សង្រ្គាមអរិយធម៍ The Civilization Warfare

ស្វែងយល់អំពី សង្រ្គាមអរិយធម៍ ឬ សង្រ្គាមវប្បធម៍ The Civilization War or Culture War ជាសង្រ្គាមរវាងប្រជាជាតិមួយ រវាងវប្បធម៍មួយ រវាងសាសនាមួយ ប្រឆាំង ប្រជាជាតិមួយផ្សេង ប្រឆាំង វប្បធម៍មួយផ្សេងទៀត ឬ សាសនាមួយផ្សេងទៀត ដូចជា ករណីសង្រ្គាម ៧០ ប្រទេស ប្រឆាំងជាមួយ ប្រទេសរុស្សី ដែលមិនមែនជាសង្រ្គាម រវាង រុស្សី អ៊ុយក្រែនឡើយ។ ជា ឧ.មួយទៀតគឺ សង្រ្គាមរវាង ជនជាតិការែន ថៃ ជាមួយ ជនជាតិការែន ភូមារ ដែលមានការទំលាក់គ្រាប់បែកដោយ រដ្ឋាភិបាលណៃពិដោរ ទៅលើ អតីតមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ខ្លួនដែលត្រូវពួកបះបោរការែនវាយគ្រប់គ្រងបាន ដូច្នេះ វាមិនមនជាសង្រ្គាម រវាង ថៃ និង ភូមារទេ គឺថៃជួយការែនថៃ ចំណែកភូមារជួយការែនភូមារ។

រូបភាពទី ១ ចំណោម រូបភាពទាំង ១០ សំខាន់នៃ សង្រ្គាមអរិយធម៍ រវាង សៀម ខ្មែរ គឺការឈ្លានពាន បំលែង ផ្លាស់ប្តូរ ឈ្មោះ ទឹកដី រដ្ឋបាលពី ខ្មែរទៅជា សៀម។

នៅកម្ពុជាពេលនេះឆ្នាំ ២០២៥ ជួបរឿងដូចគ្នាដែរ មិនមែនជាជំលោះរវាង កម្ពុជា និង ថៃទេ តែ ម៉ាឡេស៊ីដែលមានឈាមជ័រជាសៀម គេចូលមកជួយ ប្រទេសថៃដែរ ! ជនជាតិការ៉ែនថៃ ក៍គេជួយផ្សាយពត័មានលើកតម្លើងថៃដែរ ចំណែកជនជាតិឡាវ ក៍ដូចគ្នាសុទ្ធតែជួយគាំពារប្រទេសថៃ ដូច្នេះ​នេះជាបរិបទនៃសង្រ្គាមវប្បធម៍ ឬសង្រ្គាមអរិយធម៍ ដែលប្រជាជាតិនីមួយ ត្រូវតែការពារប្រាសាទ ត្រូវតែយកបញ្ហាទៅដាក់នៅ UNESCO .

សង្រ្គាមអរិយធម៍៖ ខ្ញុំឃើញមានការបកស្រាយមិនសូវ ឡូហ្សិក ដែលពួកគាត់បកស្រាយថា អាមេរិកឃោឃៅណាស់់ ចង់ដណ្តើមយក គ្រីនឡែន Greenland អាមេរិកល្មោភសង្រ្គាម...។ ខ្ញុំបានរកឃើញមានឯកសារសម្ងាត់ផ្នែកយោធា ដែលប្រទេស ០៤ ចងសម្ព័ន្ធមិត្តយោធា ធ្វើការឡោមព័ទ្ធ សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលប្រទេសទាំង ៤ នោះគឺ អង់គ្លេសគេគិតថាពួកគេជាជនជាតិដើម ធ្លាប់គ្រប់គ្រងអាមេរិក, ប្រទេសកាណាដា គេគិតថាពួកក៍ជាជនជាតិដើមអំបូរអឺរ៉ុប ចំណែក អូស្រា្តលីគេគិតពូជគេជាជនជាតិដើម គេមិនបានកាត់ទ្វីបអូស្រ្តាលីចេញគេ គឺគេទុកអូស្រា្តលីជាទ្វីបអឺរ៉ុប ញូហ្សេណែនដូចគ្នាដែរ។ ផ្នែកវប្បធម៍ ក៍អឺរ៉ុបកំពុងគៀបអាមេរិក នៅ UNs ក៍ពួកអឺរ៉ុបគៀបអាមេរិក ចំណុចពីសេស ១ ទៀត គឺ អឺរ៉ុប ហាមសមាជិកខ្លួនធ្វើទំនើបកម្មយោធា ចំណាយលុយលើយោធា ដើម្បីឲ្យ អាមេរិក ប្រឹងដល់ ខ្សោះខ្យល់​ !!! ដោយសារ ពួកគេឡោមព័ទ្ធអាមេរិក បែបនេះ បានជា អាមេរិក ត្រូវតែ យកឪ្យបាន កាណាដា គ្រីនឡែន..ប៉ាណាម៉ា

