ព្រំដែន កម្ពុជា៖ ថៃ--ថ្ងៃទី ២៣ ខែ តុលា ឆ្នាំ២០២៦

 ប្រជាជនខ្មែរ រាជការខ្មែរ​ ត្រូវដឹង និងផ្សព្វផ្សាយ អំពី ថៃ និង សៀម ខណៈពួកគេ កំពុងក្លាយជា សត្រូវ ជាខ្លាំងរបស់យើង-- បើមិត្ត វាមិនដែលមិត្តឈ្លានពានមិត្ត មានតែខ្មាំង និង សត្រូវដែលឈ្លានពានយើង។ នេះជាការ ការអះអាងពីបន្តវេនផ្លូវច្បាប់ (Legal Continuity)៖
សម្រាប់កម្ពុជា ការចង្អុលបង្ហាញថា «ថៃ ធ្លាប់ជា សៀម» នៅក្នុងឯកសារផ្លូវការ ឬការតវ៉ាអន្តរជាតិ គឺជាការរំលឹកអន្តរជាតិឱ្យឃើញថា ប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្នត្រូវតែទទួលខុសត្រូវ និងគោរពរាល់កាតព្វកិច្ច ច្បាប់ និងសន្ធិសញ្ញាទាំងឡាយណាដែល «រដ្ឋសៀម» បានចុះហត្ថលេខា និងផ្ដល់សច្ចាប័នរួចហើយ (រួមទាំងអនុសញ្ញាឡាអេ ១៨៩៩/១៩០៧ និងសន្ធិសញ្ញាព្រំដែននានា) ដោយមិនអាចយករឿងផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះប្រទេស ឬការផ្លាស់ប្តូររបបនយោបាយមកធ្វើជាលេសដើម្បីបដិសេធបានឡើយ។

មេទ័ព លីពូ
យោងតាមសំណេររបស់ លោក សំអាន បានបញ្ជាក់ថា : 
« ខ្ញុំកំពុងជិះយន្តហោះទៅទីក្រុងប៉ារីសប្រទេសបារាំង ដើម្បីចូលរួមពិធីប្រារព្ធខួប១ឆ្នាំនៃរដ្ឋាភិបាល២៣តុលានិងការប្រកាសសុពលភាពនៃសមាជិកសភាក្រៅប្រទេស។ ខ្ញុំក៏ប្រហែលជានឹងទៅវិទ្យាស្ថានជាតិភូមិសាស្រ្ត (IGN) នៅទីក្រុងប៉ារីស ដើម្បីចម្លងផែនទីនិងឯកសារព្រំដែនបន្ថែមទៀត ដើម្បីប្តឹងថៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) តាមយន្តការអង្គការសហប្រជាជាតិ។ » 
សូមបញ្ជាក់ថា « លោករដ្ឋមន្ត្រីខាងកិច្ចការព្រំដែនរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ដុល្លា លោក អ៊ុំ សំអាន នឹងមិនធ្វើដំណើរមកកម្ពុជាតាមការអញ្ជើញរបស់ សម្តេចធិបតីទេ ប៉ុន្តែលោកនឹងបញ្ជួនប្រតិភូតំណាង ឲ្យមកជជែកគ្នារឿងបង្គោលព្រំដែន ជាមួយមន្ត្រីជំនាញព្រំដែនរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ៕ » 
មិនមកដោយសារ សុំសម្តេចឲ្យលើកលែងទោស តែសម្តេចមិនព្រម , សម្តេច អញ្ចើញមកឲ្យមកបកស្រាយរឿងព្រំដែន តែវាចង់មកចចាររឿងនយោបាយ ... គាត់ចង់ចូលស្រុកណាស់ តែមិនហ៊ានចូលខ្លាចគេចាប់ 🤣 មិនដឹងធ្វើនយោបាយពងខដ អីទេ បើសិនគេចាប់ខ្លួនកំឡុងពេលនេះ គឺចំណេញនយោបាយក្រុមប្រឆាំងខ្លាំងមែនទែន ធានាថាល្បី ហើយរដ្ឋាភិបាលនឹងស្អុយឈ្មោះពេលពិភពលោក អត់ឆ្លាតសោះ !
មកដល់ម៉ោងនេះហើយ ទើបដើររកផែនទី ចុះពេលកន្លងមកបានស្អីធ្វើជាទឡ្ហីករណ៍ យកមកនិយាយ ? ទៅចម្លងផែនទី នៅបារាំងមើលៗផងប្រយ័ត្នប៉ះផែនទីសៀមគូស ណាអាដែង ... ។ 
បើសំអានមិនមកទេ ពូឈ្នះទឹកសុទ្ធ ៤០យួរដែរ សប្បាយៗ 🤭

សូមរៀបរាប់ ៥ ហេតុផល ដែលភាគីប្រទេសថៃ សំអាងថា ប្រទេសកម្ពុជា រំលោភឈ្លានពានដែនអធិប្បតេយ្យភាពរបស់ ថៃ
ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហាប្រជែងដែនដី និងព្រំដែនរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ ភាគីប្រទេសថៃធ្លាប់បានលើកឡើងនូវហេតុផល និងការអះអាងសំខាន់ៗចំនួន ៥ ដើម្បីគាំទ្រដល់ទស្សនៈរបស់ខ្លួនពាក់ព័ន្ធនឹងអធិប្បតេយ្យភាព៖

១. ភាពខុសគ្នារវាងបន្ទាត់រំលែកទឹក (Watershed Line) និងផែនទី Annex I
ភាគីថៃតែងតែអះអាងថា ផែនទីខ្នាត ១:២០០,០០០ (ហៅថាផែនទី Annex I) ដែលរៀបចំឡើងក្រោមអាណានិគមបារាំង ហើយត្រូវបានកម្ពុជាយកមកប្រើប្រាស់ គឺខុសពីគោលការណ៍បន្ទាត់រំលែកទឹកធម្មជាតិ ដែលបានចែងក្នុងសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សยាម ឆ្នាំ១៩០៤។ ថៃយល់ថា ផែនទីនេះបានកាត់បញ្ចូលផ្ទៃដីដែលគួរតែស្ថិតនៅក្រោមអធិប្បតេយ្យភាពរបស់ថៃឱ្យមកខាងកម្ពុជា។

២. បញ្ហាតំបន់ជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារទំហំ ៤.៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ
ថៃបានអះអាងថា ទោះបីជាសាលក្រមតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ឆ្នាំ១៩៦២ បានសម្រេចឱ្យប្រាសាទព្រះវិហារជាកម្មសិទ្ធិរបស់កម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែសាលក្រមនោះមិនបានកំណត់ច្បាស់លាស់លើទឹកដីជុំវិញប្រាសាទដែលមានទំហំប្រមាណ ៤.៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េនោះទេ។ ដូច្នេះ ថៃចាត់ទុកសកម្មភាព ឬវត្តមានរបស់កម្ពុជាក្នុងតំបន់នេះថាស្ថិតក្នុងភាពចម្រូងចម្រាស និងជាការរំលោភលើដែនដីដែលខ្លួនអះអាង។

