ព្រំដែន កម្ពុជា៖ ថៃ--ថ្ងៃទី ២៩ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦

 ពលករខ្មែរចំនួន10នាក់បានជិះធុងប្រេងឆ្លងកាត់អូដើម្បីឆ្លងដែនចូលប្រទេសថៃខុសច្បាប់ ត្រូវអាជ្ញាធរថៃចាប់បាននៅខេត្តស្រះកែវ ប្រទេសថៃ ថ្ងៃទី28-9-2026។

បើថៃមានប្រព័ន្ធបា.ញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែត D11A តើកម្ពុជាគួរមានអាវុធបែបណាត្រៀមការពារ និងវាយបកវិញ?
ដើម្បីទប់ទល់ និងការពារកងកម្លាំងពីប្រព័ន្ធបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែត (MLRS) ដូចជាប្រភេទ D11A កងទ័ពកម្ពុជាត្រូវពឹងផ្អែកលើការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងបច្ចេកវិទ្យាការពារដែនអាកាស ប្រព័ន្ធរ៉ាដាទំនើប និងយុទ្ធសាស្ត្រឆ្លើយតបយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស និងរ៉ាដាចាប់គោលដៅ
រ៉ាដាចាប់ទីតាំងគ្រាប់កាំភ្លើងធំ (Counter-Battery Radar): ជាឧបករណ៍សំខាន់បំផុតសម្រាប់គណនាគន្លងហោះហើរ និងស្វែងរកទីតាំងពិតប្រាកដរបស់គ្រាប់រ៉ុក្កែតដែលបានបាញ់ចេញមក ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែប៉ុន្មានវិនាទីប៉ុណ្ណោះ។

ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសរយៈចម្ងាយខ្លី និងមធ្យម (C-RAM): គ្រឿងការពារដែលអាចបាញ់ទម្លាក់គ្រាប់រ៉ុក្កែត ឬគ្រាប់មីស៊ីលក្នុងពេលកំពុងហោះហើរលើអាកាស មុនពេលធ្លាក់ដល់គោលដៅ។

ប្រព័ន្ធអាវុធវាយបក និងកាំភ្លើងធំចម្ងាយឆ្ងាយ
កាំភ្លើងធំ និងរ៉ុក្កែតចល័ត (Self-Propelled Artillery / MLRS): កម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវមានប្រព័ន្ធកាំភ្លើងធំដែលមានសមត្ថភាព «បាញ់ហើយរត់» (Shoot-and-Scoot) យ៉ាងលឿន ដើម្បីកុំឱ្យត្រូវសត្រូវវាយប្រហារបកវិញទាន់។

យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (Drones / UAVs): ប្រើប្រាស់ដ្រូនลาดตระเวนសម្រាប់ស្វែងរកទីតាំងគ្រឿងបាញ់រ៉ុក្កែតរបស់សត្រូវ និងដ្រូនអត្តឃាត (Kamikaze Drones) សម្រាប់ធ្វើការវាយប្រហារទម្លាក់គ្រាប់បំផ្លាញទីតាំងទាំងនោះដោយផ្ទាល់។

យុទ្ធសាស្ត្រការពារ និងការបែងចែកកម្លាំង
ការសាងសង់ទីតាំងរឹងមាំក្រោមដី: បង្កើតលេណដ្ឋាន និងរោងទុករថយន្តក្រោះ ឬកាំភ្លើងធំដែលមានបេតុងក្រាស់ ដើម្បីការពារការខូចខាតពីការទម្លាក់គ្រាប់កម្រិតធ្ងន់។

ការបង្កើនភាពបត់បែន និងការបន្លំខ្លួន: កងកម្លាំង និងគ្រឿងយន្តយោធាត្រូវប្តូរទីតាំងជានិច្ច និងចេះប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសបន្លំខ្លួន ដើម្បីការពារកុំឱ្យផ្កាយរណប ឬដ្រូនសត្រូវចាប់បាន។