កម្ពុជា ថៃ៖ តាំងពីម្សិលមិញ ដល់ថ្ងៃនេះ ប្រទេសថៃ បើកសមរភូមិសង្រ្គាមអរិយធម៍ (ប្រទេសស៊ីវិល័យ) ដើម្បីបង្ហាញថា កម្ពុជាជាប្រទេសគ្មានអរិយធម៍។ ប្រទេសទេសមួយ ដែលប្រជាជន ដើរស្រាត ឬ ពាក់កណ្តាលស្រាត គេហៅថាប្រទេស គ្មានអរិយធម៍ ដូច្នេះ ថៃ បានយកសម្លៀកបំពាក់ខ្មែរ បូកជាមួយ សម្លៀកបំពាក់ពួកអឺរ៉ុបបញ្ចូលគ្នា បង្កើតជាអរិយធម៍ សៀម អរិយធម៍ថៃ។ UNCESO គឺជាស្ថាបន អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលការពារមនុស្សជាតិ សម្បត្តិធម៍មនុស្សជាតិ កុំឲ្យប្រទេសមួយ ដែលមានអរិយធម៍ខ្ពង់ខ្ពស់ជាង ធ្វើអាណានិគមន៍ Colonization.

សង្រ្គាមអរិយធម៍ The Civilization Warfare ប្រទេសសៀមជា ប្រទេសដែលមហាក្រីក្របំផុតអំឡុងឆ្នាំ ១៨០០ ដល់ ១៩០០ កងទ័ពខ្សោយ ធ្វើសង្រ្គាមចាញ់ ប្រទេសបារាំង ប្រជាជនសៀម គ្មានខោ គ្មានអាវស្លៀកពាក់ត្រឹមត្រូវ ប្រទេសបែងចែកជាង ៦០ រដ្ឋ។ នោះជាមួលហេតុសៀមធ្វើ សៀមនីយកម្ម ឬ ទំនើបកម្មអរិយធម៍ ដោយ យកភាសាថៃ ភាសាខ្មែរ ភាសាមន បញ្ចូលគ្នាធ្វើជា ភាសាថៃតែ ១ យកសំពត់ ពីខាងខ្មែរ ខាងមន ខាងចាម បូកបញ្ជូលជាមួយ ក្រណាត់អឺរ៉ុបមកធ្វើ អាវ កើតចេញជា សម្លៀកបំពាក់់ សៀម សម័យឆ្នាំ ១៩០០។ ខាងកម្ពុជា វិញ ក៍មានប្រជាជន ដើរស្រាត គ្មានសម្លៀកបំពាក់ដូចគ្នាដែរ តែ យក ខោបារាំង មកស្លៀក ហៅថា គុយឡុត ប៉ង់តាលឡុង។ ដោយសារខ្មែរស្លៀកខោរបារាំង សៀមស្លៀកសំពត់មន សារ៉ុងសូត្ររបស់ ចាម ដួច្នេះ សៀម ចោទថាខ្មែរ លួចសម្លៀកបំពាក់់ សៀមទៅវិញ !!! នេះជា សង្រ្គាម អ្វីៗដែលផ្សព្វផ្សាយកម្រពិតណាស់។

សង្រ្គាមអរិយធម៍៖ ប្រទេស ០៤ ដែលគេគិតថាជាជនជាតិ អឺរ៉ុប បានចងសម្ព័ន្ធគ្នា ហៅថា CANZUK រួមមាន កាណាដា អូស្រ្តាលី ញូហ្សេឡែន និង អគ្លេស ដែលគេបំណងរបស់ មេដឹកនាំរដ្ឋទាំង ៤ គឺដើម្បីប្រឆាំង សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលពួកគេ ចាត់ទុកថាជា ជនជាតិអន់ថយ។ ក្នុងបរិបទនេះ ដែលជាជំលោះពូជសាសន៍ ជំលោះនៃសង្រ្គាមអិរយធម៍ ក៍ជាមូលហេតុ អាមេរិកត្រូវតែ ទាមទារយក កាណាដា គ្រីនឡែន វេណេហ្សុយអេឡា.

