- សង្រ្គាម ដ្រូន នៅ អ៊ុយក្រែន ២០២៦ The Drone War at Ukraine
- សង្រ្គាម ដ្រូន នៅ ថៃ ២០២៦ The Drone War at Thailand
ជាបណ្តុំពត៍មាននៃ ដ្រូន ចិន រុស្សី អាមេរិក អឺរ៉ុប តៃវ៉ាន់ អឺរ៉ង់ ទួរគី និងប្រទេសដ៍ទៃទៀតដែលបាន និង កំពុងបញ្ជូនដ្រូនទៅធ្វើ សង្រ្គាម ដ្រូន នៅ អ៊ុយក្រែន The Drone War at Ukraine ឆ្នាំ ២០២៣
សង្រ្គាម ដ្រូន នៅ អ៊ុយក្រែន The Drone War at Ukraine ក្នុងទំព័រនេះ មានបំណងឪ្យ ភាគី ពាក់ព័ន្ធក្នុង វិស័យការពារជាតិកម្ពុជា យកជា គំនិតដើម្បី ជម្រុញឲ្យមាន កងពលតូច ឬ វរសេនាធំ ដ្រូនដូច ប្រទេស ជិតខាងកម្ពុជា ។
- Drone List បញ្ជីដ្រូន 👉
- សង្រ្គាម ដ្រូន/ ដ្រោន 👉
- សង្រ្គាម ដ្រូន នៅ អ៊ុយក្រែន 👉 The Drone War at Ukraine
សង្រ្គាម ដ្រូន នៅ អ៊ុយក្រែន The Drone War at Ukraine និង បញ្ហាការភ្ជាប់ប្រព័ន្ធផ្កាយរណបបញ្ជាដ្រូន
ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតផ្កាយរណប Starlink (និងកំណែយោធា Starshield) លើដ្រូនយោធាអ៊ុយក្រែន បានក្លាយជាបច្ចេកវិទ្យាស្នូលមួយដែលផ្លាស់ប្តូរទម្រង់សង្គ្រាមទំនើប។ វាអនុញ្ញាតឱ្យបញ្ជាដ្រូនបានក្នុងចម្ងាយឆ្ងាយខ្លាំង (Beyond Visual Line of Sight - BVLOS) ដោយមិនព្រួយបារម្ភអំពីការរំខានរលកវិទ្យុ (Electronic Warfare/Jamming) នៅលើដី។
០៦ ប្រភេទនៃការបញ្ជាដ្រូនក្នុងប្រតិបត្តិការយោធា
០៦ ប្រភេទនៃការបញ្ជាដ្រូនក្នុងប្រតិបត្តិការយោធា
បារ៉ាម៉ែត្របច្ចេកទេស និងកម្រិតល្បឿនអ៊ីនធឺណិត/ល្បឿនហោះហើរដែលសមស្របតាមប្រភេទដ្រូននីមួយៗ មានដូចខាងក្រោម៖
១. ទំនាក់ទំនងរវាងល្បឿនអ៊ីនធឺណិត (Bandwidth/Latency) និងប្រភេទដ្រូន
ក្នុងការបញ្ជាដ្រូនតាមរយៈ Starlink តម្រូវការអ៊ីនធឺណិតចែកចេញជា ២ ផ្នែកសំខាន់ៗ៖ Upload/Download Speed (ល្បឿនបញ្ជូនទិន្នន័យ) និង Latency/Ping (រយ :ពេលពន្យារពេលនៃសញ្ញា)។
| ប្រភេទដ្រូន (Drone Type) | តួនាទី និងសកម្មភាព | ល្បឿនអ៊ីនធឺណិតដែលត្រូវការ (Network Speed) | Latency (Ping) ដែលទាមទារ |
| ១. Reconnaissance / Artillery Spotting (ដ្រូនស៊ើបការណ៍ និងតម្រង់កាំភ្លើងធំ) | ហោះស៊ើបការណ៍ រកគោលដៅ ឡាយវីដេអូ HD ត្រឡប់មកមជ្ឈមណ្ឌលបញ្ជា | • Upload: ៥ – ១៥ Mbps • Download: ១ – ៣ Mbps | < ១០០ ms (មិនទាមទារខ្លាំងពេកទេ ព្រោះដ្រូនហោះអណ្តែតថេរ) |
