សភាពការណ៍យោធាតំបន់៖ អ៊ុយក្រែនប្រកាសពីការត្រៀមខ្លួនចរចារសន្តិភាពជាមួយ រុស្សី ដោយបង្កើតតំបន់ «ផ្អាកជម្លោះ» ឬ Freezing Zone ឬ តំបន់គ្មានកងទ័ព-- ដកអាវុធចេញ ទុកចន្លោះ ១៥ គម សងខាង-- រង់ចាំឪកាសមកដល់ ដើម្បីវាយលុកសារជាថ្មី។ នយោបាយបែបបែបនេះ មានបញ្ចូលមកដល់ កូរ៉េខាងត្បូង ហើយកូរ៉េខាងត្បូង បានផ្សព្វផ្សាយពត៍មានថា ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងជើង ដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលស្លាប់ភ្លាមនៅប្រទេសចិន។ ជាការឆ្លើយតបវិញ កូរ៉េខាងជើង បានបញ្ជូនទ័ពស្រួចឡើងទៅ កៀកព្រំដែន ជាមួយ កូរ៉េខាងត្បូងភ្លាម។
ហេតុនេះហើយបានជាមានការជជែកគ្នាច្រើនពី «បទឈប់បាញ់តាមខ្សែត្រៀមជួរមុខបច្ចុប្បន្ន» (Freeze the conflict along the current frontline) ជាដំណោះស្រាយបណ្តោះអាសន្ន ប៉ុន្តែអ៊ុយក្រែនមិនដែលទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការថាការបាត់បង់នោះជាកម្មសិទ្ធិរបស់រុស្ស៊ីឡើយ។
ឃើញមេដឹកនាំអ៊ុយក្រែន លើកឡើងអំពីការបង្កើតតំបន់ Freezing zone សូមលំអិត គេធ្វើម៉េច បំណងអ្វី? មានប្រើនៅប្រទេសណាខ្លះវិធីបែបនេះ?
គំនិតចុងក្រោយដែលមេដឹកនាំអ៊ុយក្រែន (រួមទាំងលោកប្រធានាធិបតី Volodymyr Zelenskyy) លើកឡើងអំពី «Freezing Zone» ឬការផ្អាកជម្លោះលើខ្សែត្រៀមជួរមុខបច្ចុប្បន្ន គឺជាការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រការទូតដ៏សំខាន់មួយ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងសម្ពាធនយោបាយអន្តរជាតិ និងស្ថានភាពពិតនៅលើសមរភូមិ។
១. តើគេធ្វើដូចម្តេច? (How it Works)
ការបង្កើត Freezing Zone មិនមែនជាការចុះហត្ថលេខាប្រគល់ទឹកដីឱ្យរុស្ស៊ីជាផ្លូវការតាមច្បាប់អន្តរជាតិឡើយ (De jure) ប៉ុន្តែជាការទទួលស្គាល់ការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងនៅលើដី (De facto) ជាបណ្តោះអាសន្ន។ ដំណើរការនេះរួមមាន៖
ការកំណត់ខ្សែត្រៀមជួរមុខ (Contact Line): បញ្ឈប់ការបាញ់ប្រហារ និងការវាយលុកទាំងអស់នៅត្រឹមខ្សែត្រៀមដែលកងទ័ពភាគីទាំងពីរឈរជើងនៅពេលចុះកិច្ចព្រមព្រៀង។
ការបង្កើតតំបន់គ្មានយោធា (Demilitarized Zone - DMZ): បង្កើតចន្លោះសុវត្ថិភាព (ប្រហែល ១០ ទៅ ៥០ គីឡូម៉ែត្រ) ដោយដកអាវុធធុនធ្ងន់ កាំភ្លើងធំ និងរថក្រោះចេញពីជួរមុខ ដើម្បីការពារការប៉ះទង្គិចដោយអចេតនា។
ការដាក់កងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាព (Peacekeeping / Monitoring Forces): ដាក់ពង្រាយកងទ័ពអន្តរជាតិ (អាចមកពីប្រទេសអឺរ៉ុប ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត ឬក្រោមឆ័ត្រ UN/OSCE) ដើម្បីចាត់តាំងការល្បាត ការពារការរំលោភលើបទឈប់បាញ់ និងប្រើប្រាស់ដ្រូន/ផ្កាយរណបតាមដានស្ថានភាព។
ការធានាសន្តិសុខលើទឹកដី ៨០% របស់អ៊ុយក្រែន: ភាគីអ៊ុយក្រែនទទួលបាន «ការធានាសន្តិសុខ» (Security Guarantees) យ៉ាងរឹងមាំពីអាមេរិក និងអឺរ៉ុប (ដូចជាការបំពាក់អាវុធទំនើបៗ ការដាក់ទ័ពអឺរ៉ុបជា របាំងការពារ Tripwire ឬការចូលជាសមាជិក NATO ជាជំហានៗ) ដើម្បីការពារការវាយប្រហារឡើងវិញពីសំណាក់រុស្ស៊ី។
២. តើអ៊ុយក្រែនមានបំណងអ្វី? (Objectives)
ការទទួលយកគំនិត Freezing Zone នេះមានគោលបំណងយុទ្ធសាស្ត្រធំៗចំនួន ៤៖
ទប់ស្កាត់ការបាត់បង់ទឹកដីបន្ថែម និងជីវិតមនុស្ស: បញ្ឈប់ការរុករំកិលទៅមុខរបស់កងទ័ពរុស្ស៊ី និងកាត់បន្ថយការបាត់បង់ជីវិតកងទ័ព និងស៊ីវិលអ៊ុយក្រែន។
ទិញពេលវេលាដើម្បីស្តារប្រទេស និងសេដ្ឋកិច្ច: អ៊ុយក្រែនត្រូវការពេលវេលាដើម្បីកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ សេដ្ឋកិច្ច និងឧស្សាហកម្មយោធាក្នុងស្រុកឡើងវិញនៅលើទឹកដី ៨០% ដែលខ្លួនកំពុងគ្រប់គ្រង។
រក្សាសិទ្ធិច្បាប់លើទឹកដី ២០%: ដោយមិនចុះហត្ថលេខាទទួលស្គាល់ថា ២០% នោះជាដីរុស្ស៊ី អ៊ុយក្រែននៅតែអាចទាមទារយកមកវិញតាមផ្លូវការទូត នយោបាយ ឬសេដ្ឋកិច្ចនៅពេលអនាគត (នៅពេលរុស្ស៊ីផ្លាស់ប្តូរដឹកនាំ ឬមានវិបត្តិផ្ទៃក្នុង)។
សម្របតាមសម្ពាធអាមេរិក និងលិច: ឆ្លើយតបទៅនឹងគោលនយោបាយរបស់វ៉ាស៊ីនតោន ដែលចង់បញ្ចប់សង្គ្រាមដោយសន្តិវិធី និងកាត់បន្ថយការចំណាយថវិកាយោធាមហាសាល។
៣. តើវិធីបែបនេះធ្លាប់ប្រើនៅប្រទេសណាខ្លះ? (Historical Examples)
គំរូនៃការ «ផ្អាកជម្លោះ» ឬ Freezing Zone ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាច្រើនលើកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើប៖