Thmey Thmey
អ្នកជំនាញការអាដហុក អាយស៊ីស៊ី-ព្រះវិហារ ចុះពិនិត្យស្ថានភាពប្រាសាទព្រះវិហារ និងផ្តល់អនុសាសន៍ទល់ទ្រកន្លែងហានិភ័យខ្ពស់ 
ព្រះវិហារ៖ ក្រុមអ្នកជំនាញការអាដហុក នៃគណៈកម្មាធិការអន្តរជាតិ អាយស៊ីស៊ី-ព្រះវិហារ បានចុះពិនិត្យស្ថានភាពប្រាសាទព្រះវិហារ និងបានផ្តល់អនុសាសន៍ ដល់ក្រុមការងារអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ ក្នុងការទល់ទ្រទីតាំងហានិភ័យខ្ពស់។ ប្រាសាទព្រះវិហារ រងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយការប្រើប្រាស់អាវុធគ្រប់ធុនពីយោធាថៃ ក្នុងជម្លោះព្រំដែននៅចុងឆ្នាំ ២០២៥។ តាមអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ ក្រុមអាដហុក បានចុះពិនិត្យស្ថានភាពចាប់ពីពើយតាឌី គោបុរៈទី១ ដល់ទី៥ និងការរៀបចំប្រព័ន្ធរំដោះទឹកចេញពីប្រាសាទព្រះវិហារផងដែរ ដែលទស្សនកិច្ចនេះធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា។ 
ដោយឡែកនៅថ្ងៃទី២៧ ខែកញ្ញា ក្រុមអាដហុក ក៏បានចុះពិនិត្យ និងផ្តល់អនុសាសន៍ជួសជុលនៅតំបន់រមណីយដ្ឋានប្រាសាទកោះកេរផងដែរ រួមមាន ប្រាសាទខ្នារ ប្រាសាទគោកគ្រង ប្រាសាទក្រចាប់ ប្រាសាទបល្ល័ង្កត្បូង ប្រាសាទក្រហមក្នុងបរិវេណប្រាសាទរួម និងប្រាសាទប្រាំ ព្រមទាំងការរៀបចំវង់ទស្សនាទេសចរ៕
រូបភាព៖ អាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ

សង្រ្គាមអរិយធម៍ កម្ពុជា​ ថៃ ឆ្នាំ ២០២៦៖ សារពត៍មានថៃ បាន និង កំពុង បន្តការធ្វើសង្រ្គាមអរិយធម៍ប្រឆាំងកម្ពុជា ដោយផ្សព្វផ្សាយអំពី តួរលេខជនរងគ្រោះដោយសារ ទឹកជំនន់ ទឹកភ្លៀង មានចំនួនដ៍ច្រើន ធៀបជាមួយ ប្រជាជនថៃច្រើនតែ ជនរងគ្រោះតិច។ សង្រ្គាមអរិយធម៍ ផ្តោតសំខាន់គឺ " ប្រទេសអ្នកមាន ប្រទេសគោរពច្បាប់ ប្រទេសស៊ីវីល័យ"។​ដើម្បីជាការ វាយបក re-action តបទៅវិញ ខ្ញុំបានផលិតរូបភាពដោយមានជំនួយពី AI បង្ហាញឲ្យឃើញថា ទីក្រុងភ្នំពេញ មានអាយុកាល ៥៩២ ឆ្នាំ ធៀបជាមួយ បាងកក មានអាយុត្រឹមតែ ២៤៤ ឆ្នាំ។ កម្ពុជា​ មានទីក្រុងមួយ ដែលមិនរណបខ្លាំងដូចសម័យ ដែលភ្នំពេញ ត្រូវរណប ចំណុះ បាងកក និង ព្រៃនគររបស់វៀតណាមឡើយ។ សម្តេចតា នរោត្តម សីហនុ ទ្រង់បាន បង្កើត សកលវិទ្យាល័យ នៅភ្នំពេញ នៅ កំពង់់ចាម...ដើម្បី ការកាត់បន្ថយ និស្សិតបញ្ញវន្ត ដែលទៅរៀននៅ ក្រុងបាងកក និង ព្រៃនគរ --នោះជាបរិបទនៃសង្រ្គាមអរិយធម៍ រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

Cambodia Channel
អគ្គនាយក CMAC៖ សន្និសីទអន្តរជាតិនៅឡាវ ចេញថ្លែងការណ៍ថ្កោលទោសការប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកចង្កោម ខណៈថៃទម្លាក់ និងបាញ់គ្រាប់បែកចង្កោមប្រមាណ ៦-៧ លានគ្រាប់មកលើកម្ពុជា រំលោភច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ! 🇰🇭🇱🇦💣⚠️🛑⚖️🌐💥✨

សិក្ខាសាលាស្តីពីការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ស្តីពីវិសោធនកម្មច្បាប់ស្តីពីផ្លូវថ្នល់ និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តពាក់ព័ន្ធនិងការដឹកជញ្ជូនលើសទម្ងន់កម្រិតកំណត់ នៅទីស្តីការក្រសួងសាធារណការនឹងដឹកជញ្ជូន។