សង្រ្គាមអរិយធម៍ Civilization War ជាសង្រ្គាមប្រល័យពូជសាសន៍ក្រោយបញ្ចប់សង្រ្គាមត្រជាក់ Cold War. ប្រទេសថៃ គោរពព្រះពុទ្ធសាសនាបែប ទេវតាស្រី ។ នេះជាសាសនាផ្ទុះពី ការគោរពព្រះប្រុស Male God ខណះប្រជាជនថៃ គេគោរព ព្រះស្រី Female God.

សង្រ្គាមអរិយធម៍៖ ខ្ញុំឃើញមានការបកស្រាយមិនសូវ ឡូហ្សិក ដែលពួកគាត់បកស្រាយថា អាមេរិកឃោឃៅណាស់់ ចង់ដណ្តើមយក គ្រីនឡែន Greenland អាមេរិកល្មោភសង្រ្គាម...។ ខ្ញុំបានរកឃើញមានឯកសារសម្ងាត់ផ្នែកយោធា ដែលប្រទេស ០៤ ចងសម្ព័ន្ធមិត្តយោធា ធ្វើការឡោមព័ទ្ធ សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលប្រទេសទាំង ៤ នោះគឺ អង់គ្លេសគេគិតថាពួកគេជាជនជាតិដើម ធ្លាប់គ្រប់គ្រងអាមេរិក, ប្រទេសកាណាដា គេគិតថាពួកក៍ជាជនជាតិដើមអំបូរអឺរ៉ុប ចំណែក អូស្រា្តលីគេគិតពូជគេជាជនជាតិដើម គេមិនបានកាត់ទ្វីបអូស្រ្តាលីចេញគេ គឺគេទុកអូស្រា្តលីជាទ្វីបអឺរ៉ុប ញូហ្សេណែនដូចគ្នាដែរ។ ផ្នែកវប្បធម៍ ក៍អឺរ៉ុបកំពុងគៀបអាមេរិក នៅ UNs ក៍ពួកអឺរ៉ុបគៀបអាមេរិក ចំណុចពីសេស ១ ទៀត គឺ អឺរ៉ុប ហាមសមាជិកខ្លួនធ្វើទំនើបកម្មយោធា ចំណាយលុយលើយោធា ដើម្បីឲ្យ អាមេរិក ប្រឹងដល់ ខ្សោះខ្យល់​ !!! ដោយសារ ពួកគេឡោមព័ទ្ធអាមេរិក បែបនេះ បានជា អាមេរិក ត្រូវតែ យកឪ្យបាន កាណាដា គ្រីនឡែន..ប៉ាណាម៉ា.

សង្រ្គាមអរិយធម៍--«សង្គ្រាមអរិយធម៌» (The Clash of Civilizations) គឺជាទ្រឹស្តីនយោបាយសកលលោកមួយ ដែលអះអាងថា ជម្លោះនានានៅក្នុងពិភពលោកក្រោយសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ នឹងមិនកើតឡើងដោយសារមនោគមវិជ្ជាឡើយ ប៉ុន្តែគឺបណ្តាលមកពីភាពខុសគ្នានៃវប្បធម៌ និងអរិយធម៌រវាងប្រជាជាតិធំៗ។ទ្រឹស្តីនេះត្រូវបានលើកឡើងដំបូងដោយអ្នកប្រាជ្ញនយោបាយអាមេរិក លោក [Samuel P. Huntington]. យោងតាមប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ប្រទេសសៀម បានបើកធ្វើសង្រ្គាមអរិយធម៍ឆ្នាំ ១៨៦០ ដោយ លោកឡើងនូវ ទ្រឹស្តីថា ខ្មែរ គឺជា ខម ដែលក្នុងន័យនេះ ខម គឺសៀម ហើយ សៀម មានចំណែកកសាង មហាអង្គរ ដូចជា ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រាសាទព្រះវិហារ។ នៅឆ្នាំ ២០០៨ ប្រទេស ឡើងឡើងពី ប្រាសាទតាមនតូច តាមនធំ តាក្របី ដើម្បីទាមទារសិទ្ធិថា ជនជាតិ មន ជាអ្នករួមចំណែកកសាងប្រាសាទទំាងនោះដែរ ដូច្នេះ ពេលនេះ ពួកគេទាមទារសិទ្ធិចុះបញ្ជី។

