប្រហែល ១.៥ ទៅ ២ គីឡូក្រាម (អាចថយចុះតាមចំណង់ចំណូលចិត្ត)។
ស្លឹកតើយ: ១ កញ្ចប់ធំ (សម្រាប់ក្លិនឈ្ងុយធម្មជាតិ)។
អំបិល: បន្តិចបន្តួចដើម្បីទប់រសជាតិផ្អែម។
ដបប្លាស្ទិកចំណុះ ៤៥០ មល និងគំរប: ១០០ ដប (ទិញបោះដុំតម្លៃធូរថ្លៃ)។
២. ជំហាននៃការផលិតជាលំដាប់លំដោយ
ជំហានទី ១៖ ការរើស និងលាងសម្អាតវត្ថុធាតុដើម
ច្របាច់រើសគ្រាប់សណ្តែកសៀងខូចៗ សកសំបក ឬគ្រាប់ខ្សាយចេញ រួចលាងទឹកស្អាតធម្មជាតិឱ្យបានច្រើនទឹក ដើម្បីជម្រះដីខ្សាច់ និងធូលី។
ជំហានទី ២៖ ការក្រាំ (ផាត់ទឹក)
យកសណ្តែកដែលលាងរួច មកដាក់ពន្លិចទឹកស្អាតត្រាំទុកចោលរយៈពេល ៤ ម៉ោង ដើម្បីឱ្យគ្រាប់សណ្តែករីកធំ និងទន់ល្អ ងាយស្រួលក្នុងការកិន។
ជំហានទី ៣៖ ការកិនដោយដៃ ឬម៉ាស៊ីនកិនខ្នាតតូច
យកសណ្តែកដែលត្រាំរីកហើយ មកកិនជាមួយទឹកស្អាតបន្តិចម្តងៗឱ្យហ្មត់ល្អ។ បើគ្មានម៉ាស៊ីនទេ អាចប្រើរោងថ្ម ឬម៉ាស៊ីនកិនសណ្តែកសាមញ្ញនៅផ្ទះ។
ជំហានទី ៤៖ ការច្រោះយកកាកចេញ
យកទឹកសណ្តែកដែលកិនរួចចាក់ខាប់ៗ មកច្រោះជាមួយកាបូបក្រណាត់ស្អាត (ឬក្រណាត់សាក់ស្រឡាយ) ដើម្បីច្របាច់យកទឹកសណ្តែកសុទ្ធ និងត្រងកាកចេញឱ្យអស់ស្អាត។
ជំហានទី ៥៖ ការរំងាស់ និងស្ងោរ
យកទឹកសណ្តែកសុទ្ធដែលច្រោះបាន មកដាក់ក្នុងឆ្នាំងធំ រួចបើកភ្លើងស្ងោរឱ្យពុះ។ ពេលកំពុងរំងាស់ ត្រូវកូរវាជាប្រចាំដើម្បីកុំឱ្យវាស្រែះ ឬខ្លោចស្អិតជាប់បាតឆ្នាំង។
ជំហានទី ៦៖ ការបន្ថែមរសជាតិ និងក្លិន
ពេលទឹកសណ្តែកពុះឡើងក្រអូបហើយ ត្រូវដាក់ស្លឹកតើយចងជាកន្ទុយក្រពើចូល រួចថែមស្ករស និងអំបិលបន្តិចចូល Stir/កូរឱ្យរលាយសព្វល្អ រួចបិទភ្លើង។
ជំហានទី ៧៖ ការច្រកចូលក្នុងដប
ទុកទឹកសណ្តែកឱ្យឧណ្ឌៗ ឬត្រជាក់ល្មម សឹមយកមកច្រកចូលក្នុងដបចំណុះ ៤៥០ មល ដែលបានលាងសម្អាត និងក្រៀវរួចជាស្រេច ឱ្យបានពេញស្អាត១០០ដប។
ជំហានទី ៨៖ ការវេចខ្ចប់ និងត្រៀមដាក់លក់
បិទគំរបដបឱ្យជិតល្អ ជូតសម្អាតដបខាងក្រៅឱ្យស្អាត អាចបិទស្លាកសញ្ញាយីហោសាមញ្ញរបស់អ្នក រួចរៀបដាក់ក្នុងកន្ត្រក ឬទូទឹកកកត្រជាក់ ដើម្បីត្រៀមយកទៅដាក់លក់មុខផ្ទះក្នុងតម្លៃ ១,០០០ រៀល/ដប ជាការស្រេច។
💡 គន្លឹះសំខាន់សម្រាប់អាជីវកម្ម៖ ការលក់ក្នុងតម្លៃ ១,០០០ រៀល គឺត្រូវចេះគណនាលេខដើមឱ្យបានល្អិតល្អន់ (ថ្លៃសណ្តែក ថ្លៃស្ករ ថ្លៃដប និងហ្គាស/ភ្លើង) ដើម្បីធានាថាអ្នកទទួលបានប្រាក់ចំណេញសមរម្យក្នុង១ដប ទោះបីជាតម្លៃទាបក៏ដោយ។ តើអ្នកចង់បន្ថែមព័ត៌មានលម្អិតលើផ្នែកណាមួយទៀតដែរទេ?