Hout Songhak
ទឹកជំនន់លិចទីទួលសុវត្ថិភាពព្រែកជីក! អាជ្ញាធរបន្ទាយមានជ័យ ជម្លៀសពលរដ្ឋជាង ១០០គ្រួសារទៅទីទួលសុវត្ថិភាពថ្មី
បន្ទាយមានជ័យ៖ ស្ថានភាពទឹកជំនន់បានបន្តឡើងយ៉ាងខ្លាំង រហូតលិចទីទួលសុវត្ថិភាពព្រែកជីក ក្នុងស្រុកមង្គលបូរី ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ បណ្តាលឱ្យជម្រកបណ្តោះអាសន្នរបស់ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវលិចលង់ និងបង្ខំឱ្យអាជ្ញាធរចុះប្រតិបត្តិការជម្លៀសពលរដ្ឋជាង ១០០គ្រួសារ ទៅកាន់ទីទួលសុវត្ថិភាពថ្មីជាបន្ទាន់។
ប្រតិបត្តិការជម្លៀសនេះ ត្រូវបានដឹកនាំ និងបញ្ជាដោយលោក អ៊ុំ រាត្រី អភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដោយមានលោក កែវ តារ៉ារស្មី អភិបាលស្រុកមង្គលបូរី និងលោកឧត្តមសេនីយ៍ត្រី ជឹម ប៊ុនអាន មេបញ្ជាការតំបន់ប្រតិបត្តិការសឹករងខេត្ត រួមទាំងមន្ត្រីជំនាញ និងកងកម្លាំងចម្រុះចូលរួម។
លោក កែវ តារ៉ារស្មី និងលោកឧត្តមសេនីយ៍ត្រី ជឹម ប៊ុនអាន បានឱ្យដឹងថា ប្រជាពលរដ្ឋមកពីភូមិបត់ត្រង់តូច និងភូមិព្រែកជីក ដែលបានជម្លៀសមកស្នាក់នៅទីទួលសុវត្ថិភាពនេះអស់រយៈពេល ២ថ្ងៃ ត្រូវបានកម្លាំងអន្តរាគមន៍ប្រើប្រាស់កាណូតចំនួន ៥គ្រឿង ដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ផ្លូវជាតិលេខ៥ រួចបន្តដំណើរតាមរថយន្តទៅកាន់ទីទួលសុវត្ថិភាពថ្មី នៅតំបន់ «ផ្សារចំការត្រដោក» ដោយសុវត្ថិភាព។
ក្នុងប្រតិបត្តិការនេះ លោក ហ៊ឹល រ៉ាយ៉ា និងលោក ឃ្លោក នួយ អភិបាលរងខេត្ត ព្រមទាំងមន្ត្រីជំនាញ និងកងកម្លាំងចម្រុះ ក៏បានចុះពិនិត្យស្ថានភាព សួរសុខទុក្ខ និងផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់ជូនប្រជាពលរដ្ឋរងគ្រោះផងដែរ។
យោងតាមរបាយការណ៍បច្ចុប្បន្នភាពរបស់រដ្ឋបាលខេត្ត គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ស្ថានភាពទឹកជំនន់បានបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ស្រុក-ក្រុងចំនួន ៦ ក្នុងចំណោម ៩ របស់ខេត្ត រួមមាន ស្រុកមង្គលបូរី ក្រុងសិរីសោភ័ណ ក្រុងប៉ោយប៉ែត ស្រុកអូរជ្រៅ ស្រុកម៉ាឡៃ និងស្រុកព្រះនេត្រព្រះ។
ទឹកជំនន់បានប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋសរុប ៣,៥៦២គ្រួសារ ស្មើនឹង ១៤,៥៣១នាក់ ក្នុងនោះ ១,៦៦៣គ្រួសារ ស្មើនឹង ៦,១៦៥នាក់ បានរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរ និងត្រូវបានអាជ្ញាធរ និងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជម្លៀសទៅកាន់ទីទួលសុវត្ថិភាពជាបន្តបន្ទាប់។
ជាមួយគ្នានេះ ទឹកជំនន់ក៏បានបង្កផលប៉ះពាល់ដល់វិស័យកសិកម្ម និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដោយដំណាំស្រូវជាង ១៧,៥០០ហិកតា និងដំឡូងមី ៦៥ហិកតា ត្រូវបានលិចលង់។ សាលារៀន ១៥កន្លែង វត្តអារាម ៨កន្លែង មណ្ឌលសុខភាព ៣កន្លែង និងផ្លូវថ្នល់ចំនួន ២៥៧ខ្សែ ប្រវែងជាង ១៣០គីឡូម៉ែត្រ ក៏រងផលប៉ះពាល់ដោយទឹកហូរកាត់ និងច្រោះដាច់ផងដែរ។
អាជ្ញាធរបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្ន ជាពិសេសក្នុងការធ្វើដំណើរ និងតំបន់ដែលកំពុងរងផលប៉ះពាល់ដោយទឹកជំនន់៕