សង្រ្គាមអរិយធម៍ Civilization War៖ កាសែតធំៗរបស់ថៃ បានចេញ នូវប្រវត្តិសាស្រ្តមួយ ដើម្បី លុបបំបាត់ចំណុចអាក្រក់របស់ខ្លួន ប្រាប់ទៅសកលលោកថា ប្រទេស សៀម ពីដើម និង ប្រទេសថៃ ថ្ងៃនេះ គឺជា ប្រទេសតែ ១ ។ តាមពិត តាមឯកសារប្រវត្តិសាស្រ្ត ប្រទេសសៀម បានរលាយសឹងតែបាត់បង់ នៅ ឆ្នាំ ១៩០២ ដោយសារ ព្រះរាជាណាចក្រ សុងក្លា បាតានី របស់ឥស្លាម មានកម្លាំងខ្លាំងក្លាជាងទាំងរដ្ឋបាល ទាំងយោធា។ សន្ធិសញ្ញាព្រំដែន ពេលនោះ គឺធ្វើឡើង រវាង បារាំង និង សៀម ដោយបារាំង ទាមទារ កំណត់ព្រំំដែន កាត់ទឹកដី នៃ ប្រទេស សុខក្លា បាតានី មកបញ្ជូលជាទឹកដីប្រទេស កម្ពុជាសព្វថ្ងៃនេះ គឺ ខេត្ត កោះកុង។ ដោយសារហេតុនេះ ស្តេចប្រទេសសុងក្លា ប៉ាតានី ដែលជាស្តេច ឥស្លាមក៍ចូលមក រៀនអភិសេកជាមួយ ស្តេចសៀម ដើម្បី សមាហរណកម្មទឹកដី ភាគខាងត្បូង។ ហេតុនេះ ខេត្តក្នុងផែនទីនេះ មិនមែនជាខេត្តរបស់ សៀមទេ គឺជាខេត្តរបស់ ថៃភាគខាងត្បូង ឬ សុងក្លា -- នេះជាមូលហេតុនៃការបះបោរផ្តាច់ទឹកដីនៅថៃ ភាគខាងត្បូង ។ 

ស្វែងយល់អំពីសង្រ្គាមអរិយធម៍ ឬ សង្រ្គាមវប្បធម៍ The Civilization War or Culture War ជាសង្រ្គាមរវាងប្រជាជាតិមួយ រវាងវប្បធម៍មួយ រវាងសាសនាមួយ ប្រឆាំង ប្រជាជាតិមួយផ្សេង ប្រឆាំង វប្បធម៍មួយផ្សេងទៀត ឬ សាសនាមួយផ្សេងទៀត ដូចជា ករណីសង្រ្គាម ៧០ ប្រទេស ប្រឆាំងជាមួយ ប្រទេសរុស្សី ដែលមិនមែនជាសង្រ្គាម រវាង រុស្សី អ៊ុយក្រែនឡើយ។ ជា ឧ.មួយទៀតគឺ សង្រ្គាមរវាង ជនជាតិការែន ថៃ ជាមួយ ជនជាតិការែន ភូមារ ដែលមានការទំលាក់គ្រាប់បែកដោយ រដ្ឋាភិបាលណៃពិដោរ ទៅលើ អតីតមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ខ្លួនដែលត្រូវពួកបះបោរការែនវាយគ្រប់គ្រងបាន ដូច្នេះ វាមិនមនជាសង្រ្គាម រវាង ថៃ និង ភូមារទេ គឺថៃជួយការែនថៃ ចំណែកភូមារជួយការែនភូមារ។ នៅកម្ពុជាពេលនេះឆ្នាំ ២០២៥ ជួបរឿងដូចគ្នាដែរ មិនមែនជាជំលោះរវាង កម្ពុជា និង ថៃទេ តែ ម៉ាឡេស៊ីដែលមានឈាមជ័រជាសៀម គេចូលមកជួយ ប្រទេសថៃដែរ ! ជនជាតិការ៉ែនថៃ ក៍គេជួយផ្សាយពត័មានលើកតម្លើងថៃដែរ ចំណែកជនជាតិឡាវ ក៍ដូចគ្នាសុទ្ធតែជួយគាំពារប្រទេសថៃ ដូច្នេះ​នេះជាបរិបទនៃសង្រ្គាមវប្បធម៍ ឬសង្រ្គាមអរិយធម៍ ដែលប្រជាជាតិនីមួយ ត្រូវតែការពារប្រាសាទ ត្រូវតែយកបញ្ហាទៅដាក់នៅ UNESCO . UNSECURITY Council 