៣. ការមិនទាន់ឯកភាពគ្នាលើការបោះបង្គោលព្រំដែន (Undemarcated Areas)
ក្នុងបញ្ហាព្រំដែននៅតាមតំបន់ផ្សេងៗទៀត ភាគីថៃច្រើនតែអះអាងថា កម្ពុជាបានធ្វើសកម្មភាពសាងសង់ ការអភិវឌ្ឍ ឬការដាក់ពង្រាយកងកម្លាំងនៅក្នុងតំបន់ដែលមិនទាន់បានបោះបង្គោលព្រំដែនច្បាស់លាស់ ឬស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន យោងតាមការយល់ឃើញលើឯកសារផែនទីរបស់ភាគីថៃ។


បច្ចេកទេសគណនាខ្សែចែកទឹក ការផលិតផែនទីខ្សែចែកទឹក មានកំណើតឆ្នាំណា? ចុះកាលពី សន្ធិសញ្ញាព្រំដែន បារាំងសៀម ១៩០៤-១៩០៧ មិនទាន់មានទេឬ?
ទាក់ទងនឹងសំណួររបស់អ្នក អាចបកស្រាយបានជាពីរផ្នែកសំខាន់ៗ គឺប្រវត្តិនៃបច្ចេកទេសនេះ និងស្ថានភាពជាក់ស្តែងក្នុងសម័យសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ១៩០៤-១៩០៧៖

១. ប្រវត្តិនៃបច្ចេកទេស និងការផលិតផែនទីខ្សែចែកទឹក (Watershed Line)
ការគណនា និងគូសវាសដោយដៃ (Manual Delineation):
បច្ចេកទេសនៃការកំណត់ និងគូសវាសបន្ទាត់រំលែកទឹក ឬខ្សែចែកទឹក មានដើមកំណើតតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ គឺចាប់ផ្តើមស្របពេលជាមួយនឹងការរីកចម្រើននៃការវាស់វែងផែនទីភូមិសាស្ត្រសម័យទំនើប (Modern Cartography) ក្នុងราวសតវត្សរ៍ទី១៨ និងទី១៩។ អ្នកជំនាញផែនទីជំនាន់នោះបានប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ផ្ទាល់លើដី ដូចជា ត្រង់ស៊ីស្ទ័រ (Theodolite) និងការវាស់កម្ពស់ភូមិសាស្ត្រ ដើម្បីកំណត់ខ្នងភ្នំ និងគូសបន្ទាត់កោងកម្ពស់ (Contour Lines) ដោយដៃ ដើម្បីដឹងពីទិសដៅទឹកហូរ។

ការគណនាស្វ័យប្រវត្តិតាមប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ (Automated/GIS Delineation):
ចំណែកឯបច្ចេកទេសគណនាស្វ័យប្រវត្តិដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ទិន្នន័យគំរូកម្ពស់ឌីជីថល (DEM) និងក្បួនដោះស្រាយទិសដៅទឹកហូរ (Flow Direction) ដូចក្នុងបច្ចេកវិទ្យា GIS សម័យថ្មី គឺទើបតែមានកំណើតឡើងនៅក្នុងអំឡុង ពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី២០ (ប្រហែលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ដល់ ១៩៨០) ជាមួយនឹងការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មានវិទ្យា និងរូបភាពផ្កាយរណប។

២. ចុះកាលពីសន្ធិសញ្ញាព្រំដែន បារាំង-សៀម ១៩០៤-១៩០៧ តើមានបច្ចេកទេសនេះហើយឬនៅ?
មានការប្រើប្រាស់គោលការណ៍ «ខ្សែចែកទឹក» រួចទៅហើយ៖
នៅក្នុងសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនរវាងបារាំង និងសៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និង ១៩០៧ ភាគីទាំងពីរបានយល់ព្រមយក «ខ្សែចែកទឹក» (Watershed Line / Ligne de partage des eaux) ជាគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិដ៏សំខាន់បំផុត ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនធម្មជាតិ ជាពិសេសនៅតាមបណ្តោយខ្នងភ្នំដងរែក។

របៀបធ្វើក្នុងសម័យនោះ (គ្មានកុំព្យូទ័រ ឬ GIS):
ដោយសារកាលនោះពុំទាន់មានកុំព្យូទ័រ ផ្កាយរណប GPS ឬកម្មវិធី GIS ទេ ក្រុមគណៈកម្មការវាស់វែងចម្រុះបារាំង-សៀម (Franco-Siamese Mixed Commission) បានអនុវត្តវិធីសាស្ត្រ វាស់វែងលើផ្ទៃដីពិត (Ground Survey)៖

ក្រុមអ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្របានចុះដើរវាស់វែងផ្ទាល់នៅតាមតំបន់ភ្នំ ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់มุม កម្ពស់ និងត្រីកោណមាត្រ (Triangulation)។

ពួកគេបានប្រមូលទិន្នន័យកម្ពស់ និងគូសវាសបន្ទាត់កោងកម្ពស់នៅលើក្រដាសផែនទីដោយដៃ។

ផ្អែកលើទិន្នន័យវាស់វែងภาคสนามទាំងនោះហើយ ទើបគេយកមកគូសជាបន្ទាត់ព្រំដែនតាមខ្នងភ្នំ (ខ្សែចែកទឹក) និងបោះពុម្ពជាชุดផែនទីខ្នាត ១:២០០,០០០ (ដែលស្គាល់ថាជា ផែនទី Annex I) នៅទីក្រុងប៉ารีស ប្រទេសបារាំង នៅជុំវិញឆ្នាំ១៩០៧។

៤. ការចោទប្រកាន់ពីបទរំលោភបំពានវត្តមានយោធា
ក្នុងអំឡុងពេលនៃការប្រឈមមុខដាក់គ្នា ឬការប៉ះទង្គិចគ្នានៅតាមព្រំដែន ភាគីថៃធ្លាប់បានចោទប្រកាន់កម្ពុជាថាបានបញ្ជូនកងទ័ព និងអាវុធចូលមកឈរជើង ឬសាងសង់មូលដ្ឋានយោធាក្នុងតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា ដែលថៃចាត់ទុកថាเป็นการละเมิดអធិប្បតេយ្យភាពដែនដីរបស់ខ្លួន។

៥. ការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកឯកតោភាគី
ភាគីថៃធ្លាប់បានលើកឡើងថា ការដែលកម្ពុជាដាក់ស្នើសុំចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកជាមួយអង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) ដោយរួមបញ្ចូលទាំងតំបន់ជុំវិញដែលកំពុងមានការ វវាទគ្នា គឺជាការរំលោភលើកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី និងការបំពានលើការគ្រប់គ្រងដែនដីដែលថៃធ្លាប់បានអះអាងសិទ្ធិ។

សៀម បារាំងសម័យនោះព្រមព្រៀងលើខ្សែចែកទឹក ចុះម៉េចបានជាពេលនេះ ភាគីថៃ ទាមទារប្រើខ្សែចែកទឹកទៅវិញ? តើទិន្ធន័យខ្សែចែកទឹកថៃពេលនេះ ខុសជាមួយ ខ្សែចែកទឹកឆ្នាំ ១៩០៤ ត្រង់ណា?