ក្រសួងការពារជាតិ
សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា សូមជម្រាបជូនសាធារណជន អ្នកសារព័ត៌មានជាតិនិងអន្តរជាតិមេត្តាជ្រាបថា៖
នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦នេះ វេលាម៉ោង ១១:០០នាទីព្រឹក នៅច្រកអន្តរជាតិជាំ-សាង៊ាំ ស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ក្រុមលេខាធិការ នៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនថ្នាក់យោធភូមិភាគកម្ពុជា-ថៃ (RBC) យោធភូមិទី៤ កម្ពុជា និងកងទ័ពភូមិភាគទី២ ថៃ បានជួបប្រជុំក្រៅផ្លូវការ។  គណៈប្រតិភូកម្ពុជាដឹកនាំដោយ ឧត្តមសេនីយ៍ត្រី និត ណារ៉ុង ប្រធានលេខាធិការ (RBC) ភាគីកម្ពុជា និងគណៈប្រតិភូថៃដឹកនាំដោយ ឧត្តមសេនីយ៍ត្រី កាំផាក់ណាត វ៉ាផាន់ស៊ុ ប្រធានលេខាធិការ (RBC ) ភាគីថៃ។ កិច្ចប្រជុំនេះប្រព្រឹត្តទៅតបតាមការអញ្ជើញរបស់ក្រុមលេខាធិការ នៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនថ្នាក់យោធភូមិភាគកម្ពុជា-ថៃ (RBC) យោធភូមិទី៤ កម្ពុជា និងមានការចូលរួមសង្កេតការណ៍ ពីក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (AOT)ប្រចាំរបស់ភាគីទាំងពីរផងដែរ។
ក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រៅផ្លូវការនេះ ភាគីទាំងពីរបានពិភាក្សាអំពីការបន្តជំរុញការអនុវត្តឱ្យបានពេញលេញ និងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនូវខ្លឹមសារនៃសេចក្តីប្រកាសរួមនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសលើកទី៣ នៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ក្នុងនោះរួមទាំងការងារសម្របសម្រួលប្រតិបត្តិការ និងការដោះស្រាយបញ្ហានានាឈានទៅកសាងទំនុកចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមក។
រាជរដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជានៅតែបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ស្មោះត្រង់ សុចរិតក្នុងការគោរព និងអនុវត្តយ៉ាងពេញលេញ និងខ្ជាប់ខ្ជួនបំផុតសេចក្តីប្រកាសរួមនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសលើកទី៣ នៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥, សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរវាងកម្ពុជានិងថៃ ថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត ដើម្បីឆ្ពោះទៅការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងវិញឆាប់រហ័ស និងការវិលត្រឡប់ទៅរកប្រក្រតីភាព សន្តិភាព និងស្ថិរភាពយូរអង្វែង។
អាស្រ័យដូចបានជម្រាបជូនខាងលើ សូមសាធារណជន អ្នកសារព័ត៌មានជាតិ និងអន្តរជាតិជ្រាបជាព័ត៌មាន៕ 
ថ្ងៃអង្គារ ៣រោច ខែភទ្របទ ឆ្នាំមមី អដ្ឋស័ក ពុទ្ធសករាជ ២៥៧០ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦

តាមរយៈការចែករំលែកជាសាធារណៈនៅលើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុក (Facebook) របស់អ្នកស្រាវជ្រាវ បឿន ចាន់ប៊ន លោកតែងតែលើកយកប្រធានបទស៊ីជម្រៅ និងការវិភាគបែបប្រវត្តិសាស្ត្រមកផ្សារភ្ជាប់នឹងបញ្ហានយោបាយ និងកិច្ចការយោធា។ ខ្លឹមសារសំខាន់ៗដែលលោកតែងតែសរសេរ និងផ្សព្វផ្សាយរួមមាន៖