| ២. Heavy Bomber Drones (ដ្រូនទម្លាក់គ្រាប់ធន់ធ្ងន់ ដូចជា Baba Yaga) | ហោះយប់ ទម្លាក់គ្រាប់ប្លែកៗលើរថក្រោះ ឬទីតាំងសត្រូវ | • Upload: ៥ – ១០ Mbps • Download: ២ – ៥ Mbps | < ៨០ ms |
| ៣. Long-Range Kamikaze / Strike UAVs (ដ្រូនវាយប្រហារចម្ងាយឆ្ងាយ) | ហោះចូលជ្រៅទៅក្នុងទឹកដីសត្រូវ ដើម្បីបុកកម្ទេច | • Upload: ២ – ៥ Mbps ( telemetry & telemetry/low-res video) • Download: ១ – ២ Mbps | < ១៥០ ms (ដ្រូនភាគច្រើនប្រើ AI/Autopilot ជួយតម្រង់ទិសចុងក្រោយ) |
| ៤. FPV Interceptors / Jet-Powered Drones (ដ្រូនស្ទាក់ចាប់ល្បឿនលឿន) | ហោះដេញចាប់ដ្រូនសត្រូវ ឬគោលដៅផ្លាស់ទីលឿន | • Upload: ១៥ – ២៥ Mbps (HD/60fps video stream) • Download: ៥ Mbps | < ៣០ - ៥០ ms (ប្រឈមមុខនឹងភាពបរាជ័យបើ Latency ខ្ពស់) |
២. ល្បឿនអ៊ីនធឺណិតកម្រិតណាទើប "ល្អបំផុត" សម្រាប់ប្រតិបត្តិការ?
ដើម្បីឱ្យប្រតិបត្តិការដ្រូនទទួលបានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងមិនរអាក់រអួល លក្ខណៈសម្បត្តិអ៊ីនធឺណិត Starlink ដែលល្អប្រសើរបំផុតរួមមាន៖
Upload Speed (ល្បឿនផ្ញើចេញពីដ្រូន): ១០ ទៅ ២០ Mbps
ហេតុផល: កាមេរ៉ាដ្រូនត្រូវបញ្ជូនរូបភាពវីដេអូកម្រិតច្បាស់ (Full HD 1080p) ត្រឡប់មកកាន់អ្នកបញ្ជាក្នុងពេលជាក់ស្តែង (Real-time Video Feed)។ ប្រសិនបើ Upload ទាបជាង ៣ Mbps វីដេអំនឹងឡើងបែកភីកសែល (Pixelated) ឬទាក់ ដែលធ្វើឱ្យមើលគោលដៅមិនច្បាស់។
Download Speed (ល្បឿនទទួលមកដ្រូន): ២ ទៅ ៥ Mbps
ហេតុផល: ដ្រូនត្រូវការតែទិន្នន័យបញ្ជាតូចៗ (Control Signals/Telemetry Commands) ប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះមិនត្រូវការ Download ធំដុំដូចការមើលកុន ឬទាញយកឯកសារឡើយ។
Latency (Ping - រយៈពេលឆ្លើយតប): ៣០ ទៅ ៦០ ម៉ិលីវិនាទី (ms)
ហេតុផល: នេះជាកត្តាសំខាន់បំផុត! បើ Latency លើសពី ១០០ ms អ្នកបញ្ជានឹងមានអារម្មណ៍ថា "បញ្ជាមិនទៅភ្លាមៗ" (Input Lag) ដែលអាចធ្វើឱ្យដ្រូនបុកឧបសគ្គ ឬជ្រុលផុតគោលដៅ។
៣. បញ្ហាល្បឿនហោះហើររបស់ដ្រូន (Drone Movement Speed vs. Starlink Connectivity)
ក្រៅពីល្បឿនអ៊ីនធឺណិត ល្បឿននៃការផ្លាស់ទីរបស់ដ្រូនខ្លួនឯង (Velocity) ក៏ប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ការភ្ជាប់ Starlink ផងដែរ៖