៣. តើវិធីបែបនេះធ្លាប់ប្រើនៅប្រទេសណាខ្លះ? (Historical Examples)គំរូនៃការ «ផ្អាកជម្លោះ» ឬ Freezing Zone ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាច្រើនលើកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើប៖ប្រទេស / តំបន់ឆ្នាំចាប់ផ្តើមទម្រង់នៃ Freezing Zoneស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នឧបទ្វីបកូរ៉េ (កូរ៉េខាងជើង & ខាងត្បូង)១៩៥៣បង្កើតតំបន់ DMZ តាមខ្សែស្របទី ៣៨ (Military Demarcation Line) ក្រោយសង្គ្រាមកូរ៉េ។គ្មានសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពផ្លូវការទេ (នៅតែជាសង្គ្រាមត្រជាក់) ប៉ុន្តែគ្មានសង្គ្រាមធំកើតឡើងជិត ៧០ ឆ្នាំមកហើយ។អាឡឺម៉ង់ (កាលពីសង្គ្រាមត្រជាក់)១៩៤៩បែងចែកជា អាឡឺម៉ង់ខាងលិច (BRD) និង អាឡឺម៉ង់ខាងកើត (DDR) ដោយមានមហាអំណាចការពាររៀងៗខ្លួន។អាឡឺម៉ង់ខាងលិចបានចូល NATO និងអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច រហូតដល់ថ្ងៃបង្រួបបង្រួមជាតិវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩០។ស៊ីប្រុស (Cyprus)១៩៧៤អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) បង្កើត Green Line ខណ្ឌចែករវាងជនជាតិស៊ីប្រុស-ក្រិក និងស៊ីប្រុស-ទួរគី។គ្រប់គ្រងដោយកងកម្លាំង UN និងរក្សាសន្តិភាពបានរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ហ្សកហ្ស៊ី (Georgia)២០០៨រុស្ស៊ីបានផ្អាកសង្គ្រាម និងបង្កើតតំបន់គ្រប់គ្រងនៅ Abkhazia និង South Ossetia។ក្លាយជា Frozen Conflict រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ដោយរុស្ស៊ីកាន់កាប់ជាក់ស្តែង។សរុបមកសម្រាប់អ៊ុយក្រែន គំរូដែលគេចង់បានបំផុតគឺ «គំរូអាឡឺម៉ង់ខាងលិច» ឬ «គំរូកូរ៉េខាងត្បូង»៖ ពោលគឺព្រមផ្អាកសង្គ្រាមលើខ្សែត្រៀមបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីយកដែនដី ៨០% ទៅចុះកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិសុខជាមួយ NATO/អឺរ៉ុប អភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងការពារខ្លួនឱ្យរឹងមាំ ខណៈរង់ចាំឱកាសបង្រួបបង្រួមទឹកដី ២០% ដែលនៅសល់តាមផ្លូវការទូតនាពេលអនាគត។
ព្រះខ័ន - Preah Khan
លោកស្រី គីម យ៉ូចុង ព្រមានកូរ៉េខាងត្បូង ហើយប្រកាសថាត្រៀមដាក់ពង្រាយឧបករណ៍បំពងសំឡេងតាមបន្ទាត់ព្រំដែន នាប៉ុន្មានថ្ងៃខាងមុខនេះ
--
កូរ៉េខាងជើង ត្រៀមដាក់ពង្រាយឧបករណ៍បំពងសំឡេងប្រឆាំងកូរ៉េខាងត្បូង នៅតាមបណ្តោយបន្ទាត់ព្រំដែន នារយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃខាងមុខនេះ និងត្រៀមវិធានការទប់ស្កាត់ថ្មីៗ សម្រាប់ភាពអាសន្នណាមួយ។ នេះបើយោងតាមការលើកឡើងរបស់លោកស្រី គីម យ៉ូចុង ដែលជាប្អូនស្រីដ៏មានអំណាចរបស់មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង នាថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ។
បន្ទាប់ពីបានចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងបន្ទាយមួយចំនួន ជាមួយមន្ត្រីយោធាជាន់ខ្ពស់, លោកស្រី គីម យ៉ូចុង បានថ្លែងថា ប្រទេសកូរ៉េខាងជើងនឹងដំណើរការឧបករណ៍បំពងសំឡេងប្រឆាំងកូរ៉េខាងត្បូង នៅតាមបណ្តោយព្រំដែន នៅចុងខែតុលានេះ។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះ គឺភ្ជាប់មកជាមួយនូវសារព្រមានដល់ទីក្រុងសេអ៊ូល អំពី «ស្ថានភាពដ៏គួរឱ្យរន្ធត់ និងវេទនាបំផុត» ប្រសិនបើកូរ៉េខាងត្បូងបន្តនូវអ្វីដែលទីក្រុងព្យុងយ៉ាងចាត់ទុកថាជាការជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់កូរ៉េខាងជើង។
លោកស្រី គីម ក៏បានព្រមានថា កងទ័ពកូរ៉េខាងជើងនឹង «កម្ទេចចោលដោយគ្មានក្តីមេត្តា» នូវកងកម្លាំងកូរ៉េខាងត្បូង ប្រសិនបើការបាញ់ព្រមានបណ្តាលឱ្យមានការខូចខាតដល់ទឹកដី ឬប៉ះពាល់ដល់កងកម្លាំងរបស់កូរ៉េខាងជើង។
ចំណែកយោធា និងក្រសួងបង្រួបបង្រួមជាតិរបស់កូរ៉េខាងត្បូង បានជំរុញឱ្យកូរ៉េខាងជើងត្រឡប់មករកតុចរចាវិញ ដើម្បីដោះស្រាយរាល់ការខ្វែងគំនិតគ្នា។ យោធាកូរ៉េខាងត្បូងបានលើកឡើងថា សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់លោកស្រី គីម យ៉ូចុង បានបង្ហាញថា វិធានការនានា ដែលបានអនុវត្តរួមគ្នាជាមួយបញ្ជាការដ្ឋានអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងនៅក្នុងតំបន់គ្មានយោធា គឺកំពុងចេញផលហើយ។
បន្ថែមពីនេះ ក្រសួងការពារជាតិកូរ៉េខាងត្បូងបានថ្លែងនៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយថា ទីក្រុងសេអ៊ូលនឹងចាត់វិធានការឲ្យបានសមស្រប ប្រសិនបើកូរ៉េខាងជើងធ្វើសកម្មភាពតាមការគំរាមកំហែងណាមួយ៕
Post Khmer
នៅថ្ងៃទី២១តុលានេះ កូរ៉េខាងជើងបានចល័តកងពលថ្មីទៅកាន់ខ្សែត្រៀមជួរមុខនៅព្រំដែនកូរ៉េខាងត្បូង។ ជាវិធានការផ្គើននឹងការព្រមានរបស់កូរ៉េខាងត្បូងដែលថា នឹងចាត់វិធានការដ៏ម៉ឺងម៉ាត់ ចំពោះរាល់សកម្មភាពបង្កហេតុរបស់កូរ៉េខាងជើង ពិសេសតាមរយៈការបង្កើនកម្លាំងយោធា នៅតាមបណ្តោយព្រំដែន។