មហាសង្រ្កាន្តជនជាតិខ្មែរ៖ ប្រទេសថៃ កំណត់យកបុណ្យសង្រ្កានពីថ្ងៃទី ១ មេសា ដល់ ១៦ មេសា ចំណែក កម្ពុជា កំណត់យកថ្ងៃទី ១៣ ឬ ១៤ មេសា ធ្វើជាថ្ងៃ មហាសង្រ្គាន្តសម្រាប់ជនជាតិខ្មែរទៅគ្រប់ទិសទី  មិនថានៅថៃ លាវ កម្ពុជាក្រោម និង​ ខ្មែរកណ្តាលឡើយ ។ ការកំណត់នេះទោបី យកថ្ងៃទី ១៣ មេសា តែ ប្រជាជនខ្មែរចាប់ផ្តើមលេងសប្បាយជាមួយល្បែងប្រពៃណី និងល្បែងប្រជាប្រិយចាប់ពីថ្ងៃទី ០១ មេសាដូច​ថៃដែរ។ នេះជាបរិបទនៃសង្រ្គាមអរិយធម៍--Clash of Civilizations Or War of Civilizations នេះជាបរិបទនៃសង្រ្គាម​ដែលដណ្តើមគ្នាកំណត់នូវ អត្តសញ្ញាណនៃវប្បធម៍ និង អត្តសញ្ញាណនៃសាសនារៀងខ្លួន ដើម្បីប្រយុទ្ធក្រោយពេលសង្រ្គាមត្រជាក់ ដែលយោងតាមអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយអាមេរិកកាំង Samuel P. Huntington លោកអះអាងថា ថ្ងៃខាងមុខ មិនមែនជាសង្រ្គាមរវាងប្រទេសនឹងប្រទេសឡើយ តែជាសង្រ្គាមរវាងវប្បធម៍នឹងវប្បធម៍ ។ ជំលោះនេះបង្ហាញច្បាស់ឡើង តាមរយៈការកំណត់ឡើងវិញនូវ សណ្តាប់ធ្នាប់ពិភពលោក The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order

ខែមុនខ្ញុំបានផ្សាយអំពីសង្រ្គាមអរិយធម៍ The Civilization War នៅប្រទេសថៃ ដែល ប្រជាជនមានវប្បធម៍ឥស្លាមដូចគ្នា ស្កាត់ជួបគ្នា ដើម្បីបំបែករដ្ឋ ផ្តាច់ទឹកដីភាគខាងត្បូង។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញូំនិយាយអំពី សង្រ្គាមអរិយធម៍មួយទៀត ដែលជនជាតិ ថៃ កាត់ចិន Sino Thais លួចមានចំណងការទូតជាមួយ ប្រទេស តៃវ៉ាន់ ដែលមាន អរិយធម៍ដូចគ្នា។ បញ្ហានេះជាបញ្ហាសង្រ្គាម ជាគ្រោះមហន្តរាយសម្រាប់កម្ពុជា ក៍ដូចជា ប្រជាជនជាតិសៀម ប្រជាជន ចិន ដែរ ពីព្រោះ តៃវ៉ាន់ មានជំលោះជាប្រវត្តិសាស្រ្តជាមួយ​ ចិន ក្នុងបរិបទដែលថា ត៉ៃវ៉ាន់ដើរហួសបន្ទាត់ក្រហម ហ៊ានចងសម្ព័ន្ធរវាងប្រទេសថៃ និង តៃវ៉ាន់ ហួសពី ចំណងទាក់ទងផ្នែកវប្បធម៍។ សង្រ្គាម អរិយធម៍ The Civilization Warគឺជាសង្រ្គាមដែលសកលោកព្រួយបារម្ភបំផុត ពីព្រោះវាជាសង្រ្គាម សាសនា The religion war.