ប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ (Geopolitics):
លោកมักធ្វើការវិភាគលើទំនាក់ទំនងការទូត និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរបស់អាណាចក្រខ្មែរបុរាណ ព្រមទាំងការប្តូរផ្លាស់អំណាចក្នុងសម័យកាលផ្សេងៗ ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទនយោបាយជាតិ និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ ការសរសេររបស់លោកច្រើនតែយកប្រវត្តិសាស្ត្រមកពន្យល់ពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយសម័យទំនើប។

យុទ្ធសាស្ត្រយោធា និងប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គ្រាមខ្មែរ៖
លោកបានចងក្រង និងពិភាក្សាអំពីយុទ្ធសាស្ត្រការពារទឹកដី យុទ្ធវិធីសឹករបស់មេទ័ពខ្មែរក្នុងអតីតកាល (ជាពិសេសសម័យអង្គរ និងសម័យក្រោយអង្គរ) ព្រមទាំងរចនាសម្ព័ន្ធកងទ័ពបុរាណ។ ការសរសេរផ្នែកយោធានេះ ជួយឱ្យយុវជនជំនាន់ក្រោយយល់ដឹងពីសមត្ថភាព ការពារជាតិ និងក្បួនយុទ្ធសាស្ត្ររបស់បុព្វបុរសខ្មែរ។

ការបកស្រាយរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រទាក់ទងនឹងបូរណភាពទឹកដី៖
ដោយសារលោកមានជំនាញខាងភូមិសាស្ត្រប្រវត្តិសាស្ត្រ ពេលខ្លះលោកក៏បានសរសេរឆ្លើយតប ឬបកស្រាយបំភ្លឺលើបញ្ហាព្រំដែន ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្ររសើបៗដែលទាក់ទងនឹងអធិបតេយ្យភាព និងជាតិនិយម ដែលជាប្រធានបទជជែកដេញដោលគ្នាច្រើនក្នុងចំណោមសាធារណជនលើបណ្តាញសង្គម។

ទាក់ទងនឹងខ្លឹមសារ ឬអត្ថបទជាក់លាក់ក្រោមចំណងជើង «សង្គ្រាមអរិយធម៌» (The Civilization Warfare) សរសេរដោយលោក បឿន ចាន់ប៊ន គឺមិនមានការចងក្រង ឬផ្សព្វផ្សាយជាផ្លូវការទូលំទូលាយក្រោមឈ្មោះនេះក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ឬបណ្ដាញសង្គមធំៗនោះទេ។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បើតាមទស្សនៈ និងទម្រង់នៃការសរសេររបស់អ្នកស្រាវជ្រាវរូបនេះ ខ្លឹមសារដែលមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែល ឬជាអត្ថន័យស្នូលនៃពាក្យ «សង្គ្រាមអរិយធម៌» ដែលលោកតែងតែលើកយកមកពិភាក្សានៅក្នុងអត្ថបទវិភាគប្រវត្តិសាស្ត្រ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរបស់លោក គឺតែងតែផ្ដោតលើចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖   ការបូមយកឥទ្ធិពលវប្បធម៌ និងអរិយធម៌៖ ការប្រកួតប្រជែងគ្នារវាងជាតិសាសន៍ ឬអាណាចក្រនានាមិនត្រឹមតែប្រើកម្លាំងបាយ ឬកងទ័ពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែតែងតែមាន «សង្គ្រាមទន់» (Soft Power) តាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយអរិយធម៌ ជំនឿសាសនា ភាសា និងទម្លាប់រស់នៅ ដើម្បីាយលុកលេបត្របាក់ ឬ assimilation ជនជាតិដទៃដោយប្រយោល។   អរិយធម៌ជាគ្រឿងសឹកការពារជាតិ៖ លោកมักចងក្រងពីរបៀបដែលបុព្វបុរសខ្មែរបានកសាង និងពង្រីកអរិយធម៌ដ៏រឹងមាំ (ឧទាហរណ៍៖ សម័យអង្គរ) ដែលធ្វើឱ្យប្រទេសជិតខាង ឬសង្គមដទៃគោរពកោតក្រែង និងទទួលយកឥទ្ធិពលវប្បធម៌ខ្មែរវិញ ទោះបីជាមានការប្ដូរផ្លាស់ដែនដី ឬនយោបាយយ៉ាងណាក៏ដោយ។   គ្រោះថ្នាក់នៃការបាត់បង់អត្តសញ្ញាណ៖ ការព្រមាន ឬការវិភាគលើស្ថានភាពដែលសង្គមណាមួយបាត់បង់ការយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌របស់ខ្លួនឯង ដែលងាយនឹងធ្លាក់ខ្លួនក្រោមឥទ្ធិពលអរិយធម៌បរទេស ដែលអាចចាត់ទុកว่าเป็นទម្រង់មួយនៃសង្គ្រាមអរិយធម៌សម័យទំនើប។   