ដើម្បីយល់ច្បាស់អំពីបញ្ហានេះ គេត្រូវបែងចែកឱ្យដាច់រវាង «អត្ថបទសន្ធិសញ្ញា» (គោលការណ៍ច្បាប់) និង «ផែនទីអនុវត្ត» (Annex I)។ ការដែលភាគីថៃបន្តទាមទាររឿងខ្សែចែកទឹកនាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺពាក់ព័ន្ធនឹងការយល់ឃើញខុសគ្នារវាងក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ និងភូមិសាស្ត្រជាក់ស្តែង។

ខាងក្រោមនេះជាការពន្យល់លម្អិត៖

១. ហេតុអ្វីបានជាថៃទាមទាររឿង «ខ្សែចែកទឹក» ទាំងដែលធ្លាប់បានព្រមព្រៀងគ្នារួច?
ភាពខុសគ្នារវាង «សន្ធិសញ្ញា» និង «ផែនទី»៖
នៅក្នុងសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ ភាគីទាំងពីរពិតជាបានយល់ព្រមយក «ខ្សែចែកទឹក» (Watershed Line) ជាគោលការណ៍គ្រឹះក្នុងការកំណត់ព្រំដែនពិតប្រាកដមែន។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលក្រុមអ្នកជំនាញផែនទីបារាំងបានគូសនិងបោះពុម្ពផែនទីខ្នាត ១:២០០,០០០ (ហៅថា ផែនទី Annex I) នៅឆ្នាំ១៩០៧ ពួកគេបានគូសបន្ទាត់ព្រំដែនdeviation ( lệch / ឃ្លាតឆ្ងាយ) ពីខ្នងភ្នំធម្មជាតិនៃជួរភ្នំដងរែក ដើម្បីឱ្យប្រាសាទព្រះវិហារ និងផ្ទៃដីជុំវិញធ្លាក់មកខាងទឹកដីឥណ្ឌូចិន (កម្ពុជា)។

ទស្សនៈរបស់ថៃ៖
ភាគីថៃអះអាងថា ខ្លួនគោរព «អត្ថបទសន្ធិសញ្ញា» (ដែលកំណត់យកខ្នងភ្នំ ឬខ្សែចែកទឹកធម្មជាតិ) ប៉ុន្តែខ្លួន មិនព្រមទទួលយកផែនទី Annex I នោះទេ ព្រោះថៃយល់ថាផែនទីនោះត្រូវបានគូសខុសពីខ្នងភ្នំធម្មជាតិពិតប្រាកដ និងបានកាត់យកទឹកដីរបស់ខ្លួនខុសពីស្មារតីសន្ធិសញ្ញាដើម។

ចំណុចអសកម្មផ្នែកច្បាប់របស់ថៃ៖
ទោះបីជាថៃព្យាយាមអះអាងបែបនេះក្តី តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) កាលពីឆ្នាំ១៩៦២ បានសម្រេចរួចហើយថា ថៃបានទទួលស្គាល់ និងទុកផែនទី Annex I ចោលដោយគ្មានការតវ៉ាជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ ដូច្នេះថៃត្រូវតែគោរពតាមផែនទីនោះ (Estoppel principle)។

២. តើទិន្នន័យខ្សែចែកទឹករបស់ថៃបច្ចុប្បន្ន ខុសពីខ្សែចែកទឹកឆ្នាំ១៩០៤-១៩០៧ ត្រង់ណា?
ភាពខុសគ្នារវាងការគណនាខ្សែចែកទឹកសម័យថ្មីរបស់ថៃ និងផែនទីដើម (Annex I) អាចមើលឃើញតាមចំណុចបច្ចេកទេស និងភូមិសាស្ត្រដូចខាងក្រោម៖

ទីតាំងគន្លងខ្នងភ្នំ (Ridge Line Deviation)៖
យោងតាមការសិក្សាភូមិសាស្ត្រ និងការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យគំរូកម្ពស់ឌីជីថល (DEM) សម័យទំនើប ភាគីថៃរកឃើញថា ខ្សែទឹកពិតប្រាកដដែលហូរចុះពីខ្នងភ្នំដងរែក គឺស្ថិតនៅខុសពីបន្ទាត់ពណ៌ក្រហមដែលបានគូសនៅលើផែនទី Annex I ឆ្នាំ១៩០៧។

ទំហំ និងតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា (Overlap Areas)៖
ដោយសារតែការខុសគ្នានៃការកំណត់បន្ទាត់នេះហើយ ទើបធ្វើឱ្យមានតំបន់ប្រទាក់ក្រឡាគ្នា ឧទាហរណ៍ដូចជាតំបន់ជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារទំហំ ៤.៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ប្រសិនបើគូសតាមខ្សែចែកទឹកធម្មជាតិពិតប្រាកដដែលថៃគណនា ទឹកដីខ្លះជុំវិញនោះនឹងត្រូវធ្លាក់ទៅខាងប្រទេសថៃ ប៉ុន្តែបើយោងតាមផែនទី Annex I គឺវាស្ថិតក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។

ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា GIS សម័យទំនើបធៀបនឹងការវាស់វែងដោយដៃ៖

កាលពីឆ្នាំ១៩០៤-១៩០៧៖ ការកំណត់ខ្សែចែកទឹកគឺពឹងផ្អែកលើការវាស់វែងដោយដៃ ការប្រើត្រង់ស៊ីស្ទ័រ និងការប៉ាន់ស្មានតាមភ្នែករបស់អ្នកវាស់វែងសម័យនោះ ដែលមានកម្រិតខុសឆ្គង (Margin of Error) ខ្ពស់ជាងបច្ចុប្បន្ន។

បច្ចុប្បន្ន (តាមទស្សនៈថៃ)៖ ថៃប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រព័ន្ធព័ត៌មានវិទ្យាភូមិសាស្ត្រ (GIS), ទិន្នន័យផ្កាយរណប និងប្រព័ន្ធកម្ពស់ឌីជីថល (DEM) ដើម្បីទាញរក «ខ្នងភ្នំនិងទិសដៅទឹកហូរពិតប្រាកដ» តាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ ដោយអះអាងថាវាត្រឹមត្រូវជាងផែនទីបុរាណដែលបារាំងបានគូស។

បាទ ខ្ញុំមិនគិតដូចដូចថៃគិតទេ ដោយសារ៖ នេះជាការធ្វើខ្សែព្រំដែនរវាងរដ្ឋ និង រដ្ឋ ដែល កត្តាផលិតខ្សែព្រំដែន គឺមាន ខ្សែចែកទឹក, ខ្សែរដ្ឋបាលយោធា, ខ្សែរដ្ឋបាលស៊ីវិល ជនជាតិខ្មែររស់នៅកន្លែងណា? ជនជាតិសៀមរស់នៅកន្លែង? ខ្សែវប្បធម៍ កន្លែងណាប្រាសាទខ្មែរ...សូមលោក ជួយលំអិតតាមផ្លូវច្បាប់គេចែកកត្តាធំៗប់ុន្មាន?