សង្គ្រាមអរិយធម៌ (Clash of Civilizations) គឺជាទ្រឹស្តីសង្គម និងនយោបាយមួយ ដែលពន្យល់ថា ក្រោយសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ ប្រភពចម្បងនៃជម្លោះពិភពលោកនឹងមិនមែនជាមនោគមវិជ្ជា (ដូចជា পুঁজিবាទុករក ទល់នឹងកុម្មុយនិស្ត) ឬសេដ្ឋកិច្ចទៀតទេ ប៉ុន្តែនឹងមកពី ភាពខុសគ្នារវាងវប្បធម៌ និងអរិយធម៌ធំៗ របស់មនុស្សជាតិ។

ទ្រឹស្តីនេះត្រូវបានល្បីល្បាញ និងលើកឡើងដំបូងដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយជនជាតិអាមេរិក គឺលោក សាំញូអែល ហັນធីងតុន (Samuel P. Huntington) នៅក្នុងអត្ថបទឆ្នាំ ១៩៩៣ និងសៀវភៅឆ្នាំ ១៩៩៦ របស់គាត់ដែលមានចំណងជើងថា «The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order»។

🔑 ចំណុចសំខាន់ៗនៃទ្រឹស្តីនេះ
ការបែងចែកអរិយធម៌៖ លោក ហັນធីងតុន បានបែងចែកពិភពលោកទៅជាអរិយធម៌ធំៗជាច្រើន ដូចជា អរិយធម៌លោកខាងលិច (Western) អរិយធម៌ឥស្លាម (Islamic) អរិយធម៌ចិន/ខុងជື (Sinic) អរិយធម៌ហិណ្ឌូ (Hindu) អរិយធម៌អូឌ្សូដុច (Orthodox) អរិយធម៌ជប៉ុន (Japanese) និងអរិយធម៌អាហ្វ្រិក (African) ជាដើម។
មូលហេតុនៃជម្លោះ៖ អរិយធម៌នីមួយៗមានប្រព័ន្ធតម្លៃ ជំនឿសាសនា និងទស្សនៈលើពិភពលោកខុសៗគ្នា ដែលជួនកាលផ្ទុយស្រឡះពីគ្នា។ ភាពខុសគ្នទាំងនេះគឺស៊ីជម្រៅ និងពិបាកផ្លាស់ប្តូរជាងរឿងនយោបាយទៅទៀត ដែលធ្វើឱ្យការប៉ះទង្គិចគ្នាងាយកើតមានឡើង ជាពិសេសនៅតាមព្រំដែនប្រទាក់ក្រឡាគ្នារវាងអរិយធម៌ (Fault Lines)។
ការព្រមាន៖ ទ្រឹស្តីនេះមើលឃើញថា ការព្យាយាមបង្ខំឱ្យអរិយធម៌ផ្សេងទៀតទទួលយកតម្លៃបែបលោកខាងលិច (ដូចជា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរី និងសិទ្ធិមនុស្សបុគ្គល) អាចនឹងត្រូវប្រឈមមុខតទល់ពីអរិយធម៌ដទៃ ដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវអត្តសញ្ញាណ និងប្បវេណីរបស់ខ្លួន។
⚠️ ការរិះគន់លើទ្រឹស្តីនេះ
ទោះបីជាវាជាក្របខ័ណ្ឌដ៏ល្បីល្បាញមួយក្នុងការវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយក៏ដោយ ក៏ទ្រឹស្តីសង្គ្រាមអរិយធម៌នេះត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់អ្នកប្រាជ្ញជាច្រើន ដោយសារមូលហេតុ៖
ភាពទូទៅនិយមពេក៖ វាចាត់ទុកអរិយធម៌នីមួយៗថាមានឯកភាពគ្នាតែមួយ ដោយមើលរំលងភាពចម្រុះ ជម្លោះផ្ទៃក្នុង និងការប្រែប្រួលប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងចំណោមប្រទេស ឬក្រុមមនុស្សនៅក្នុងអរិយធម៌តែមួយ។
ការញុះញង់ឱ្យមានជម្លោះ៖ អ្នករិះគន់មួយចំនួនយល់ថា ទ្រឹស្តីនេះអាចដើរតួជាទំនាយបំពេញខ្លួនឯង (Self-fulfilling prophecy) ដោយជំរុញឱ្យមនុស្សមើលឃើញពិភពលោកតាមរយៈកញ្ចក់នៃការបែងចែកបក្សពួក ដែលនាំឱ្យមានការភ័យខ្លាច និងការប្រឈមមុខដាក់គ្នាពិតប្រាកដមែន។

បាទ! ពាក្យ «សង្រ្គាមអរិយធម៌» ជាភាសាអង់គ្លès គេច្រើនប្រើពាក្យថា «Civilization Warfare» ឬ «Clash of Civilizations» (បើសعប្រារព្ធយោងតាមទ្រឹស្តីភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏ល្បីល្បាញរបស់ Samuel Huntington)។

ចំណែកឯជា ភាសាបារាំង វិញ គេប្រែថា៖
La guerre des civilisations (សម្រាប់ន័យទូទៅនៃពាក្យថា Civilization Warfare)
ឬ Le choc des civilisations (សម្រាប់ទម្រង់ទ្រឹស្តី «ការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងអរិយធម៌»)។

ទាក់ទងនឹងសំណួររបស់អ្នក ការពិភាក្សាលើ «សង្រ្គាមអរិយធម៌» (Civilization Warfare / Clash of Civilizations) ភាគច្រើនសំដៅទៅលើការប្រកួតប្រជែង ការលេបត្របាក់ ឬការជ្រៀតជ្រែកឥទ្ធិពលវប្បធម៌ ភាសា សាសនា ប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ច និងតម្លៃសង្គមរវាងអរិយធម៌ធំៗ។ ក្នុងទំនាក់ទំនងប្រវត្តិសាស្រ្តរវាង កម្ពុជា និង ថៃ (សยាម) ទោះបីជាមានការផ្លាស់ប្តូរ និងការស្រូបទាញវប្បធម៌គ្នាទៅវិញទៅមក (ជាពិសេសឥទ្ធិពលឥណ្ឌា/ខ្មែរមកលើសยាម) ប៉ុន្តែបើនិយាយពីទិដ្ឋភាពនៃការប្រើប្រាស់អរិយធម៌ នយោបាយ និងការបំពានដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពល ឬលុបបំបាត់អត្តសញ្ញាណ កម្ពុជាធ្លាប់បានជួបប្រទះនូវចំណុចសំខាន់ៗទាំង ១០ ដូចខាងក្រោម៖