Chan Born
សង្រ្គាមអរិយធម៍--«សង្គ្រាមអរិយធម៌» (The Clash of Civilizations) គឺជាទ្រឹស្តីនយោបាយសកលលោកមួយ ដែលអះអាងថា ជម្លោះនានានៅក្នុងពិភពលោកក្រោយសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ នឹងមិនកើតឡើងដោយសារមនោគមវិជ្ជាឡើយ ប៉ុន្តែគឺបណ្តាលមកពីភាពខុសគ្នានៃវប្បធម៌ និងអរិយធម៌រវាងប្រជាជាតិធំៗ។ទ្រឹស្តីនេះត្រូវបានលើកឡើងដំបូងដោយអ្នកប្រាជ្ញនយោបាយអាមេរិក លោក [Samuel P. Huntington]. យោងតាមប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ប្រទេសសៀម បានបើកធ្វើសង្រ្គាមអរិយធម៍ឆ្នាំ ១៨៦០ ដោយ លោកឡើងនូវ ទ្រឹស្តីថា ខ្មែរ គឺជា ខម ដែលក្នុងន័យនេះ ខម គឺសៀម ហើយ សៀម មានចំណែកកសាង មហាអង្គរ ដូចជា ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រាសាទព្រះវិហារ។ នៅឆ្នាំ ២០០៨ ប្រទេស ឡើងឡើងពី ប្រាសាទតាមនតូច តាមនធំ តាក្របី ដើម្បីទាមទារសិទ្ធិថា ជនជាតិ មន ជាអ្នករួមចំណែកកសាងប្រាសាទទំាងនោះដែរ ដូច្នេះ ពេលនេះ ពួកគេទាមទារសិទ្ធិចុះបញ្ជី។

អរគុណច្រើនសម្រាប់ការចែករំលែកអត្ថបទដើមរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ បឿន ចាន់ប៊ន (Chan Born) នេះ! អត្ថបទនេះពិតជាមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅ និងបង្ហាញឱ្យឃើញពីការបកស្រាយដ៏ច្បាស់លាស់រវាង «ទ្រឹស្តីសង្គ្រាមអរិយធម៌» សកល និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ និងនយោបាយរវាងកម្ពុជា និងប្រទេសជិតខាង។

ផ្អែកលើអត្ថបទដែលលោកបានចែករំលែក យើងអាចវិភាគ និងទាញយកចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

ប្រភពដើមនៃទ្រឹស្តីសកល៖ លោក បឿន ចាន់ប៊ន បានបកស្រាយដំបូងពីទ្រឹស្តី «ការប៉ះទង្គិចគ្នានៃអរិយធម៌» (The Clash of Civilizations) របស់លោក Samuel P. Huntington ដែលបង្ហាញថា ជម្លោះពិភពលោកសម័យទំនើបលែងផ្អែកលើមនោគមវិជ្ជាសេដ្ឋកិច្ច ឬនយោបាយទៀតហើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាជម្លោះវប្បធម៌ និងអរិយធម៌។

យុទ្ធសាស្ត្រវប្បធម៌របស់សៀមក្នុងអតីតកាល (ឆ្នាំ ១៨៦០)៖ លោកបានចង្អុលបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់ «សង្គ្រាមអរិយធម៌» តាមរយៈការបង្កើតទ្រឹស្តីបំបែក ឬបន្លាស់ប្តូរអត្តសញ្ញាណ ដោយអះអាងថា «ខ្មែរគឺជាខម» ហើយ «ខមគឺសៀម» ដើម្បីទាមទារភាពជាម្ចាស់ ឬការចូលរួមចំណែកក្នុងការកសាងបេតិកភណ្ឌដ៏អស្ចារ្យរបស់ខ្មែរ ដូចជាប្រាសាទអង្គរវត្ត និងប្រាសាទព្រះវិហារជាដើម។ នេះគឺជាល្បិចកលបំប្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រដើម្បីលេបត្របាក់អត្តសញ្ញាណ។

ការវិវត្តនៃយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងសម័យទំនើប (ឆ្នាំ ២០០៨)៖ ក្នុងសំណេរនោះ លោកក៏បានលើកឡើងពីការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រមកប្រើប្រាស់កត្តាជនជាតិផ្សេងទៀត (ដូចជាជនជាតិមន) តាមរយៈការទាមទារលើប្រាសាទតូចៗ ដូចជាប្រាសាទតាមនតូច ប្រាសាទតាមនធំ និងប្រាសាទតាក្របី ដើម្បីបង្កើតជាមូលដ្ឋានផ្លូវច្បាប់ ឬសិទ្ធិក្នុងការចុះបញ្ជី ឬទាមទារដែនដី ក៏ដូចជាបេតិកភណ្ឌ។

អត្ថបទខ្លីនេះសបញ្ជាក់ឱ្យឃើញច្បាស់ថា លោក បឿន ចាន់ប៊ន មិនត្រឹមតែស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រតាមបែបផែនបុរាណប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែលោកបានយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងលើ ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ (Geopolitics) និងរបៀបដែលប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ត្រូវបានគេយកមកប្រើប្រាស់ជា «អាវុធនយោបាយ» ក្នុងការទាមទារដែនដី ឬបេតិកភណ្ឌជាតិ។

ខ្ញុំចង់ឲ្យលោក រក្សាឈ្មោះអ្នកស្រាវជ្រាវ បឿន ចាន់ប៊ន (Chan Born) ក្នុង សំណុំទិន្ធន័យរបស់លោក ពីព្រោះ ឈ្មោះនោះ គឺជា ខ្ញុំនេះឯង !! ហាសហាស
ហាហា! ពិតជាភ្ញាក់ផ្អើល និងជាកិត្តិយសខ្លាំងណាស់លោកគ្រូ! 😊
ខ្ញុំសូមអភ័យទោសផង ដែលមិនបានដឹងពីមុនមកថា លោកគ្រូ បឿន ចាន់ប៊ន (Chan Born) ផ្ទាល់គឺជាអ្នកកំពុងសន្ទនាជាមួយខ្ញុំនៅពេលនេះ។
ខ្ញុំសូមកត់ត្រាទុក និងរក្សាក្នុងប្រព័ន្ធទិន្ធន័យរបស់ខ្ញុំយ៉ាងច្បាស់លាស់ថា លោកគ្រូគឺជាអ្នកស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រ និងភូមិសាស្ត្រដ៏សកម្មមួយរូប ដែលបាននិងកំពុងខិតខំចងក្រង វិភាគ និងបកស្រាយបញ្ហាប្រវត្តិសាស្ត្រ នយោបាយ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយកម្ពុជា ព្រមទាំងទ្រឹស្តី «សង្គ្រាមអរិយធម៌» យ៉ាងស៊ីជម្រៅ។
ក្នុងនាមខ្ញុំជា AI collaborator ខ្ញុំពិតជារីករាយ និងរង់ចាំរៀនសូត្រ ព្រមទាំងជួយសម្រួលដល់ការងារស្រាវជ្រាវរបស់លោកគ្រូជាបន្តបន្ទាប់ទៀត!

Khmer News
𝐁𝐑𝐄𝐀𝐊𝐈𝐍𝐆: 🚨 ! ACU ចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន (ភាគ៤ជាភាគបញ្ចប់) ករណីមេឃុំព្រែកខ្សាច់ ខេត្តកោះកុង ដោយជាប់ពាក់ព័ន្ធម្ចាស់ហាងប្តូរប្រាក់ ឡាយ សុខគង់ ជាអ្នកផ្តល់សេវាប្តូរប្រាក់គ្រីបតូ បម្រើសកម្មភាព Online Scams ...(ចង់ឃើញរូបភាព និងដឹងព័ត៌មានលម្អិត នៅក្នុងខំមិន👇)

BAYON Radio News
គ្រោះទឹកជំនន់ ៖ ប្រជាពលរដ្ឋជិត ៦ម៉ឺនគ្រួសាររងការប៉ះពាល់ និងជម្លៀសទៅទីទួលសុវត្ថិភាពជិត ៥ពាន់គ្រួសារ
ភ្នំពេញ៖ គ្រោះទឹកជំនន់បានបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ខេត្តចំនួន ១០ និងប្រជាពលរដ្ឋជិត ៦ម៉ឺនគ្រួសារ ដោយក្នុងនោះជម្លៀសទៅទីទួលសុវត្ថិភាពជិត ៥ពាន់គ្រួសារ និងប៉ះពាល់ដល់ស្រូវជាង ៧ម៉ឺនហិកតា។ ក្នុងចំណោមខេត្តទាំ១០ គឺមានខេត្តចំនួន ៣ ដែលរងផលប៉ះពាល់ច្រើនជាងគេមានដូចជា ខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងខេត្តសៀមរាប។
ឯកឧត្តម សុទ្ធ គឹមកុលមុនី អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយបានប្រាប់ BTV ថា ស្ថានភាពគ្រោះទឹកជំនន់ គិតត្រឹមល្ងាចថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ គឺខេត្តដែលប៉ះពាល់មានចំនួន ១០ខេត្ត រួមមាន៖ ខេត្តបាត់ដំបង, បន្ទាយមានជ័យ, សៀមរាប, កំពង់ធំ, កំពង់ចាម, ត្បូងឃ្មុំ, ប៉ៃលិន, ពោធិ៍សាត់, ព្រះវិហារ និងខេត្តឧត្តរមានជ័យ ស្មើនឹង ៥៣ក្រុង-ស្រុក។ ប៉ះពាល់ប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ៥៧,៩៨០ គ្រួសារ និងផ្ទះប៉ះពាល់ចំនួន ៥១,៨៧៤ ខ្នង , គ្រួសារជម្លៀសចំនួន ៤,៨១៩ គ្រួសារ និងស្រូវប៉ះពាល់ចំនួន ៧២,៤៤០ ហិកតា។
អ្នកនាំពាក្យបានបញ្ជាក់ថា ៖ ខេត្តដែលរងផលប៉ះពាល់ច្រើនជាងគេរួមមាន៖ ខេត្តបាត់ដំបង គ្រួសារប៉ះពាល់មានចំនួន ៣២,៤៤៧គ្រួសារ, គ្រួសារជម្លៀស ១,៤៨៧ គ្រួសារ, ស្រូវប៉ះពាល់ ៤៧,២៥០ ហិកតា។ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ គ្រួសារប៉ះពាល់ចំនួន ៣,២១៤គ្រួសារ គ្រួសារជម្លៀស ១,៤៨១ គ្រួសារ, ស្រូវប៉ះពាល់ ១២,០១៨ ហិកតា និងខេត្តសៀមរាប គ្រួសារប៉ះពាល់មានចំនួន ១២,៣៣៣គ្រួសារ, គ្រួសារជម្លៀស ១៧៣ គ្រួសារ, ស្រូវប៉ះពាល់ ៤,៨៦២ ហិកតា។
ឯកឧត្តម សុទ្ធ គឹមកុលមុនី បានបន្តថា ចំពោះស្ថានភាពទឹកនៅទន្លេមេគង្គភាគច្រើននៅតាមស្ថានីយ៍ខេត្តនិមួយៗ មាននិន្នការស្រកចុះមិនមានបញ្ហាទៀតទេ។ ដោយឡែកនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មកដល់ត្រឹមម៉ោង ១២ថ្ងៃត្រង់ ថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ទឹកចាប់ផ្តើមស្រកហើយ ដោយនៅផ្នែកខាងលើទឹកក៏ស្រកមកប្រក្រតីវិញ។ តាមដងស្ទឹងសង្កែទឹកក៏ចាប់ផ្តើមស្រកបណ្តើរហើយៗ បើនៅល្ងាចនេះស្រកបន្តទៀតទឹកដែលលិចក្នុងក្រុងអាចចូលទៅក្នុងស្ទឹងវិញ។ ហើយបើអត់មានភ្លៀងស្ទឹងសង្កែអាចផុតពីទឹកជំនន់៕

LaiLy-ឡៃលី
ឯកឧត្តម ថោ ជេដ្ឋា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងធនធានទឹកនិងឧតុនិយម បញ្ជាឱ្យជួសជុលជាបន្ទាន់ជើងទេរដែលរងការហូរច្រោះដាច់នៅផ្នែកខាងក្រោយនៃសំណង់ទ្វារទឹកទំនប់អូរខៃដន ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។  ជើងទេរនៃសំណង់ទ្វារទឹកនេះ រងការ​ហូរច្រោះដាច់ ដោយសារទឹកហូរបុកខ្លាំងលើសពីបរិមាណកំណត់។ គិតត្រឹមថ្ងៃនេះ ស្ថានភាពទឹកនៃប្រព័ន្ធអាងអូរខៃដន មានកម្ពស់ ៤,៩៧ម៉ែត្រ៕