វិទ្យាសាស្រ្តយោធាកម្ពុជា: ផែនទីប្រវត្តិសាស្រ្ត អ៊ុយក្រែន

នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ កម្ពុជាផ្ញើលិខិតផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃ និងអគ្គលេខាធិការ UN ដើម្បីចាប់ផ្ដើមដំណើរការយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមច្បាប់សមុទ្ររបស់UN។ សម្ដេចធិបតីថ្លែងក្នុងសារពិសេស។ កម្ពុជាបង្ហាញជំហររឹងមាំ លើសន្តិសុខសមុទ្រ និងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងនាមតំណាងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឯកឧត្តម សុខ ស៊ីផាន់ណា ទេសរដ្ឋមន្ត្រី និងជា បេសកជនពិសេស របស់សម្ដេចអធិបតីនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានអញ្ជើញចូលរួម និងថ្លែងបទអន្តរាគមន៍ របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្រោមប្រធានបទ " ការថែរក្សាសន្តិភាព និងសន្តិសុខអន្តរជាតិ ពាក់ព័ន្ធនឹងសន្តិសុខសមុទ្រ ក្នុងរនោះ ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្ត្រី សុខ ស៊ីផាន់ណា បានសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃផ្លូវទឹក ដែលមានសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខ ដែលជាសរសៃឈាមដ៏សំខាន់ សម្រាប់សន្តិភាព សុវត្ថិភាព អន្តរជាតិស្ថេរភាពសេដ្ឋកិច្ចសកល និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចេរភាព ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការគម្រាមគំហែងដែលកំពុងកើតឡើងចំពោះសន្តិសុខសមុទ្រ ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្ត្រី សុខ ស៊ីផាន់ណា បានបង្ហាញនូវអតិភាពសំខាន់ៗចំនួនបី រួមមាន៖ទី១៖ដោះស្រាយវិវាតដោយសន្តិវិធីរាល់វិវាទសមុទ្រត្រូវតែដោះស្រាយតាមរយៈការសន្ទនានិងការទូតកម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍សេរីភាពនៃការធ្វើនាវាចរនិងការឆ្លងកាត់ដោយស្របច្បាប់ដែលត្រូវតែគោរពឲ្យបានពេញលេញស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិទៀតជាពិសេសអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីច្បាប់សមុទ្រឆ្នាំ 1982 UNCLOS។ ទី2 បង្កើនជំនួយបច្ចេកទេសនិងការកសាងសមត្ថភាពឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្ត្រីបានអំពាវនាវឲ្យមានការពន្លឿន ឲ្យមានការគាំទ្របន្ថែមដល់បណ្ដារដ្ឋជាប់សមុទ្រដែលកំពុងអភិវឌ្ឍលើផ្នែកអនុវត្តច្បាប់សមុទ្រសន្តិសុខកំពង់ផែនិងនាវាចរ ការយល់ដឹងអំពីដែនសមុទ្រនិងការចែករំលែកព័ត៌មានឲ្យបានទាន់ពេលវេលាដើម្បីទប់ស្កាត់បញ្ហាប្រឈមនានាឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពទី3 វិធីសាស្រ្តរួមបញ្ចូលគ្នានិងការបង្ការ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ គួរតែអនុវត្តវិធីសាស្រ្ត ដែលបង្កើតភាពធន់ក្នុងរយៈពេលវែង ដោយផ្អែកលើបរិយាប័ននិងសន្តិភាពជាមួយច្បាប់អន្តរជាតិ និងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្ត្រី សុខស៊ីផាន ណា ក៏បានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា ក្នុងការការពារច្បាប់អន្តរជាតិនិងជម្រុញការសន្ទនាដោយសន្តិវិទ្យុ ពង្រឹងសន្តិសុខសមុទ្រជាពិសេសការប្រយ័ត្ត ប្រឆាំង និងបទល្មើសឆ្លងដែន កម្ពុជានៅតែបន្តស្វាគមន៍នាវាបរទេសមកកាន់មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ដែលបានធ្វើទំនើបកម្មរបស់ខ្លួនសម្រាប់ការធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នា ការផ្ដល់ជំនួយមនុស្សធម៌និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ក្នុងគោលបំណងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនិងនិងបទល្មើសផ្សេងៗ ឯកឧត្តម សុខ ស៊ីផាន់ណា បានបញ្ជាក់ពីថាការផ្ដល់សច្ចាប័នលើកិច្ចព្រមព្រៀង UNCLOS (UNCLOS)និងBBNJ នាពេលកន្លងមក គឺជាសក្ខីភាព បង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្ត មិនងាករា របស់កម្ពុជា ចំពោះសណ្ដាប់ធ្នាប់សមុទ្រដែលផ្អែកលើច្បាប់ និង ការគ្រប់គ្រងធានធានសមុទ្រដោយការទទួលខុសត្រូវ៕