១. ការគណនាតម្លៃដើមវត្ថុធាតុដើម និងសម្ភារៈ (សម្រាប់ ១០០ ដប)
ល.រ
ប្រភេទវត្ថុធាតុដើម / សម្ភារៈ
បរិមាណ
តម្លៃប៉ាន់ស្មាន (រៀល)
១
គ្រាប់សណ្តែកសៀងខ្សាយ/ល្អ
៣ គីឡូក្រាម (៤,០០០៛/គីឡូ)
១២,០០០ រៀល
២
ស្ករស
២ គីឡូក្រាម (៤,៥០០៛/គីឡូ)
៩,០០០ រៀល
៣
ស្លឹកតើយ និងអំបិល
១ កញ្ចប់ + បន្តិចបន្តួច
១,០០០ រៀល
៤
ដបប្លាស្ទិក ៤៥០ មល + គំរប
១០០ ដប (២៥0៛/ដប)
២៥,០០០ រៀល
៥
ស្លាកសញ្ញាបិទដប (ស្រេចចិត្ត)
១០០ សន្លឹក
៥,០០០ រៀល
សរុប
តម្លៃដើមវត្ថុធាតុដើម (Total Material Cost)
៥២,០០០ រៀល
២. ការគណនាតម្លៃពលកម្ម និងថាមពល (Operational Costs)
ដោយសារនេះជាការផលិតបែបលក្ខណៈគ្រួសារ ឬធ្វើដោយដៃនៅផ្ទះ (Home-made) ការគណនាអាចគិតតាមការចំណាយជាក់ស្តែង៖
តម្លៃភ្លើង និងហ្គាស (សម្រាប់ស្ងោរ និងកិន): ប្រហែល ៤,០០០ រៀល ក្នុងមួយពេលផលិត។
តម្លៃពលកម្ម (កម្លាំងពលកម្មផ្ទាល់ខ្លួន ឬសមាជិកគ្រួសារ): បើគិតជាថ្វាយថ្លៃពលកម្មខ្លួនឯងប្រមាណ ១០,០០០ រៀល សម្រាប់ការចំណាយពេលធ្វើប្រហែល ២ ទៅ ៣ ម៉ោង។
សរុបតម្លៃពលកម្ម និងថាមពល: ១៤,០០០ រៀល
៣. ការសង្ខេបចំណាយសរុប និងប្រាក់ចំណេញ
ចំណូលសរុប (Revenue): ១០០ ដប $\times$ ១,០០០ រៀល = ១០០,០០០ រៀល
តម្លៃដើមសរុប (Total Cost = Material + Labor + Utilities):
៥២,០០០ រៀល (វត្ថុធាតុដើម) + ១៤,០០០ រៀល (ពលកម្ម/ភ្លើងហ្គាស) = ៦៦,០០០ រៀល
តម្លៃដើមក្នុង ១ ដប (Cost per Unit): ៦៦,០០០ រៀល $\div$ ១០០ ដប = ៦៦០ រៀល / ដប
ការគណនាប្រាក់ចំណេញ (Profit & Margin):
ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធសរុប (Net Profit): ១០០,០០០ រៀល - ៦៦,០០០ រៀល = ៣៤,០០០ រៀល (ក្នុង ១០០ ដប)
ប្រាក់ចំណេញក្នុង ១ ដប: ១,០០០ រៀល - ៦៦០ រៀល = ៣៤0 រៀល / ដប
ភាគរយចំណេញ (Profit Margin):
$$\text{Margin} = \left(\frac{340}{1,000}\right) \times 100\% = \mathbf{34\%}$$
💡 ការផ្ដល់យោបល់បន្ថែមសម្រាប់អាជីវកម្មលក់មុខផ្ទះ៖
ប្រសិនបើលោកអ្នក មិនគិតថ្លៃពលកម្មខ្លួនឯង (ทำกันเองក្នុងគ្រួសារ) នោះតម្លៃដើមពិតប្រាកដគឺត្រឹមតែ ៥៦,០០០ រៀល ប៉ុណ្ណោះ ដែលធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណេញសរុបកើនឡើងដល់ ៤៤,០០០ រៀល (ចំណេញ ៤៤០ រៀលក្នុង១ដប ឬស្មើនឹង ៤៤%)។


















No comments:
Post a Comment