សភាពការណ៍យោធាតំបន់៖ អ៊ុយក្រែនប្រកាសពីការត្រៀមខ្លួនចរចារសន្តិភាពជាមួយ រុស្សី ដោយបង្កើតតំបន់ «ផ្អាកជម្លោះ» ឬ Freezing Zone ឬ តំបន់គ្មានកងទ័ព-- ដកអាវុធចេញ ទុកចន្លោះ ១៥ គម សងខាង-- រង់ចាំឪកាសមកដល់ ដើម្បីវាយលុកសារជាថ្មី។ នយោបាយបែបបែបនេះ មានបញ្ចូលមកដល់ កូរ៉េខាងត្បូង ហើយកូរ៉េខាងត្បូង បានផ្សព្វផ្សាយពត៍មានថា ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងជើង ដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលស្លាប់ភ្លាមនៅប្រទេសចិន។ ជាការឆ្លើយតបវិញ កូរ៉េខាងជើង បានបញ្ជូនទ័ពស្រួចឡើងទៅ កៀកព្រំដែន ជាមួយ កូរ៉េខាងត្បូងភ្លាម។
វ៉ាន់ សារាយ Vann Saray
បងប្អូនខ្មែរយើងត្រូវចាំទុកថា រាល់ការផ្សាយរបស់ពួកគាត់ មានឈ្មោះហ្វេសប៊ុកដូចបង្ហាញនេះ ជាមនុស្សនៅក្រៅប្រទេស មានរបៀបវារៈយករឿងព្រំដែន ឱ្យពលរដ្ឋជ្រួលស្អប់លើរាជរដ្ឋាភិបាល។ បំណងរបស់ពួកគេតែមួយគត់ គឺផ្តួលរាជរដ្ឋាភិបាល បង្កើតភាពជ្រួលច្របល់ក្នុងស្រុក។
ដូច្នេះរាល់ការផ្សាយរបស់ពួកគេ គឺមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់នោះឡើយ។
Kampuchea Thmey Daily
សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត សម្គាល់ឃើញថា អ្នកនយោបាយប្រឆាំងថៃសុខចិត្តស្ងប់ស្ងៀម ផ្ដល់ឱកាសឱ្យរដ្ឋាភិបាលគេដោះស្រាយរឿងទឹកដី ប៉ុន្តែអ្នកនយោបាយប្រឆាំងខ្មែរវិញបែជាមូលបង្កាច់ កេងចំណេញនយោបាយ បង្កការលំបាកដល់អ្នកជំនាញរដ្ឋាភិបាលក្នុងការដោះស្រាយ
មេបុណ្យនិង "ស្រះអម្រឹត"
“មេបុណ្យស្រះអម្រឹត?”
របៀបរៀបចំសាងសង់ប្រាសាទមេបុណ្យនៅកណ្តាលបារាយទឹកថ្លា និង “Amritsar” (មានន័យថា "ស្រះអម្រឹត) នៅស្រុកក្លឹងស្រដៀងគ្នាខ្លាំង។ “ចម្លែក” ត្រង់ថា មួយនៅអង្គរស្រុកខ្មែរ និងមួយទៀតនៅស្រុកឥណ្ឌាជាប់ខាងប៉ាគីស្ថានក្នុងតំបន់ប៉ាន់យាប (ប្រែថា “ទន្លេប្រាំ”)។ សម័យកាលក៏ខុសគ្នា គឺមួយនៅស.វ.ទី១១ និងមួយទៀតស.វ.ទី១៦។ ប៉ុន្តែជាការ “ធម្មតា” ដ្បិតប្រភពគំនិតមកពីឥណ្ឌាដូចគ្នា ដែលអាចឲ្យមានគំនិតសាងជាប្លង់សំណង់ដូចគ្នា។ អាចគិតម្យ៉ាងទៀតបានថា លក្ខណៈខ្លះនៃប្រាសាទដូចជាប្លង់ដែលនិយាយមកនេះមើលទៅឃើញដូចគ្នា តែគំនិតអាចទីទៃស្រឡះ ហើយនេះក៏ជាការធម្មតា = ចម្លែកធម្មតា។
ឈ្មោះថា "មេបុណ្យ" ថ្វីត្បិតតែមិនដឹងន័យពិតប្រាកដ រមែងឃើញជាសំណង់នៅកណ្ដាលបារាយ ដូចជាមេបុណ្យនៅបន្ទាយឆ្មា មេបុណ្យនៅបេងមាលា មេបុណ្យនៅជិតប្រដាកកណ្តាលបារាយ "ខាងកើត" ជាដើម។ មេបុណ្យបារាយទឹកថ្លា គឺសំណង់នៅកណ្តាលបារាយដែលធំជាងគេនៅអង្គរ កសាងនៅស.វ.ទី១១។ ដើម្បីបំពេញទឹកឲ្យរាច (បំពេញរាច) បារាយ បុរាណលោកបានបង្វែរស្ទឹងឲ្យហូរមកចូលក្នុងបារាយ។ កន្លែងដែលគេផ្តើមបង្វែរនោះហៅថា "បំពេញរាច"។ ទឹកដែលចូលក្នុងបារាយទឹកថ្លា មិនគឺជាទឹកធម្មតាទេ តែជាទឹកពិសិដ្ឋ ទឹកអម្រឹត។ បុរាណលោកពិតជាអស្ចារ្យមែន! លោកធ្វើស្ទឹង (សៀមរាប) ស្រុកខ្មែរដែលហូរមកពីភ្នំគូលែនឲ្យទៅជាទន្លេគង្គា ដែលក្នុងរឿងព្រេងដើមឡើយទន្លេគង្គាជាទន្លេនៅស្ថានសួគ៌។ ដូនតាខ្មែរនិមិតឲ្យទន្លេនៅស្ថានសួគ៌មកហូរលើដី ដោយ ៖
ទី១ ទន្លេគង្គា ដែលតាមរឿងព្រេងនិទាន ជាទន្លេសួគ៌ហូរធ្លាក់មកផែនដីតាមភ្នួងសក់ព្រះឥសូរ ពុំនោះសោតបើហូរធ្លាក់មកផ្ទាល់នឹងបែកផែនដី។ ដូនតាយើងនិមិតសន្មត់ស្ទឹង (សៀមរាប) ថាជាទន្លេគង្គា ដោយឲ្យទឹកស្ទឹងហូរកាត់លិង្គ ពោលគឺមានព្រះឥសូរទ្រហើយឲ្យហូរមកផែនដីនៃនគរយសោធរ (ឈ្មោះអង្គរពីបុរណ)។
ទី២ ហូរកាត់លិង្គ នោះគឺមិនមែនមួយទេ ប៉ុន្តែរហូតដល់ទៅ ១០០០ ហើយហៅជាពាក្យសំស្រ្កឹត ថា “សហស្រលិង្គ” (លិង្គ១០០០)។ ទឹកហូរកាត់លិង្គ មិនត្រឹមតែជាទន្លេគង្គា ដូចមានសេចក្តីបញ្ជាក់ក្នុងសិលាចារឹកនៅភ្នំគូលែនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែទឹកស្ទឹងដែលហូរ "ចេញ" ពីលិង្គ គឺជាទឹកពិសិដ្ឋ ជាទឹកមេជីវិត ជាទឹកអម្រឹត។ ទឹកជាជីវិត មានទឹកអាចបង្កបង្កើនផលស្រូវឲ្យយើងរស់ មិនស្លាប់ (អម្រឹត) = អ (មិនឬអត់) + ម្ឫត (ស្លាប់)។
ស្រះអម្រឹតដែលពោលពីខាងលើគឺសំដៅទៅស្រះនៅតំបន់ប៉ាន់យាប ហៅថា “Amritsar” ដែលឈ្មោះនេះក្លាយមកពីពាក្យសំស្រ្កឹតថា “អម្ឫសរស៑” (អម្ឫត=មិនស្លាប់ ឬទឹកអម្រឹត, សរស៑ = ស្រះ) ដែលប្រែមកថា “ស្រះអម្រឹត” គឺស្រះដែលមានទឹកអម្រឹត មិនឲ្យស្លាប់។ នៅក្នុងស្រះនេះគេសាងប្រាសាទស្រោបសន្លឹកមាសសម្រាប់អ្នកគោរពប្រតិបត្តិតាមជំនឿ “សិខ” (Sikhism)។ ជំនឿនិងកិច្ចប្រតិបត្តិសិខមានការរីកចម្រើខ្លាំងនៅតំបន់ប៉ាន់យាប។ ស្រះអម្រឹតនេះ គឺសម្រាប់សាសនិកធ្វើកិច្ចមុជទឹកជម្រះមន្ទិល បន្សុទ្ធកាយចិត្ត បាន “អម្រឹត” ក្នុងជាតិនេះ និងបរលោក។
មេបុណ្យនៅខ្មែរ និងស្រះអម្រឹតនៅប៉ាន់យាបឆ្ងាយពីគ្នាណាស់ តែមានគំនិត/គំនូរ/ក្បូរ (ក្បួន) ដូចគ្នា គឺឲ្យបាន “អម្រឹត”។
(រូបទាញមកពីប្រភពផ្សេងៗ ដើម្បីបរិយាយ មិនមានចំណេញជាប្រាក់ទេ លោក្អើយ! សូមកុំប្រកាន់)
រៀបរាប់ហេតុផល ល្បិច ៥ យ៉ាងបង្កប់ពីក្រោយនៃការចោទមួយនេះ៖ កម្ពុជា បដិសេធ ការចោទប្រកាន់ "ដែលគ្មានមូលដ្ឋាន" ដោយអាជ្ញាធរយោធាថៃ ដែលថាកម្ពុជាបានប្រើប្រាស់ទីតាំងប្រាសាទបុរាណសម្រាប់គោលបំណងយោធា
ការចោទប្រកាន់ពីសំណាក់អាជ្ញាធរយោធាថៃ ដែលថា «កម្ពុជាបានប្រើប្រាស់ទីតាំងប្រាសាទបុរាណសម្រាប់គោលបំណងយោធា» ហើយត្រូវកម្ពុជាបដិសេធយ៉ាងដាច់អហង្ការថជាការចោទប្រកាន់ «គ្មានមូលដ្ឋាន» នោះ អាចរៀបរាប់ពីហេតុផល និងល្បិចកលនយោបាយ-យោធាបង្កប់ពីក្រោយចំនួន ៥ យ៉ាងដូចខាងក្រោម៖
១. ការបង្កើតលេសដើម្បីកែប្រែស្ថានភាពដើម (Status Quo) នៅតំបន់ព្រំដែន
ការចោទប្រកាន់ថាភាគីម្ខាងទៀតប្រើប្រាស់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ឬប្រាសាទបុរាណធ្វើជាជម្រកយោធា គឺជាល្បិចយុទ្ធសាស្ត្រមួយដើម្បីបង្កើត «លេសស្របច្បាប់» ក្នុងការចល័តទ័ព បង្កើនវត្តមានយោធា ឬចូលគ្រប់គ្រងតំបន់ជុំវិញប្រាសាទនោះ។ តាមរយៈការធ្វើបែបនេះ ភាគីចោទប្រកាន់អាចព្យាយាមកែប្រែស្ថានភាពសន្តិសុខនៅព្រំដែន និងដាក់សម្ពាធផ្លូវយោធាលើកម្ពុជា។
២. ការផ្ទេរការយកចិត្តទុកដាក់ពីបញ្ហានយោបាយផ្ទៃក្នុង
ជារឿយៗ បញ្ហាព្រំដែន និងប្រាសាទបុរាណ គឺជាប្រធានបទដ៏ប្រឈម និងមានប្រជាប្រិយភាពក្នុងការដុតកំហឹងស្នេហាជាតិ។ អាជ្ញាធរយោធា ឬអ្នកនយោបាយថៃអាចប្រើប្រាស់ការចោទប្រកាន់លើកម្ពុជា ដើម្បីទាញអារម្មណ៍សាធារណជន ឱ្យមើលរំលងវិបត្តិ ឬសម្ពាធនយោបាយផ្ទៃក្នុងប្រទេសខ្លួន ដោយប្រើរូបភាព «ការការពារជាតិ និងបូរណភាពទឹកដី» ជាឧបករណ៍បង្វែរដាន។
៣. ការបំផ្លាញរូបភាព និងកិត្យានុភាពអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជា
តាមអនុសញ្ញាក្រុងឡាអេឆ្នាំ ១៩៥៤ (Hague Convention) ការប្រើប្រាស់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌សម្រាប់គោលបំណងយោធា គឺជាការរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ដូច្នេះ ការចោទប្រកាន់នេះ មានគោលបំណងធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើឆាកអន្តរជាតិ ជាពិសេសជាមួយអង្គការ UNESCO និងសហគមន៍អន្តរជាតិ ដោយបង្កើនរូបភាពអវិជ្ជមានថា កម្ពុជាមិនគោរព ឬមិនអភិរក្សសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។
៤. ការរៀបចំផ្លូវច្បាប់ និងចិត្តសាស្ត្រសម្រាប់ការឆ្លើយតបតាមយោធា
នៅក្នុងជម្លោះ ឬការប្រឈមមុខដាក់គ្នា ការបង្កើតកំហុសឱ្យភាគីម្ខាងទៀតជាមុន (Preemptive Accusation) គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមចិត្តសាស្ត្រ។ ប្រសិនបើមានការប៉ះទង្គិចអាវុធកើតឡើងនៅពេលខាងមុខ ភាគីចោទប្រកាន់អាចអាងលើការចោទប្រកាន់មុននេះ ដើម្បីទម្លាក់កំហុសទាំងស្រុងមកលើកម្ពុជា ដោយអះអាងថា ខ្លួនគ្រាន់តែ «ឆ្លើយតប» ទៅនឹងការប្រើប្រាស់ទីតាំងប្រាសាទធ្វើជាមូលដ្ឋានយោធារបស់កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះ។
៥. ការបង្កើនកាតព្វកិច្ចឱ្យកម្ពុជាធ្វើការបកស្រាយ និងរារាំងការអភិវឌ្ឍនៅតំបន់ព្រំដែន
ការចោទប្រកាន់ដែលគ្មានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ បង្ខំឱ្យភាគីកម្ពុជាត្រូវចំណាយពេល ធនធាន និងកម្លាំងទូតក្នុងការការពារខ្លួន ការបកស្រាយ និងការតវ៉ាស្វែងរកការពិត។ លើសពីនេះ វាក៏អាចជាល្បិចរារាំងមិនឱ្យកម្ពុជាអនុវត្តគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ ទេសចរណ៍ ឬការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជុំវិញតំបន់ប្រាសាទបុរាណទាំងនោះបានដោយរលូនឡើយ។
៣. តើវិធីបែបនេះធ្លាប់ប្រើនៅប្រទេសណាខ្លះ? (Historical Examples)
គំរូនៃការ «ផ្អាកជម្លោះ» ឬ Freezing Zone ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាច្រើនលើកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើប៖
| ប្រទេស / តំបន់ | ឆ្នាំចាប់ផ្តើម | ទម្រង់នៃ Freezing Zone | ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន |
| ឧបទ្វីបកូរ៉េ (កូរ៉េខាងជើង & ខាងត្បូង) | ១៩៥៣ | បង្កើតតំបន់ DMZ តាមខ្សែស្របទី ៣៨ (Military Demarcation Line) ក្រោយសង្គ្រាមកូរ៉េ។ | គ្មានសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពផ្លូវការទេ (នៅតែជាសង្គ្រាមត្រជាក់) ប៉ុន្តែគ្មានសង្គ្រាមធំកើតឡើងជិត ៧០ ឆ្នាំមកហើយ។ |
| អាឡឺម៉ង់ (កាលពីសង្គ្រាមត្រជាក់) | ១៩៤៩ | បែងចែកជា អាឡឺម៉ង់ខាងលិច (BRD) និង អាឡឺម៉ង់ខាងកើត (DDR) ដោយមានមហាអំណាចការពាររៀងៗខ្លួន។ | អាឡឺម៉ង់ខាងលិចបានចូល NATO និងអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច រហូតដល់ថ្ងៃបង្រួបបង្រួមជាតិវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩០។ |
| ស៊ីប្រុស (Cyprus) | ១៩៧៤ | អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) បង្កើត Green Line ខណ្ឌចែករវាងជនជាតិស៊ីប្រុស-ក្រិក និងស៊ីប្រុស-ទួរគី។ | គ្រប់គ្រងដោយកងកម្លាំង UN និងរក្សាសន្តិភាពបានរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ |
| ហ្សកហ្ស៊ី (Georgia) | ២០០៨ | រុស្ស៊ីបានផ្អាកសង្គ្រាម និងបង្កើតតំបន់គ្រប់គ្រងនៅ Abkhazia និង South Ossetia។ | ក្លាយជា Frozen Conflict រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ដោយរុស្ស៊ីកាន់កាប់ជាក់ស្តែង។ |
ការយក «គំរូកូរ៉េ» និង «គំរូអាឡឺម៉ង់ខាងលិច» មកប្រៀបធៀបជាមួយស្ថានភាពអ៊ុយក្រែន គឺជាប្រធានបទក្តៅគគុកបំផុតនៅក្នុងរង្វង់អ្នកវិភាគយុទ្ធសាស្ត្រអន្តរជាតិ។ ទោះបីជាគំរូទាំងពីរនេះសុទ្ធតែជាការ «ផ្អាកសង្គ្រាម» (Frozen Conflict) និងបែកបាក់ទឹកដីដូចគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាមាន ទម្រង់ការពារសន្តិសុខ និង លទ្ធផលចុងក្រោយ ខុសគ្នាស្រឡះ៖
១. គំរូកូរ៉េ (The Korean Model) - បទឈប់បាញ់ ដោយគ្មានសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាព
គំរូនេះបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៥៣ ក្រោយបញ្ចប់សង្គ្រាមកូរ៉េ ដោយផ្តោតលើ កិច្ចព្រមព្រៀងយោធា純粹 (Purely Military Armistice)៖
ការខណ្ឌចែកទឹកដី៖ បង្កើតតំបន់គ្មានយោធា (DMZ) នៅតាមខ្សែត្រៀមជួរមុខ (ខ្សែស្របទី ៣៨) ដោយគ្មានការដោះស្រាយបញ្ហានយោបាយ ឬព្រំដែនផ្លូវការឡើយ។
យន្តការសន្តិសុខ៖ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចុះសន្ធិសញ្ញាការពារគ្នារវាងពីរភាគី (Bilateral Defense Treaty) ជាមួយកូរ៉េខាងត្បូង និងបាន ដាក់ពង្រាយកងទ័ពអាមេរិកជាប្រចាំ នៅលើដីកូរ៉េខាងត្បូងផ្ទាល់ ដើម្បីធ្វើជា «របាំងការពារ» (Tripwire Force)។ ប្រសិនបើនរណាប្រព្រឹត្តការវាយប្រហារ គឺស្មើនឹងការវាយប្រហារលើកងទ័ពអាមេរិក។
ផលវិបាករយៈពេលវែង៖ កូរ៉េខាងត្បូង និងខាងជើង នៅតែស្ថិតក្នុង «ស្ថានភាពសង្គ្រាម» តាមផ្លូវច្បាប់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ (ជិត ៧០ ឆ្នាំ) ដោយគ្មានការបង្រួបបង្រួមជាតិ ហើយភាពតានតឹងយោធានៅតែមានកម្រិតខ្ពស់ជានិច្ច។
២. គំរូអាឡឺម៉ង់ខាងលិច (The West German Model) - ឆ័ត្រការពារ NATO និងការបង្រួបបង្រួមជាតិ
គំរូនេះបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៥៥ ក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ ដោយផ្តោតលើ យន្តការនយោបាយ និងសម្ព័ន្ធមិត្តពហុភាគី៖
ការខណ្ឌចែកទឹកដី៖ អាឡឺម៉ង់ត្រូវបានបែកចែកជាពីរ (អាឡឺម៉ង់ខាងលិច និងខាងកើត)។ អាឡឺម៉ង់ខាងលិចមិនដែលទទួលស្គាល់ការបាត់បង់ទឹកដីភាគខាងកើតជាផ្លូវការនោះទេ ប៉ុន្តែបានទទួលស្គាល់ស្ថានភាពជាក់ស្តែង (De facto)។
យន្តការសន្តិសុខ៖ អាឡឺម៉ង់ខាងលិចត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលជាសមាជិក NATO ទាំងស្រុង ទោះបីជាខ្លួនកំពុងបាត់បង់ទឹកដីភាគខាងកើតក៏ដោយ។ មាត្រា ៥ (Article 5) របស់ NATO ត្រូវបានអនុវត្តដើម្បីការពារតែលើដែនដីដែលអាឡឺម៉ង់ខាងលិចគ្រប់គ្រងប៉ុណ្ណោះ។
ផលវិបាករយៈពេលវែង៖ ដោយសារតែទទួលបានសន្តិសុខពេញលេញ និងការគាំទ្រផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច (ផែនការ Marshall) អាឡឺម៉ង់ខាងលិចបានក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច។ នៅពេលរដ្ឋសង្គមនិយមអាឡឺម៉ង់ខាងកើត និងសហភាពសូវៀតដួលរលំនៅឆ្នាំ ១៩៩០ អាឡឺម៉ង់ទាំងពីរបាន បង្រួបបង្រួមជាតិវិញដោយសន្តិវិធី។
ប្រៀបធៀបចំនុចខុសគ្នាសំខាន់ៗសម្រាប់អ៊ុយក្រែន
| សូចនាករ | គំរូកូរ៉េ (Korean Model) | គំរូអាឡឺម៉ង់ខាងលិច (West German Model) |
| ទម្រង់ការពារសន្តិសុខ | សន្ធិសញ្ញាទ្វេភាគីជាមួយអាមេរិក + ដាក់ទ័ពអាមេរិកលើដី | ចូលជាសមាជិក NATO (សម្ព័ន្ធមិត្តពហុភាគី) |
| ស្ថានភាពសង្គ្រាម | រក្សាស្ថានភាពសង្គ្រាម (បន្តប្រឈមមុខដាក់គ្នា) | បញ្ចប់សង្គ្រាមតាមរយៈយន្តការនយោបាយ |
| ការបង្រួបបង្រួមជាតិ | មិនទាន់កើតឡើង (បែកបាក់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ) | ជោគជ័យ (បង្រួបបង្រួមជាតិវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩០) |
| ការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ច | ក្លាយជាប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចជឿនលឿន និងបច្ចេកវិទ្យា | ក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតនៅអឺរ៉ុប |
តើគំរូណាមួយដែលអ៊ុយក្រែនចង់បានជាងគេ?
អ៊ុយក្រែនចង់បាន «គំរូអាឡឺម៉ង់ខាងលិច» ខ្លាំងបំផុត ពីព្រោះ៖
ការចូល NATO គឺជាគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រ៖ វាផ្តល់ «ឆ័ត្រការពារកម្រិតអាវុធរ៉េអាក់ទ័រ» និងការការពាររួមគ្នាពីប្រទេសលោកខាងលិចទាំងមូល មិនមែនតែអាមេរិកមួយនោះទេ។
ក្តីសង្ឃឹមនៃការបង្រួបបង្រួមជាតិ៖ វាទុកឱកាសឱ្យអ៊ុយក្រែនអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងយោធាឱ្យខ្លាំងក្លានៅលើទឹកដី ៨០% រង់ចាំរហូតដល់រុស្ស៊ីចុះទន់ខ្សោយ ឬផ្លាស់ប្តូររបបដឹកនាំ ដើម្បីទាមទារយក ២០% មកវិញដោយសន្តិវិធី ដូចអាឡឺម៉ង់ខាងលិចដែរ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រុស្ស៊ីប្រឆាំងដាច់ខាតចំពោះគំរូអាឡឺម៉ង់ខាងលិច (មិនឱ្យអ៊ុយក្រែនចូល NATO ជាដាច់ខាត)។ ហេតុនេះហើយ បានជាអ្នកវិភាគជាច្រើនយល់ថា ប្រសិនបើមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពកើតឡើងមែន ស្ថានភាពអ៊ុយក្រែនអាចនឹងចេញមកជា «គំរូកូរ៉េ» ឬជាទម្រង់ចាត់តាំងថ្មីមួយដែលលាយឡំគ្នារវាងគំរូទាំងពីរនេះ។
ការបញ្ចូលអ៊ុយក្រែនទៅក្នុង NATO ខណៈពេលដែលសង្គ្រាមមិនទាន់បញ្ចប់ ឬមានជម្លោះទឹកដី គឺជាប្រធានបទដ៏ស្មុគស្មាញបំផុតទាំងលើ ទិដ្ឋភាពផ្លូវច្បាប់ និង ទិដ្ឋភាពនយោបាយយុទ្ធសាស្ត្រ។
ខាងក្រោមនេះជាឧបសគ្គធំៗដែលជាចំណោទរាំងស្ទះដំណើរការនេះ៖
១. ឧបសគ្គផ្លូវច្បាប់ និងលក្ខន្តិកៈរបស់ NATO (Legal & Treaty Obstacles)
មាត្រា ៥ (Article 5 - Collective Defense):
នេះជាបេះដូងរបស់ NATO ដែលចែងថា «ការវាយប្រហារលើសមាជិកណាមួយ គឺស្មើនឹងការវាយប្រហារលើសមាជិកទាំងអស់»។
ប្រសិនបើអ៊ុយក្រែនចូលជាសមាជិក NATO ទាំងកំពុងមានសង្គ្រាមជាមួយរុស្ស៊ី នោះមាត្រា ៥ នឹងត្រូវបកស្រាយភ្លាមៗថា គ្រប់ប្រទេសសមាជិក NATO ទាំងអស់ (រួមទាំងអាមេរិក បារាំង អាឡឺម៉ង់) ត្រូវតែបញ្ជូនកងទ័ពផ្ទាល់ខ្លួនទៅច្បាំងជាមួយរុស្ស៊ី។ នេះនឹងធ្វើឱ្យសង្គ្រាមលោកលើកទី៣ (World War III) កើតឡើងភ្លាមៗ។
មាត្រា ១០ (Article 10 - Invitation for Membership):
ចែងថា ការអញ្ជើញរដ្ឋណាមួយឱ្យចូលជាសមាជិក គឺធ្វើឡើងបានលុះត្រាតែរដ្ឋនោះ «អាចរួមចំណែកដល់សន្តិសុខនៃតំបន់អាត្លង់ទិកខាងជើង»។
សមាជិក NATO មួយចំនួនយល់ថា ការបញ្ចូលប្រទេសដែលកំពុងមានសង្គ្រាម មិនមែនជាការនាំយក «សន្តិសុខ» មកឱ្យ NATO ទេ ប៉ុន្តែជាការនាំយក «សង្គ្រាម និងហានិភ័យមហន្តរាយ» មកឱ្យសម្ព័ន្ធមិត្តទៅវិញ។
គោលការណ៍ណែនាំស្តីពីការរីករាយដុះដាល (1995 Study on NATO Enlargement):
ទោះបីជាមិនមែនជាសន្ធិសញ្ញាផ្លូវការ ប៉ុន្តែឯកសារឆ្នាំ ១៩៩៥ នេះបានកំណត់ច្បាស់ថា បេក្ខជនសមាជិកថ្មីត្រូវតែ «ដោះស្រាយជម្លោះជាតិសាសន៍ ឬជម្លោះព្រំដែនដីគោក/ទឹកដីក្រៅប្រទេសឱ្យបានរៀបរយជាមុនសិន» តាមវិធីសន្តិវិធី។
២. ឧបសគ្គនយោបាយ និងការសម្រេចចិត្តជាឯកច្ឆន្ទ (Consensus Requirement)
គោលការណ៍ 100% Consensus: ការទទួលសមាជិកថ្មីត្រូវការ សម្លេងគាំទ្រជាឯកច្ឆន្ទ (១០០%) ពីសមាជិក NATO ទាំងអស់ (បច្ចុប្បន្នមាន ៣២ ប្រទេស)។
ការប្រឆាំងពីសមាជិកមួយចំនួន: ប្រទេសមួយចំនួនដូចជា ហុងគ្រី (Hungary) និង ស្លូវ៉ាគី (Slovakia) តែងតែសម្តែងការប្រឆាំងយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះការបញ្ចូលអ៊ុយក្រែន ព្រោះព្រួយបារម្ភពីការបាត់បង់ប្រភពថាមពល និងការទាញចូលក្នុងសង្គ្រាមជាមួយរុស្ស៊ី។
ជំហរប្រុងប្រយ័ត្នរបស់មហាអំណាច (អាមេរិក និងអាឡឺម៉ង់): សូម្បីតែអាមេរិក និងអាឡឺម៉ង់ ក៏តែងតែមានជំហរប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ដោយបដិសេធមិនផ្តល់ «កាលបរិច្ឆេទច្បាស់លាស់» ឬការអញ្ជើញផ្លូវការភ្លាមៗនោះទេ រហូតដល់សង្គ្រាមត្រូវបិទបញ្ចប់។
៣. ដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់ដែលអាចកើតមាន (How to bypass the obstacles?)
ដើម្បីជះឥទ្ធិពលលើឧបសគ្គផ្លូវច្បាប់ទាំងនេះ អ្នកច្បាប់ និងអ្នកការទូតលោកខាងលិចបានលើកឡើងនូវរូបមន្តចំនួនពីរ៖
គំរូអាឡឺម៉ង់ខាងលិច (West German Model - 1955):
NATO អាចកែសម្រួល ឬកំណត់ដែនកំណត់ផ្លូវច្បាប់ថា មាត្រា ៥ នឹងអនុវត្តតែលើដែនដី ៨០% ដែលអ៊ុយក្រែនកំពុងគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងប៉ុណ្ណោះ។
ចំពោះដែនដី ២០% ដែលរុស្ស៊ីកាន់កាប់ មិនស្ថិតក្រោមការការពាររបស់ NATO ឡើយ ប៉ុន្តែអ៊ុយក្រែនត្រូវប្តេជ្ញាថា នឹងមិនប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាដើម្បីដណ្តើមយក ២០% នោះវិញឡើយ (ទាមទារតាមផ្លូវការទូតប៉ុណ្ណោះ)។
ការផ្តល់ "Security Guarantees" ជំនួសសមាជិកភាពពេញលេញជាបណ្តោះអាសន្ន:
ចុះកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិសុខទ្វេភាគីរវាងអ៊ុយក្រែន ជាមួយអាមេរិក អង់គ្លេស បារាំង និងអាឡឺម៉ង់ ដោយផ្ទាល់ ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់រចនាសម្ព័ន្ធ NATO ទាំងមូល។
ប្រតិកម្ម និងការតបតរបស់រុស្ស៊ីចំពោះលទ្ធភាពនៃការបញ្ចូលអ៊ុយក្រែនទៅក្នុង NATO (ទោះប្រើ «គំរូអាឡឺម៉ង់ខាងលិច» ដែលការពារតែទឹកដី ៨០% ក៏ដោយ) គឺជា «ខ្សែបន្ទាត់ក្រហមដាច់ខាត» (Absolute Red Line) របស់វិមានក្រឹមឡាំង។
សម្រាប់រុស្ស៊ី ការទប់ស្កាត់មិនឱ្យអ៊ុយក្រែនចូល NATO គឺជា គោលដៅដើមដ៏ចម្បងបំផុតនៃការធ្វើសង្គ្រាម កាលពីឆ្នាំ ២០២២។ ប្រសិនបើ NATO នៅតែព្យាយាមអនុវត្តគំរូនេះ រុស្ស៊ីអាចនឹងឆ្លើយតបតាមរយៈវិធានការក្តៅ និងការគំរាមកំហែងធំៗចំនួន ៤៖
១. ការបន្ត និងបង្កើនកម្រិតសង្គ្រាម (Escalation of War)
ការទម្លាក់ចោលកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់៖ វិមានក្រឹមឡាំងបានបញ្ជាក់ច្បាស់ៗថា ខ្លួននឹងមិនព្រមចុះហត្ថលេខាលើបទឈប់បាញ់ ឬកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពណាមួយឡើយ ប្រសិនបើអ៊ុយក្រែនទទួលបានសមាជិកភាព NATO ឬមានវត្តមានទ័ព NATO លើដីអ៊ុយក្រែន។
ការវាយលុកយកទឹកដីបន្ថែម៖ រុស្ស៊ីនឹងប្រើប្រាស់លេសនេះដើម្បីបង្កើនប្រតិបត្តិការយោធា វាយប្រហារយកទឹកដីអ៊ុយក្រែនឱ្យបានច្រើនបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ដើម្បីកាត់បន្ថយទំហំដី ៨០% នោះឱ្យនៅកាន់តែតូច និងបង្កើត «តំបន់ទ្រនាប់» (Buffer Zone) កាន់តែជ្រៅ។
២. ការគំរាមកំហែងដោយ «អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ» (Nuclear Rhetoric)
ការផ្លាស់ប្តូរសេចក្តីថ្លែងការណ៍នុយក្លេអ៊ែរ (Nuclear Doctrine): លោក Vladimir Putin និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់រុស្ស៊ី តែងតែលើកឡើងថា ការបញ្ចូលអ៊ុយក្រែនទៅក្នុង NATO ជាការគំរាមកំហែងដោយផ្ទាល់ដល់ «អត្ថិភាពនៃរដ្ឋរុស្ស៊ី» (Existential Threat)។
ការដាក់ពង្រាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរកម្រិតយុទ្ធសាស្ត្រ (Tactical Nukes): រុស្ស៊ីអាចនឹងបង្កើនការដាក់ពង្រាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរនៅប្រទេសបេឡារុស្ស (Belarus) និងតំបន់ Kaliningrad ដែលនៅជិតព្រំដែន NATO ព្រមទាំងគំរាមប្រើប្រាស់វា ប្រសិនបើកងទ័ព NATO ហ៊ានឈានជើងចូលក្នុងទឹកដីអ៊ុយក្រែន។
៣. ការបង្កើតសង្គ្រាមប្រយោល និងការវាយប្រហារតាមអ៊ីនធឺណិត (Hybrid Warfare)
ប្រសិនបើរុស្ស៊ីមិនចង់ច្បាំងទល់មុខដោយផ្ទាល់ជាមួយ NATO ព្រោះខ្លាចសង្គ្រាមលោកលើកទី៣ វិមានក្រឹមឡាំងនឹងប្រើប្រាស់ «សង្គ្រាមកាត់តម្រូវ» (Hybrid Tactics) ប្រឆាំងនឹងប្រទេសអឺរ៉ុប៖
ការវាយប្រហារលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ (Sabotage): វាយប្រហារលើខ្សែកាបក្រោមសមុទ្រ បណ្តាញអគ្គិសនី និងបំពង់ប្រេង/ឧស្ម័ននៅអឺរ៉ុប។
សង្គ្រាមបច្ចេកវិទ្យា និងអ៊ីនធឺណិត (Cyberattacks): បាញ់ប្រហារប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រសេវាកម្មរដ្ឋ និងធនាគាររបស់បណ្តាប្រទេស NATO ដែលគាំទ្រផែនការនេះ។
ការរំខានផ្លូវអាកាស និងសមុទ្រ: ធ្វើការរំខានសញ្ញា GPS លើជើងហោះហើរពាណិជ្ជកម្មនៅតំបន់សមុទ្របាល់ទិក (Baltic) និងសមុទ្រខ្មៅ (Black Sea)។
៤. ការកែប្រែភូមិសាស្ត្រនយោបាយពិភពលោក (Global Geopolitical Realignment)
ការបង្វែរទិសដៅទៅរកចិន និងអុីរ៉ង់/កូរ៉េខាងជើង៖ រុស្ស៊ីនឹងពង្រឹងសម្ព័ន្ធភាពយោធា និងសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែស៊ីជម្រៅជាមួយប្រទេសចិន កូរ៉េខាងជើង និងអុីរ៉ង់ ដើម្បីបង្កើត «ប្លុកប្រឆាំងលោកខាងលិច» ឱ្យកាន់តែរឹងមាំ។
ការបង្កើតវិបត្តិនៅតំបន់ផ្សេងទៀត៖ រុស្ស៊ីអាចនឹងផ្តល់អាវុធ ឬជំនួយយោធាដល់ក្រុមប្រឆាំងអាមេរិក/អឺរ៉ុប នៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ឬអាហ្វ្រិក ដើម្បីទាញយកការយកចិត្តទុកដាក់ និងធនធានរបស់លោកខាងលិចចេញពីអ៊ុយក្រែន។
សរុបសេចក្តី
ការប្រើប្រាស់ «គំរូអាឡឺម៉ង់ខាងលិច» សម្រាប់អ៊ុយក្រែន អាចជា ដំណោះស្រាយផ្លូវច្បាប់ដ៏ល្អសម្រាប់លោកខាងលិច ប៉ុន្តែវាជា ការប្រកាសសង្គ្រាមប្រយោលរយៈពេលវែងជាមួយរុស្ស៊ី។ វិមានក្រឹមឡាំងមើលឃើញថា ប្រសិនបើសុខចិត្តឱ្យអ៊ុយក្រែន ៨០% ចូល NATO នោះទោះបីជាបានដី ២០% ក៏រុស្ស៊ីត្រូវចាត់ទុកថា «ចាញ់សង្គ្រាមក្នុងទិដ្ឋភាពយុទ្ធសាស្ត្រ» ដែរ។
ផ្អែកលើទស្សនវិស័យ និងគោលនយោបាយការបរទេសដែលលោក ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) និងក្រុមការងាររបស់លោកបានលើកឡើង ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន អាមេរិកព្យាយាមដើរតួជា «អ្នកសម្របសម្រួលកណ្តាល» ដោយរៀបចំរូបមន្តស្វែងរកសន្តិភាពមួយ ដែលបត់បែន និងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឱ្យភាគីទាំងសងខាង (រុស្ស៊ី អ៊ុយក្រែន និងអឺរ៉ុប) អាចទទួលយកបានតាម ៥ ចំណុចសំខាន់ៗ៖
១. ការផ្អាកជម្លោះលើខ្សែត្រៀមបច្ចុប្បន្ន (Freezing the Current Frontline)
សម្រាប់រុស្ស៊ី៖ រុស្ស៊ីទទួលបានការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែង (De facto control) លើដែនដីប្រហែល ២០% ដែលខ្លួនកំពុងកាន់កាប់ ដោយមិនបាច់បារម្ភពីការវាយបកយកមកវិញពីសំណាក់អ៊ុយក្រែន ឬលោកខាងលិចនាពេលឆាប់ៗ។
សម្រាប់អ៊ុយក្រែន និងអឺរ៉ុប៖ បញ្ឈប់ការរុករំកិលទៅមុខរបស់កងទ័ពរុស្ស៊ី ការពារមិនឱ្យបាត់បង់ដែនដី ៨០% ដែលនៅសល់ និងទប់ស្កាត់ការបាត់បង់ជីវិតមនុស្សបន្ថែមទៀត។
២. ការពន្យារពេល ឬផ្អាកសមាជិកភាព NATO របស់អ៊ុយក្រែន (NATO Freeze)
សម្រាប់រុស្ស៊ី៖ សម្រេចបាននូវគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រដើមដ៏ធំបំផុតរបស់ខ្លួន គឺ ទប់ស្កាត់មិនឱ្យ NATO ពង្រីកដែនដីមកដល់ព្រំដែនរុស្ស៊ី ដោយកំណត់ការផ្អាកសមាជិកភាពរបស់អ៊ុយក្រែនក្នុងระยะពេលវែង (ឧទាហរណ៍៖ ១០ ទៅ ២០ ឆ្នាំ)។
សម្រាប់អឺរ៉ុប និងអាមេរិក៖ ចាត់ទុកថាជា «ការសម្របសម្រួលបណ្តោះអាសន្ន» ដោយមិនបានលុបចោលលក្ខន្តិកៈរបស់ NATO ទាំងស្រុង ឬចុះចាញ់រុស្ស៊ីលើក្រដាសផ្លូវការនោះទេ។
៣. ការផ្លាស់ប្តូរបន្ទុកថែរក្សាសន្តិសុខទៅឱ្យអឺរ៉ុប (European-led Peacekeeping/DMZ)
សម្រាប់អាមេរិក៖ កាត់បន្ថយបន្ទុកហិរញ្ញវត្ថុ និងយោធារបស់អាមេរិក ដោយមិនបដិសេធការគាំទ្រទាំងស្រុង ប៉ុន្តែជំរុញឱ្យអឺរ៉ុបទទួលខុសត្រូវលើសន្តិសុខក្នុងតំបន់របស់ខ្លួន។
សម្រាប់អឺរ៉ុប និងអ៊ុយក្រែន៖ ដាក់កងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពអឺរ៉ុបនៅតំបន់គ្មានយោធា (DMZ) ដើម្បីធ្វើជា «របាំងការពារ» (Tripwire Force) ធានាថា រុស្ស៊ីមិនរំលោភលើកិច្ចព្រមព្រៀង។
សម្រាប់រុស្ស៊ី៖ គ្មានវត្តមានកងទ័ពអាមេរិកផ្ទាល់នៅលើដីអ៊ុយក្រែន ដែលកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរទាំងពីរ។
៤. ការបន្តបំពាក់អាវុធឱ្យអ៊ុយក្រែនដើម្បីទប់ស្កាត់រុស្ស៊ី (Poison Pill Strategy)
សម្រាប់អ៊ុយក្រែន និងអឺរ៉ុប៖ អាមេរិកនៅតែបន្តលក់ ឬផ្តល់អាវុធទំនើបៗឱ្យអ៊ុយក្រែន កសាងកងទ័ពអ៊ុយក្រែនឱ្យរឹងមាំ ដើម្បីដើរតួជាអាវុធទប់ស្កាត់ (Deterrence) ការវាយប្រហារសារជាថ្មីពីរុស្ស៊ី។
សម្រាប់រុស្ស៊ី៖ ដឹងច្បាស់ថា ប្រសិនបើខ្លួនល្មើសបទឈប់បាញ់ នោះអាមេរិកនឹងបញ្ជូនអាវុធ និងជំនួយយោធាកម្រិតធ្ងន់បំផុតមកឱ្យអ៊ុយក្រែនភ្លាមៗ ដែលជាសម្ពាធបង្ខំឱ្យរុស្ស៊ីត្រូវតែគោរពកិច្ចព្រមព្រៀង។
៥. ការសម្រួលទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចជាជំហានៗ (Conditional Sanctions Relief)
សម្រាប់រុស្ស៊ី៖ ផ្តល់ច្រកចេញសេដ្ឋកិច្ច ដោយសន្យាថានឹងសម្រួល ឬលើកលែងទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចមួយចំនួនជាជំហានៗ ប្រសិនបើរុស្ស៊ីគោរពតាមលក្ខខណ្ឌសន្តិភាព និងកសាងទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មឡើងវិញ។
សម្រាប់អឺរ៉ុប និងអាមេរិក៖ រក្សាទុកទណ្ឌកម្មធំៗមួយចំនួនជា «អានុភាពផ្លូវច្បាប់» (Leverage) ដើម្បីធានាថារុស្ស៊ីមិនបង្វែរសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនទៅជា «សេដ្ឋកិច្ចសង្គ្រាម» ឡើងវិញនាពេលអនាគត។
No comments:
Post a Comment