Friday, October 7, 2022

ផែនទីប្រវត្តិសាស្រ្ត អ៊ុយក្រែន

What is War? អ្វីជាសង្រ្គាម

War is an armed conflict that transpires between two or more groups. War has existed since at least the beginning of recorded history, nearly 5,000 years ago. No generation has ever truly been free of the threat of war, and war remains one of the world's most significant problems. Most people associate wars with weapons, fighting, suffering, and destruction.

សង្រ្គាម គឺជាជំលោះដែលរីកធំរវាង ក្រុម ២ ឬ ច្រើនជាង ២ សង្រ្គាមកើតតាំងពីការចាប់ផ្តើមនៃកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្រ្ត ប្រមាណជា ៥០០០ ឆ្នាំ កន្លងទៅ។ គ្មានជំនាន់ មនុស្សណាមួយដែលរួចផុតពីសង្រ្គាមឡើយ សង្រ្គាមនូតែជា បញ្ហាដ៍ធំជាងគេបង្អស់នៃពិភពលោក។ មនុស្សភាគច្រើន ភ្ជាប់ សង្រ្គាមដោយប្រើអាវុធ ដោយការប្រយុទ្ធ ការរងទុក្ខវេទនា និង ការបំផ្លាញ។

Causes of War មូលហេតុសង្រ្គាម

The causes of war are almost endless. Competition over resources has been the cause of many wars in the past. Imperialism: the domination of a civilization using socio-political military force, conflict over territories, religious differences, and nationalism: the ethnocentric belief that a nation-state identity supersedes all others in sovereignty. These causes have historically all been major motivating factors for wars. World War I and World War II, the two most significant wars in modern history, were fought over the issue of nationalism.

មូលហេតុនៃសង្រ្គាមសឹងតែគ្មានទីបញ្ចប់ កាលពី អតីតកាល ការប្រកួតប្រជែងដើម្បី ធនធានគឺជាប្រភពនៃមូលហេតុសង្រ្គាមជាច្រើនផ្ទុះឡើង។ លទ្ធិចក្រពត្តិនិយម ការគ្រប់ឥទ្ធិពលលើប្រជាជនលើប្រជាជនស៊ីវិល ដោយប្រើរូបភាពសង្គម នយោបាយ កម្លាំងយោធា ជម្លោះទឹកដី សាសនាផ្សេងគ្នា និង បញ្ហាជាតិនិយម ជំនឿនៃជនជាតិភាគតិច ដែល ជនជាតិភាគច្រើនគិតថា គ្មានប្រយោជន័ ទាំងអស់ខាងលើនេះ គឺជាមួលហេតុធ ចំបង ដែលជម្រុញឲ្យមានសង្រ្គាម។ សង្រ្គាមលោកទី ១ និង ទី ២ ដែលជាសង្រ្គាមធំជាងគេបង្អស់ ក្នុងសម៏យទំនើបនេះ គឺ ជម្រុញដោយ បញ្ហា ជាតិនិយម។