ការលើកឡើងរបស់អ្នកគឺមានមូលដ្ឋានរឹងមាំ និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្មុគស្មាញពិតប្រាកដនៃការកំណត់ព្រំដែនអន្តរជាតិ។ នៅក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ និងទ្រឹស្តីនៃការកំណត់ព្រំដែនរដ្ឋនិងរដ្ឋ (State Boundary Delimitation and Demarcation) ការសម្រេចបង្កើតខ្សែព្រំដែនមួយ មិនមែនផ្អែកលើកត្តាតែមួយមុខនោះទេ ប៉ុន្តែគេត្រូវពិចារណា និងសំអាងទៅលើ កត្តាធំៗចំនួន ៥ ក្រុមសំខាន់ៗ ដូចខាងក្រោម៖

១. កត្តាភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិ (Natural Geographical Factors)
ជាការយកលក្ខណៈរូបវន្តរបស់ផែនដីមកធ្វើជាព្រំដែនធម្មជាតិ ដើម្បីងាយស្រួលសម្គាល់ និងមានភាពរឹងមាំក្នុងការការពារ។

ខ្សែចែកទឹក (Watershed Line): ជាខ្នងភ្នំខ្ពស់ដែលទឹកហូរធ្លាក់ចុះ2អមសងខាង (ប្រើប្រាស់ញឹកញាប់បំផុតដូចជានៅតាមបណ្តោយជួរភ្នំដងរែក)។

ព្រំដែនទឹក និងភូមិសាស្ត្រផ្សេងទៀត: ទន្លេ ព្រែក បឹង ឬជ្រលងភ្នំជ្រៅជាដើម។

២. កត្តារដ្ឋបាលប្រវត្តិសាស្ត្រ និងគតិយុត្តិ (Historical & Administrative Factors / Uti Possidetis Juris)
ជាការយកព្រំដែនរដ្ឋបាលដែលមានស្រាប់ក្នុងសម័យកាលណាមួយ (ជាពិសេសសម័យអាណានិគម ឬសម័យអំណាចកណ្តាល) មកបម្លែងជាព្រំដែនអន្តរជាតិ។

គោលការណ៍ Uti Possidetis Juris: ជាគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិដែលចែងថា "ត្រូវរក្សាទុកនូវដែនដី និងព្រំដែនណាដែលមានស្រាប់" ពេលទទួលបានឯករាជ្យ ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានសង្គ្រាមដណ្តើមទឹកដីគ្នា។

ឯកសាររដ្ឋបាលស៊ីវិល និងយោធា: ការគ្រប់គ្រងដែនដី ការប្រមូលពន្ធដារ និងការដាក់ពង្រាយរដ្ឋបាលមូលដ្ឋានពីមុនមក។

۳. កត្តាប្រជាសាស្ត្រ និងជនជាតិ (Demographic & Ethnographic Factors)
ជាការពិចារណាលើជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជន ដើម្បីធានាថាការកូសបញ្ជាក់ព្រំដែនមិនបំបែកសហគមន៍ ឬគ្រួសាររបស់ជនជាតិណាមួយឡើយ។

ទីតាំងរស់នៅរបស់ប្រជាជន: ពិនិត្យមើលថាជនជាតិខ្មែរ ឬជនជាតិភាគតិចផ្សេងទៀតរស់នៅកន្លែងណា ដើម្បីជៀសវាងការរំលោភបំពានអត្តសញ្ញាណ និងសិទ្ធិរស់រានរបស់ប្រជាជនមូលដ្ឋាន។

៤. កត្តាវប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងបេតិកភណ្ឌ (Cultural & Heritage Factors)
ជាកត្តាសំខាន់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសដែលមានអារ្យធម៌យូរលង់ ដែលត្រូវគិតគូរពី៖

ទីតាំងបូជនីយដ្ឋាន និងប្រាសាទបុរាណ: ទីកន្លែងដែលមានតម្លៃខាងប្រវត្តិសាស្ត្រ សាសនា និងវប្បធម៌របស់ជាតិសាសន៍នីមួយៗ (ដូចជាករណីប្រាសាទព្រះវិហារ និង monuments ផ្សេងៗទៀត) ដើម្បីមិនឱ្យបាត់បង់បេតិកភណ្ឌដូនតា។

៥. កត្តាព្រមព្រៀង និងសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ (Treaties and Legal Frameworks)
ជាកត្តាគតិយុត្តិដែលមានទម្ងន់ផ្លូវច្បាប់ខ្លាំងបំផុតក្នុងតុលាការអន្តរជាតិ៖

អត្ថបទសន្ធិសញ្ញា និងផែនទីឧបសម្ព័ន្ធ (Annex Maps): កិច្ចព្រមព្រៀងជាลายลักษณ์อักษរដែលភាគីទាំងសងខាងបានចរចា ចុះហត្ថលេខា និងផ្ទៀងផ្ទាត់ផ្លូវការ ដែលកំណត់ពីអធិប្បតេយ្យភាពដែនដីច្បាស់លាស់។

ផ្អែកលើកត្តា ៥ ផលិតជាខ្សែព្រំដែនរដ្ឋនេះឡើង តើ អ៊ុំ សំអាន ជាក្រុមប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មានហេតុផលអ្វីខ្លះថា កម្ពុជាបាត់បង់ទឹកដីចន្លោះបង្គោល ៥២ ដល់ ៥៩?
ពាក់ព័ន្ធនឹងការអះអាងរបស់លោក អ៊ុំ សំអាន និងក្រុមប្រឆាំងជុំវិញការចោទប្រកាន់ថា កម្ពុជាបានបាត់បង់ទឹកដីនៅចន្លោះបង្គោលព្រំដែនលេខ ៥២ ដល់ ៥៩ ឱ្យទៅភាគីថៃ ភាគីប្រឆាំង thường លើកឡើងនូវហេតុផល មន្ទិលសង្ស័យ ឬការយល់ឃើញផ្សេងៗដោយផ្អែកលើទិដ្ឋភាពដែលពាក់ព័ន្ធនឹងកត្តាព្រំដែនដូចខាងក្រោម៖
សន្ធិសញ្ញាព្រំដែន បារាំង សៀម ហេតុផល ០៣ យ៉ាង ចោទថា បាត់បង់ទឹកដី
១. ហេតុផលផ្អែកលើ «កត្តាផែនទី និងសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ»
ការប្រៀបធៀបផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ភាគីប្រឆាំងតែងតែអះអាង ឬសង្ស័យថា បន្ទាត់ព្រំដែន ឬទីតាំងបង្គោលដែលកំពុងមានការបោះ ឬរៀបចំឡើងថ្មីៗ មិនស៊ីសង្វាក់គ្នា ឬមានភាពខុសប្លែកពីផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងឯកសារយោងពីសម័យមុន (ដូចជាផែនទីខ្នាតផ្សេងៗ) ដោយយល់ថាការបោះបង្គោលពីលេខ ៥២ ដល់ ៥៩ បានរំកិលចូលមកក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។

ការបកស្រាយខុសគ្នានៃកិច្ចព្រមព្រៀង៖ ការយល់ឃើញថា ដំណើរការខ័ណ្ឌសីមា និងការបោះបង្គោលព្រំដែនទ្វេភាគី មិនបានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវស្មារតីដើមនៃសន្ធិសញ្ញា ឬពិធីសាររវាងប្រទេសទាំងពីរ។

២. ហេតុផលផ្អែកលើ «កត្តាភូមិសាស្ត្រ និងការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែង»
ការផ្លាស់ប្តូរទីតាំងបង្គោលព្រំដែន៖ ភាគីប្រឆាំងធ្លាប់បានលើកឡើងនូវការសង្ស័យថា ទីតាំងបង្គោលព្រំដែនពិតប្រាកដ (ជាពិសេសក្នុងចន្លោះបង្គោល ៥២ ដល់ ៥៩) ត្រូវបានរំកិលឬផ្លាស់ប្តូរទីតាំងពីចំណុចភូមិសាស្ត្រដើម ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់តំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា ឬផ្ទៃដីដែលធ្លាប់ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រង។

ការបារម្ភពីការបាត់បង់ផលប្រយោជន៍ទឹកដី៖ ការចោទប្រកាន់ថា ប្រជាពលរដ្ឋ ឬអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានមិនអាចចូលទៅប្រើប្រាស់ ឬគ្រប់គ្រងដីធ្លីនៅក្នុងតំបន់ព្រំដែនមួយចំនួនដូចពីមុន ដែលនាំឱ្យមានការសន្និដ្ឋានថាមានការបាត់បង់អធិប្បតេយ្យភាពដែនដី។

ទស្សនៈ និងការឆ្លើយតបរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា
ទាក់ទងនឹងការចោទប្រកាន់ខាងលើ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា (ជាពិសេសតាមរយៈការប្រកាសរបស់ សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត) បានច្រានចោលជាដាច់ខាតនូវការចោទប្រកាន់ទាំងនោះ ដោយបញ្ជាក់ថាជាការឃោសនាខុសការពិត និងគ្មានមូលដ្ឋានបច្ចេកទេសច្បាស់លាស់។

រាជរដ្ឋាភិបាលបានដាក់លក្ខខណ្ឌ និងផ្តល់ឱកាសដោយបើកចំហឱ្យលោក អ៊ុំ សំអាន បញ្ជូនក្រុមជំនាញបច្ចេកទេសព្រំដែន និងនាំយករាល់ឯកសារភស្តុតាងដែលមាន មកធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងជជែកដេញដោលគ្នាដោយផ្ទាល់នៅលើទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាក់ស្តែង ចន្លោះបង្គោលលេខ ៥២ ដល់ ៥៩ ប្រកបដោយតម្លាភាព ជំនួសឱ្យការចោទប្រកាន់តាមការនឹកឃើញ ឬផ្អែកលើព័ត៌មានមិនច្បាស់លាស់។

Wassana Nanuam
วิถีทหารไทย ทีมสร้างถนนชายแดน!!
Thai soldier way. Border road building team!!
Khmer soldiers are afraid of Thai soldiers because Thai soldiers are not as kind as before.
What's up? I always raise ten guys up. Action!!
The other day, Thai military built a strategic road around the main area of the 10th district, Chong Phran, Surin.
Khmer soldiers parade and watch Thai road construction because they are afraid that Thailand will build a cross-country road.
Found Thai soldiers. Showing evidence, map, location. Obviously it was built in Thailand.
Khmer soldiers follow the style. They come to take photos, action, report from supervisors, and step back.
”Kokol.Surnari“ clarified that it’s normal when our Thai side builds a road along the border, Khmer soldiers will come to watch, take photos. They are afraid that Thai soldiers build a road across the border.
Khmer soldiers will come to take photos of the action clip. Report you and go!
But yet, no crashes.
And it is not the area near the Tamuean castle.
By Thai side, the road at Chong Pran continues as usual.
Which was a few years ago and now
There are many tactical roads being built. Any point that is close to the place of the Khmer soldiers, they often appear to protect. Thailand only border roads.
According to the information of the army region 2, Surnari police station stated that there are 187 tactical routes in the development plan. The budget has been received 76 routes.
18 routes are in the process of being proposed and 93 more routes have not been proposed or received in the budget.

មេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោកថៃ បញ្ជាឱ្យបង្កើនការត្រៀមលក្ខណៈកម្រិតខ្ពស់តាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ ដើម្បីឃ្លាំមើល និងទប់ទល់គ្រប់ស្ថានការណ៍! 

Hout Songhak
ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈកម្ពុជា បដិសេធចំពោះការចោទប្រកាន់ជាបន្តបន្ទាប់របស់អាជ្ញាធរយោធាថៃ ដែលថាកម្ពុជាបានប្រើប្រាស់ទីតាំងប្រាសាទបុរាណសម្រាប់គោលបំណងយោធា។ ការចោទប្រកាន់ដែលគ្មានមូលដ្ឋានទាំងនេះ បានបំភ្លៃការពិត និងបង្វែរការយកចិត្តទុកដាក់ចេញពីការបំផ្លិចបំផ្លាញ និងការខូចខាតដែលកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានបង្កឡើងចំពោះបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់កម្ពុជា។
កម្ពុជាតវ៉ាដាច់អហង្ការចំពោះវត្តមានរបស់កងកម្លាំងយោធាថៃ និងសកម្មភាពឯកតោភាគីនានាដែលអាជ្ញាធរថៃបានអនុវត្តនៅតាមប្រាសាទ និងទីតាំងបុរាណវិទ្យារបស់កម្ពុជាតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីកម្ពុជា។ សកម្មភាពទាំងនេះរួមមាន សកម្មភាពបោសសម្អាតមីន ការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងបណ្តាញអគ្គិសនី គម្រោងជួសជុល និងស្តារឡើងវិញ ព្រមទាំងសកម្មភាពផ្សេងៗទៀតដែលប៉ះពាល់ដល់ទីតាំងទាំងនេះ ដែលបង្កឱ្យមានក្តីបារម្ភយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើការមិនគោរពអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា ហើយអាចរារាំងដល់ដំណើរការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដែលនៅសេសសល់ដោយសន្តិវិធី។
កម្ពុជានៅតែប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់ខ្លួនសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ និងអំពាវនាវឱ្យគ្រប់ភាគីទាំងអស់គោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនក្នុងការការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌។

Hun Many 
អបអរសាទរខួបលើកទី៣៥ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស 🕊
ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃជំនួបលើកដំបូងរវាង ព្រះករុណា ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ និងសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នៅទីក្រុង Fère-en-Tardenois ប្រទេសបារាំង នាថ្ងៃទី០២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៧ ដើម្បីផ្សះផ្សាជម្លោះផ្ទៃក្នុង រវាងខ្មែរនិងខ្មែរ បានបើកច្រកឆ្ពោះទៅរកកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១ និងការបង្កើតព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទី២ ជ្រកក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញតែមួយ ហើយឈានទៅដល់ការបញ្ចប់សង្គ្រាម និងជម្លោះរ៉ាំរ៉ៃទាំងស្រុងនៅកម្ពុជា តាមរយៈការអនុវត្ត «នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ» របស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ដែលបាននាំមកនូវសន្តិភាពពេញលេញ ឯកភាពជាតិ និងបង្កើតមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់ការស្តារ និងអភិវឌ្ឍកម្ពុជាឱ្យរីកចម្រើនរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។
២៣ តុលា ១៩៩១ – ២៣ តុលា ២០២៦

Cambodia Paris Peace Accords 1991 four factions SNC
Sam Rainsy's Heroism
🙏រចនាសម្ព័ន្ធ ថ្នាក់ដឹកនាំ និងសមាសភាព រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣តុលា រួមមាន៖
🙏ព្រះភិក្ខុ ខេមចារោ យស ហ៊ុត ជាឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាតាមមាគ៌ា
ព្រះពុទ្ធសាសនា
🙏លោក សម រង្សី ជាប្រធានបេសកកម្មដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលនិងជាប្រធានស្ថាប័នសេដ្ឋកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុនិងប្រឆាំងអំពើពុករលួយ
🙏លោក ឡុង រី ជាប្រធានស្ថាប័នសន្ថិសុខជាតិនិងសុវត្តិភាពប្រជាពលរដ្ឋ
🙏លោក អ៊ុំ សំអាន ជាប្រធានស្ថាប័ន អធិបតេយ្យជាតិនិងអន្តោប្រវេសន៍
🙏លោកស្រី ធិត គឹមហ៊ុន ជា​ប្រធានស្ថាប័នការបរទេសនិង
អនុវត្ដកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស 
🙏លោក គឹម សុខ ជាប្រធានស្ថាប័នយុទ្ធ​សាស្ត្ររៀបចំប្រទេស
និងជាអ្នកនាំពាក្យ
🙏លោក រី គា ជា​ប្រធានស្ថាប័នអប់រំ ធនធានមនុស្សនិងការងារ
🙏លោក ឆាំ ឆា​នី ជា​ប្រធានស្ថាប័នព័ត៌មាននិងទំនាក់ទំនង
សាធារណ:
🙏លោក សុក សូ​ផា​ត ជា​ប្រធានស្ថាប័នសុខាភិបាលនិង
សង្គមកិច្ច
🙏លោក សៅ រ៉ាស៊ី ជា​ប្រធានស្ថាប័នរៀបចំប្រព័ន្ធដីធ្លីនិង
ជួយពលរដ្ឋក្រីក្រ
🙏លោក អ៊ូ សាមឺឌី ជា​ប្រធានស្ថាប័ន ប្រជាធិបតេយ្យ យុត្តិធម៌និងសិទ្ធិមនុស្ស
🙏វិស័យនិងក្រុមជំនាញចំណុះប្រធានបេសកកម្មដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលរួមមាន៖
🙏លោក ម៉ែន សុថាវរិន្រ្ទ ជាអ្នកសម្របសម្រួលផ្ទៃក្នុងនិង
ទទួលបន្ទុកវិស័យពាណិជ្ជកម្ម
🙏លោក លី សុខា ជាក្រុមជំនាញគណនេយ្យភាពនិងតម្លាភាព
🙏លោក អឹង ជុងលៀង ជាក្រុមជំនាញបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មានវិទ្យា
🙏លោក សោ ចាន់ដេត ទទួលបន្ទុកវិស័យ កសិកម្ម
🙏លោកស្រី ងឹម វិសិដ្ឋ ទទួលបន្ទុកវិស័យ ទេសចរណ៍
🙏លោក ម៉ែន វណ្ណា ទទួលបន្ទុកវិស័យ ឧស្សាហកម្ម

C&N
ត្រូវដឹងអោយច្បាស់ កុំយល់ច្រឡំយើងមិនបានបិទទំនិញថៃចូលមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជាទេ យើងហាមតែបន្លែផ្លែឈើ តែទំនិញថៃប្រភេទដទៃ អាចចូលដោយស្របច្បាប់តាម ផ្លូវទឹក ផ្លូវអាកាស និងផ្លូវគោកប្រទេសទី3បាន យើងបិទតែព្រំដែនគោកទេ ឈប់យល់ច្រឡំ។

WWC News 🚨 ដំណឹងបន្ទាន់ មេបញ្ជាការ ទ័ពអាកាសថៃ 🇹🇭 ប្រកាសថា ÷ «ត្រៀមប្រយុទ្ធ» គ្រប់ពេល ក្នុងករណីចាំបាច់ កែលម្អផែនការសង្គ្រាម ជាមួយកម្ពុជា🇰🇭ទោះ ស្ថានការណ៍មិនទាន់ប្រែប្រួល‼️23/10/26

ត្រូវដឹង-Trov deng 45 minutes ago45m  ·  ⛔️ភ្លេចខ្លួនៗ 1 ឆ្នាំបាត់ហើយដែល កម្ពុជា-ថៃ ខកខានការប្រជុំ JBCរួមគ្នាខណៈដែលថៃបន្តដើរកាន់កាប់ដីរបស់ខ្មែរនឹងថែមទាំងរារាំងជនភៀសសឹករបស់កម្ពុជាមិនឲ្យវិលចូលភូមិឋានវិញនឹងបង្កើតលេសមិនចូលប្រជុំ!

By Chheuon  · 22/10/2026 ទាហានកម្ពុជាបានទប់ស្កាត់ក្រុមថៃដែលកំពុងសាងសង់ផ្លូវយុទ្ធសាស្ត្រមួយនៅជិតបង្គោលព្រំដែន 10-11 ឧត្តមមានជ័យជាប់ ខេត្តសុរិន្ទ។ ទាហានកម្ពុជាបានសម្រុកចូលមកសួរអំពីការសាងសង់ផ្លូវរបស់ភាគីថៃ ដោយខ្លាចថាថៃកំពុងសាងសង់ឆ្លងកាត់ទឹកដីខ្មែរ ដោយមិនលាក់លៀម ទាហានខ្មែរបានបង្ហាញផែនទី និងភស្តុតាងដែលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាការសាងសង់នៅលើដីខ្មែរទាហានកម្ពុជាក៏បានបកស្រាយប្រាប់ទាហានថៃថាឲ្យផ្អាកការសាងសង់ចាំថ្នាក់លើដោះស្រាយតាមច្បាប់ឥន្តរជាតិ..

ព្រំដែន កម្ពុជា ថៃ៖ ថ្ងៃនេះ ២៣ តុលា ជាខួប ២៣ តុលា ១៩៩១ នៃ​ កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ដែលមាន ០៤ ភាគី ចូលរួមបង្រួបបង្រួមជាតិ។ នៅ ព្រំដែន ទាហាន សៀម ទាហាន ថៃ បន្តការអុកឡុកតាមព្រំដែន ដើម្បីឲ្យប្រជាជនមានកំហឹងជាមួយ រដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់អន្តរជាតិ ងាកបែរទៅគាំទ្រ រដ្ឋាភិបាលខុសច្បាប់ ២៣ តុលា ដែល ប្រទេសថៃ គាំទ្រ។ កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព មាន ២ គោលបំណង ដែលប្រទេសសៀម សង្ឃឹមចង់បាន Political Expectation ទី ១ ឲ្យកងទ័ពអ៊ុនតាក់ ទាមទារទឹកដីកម្ពជាក្រោម មកវិញ រួចបោះបង្គោលព្រំដែន​ និង ទី២ គឺការធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ ជនជាតិ​ ចាម វៀតណាម ឬ ប្រជាជន ដេហ្គា ម៉ុងតាញ៉ា ដែលរត់ភៀសខ្លួនពី សង្រ្គាមឆ្នាំ ១៩៦០ ទៅរស់នៅ បង្កើតជំរុំ នៅប្រទេសថៃ ចូលមករស់នៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។ ប្រទេសថៃសព្វថ្ងៃកំពុងជួបវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរអំពី ជនភៀសខ្លួនរាប់លាននាក់ ដែលប្រទេសថៃ ទទួលកាលសង្រ្គាម ឥណ្ឌូចិន ឬសង្រ្គាមវៀតណាម ដែលជនភៀសខ្លួនទាំងនោះកើនចំនួនច្រើន ជាបន្ទុកសម្រាប់ប្រទេសថៃ ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាទឹកដី អធិប្បតេយ្យភាព នៅខេត្តខ្លះ មាន ទីក្រុងវៀតណាម Vietnam Town មនុស្សរាប់ម៉ឺនសែននាក់ នៅ បាងកក ដូចគ្នាដែរ ទាំងនេះជាមូលហេតុ ថៃ ត្រូវគាំទ្រ ចលនានយោបាយប្រឆាំងនៅកម្ពុជា ដើម្បី ជំលៀសយក ជនជាតិ ដែលមិនមែនជាជនជាតិខ្មែរ មិនមែនជាភៀសខ្លួនកាលសង្រ្គាម ១៩៧៩-១៩៩១ កម្ពុជា។

Kou Samedy
— with Kou Samedy.

មានជនខិលខូចបង្កើតគណនីហ្វេសប៊ុកក្លែងក្លាយដោយប្រើប្រាស់រូប និងឈ្មោះរបស់ ឯកឧត្ដម នាយឧត្តមសេនីយ៍ វង្ស ពិសេន អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ
(ភ្នំពេញ)៖ វរសេនីយ៍ឯក ឈាង សុងម៉េង អ្នកនាំពាក្យរង អគ្គបញ្ជាការដ្ឋាននៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ បានឱ្យដឹងថា៖ មានជនខិលខូចបានបង្កើតគណនី ហ្វេសប៊ុក (Facebook) ក្លែងក្លាយដែលមានឈ្មោះ Vong Pisen និងបានយករូបថតឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ វង្ស ពិសេន អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ទៅផ្សព្វផ្សាយដោយគ្មានការអនុញ្ញាត។ 
យើងខ្ញុំសូមបដិសេធទាំងស្រុងនូវរាល់សកម្មភាពទាំងឡាយរបស់គណនីហ្វេសប៊ុក (Facebook) ខាងលើ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់កិត្តិយសរបស់ឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ អគ្គមេបញ្ជាការ នៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ក៏ដូចជាកងយោធពលខេមរភូមិន្ទទាំងមូល និងស្នើឱ្យម្ចាស់គណនីក្លែងក្លាយខាងលើបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់។ ក្នុងករណីមិនបញ្ឈប់សកម្មភាពទាំងនោះទេ អគ្គបញ្ជាការដ្ឋាននៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ នឹងចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ជាធរមាន។
សូមបញ្ជាក់ថា គណនីបណ្តាញសង្គមផ្លូវការរបស់ឯកឧត្ដម នាយឧត្តមសេនីយ៍ អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ មានដូចខាងក្រោម៖
*ទី១៖ Facebook page៖ អគ្គបញ្ជាការដ្ឋាននៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ (មានសញ្ញាធីកខៀវ) *ទី២៖ Telegram៖ អគ្គបញ្ជាការដ្ឋាន ខ.ភ.ម CIC News *ទី៣៖ Cool App៖ អគ្គបញ្ជាការដ្ឋាន ខ.ភ.ម CIC News *ទី៤៖ Website៖ https://cic.mil.kh *ទី៥៖ App Store៖ CIC News *ទី៦៖ Play Store៖ CIC News៕

ពួក រដ្ឋាភិបាល ២៣តុលាបង្កើត page ក្លែងក្លាយធ្វើជាកងទ័ព ដើម្បីបង្អាប់ទ័ពសព្វថ្ងៃ និងលើកមេទ័ពស្រម៉ោលពួកគេតែងតាំងក្នុង ២៣​ តុលា ហ្នឹង
Norea Talk
ទាហានភូមិភាគ២ថៃ រាយការណ៍ថា ទាហានខ្មែរឥឡូវខ្លាចទាហានថៃណាស់ ពេលឃើញទាហានថៃចូលឈូសឆាយ ទាហានខ្មែរចូលសួរនាំម្ដង រាប់សិបនាក់

សម្រង់សៀវភៅ-ណាវ៉ាត់៚
🚨នៅពេលថៃវាលែងអៀនខ្មាសនឹងពាក្យថាលួច នោះពាក្យថា "ចោ" ក្នុងវចនានុក្រមវាគឺប្រែថា "ខ្លាំងពូកែ" នោះឯង។
ថៃលួចប្រមូលយកវត្ថុបុរាណពីប្រាសាទខ្នារ និងនៅតាមប្រាសាទខ្មែរផ្សេងទៀត យកទៅប្រទេសខ្លួន។ ថៃដោះមីន អភិវឌ្ឍ ជួសជុល តភ្លើង គ្មានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់ទឹកដី។ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្ប:កម្ពុជា បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ បដិសេធការចោទប្រកាន់ដដែលៗរបស់ថៃ និងតវ៉ាចំពោះសកម្មភាពគ្មានការអនុញ្ញាតនៅតាមទីតាំងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់កម្ពុជា។ ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍នោះ កម្ពុជាទាមទារជាថ្មីឱ្យមានការប្រគល់ត្រឡប់មកវិញនូវវត្ថុបុរាណដែលត្រូវបានយកចេញពីប្រាសាទខ្នារ និងដែលបានដឹកយកទៅប្រទេសថៃ។
ថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦

กันทรลักษ์อัพเดท EP 2
📌เขมรโพส - ព្រំដែន កម្ពុជា ថៃ៖ ភាគីថៃព្យាយាមបន្តសាងសង់ផ្លូវយុទ្ធសាស្ត្រតាមព្រំដែន តែត្រូវបានកងទ័ពកម្ពុជាចេញមុខរារាំង និងជំទាស់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង នៅតំបន់បង្គោលលេខ ១០–១១ ។ គោលបំណង រដ្ឋាភិបាលសៀម គឺដើម្បីរារាំង គណកម្មាធិការវាស់វែងបោះបង្គោលព្រំដែនចុះធ្វើការងារបច្ចកទេស ពីព្រោះ រដ្ឋាភិបាលថៃ បានព្រមព្រៀងចុះហត្ថលេខាជាមួយ កម្ពុជារួច ក្នុងការបញ្ចូន គណកម្មាធិការវាស់វែង បោះបង្គោលព្រំដែន។ - ชายแดนกัมพูชา-ไทย: ฝ่ายไทยพยายามสร้างถนนยุทธศาสตร์เลียบชายแดนต่อไป แต่ถูกกองทัพกัมพูชาขัดขวางและต่อต้านอย่างหนักในบริเวณด่านที่ 10-11 รัฐบาลสยาม มีเป้าหมายเพื่อป้องกันไม่ให้คณะกรรมการสำรวจและกำหนดเขตแดนดำเนินการทางเทคนิค เนื่องจากรัฐบาลไทยได้ลงนามในข้อตกลงกับกัมพูชาเพื่อส่งคณะกรรมการสำรวจและกำหนดเขตแดนไปแล้ว 

សង្រ្កាមអរិយធម៍ សៀម ខ្មែរ៖ យប់មិញ បានមើលវិដេអូ ដែលបងប្រុសជាខ្មែរ​ដើម កំពុងរស់នៅប្រទេស គាត់ខឹងសម្បារជាមួយ ខ្មែរមួយចំនួន ដែលមិនស្កាល់ដូនតាខ្លួនឯង បែរជា ឲ្យកូន ចៅ ទៅបំរើកងទ័ពឈុតខ្មៅ ឬ ទ័ពស្ម័គ្រចិត្តភាគបូព៍ា ក្នុងការធ្វើសង្រ្គាម រាយបន្លាលួស ឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ ដោយពួកគេគិតថា សៀម ស្រលាញ់ខ្មែរណាស់ !!! ក្នុងកែវភ្នែក សុរិន្ទដន និង អាប់ឌុល វេជ្ជរ៉ាឡុងកន គ្មានទុកខ្មែរក្នុងកែវភ្នែកឡើយ។ នៅភាគខាងត្បូង ថៃសៀម​ ជួលពួក ម៉ាឡាយូឲ្យធ្វើសង្រ្គាមឈានពានទឹកដីនៅភាគខាងត្បូង នៅភាគខាងកើតនេះ ថៃសៀម ជួលពួកខ្មែរបុរីរម្យ ស៊ីសាកេន ទន្លេ៤រាជធានី ស្ទឹងជ្រៅ នគររាជ្យ ម្លូវព្រៃ ដើម្បីមកឈ្លានពានខ្មែរ។ នេះជា ផែនទីប្រវត្តិសាស្រ្តដើម ដែល ព្រះថោង នាងនាគ​មានបុត្រ ០៧ អង្គរ ឲ្យទៅ គ្រប់គ្រងសោយរាជ្យនៅ រដ្ឋចំណុះទាំង​ ០៧ ។

សង្រ្គាមអរិយធម៍៖ សៀម លួច ប្លន់យកវត្ថុបុរាណចេញពីប្រាសាទខ្នារ។ កម្ពុជាបាននឹងកំពុងបន្តប្តឹងឲ្យថៃ យកមក ដាក់តម្កល់ឡើងវិញ។ ដឹងច្បាស់ថា ថៃ មិនសងមកកម្ពុជាវិញទេ តែ ពេលណា មានការផ្លាស់ប្តូរ នាយករដ្ឋមន្រ្តីថ្មី នោះដាច់ខាតត្រូវតែប្រគល់មកវិញ តាមច្បាប់ UNs. UNs ទាមទារស្នើរ កម្ពុជា អត់ធ្មត់ខ្ពស់បំផុត ដោយសារ គេដឹងថា ពេលនេះ ថៃ កំពុងមាន វិបត្តិជាមួយ សៀម ដែលជា ម្ចាស់សន្ធិសញ្ញាបារាំង សៀម ១៩០៤ ដល់ ១៩០៧។

ហេង រក្សា ច្រក អានសេះ
#ខ្ញុំពិតជាសោកស្តាយណាស់ បន្ទាប់ពីបានឃើញសៀមបានរៀបចំប្លង់សម្រាប់គម្រោងសាងសង់វិមានអនុស្សាវរីយ៍លើកតម្កើងទាហានវា នៅតំបន់ច្រកអានសេះ តាមបណ្ដោយព្រំដែនខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តអ៊ូប៊ុនរ៉ាតឆាថានី
គម្រោងនេះបង្កឱ្យមានសំណួរអំពីទីតាំងសាងសង់ និងការគោរពអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា ជាពិសេសប្រសិនបើសំណង់ត្រូវបានអនុវត្តនៅលើទឹកដីដែលស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា។
ការសាងសង់ណាមួយនៅលើទឹកដីកម្ពុជា ដោយគ្មានការយល់ព្រមពីអាជ្ញាធរកម្ពុជា អាចជាការរំលោភអធិបតេយ្យភាព និងច្បាប់កម្ពុជា។

Nokorwat News
កម្ពុជារំឭកពីការខូចខាតប្រាសាទព្រះវិហារ និងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ផ្សេងទៀត ក្នុងការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធកាលពីខែកក្កដា និងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ និងបានអំពាវនាវឱ្យថៃបញ្ឈប់ការចោទប្រកាន់គ្មានមូលដ្ឋាន និងសកម្មភាពឯកតោភាគី គោរពអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា ព្រមទាំងដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនតាមសន្តិវិធី និងយន្តការទ្វេភាគី ជាពិសេសJBC។ 
Cambodia recalls the damage inflicted on Preah Vihear Temple and other cultural heritage sites during the armed clashes in July and December 2025. Cambodia has called on Thailand to stop making baseless accusations and carrying out unilateral actions, respect Cambodia’s sovereignty and territorial integrity, and resolve border issues peacefully through bilateral mechanisms, particularly the Joint Boundary Commission (JBC).
ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ
Ministry of Culture and Fine Arts

Pu.VID KH
ដំណឹងល្អសំរាប់កម្ពុជា 🙏🏿🇰🇭👏 គណៈកម្មការអង្គការសហប្រជាជាតិ UNCLOS បានផ្ដល់សិទ្ធអោយកម្ពុជានិយាយរឿងពិតបង្ហាញទៅពិភពលោក យុត្តិធម៍សំរាប់កម្ពុជាបានមកដល់ហើយពុកម៉ែបងប្អូន