- ១. ល្បឿនហោះហើរដែលដំណើរការល្អបំផុត: ចន្លោះពី ០ ទៅ ១០០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង (km/h ដ្រូនប្រភេទ Quadcopter, Hexacopter ឬ ដ្រូនចារកម្មហោះយឺតៗ អាចរក្សាការតភ្ជាប់ផ្កាយរណបបានស្ថិតស្ថេរល្អបំផុត ដោយសារអង់តែនអាចតាមចំណុចផ្កាយរណប (Doppler Tracking) បានទាន់ពេលវេលា។
- ២. បញ្ហាកម្រិតល្បឿន (Speed Limits & Geofencing): ផ្កាយរណប Starlink/Starshield មានប្រព័ន្ធការពារសុវត្ថិភាពដែលកំណត់ល្បឿនផ្លាស់ទីរបស់អង់តែន។ ប្រសិនបើដ្រូនហោះក្នុងល្បឿនលឿនខ្លាំង លើសពី ១១០ - ១៦០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង (ឬ ៤៤មែត្រ/វិនាទី) ប្រព័ន្ធ Starlink អាចនឹងបាត់បង់សញ្ញា (Loss of Signal) ចន្លោះពី ១០ ទៅ ២០ វិនាទី ឬផ្តាច់តែម្តង ដោយសារអង់តែនមិនអាចធ្វើការ Sync ទិន្នន័យរវាងផ្កាយរណបដែលកំពុងធ្វើចលនា និងដ្រូនដែលហោះលឿនពេកបាន។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
សម្រាប់ប្រតិបត្តិការដ្រូនយោធា៖
ល្បឿនអ៊ីនធឺណិតល្អបំផុត: Upload > ១០ Mbps, Latency < ៥០ ms។
ល្បឿនហោះហើរដ្រូនល្អបំផុត: ក្រោម ១០០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង សម្រាប់ដ្រូនបញ្ជាដោយដៃធម្មតា ដើម្បីជៀសវាងការដាច់សញ្ញា Starlink ភ្លាមៗក្នុងពេលប្រតិបត្តិការ។
តើល្បឿន ១៦០ គម/ម៉ (៤៤.៤៤ ម/វ) នេះស្ថិតក្នុងដ្រូនប្រភេទណា?
ល្បឿនកម្រិត ១៦០ គម/ម៉ គឺជាល្បឿនលឿនបង្គួរ ឬលឿនខ្លាំង ដែលភាគច្រើនមិនមែនជាដ្រូនពាណិជ្ជកម្ម/ថតរូបទូទៅ (ដូចជា DJI Mavic ដែលរត់បានត្រឹម ៦០-៧៥ គម/ម៉) នោះទេ ប៉ុន្តែវាស្ថិតនៅក្នុងបណ្តាដ្រូនយោធា និងដ្រូនពិសេសៗដូចខាងក្រោម៖
១. ដ្រូនអត្តឃាតធុនស្រាល/មធ្យម (Kamikaze / Loitering Munitions)
ឧទាហរណ៍៖ Shahed-136 / Geran-2 (ល្បឿនមធ្យម ១៨០ គម/ម៉), Warmate (ប៉ូឡូញ - ល្បឿនសម្រុក ១៥០-១៨០ គម/ម៉), ឬ FP-1 Bober (អ៊ុយក្រែន)។
លក្ខណៈ៖ ដ្រូនប្រភេទនេះហោះចម្ងាយឆ្ងាយដោយប្រើស្លាបថេរ (Fixed-wing) និងម៉ាស៊ីនចេះដុតប្រេង ឬម៉ាស៊ីនអគ្គិសនីកម្លាំងខ្លាំង ដើម្បីស្ទុះទៅបុកគោលដៅក្នុងល្បឿនចន្លោះ ១៤០ - ១៨០ គម/ម៉( ៥០មែត្រ/វិនាទី-- ((១៨០/៣.៦))
២. ដ្រូនប្រយុទ្ធស្លាបថេរចម្ងាយឆ្ងាយ (Fixed-Wing Reconnaissance & Strike UAVs)
ឧទាហរណ៍៖ PD-2, