គំរូការឈ្លាពានរបស់ទ័ពថៃ ឆ្នាំ ១៩៤១-១៩៤៦

 មេរៀនសម្រាប់កម្ពុជា​ដែលត្រូវកងទ័ពថៃលើកទ័ពចូលឈ្លានពានទឹកដីឆ្នាំ ២០២៥

1. អានបន្ថែនូវ៖ អភ័យវង្សបែន ឬ “ចៅហ្វាបែន”

តើឆ្នាំ ១៩៤០ ពេលប្រទេសថៃ កាត់បញ្ចូលដែនដីកម្ពុជា ភាគខាងលិចចូលជាទឹកដីថៃ កាលណោះ ដោយមានជប៉ុនជាខ្នងបង្អែក តើប្រទេសថៃ បានកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអ្វីខ្លះ? ធ្វើសកម្មភាពអ្វីខ្លះ ពេលទទួលបានទឹកដីខេត្តភាគខាងលិចទៅវិញនៅពេលនោះ? តើ ថៃ ដកទ័ពចេញឆ្នាំណាទៅវិញ និងបានធ្វើអ្វីខ្លះលើ រហដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលពួកគេបានកសាង?

គំរូការឈ្លាពានរបស់ទ័ពថៃ ឆ្នាំ ១៩៤១-១៩៤៦

គំរូការឈ្លាពានរបស់ទ័ពថៃ ឆ្នាំ ១៩៤១-១៩៤៦

គំរូការឈ្លាពានរបស់ទ័ពថៃ ឆ្នាំ ១៩៤១-១៩៤៦

គំរូការឈ្លាពានរបស់ទ័ពថៃ ឆ្នាំ ១៩៤១-១៩៤៦

គំរូការឈ្លាពានរបស់ទ័ពថៃ ឆ្នាំ ១៩៤១-១៩៤៦

គំរូការឈ្លាពានរបស់ទ័ពថៃ ឆ្នាំ ១៩៤១-១៩៤៦

គំរូការឈ្លាពានរបស់ទ័ពថៃ ឆ្នាំ ១៩៤១-១៩៤៦

Generating​ a topographical map ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "គំរូនៃការឈ្លានពានរបស់ថៃ ឆ្នាំ១៩៤១-១៩៤៦"​ ។ រូបភាពផ្ទាំងនីមួយៗ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ ការពន្យល់លំអិតន្ថែមពី ប្រធានបទ ខ្លឹមសារដូចមានរៀបរាប់ខាងក្រោមស្រាប់យ៉ាងលំអិត។ 

ផ្អែកលើប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ (ឆ្នាំ ១៩៤០-១៩៤៦) នៅពេលដែលประเทศไทย (ថៃ) ក្រោមការដឹកនាំរបស់ ពិបុល សុងក្រាម (Pibulsonggram) បានទាមទារ និងកាត់យកទឹកដីខេត្តភាគខាងលិចរបស់កម្ពុជា (រួមមាន ខេត្តសៀមរាប ឧត្តរមានជ័យ បាត់ដំបង និងបន្ទាយមានជ័យ ដែលពេលនោះថៃហៅថា ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម និងភប្ដុលសង្គ្រាម) ក្រោមឥទ្ធិពល និងការគាំទ្រពីจักรวรรดิญี่ปุ่น (ជប៉ុន) ព្រឹត្តិការណ៍ និងសកម្មភាពសំខាន់ៗបានកើតឡើងដូចខាងក្រោម៖

១. ការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការធ្វើនគរូបនីយកម្ម

ពេលទទួលបានទឹកដីទាំងនោះមកវិញ ថៃបានចាត់ទុកតំបន់ទាំងនោះជា «ខេត្តថ្មី» របស់ខ្លួន និងបានប្រញាប់ប្រញាល់កសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដើម្បីបញ្ចូលដែនដីទាំងនោះឱ្យក្លាយជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសថៃទាំងស្រុង៖

ការសាងសង់ និងជួសជុលផ្លូវថ្នល់៖ ថៃបានពង្រីក និងកសាងផ្លូវគោកសំខាន់ៗ ដើម្បីតភ្ជាប់ខេត្តបាត់ដំបង និងសៀមរាប មកកាន់ទីក្រុងបាងកក ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការដឹកជញ្ជូនកងទ័ព និងរដ្ឋបាល។

ការអភិវឌ្ឍទីក្រុង និងរដ្ឋបាល៖ សាងសង់អគាររដ្ឋបាល សាលាខេត្ត មន្ទីរពេទ្យ ស្ថានីយប៉ូលិស តាមបែបបទរដ្ឋបាលថៃ និងការប្តូរឈ្មោះទីប្រជុំជន ព្រមទាំងឈ្មោះភូមិសាស្រ្តជាភាសាថៃ។

ការសាងសង់ប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍៖ ពង្រីកបណ្តាញទូរស័ព្ទ និងតភ្ជាប់ប្រព័ន្ធតភ្ជាប់ទូរលេខពីព្រំដែនថៃចូលមកក្នុងខេត្តទាំងនោះ។

Generating​ a topographical map ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "គំរូនៃការឈ្លានពានរបស់ថៃ ឆ្នាំ១៩៤១-១៩៤៦"​ ។ រូបភាពផ្ទាំងនីមួយៗ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ ការពន្យល់លំអិតន្ថែមពី ប្រធានបទ ខ្លឹមសារដូចមានរៀបរាប់ខាងក្រោមស្រាប់យ៉ាងលំអិត។ 

ផ្អែកលើប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ (ឆ្នាំ ១៩៤០-១៩៤៦) នៅពេលដែលประเทศไทย (ថៃ) ក្រោមការដឹកនាំរបស់ ពិបុល សុងក្រាម (Pibulsonggram) បានទាមទារ និងកាត់យកទឹកដីខេត្តភាគខាងលិចរបស់កម្ពុជា (រួមមាន ខេត្តសៀមរាប ឧត្តរមានជ័យ បាត់ដំបង និងបន្ទាយមានជ័យ ដែលពេលនោះថៃហៅថា ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម និងភប្ដុលសង្គ្រាម) ក្រោមឥទ្ធិពល និងការគាំទ្រពីจักรวรรดิญี่ปุ่น (ជប៉ុន) ព្រឹត្តិការណ៍ និងសកម្មភាពសំខាន់ៗបានកើតឡើងដូចខាងក្រោម៖

២. សកម្មភាពនយោបាយ វប្បធម៌ និងការ "ថៃភាវូបនីយកម្ម" (Thaification)

សកម្មភាពដ៏លេចធ្លោបំផុតរបស់ថៃគឺការប្តូរមុខមាត់ទឹកដីទាំងនោះឱ្យទៅជាវប្បធម៌ និងអត្តសញ្ញាណថៃ៖

ការប្តូរឈ្មោះខេត្ត និងទីក្រុង៖

ខេត្តបាត់ដំបង ត្រូវប្តូរឈ្មោះជា ខេត្តព្រះตะบอง (Phra Tabong)។

ខេត្តសៀមរាប ត្រូវប្តូរឈ្មោះជា ខេត្តพิบูลสงคราม (Phibunsongkhram)។

ការบังคับប្រើប្រាស់ភាសា និងវប្បធម៌៖ រដ្ឋាភិបាលថៃបានបញ្ជូនមន្ត្រីរាជការ គ្រូបង្រៀន និងព្រះសង្ឃថៃមកកាន់ទីនោះ ដើម្បីបង្រៀនភាសាថៃដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដោយบังคับให้ប្រើប្រាស់អក្សរ និងភាសាថៃក្នុងរដ្ឋបាល និងសាលារៀន ព្រមទាំងបង្ខំឱ្យប្រជាជនខ្មែរផ្លាស់ប្តូរការស្លៀកពាក់ និងឈ្មោះតាមបែបថៃថែមទៀតផង។

ការប្រមូលផល និងធនធាន៖ ថៃបានបញ្ជូនអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចមកកេងប្រវ័ញ្ច និងដឹកជញ្ជូនស្រូវអង្ករ ឈើ និងផលទុនផ្សេងៗពីខេត្តបាត់ដំបង (ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «បាយប៉័ង» ឬបាំងហ្គោក) យកទៅផ្គត់ផ្គង់ដល់ប្រទេសថៃ និងកងទ័ពជប៉ុន។

Generating​ a topographical map ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "គំរូនៃការឈ្លានពានរបស់ថៃ ឆ្នាំ១៩៤១-១៩៤៣ និង ការដកទ័ព និងការប្រគល់ទឹកដីមកវិញ (ឆ្នាំ ១៩៤៦)

"​ ។ រូបភាពផ្ទាំងនីមួយៗ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ ការពន្យល់លំអិតន្ថែមពី ប្រធានបទ ខ្លឹមសារ និង មូលហេតុ ដូចមានរៀបរាប់ខាងក្រោមស្រាប់យ៉ាងលំអិត។ 

៣. ការដកទ័ព និងការប្រគល់ទឹកដីមកវិញ (ឆ្នាំ ១៩៤៦)

ឆ្នាំដែលត្រូវដកចេញ៖ ថៃបានប្រគល់ទឹកដីខេត្តភាគខាងលិចទាំងនោះមកឱ្យប្រទេសបារាំង (និងកម្ពុជា) វិញនៅ ចុងឆ្នាំ ១៩៤៦ (ជាផ្លូវការគឺថ្ងៃទី ១៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៤៦)។

មូលហេតុនៃការដកទ័ព៖ ដោយសារតែប្រទេសជប៉ុនបានចាញ់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៥។ ពេលនោះ ថៃដែលធ្លាប់ជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ជប៉ុន បានធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពទន់ខ្សោយផ្នែកការទូតអន្តរជាតិ។ ប្រទេសបារាំង (ក្នុងនាមជាម្ចាស់អាណានិគមលើកម្ពុជាពេលនោះ) រួមជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្ត (ជាពិសេសចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក) បានដាក់សម្ពាធយ៉ាងខ្លាំង និងគំរាមដាក់ពិន្ទុមិនឱ្យថៃចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ប្រសិនបើថៃមិនព្រមប្រគល់ទឹកដីខ្មែរទាំងនោះឱ្យមកបារាំង-កម្ពុជាវិញទេ។

Generating​ a topographical map ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "គំរូនៃការឈ្លានពានរបស់ថៃ ឆ្នាំ១៩៤១-១៩៤៣ និង ការដកទ័ព និងការប្រគល់ទឹកដីមកវិញ (ឆ្នាំ ១៩៤៦)

"​ ។ រូបភាពផ្ទាំងនីមួយៗ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ ការពន្យល់លំអិតន្ថែមពី ប្រធានបទ ខ្លឹមសារ និង មូលហេតុ ដូចមានរៀបរាប់ខាងក្រោមស្រាប់យ៉ាងលំអិត។ 

៤. តើថៃបានធ្វើអ្វីខ្លះចំពោះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលខ្លួនបានកសាង?

មុនពេល និងក្នុងពេលដកថយចេញពីទឹកដីកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦៖

ការបំផ្លិចបំផ្លាញ និងរុះរើ៖ ថៃ មិនបានបោះបង់ចោលហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទាំងអស់ដោយសុខចិត្តនោះឡើយ។ ភាគីយោធា និងរដ្ឋបាលថៃបានធ្វើការរុះរើ និងដឹកជញ្ជូនសម្ភារបរិក្ខារបច្ចេកទេស គ្រឿងចក្រ ឧបករណ៍ការិយាល័យ និងទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋដែលខ្លួនបានកសាង យកត្រឡប់ចូលទឹកដីថៃវិញតាមតែអាចធ្វើទៅได้។

ការកម្ទេចស្ពាន និងមធ្យោបាយគមនាគមន៍មួយចំនួន៖ នៅតាមផ្លូវយុទ្ធសាស្ត្រខ្លះ ថៃបានកម្ទេចស្ពាន ឬបំផ្លាញផ្លូវថ្នល់មួយចំនួនដើម្បីរារាំងការតាមដេញតាមពីកងទ័ពបារាំង ឬកងកម្លាំងតស៊ូខ្មែរ។

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលសេសសល់៖ អគាររដ្ឋបាលរឹងមាំមួយចំនួន ផ្លូវថ្នល់ធំៗ និងប្រព័ន្ធប្រឡាយទឹកខ្លះដែលមិនអាចរុះរើ ឬដឹកយកទៅបាន ត្រូវបានបន្សល់ទុកឱ្យក្លាយជាកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋបាលកម្ពុជាវិញ ក្រោយពេលដែលទង់ជាតិខ្មែរត្រូវបានលើកឡើងសាជាថ្មីក្នុងទឹកដីខេត្តភាគខាងលិចទាំងនោះ។