1. ១. ការប្តូរឈ្មោះ និងការលេបត្របាក់ទឹកដីប្រវត្តិសាស្រ្ត៖ សៀមបានធ្វើសង្រ្គាមដណ្តើមយកខេត្តភាគខាងលិច និងខាងជើងរបស់ខ្មែរ (ដូចជា បាត់ដំបង សៀមរាប និងស្រីសាកេតជាដើម) ដោយក្រោយមកបានប្តូរឈ្មោះភូមិសាស្រ្ត វត្តអារាម និងឈ្មោះបុរាណស្ថាន ឱ្យទៅជាភាសាថៃ ដើម្បីធ្វើឱ្យក្លាយជាទឹកដីនិងអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួនទាំងស្រុង។
2. ២. ការបូមយកឥទ្ធិពលអក្សរសិល្ប៍ និងសិល្បៈបុរាណខ្មែរ៖ ក្រោយសម័យអង្គរ សៀមបានកៀរគររាជបណ្ឌិត ព្រះសង្ឃ ព្រះរាជគ្រូ និងសិល្បករខ្មែររាប់ពាន់នាក់ទៅកាន់រាជធានីរបស់ខ្លួន (សុខោទ័យ និងអយុធ្យា) ដើម្បីយកទៅបង្រៀននិងអភិវឌ្ឍអក្សរសិល្ប៍ របាំព្រះរាជទ្រព្យ និងពិធីរាជាភិសេក ដោយក្រោយមកបានកែច្នៃជារបស់ខ្លួនឯង។
3. ៣. ការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទជារបាំងនយោបាយ៖ ការប្រើប្រាស់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ដែលមានប្រភព និងឥទ្ធិពលផ្សារភ្ជាប់ពីប្រទេសជិតខាង មកជះឥទ្ធិពលលើប្រព័ន្ធជំនឿ និងការគ្រប់គ្រងស្មារតីរបស់ប្រជាជនកម្ពុជាជំនួសឱ្យប្រព័ន្ធព្រហ្មញ្ញសាសនា និងព្រះរាជាធិបតេយ្យទេវរាជពីមុន។
4. ៤. ការកៀរគរប្រជាជន និងកម្លាំងពលកម្ម (Human Trophies)៖ ក្នុងរាល់ពេលធ្វើសង្រ្គាមឈ្នះខ្មែរ សៀមតែងតែអនុវត្តគោលនយោបាយ «កៀរគរមនុស្ស» យកទៅប្រទេសខ្លួន ដោយបន្សល់ទុកទឹកដីខ្មែរឱ្យស្וាត់ស្ងាត់ ដើម្បីបំបែកកម្លាំងសេដ្ឋកិច្ច និងពូជសាសន៍។
5. ៥. ការបំផ្លិចបំផ្លាញ និងលួចបន្លន់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌៖ ការដឹកជញ្ជូនរូបបដិមា គម្ពីរដីកា និងវត្ថុមានតម្លៃពីអង្គរ និងទីក្រុងបុរាណផ្សេងៗរបស់ខ្មែរ យកទៅតម្កល់ទុកនៅប្រទេសថៃ ដើម្បីបង្ហាញពីភាពខ្លាំង និងអះអាងពីភាពជា «ម្ចាស់អរិយធម៌ថ្មី»។
6. ៦. ការដាក់សម្ពាធនយោបាយ និងការជ្រៀតជ្រើសរើសរាជវង្សខ្មែរ៖ ក្នុងសម័យលង្វែក និងសម័យក្រោយៗមក សៀមបានប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលអំណាចយោធា និងនយោបាយ ដើម្បីជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុង ក្នុងការលើកបای័ន ឬដកហូតព្រះមហាក្សត្រខ្មែរណាដែលមិនស្តាប់បង្គាប់។
7. ៧. ការបង្កើតឡើងនូវ «រឿងរ៉ាវ និងរឿងព្រេងប្រវត្តិសាស្រ្ត» បែបលម្អៀង៖ តាមរយៈការសរសេរប្រវត្តិសាស្រ្តឡើងវិញ សៀមបានបង្កើតរឿងព្រេង ឬកំណត់ត្រាផ្សេងៗ ដើម្បីបន្ទាបតម្លៃអរិយធម៌ខ្មែរ ឬទម្លាក់កំហុសថាអរិយធម៌ខ្លួនជាអ្នកនាំមក ឬជាម្ចាស់ដើម។
8. ៨. ការប្រើប្រាស់ភាសា និងវប្បធម៌ប៉ុនប៉ងជ្រៀតចូលតាមព្រំដែន៖ ក្នុងយុគសម័យទំនើប សង្រ្គាមអរិយធម៌បានប្តូររូបភាពមកជា ការជ្រៀតជ្រែកតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ភាពយន្ត តន្ត្រី និងផលិតផលពាណិជ្ជកម្ម ដែលធ្វើឱ្យយុវជនខ្មែរងាយនឹងទទួលយកវប្បធម៌ថៃ បាត់បង់អត្តសញ្ញាណជាតិបន្តិចម្ដងៗ។
9. ៩. ការទាមទារ និងអះអាងភាពជាម្ចាស់លើបេតិកភណ្ឌអរូបី៖ ភាពចម្រូងចម្រាសជាញឹកញាប់លើការចុះបញ្ជីសម្បត្តិវប្បធម៌អរូបី (ដូចជារបាំ ម្ហូបអាហារ ក្បាច់គុន ឬពិធីបុណ្យប្រពៃណីផ្សេងៗ) នៅអង្គការយូណេស្កូ ដែលបង្ហាញពីការដណ្តើមឥទ្ធិពលអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ក្នុងតំបន់។
10. ១០. ការបង្កើតព្រំដែនគតិយុត្តិ និងសម្ពាធអំណាចទន់ (Soft Power Dominance)៖ ការប្រើប្រាស់អំណាចសេដ្ឋកិច្ច និងអំណាចទន់នាសម័យបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីគ្រប់គ្រងទីផ្សារ និងទម្លាក់ឥទ្ធិពលវប្បធម៌ខ្មែរឱ្យស្ថិតក្រោមម្លប់នៃឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់។

ភូមិសាស្រ្តនយោបាយ ទ្វីបអឺរ៉ុបក្នុងសង្រ្គាម អរិយធម៍ Civiliazation Warfare

សង្រ្គាមអរិយធម៍ The Civilization Warfare

រូបភាពទី ២៖ ការបូមយកឥទ្ធិពលអក្សរសិល្ប៍ និងសិល្បៈបុរាណខ្មែរ៖ ក្រោយសម័យអង្គរ សៀមបានកៀរគររាជបណ្ឌិត ព្រះសង្ឃ ព្រះរាជគ្រូ និងសិល្បករខ្មែររាប់ពាន់នាក់ទៅកាន់រាជធានីរបស់ខ្លួន (សុខោទ័យ និងអយុធ្យា) ដើម្បីយកទៅបង្រៀននិងអភិវឌ្ឍអក្សរសិល្ប៍ របាំព្រះរាជទ្រព្យ និងពិធីរាជាភិសេក ដោយក្រោយមកបានកែច្នៃជារបស់ខ្លួនឯង។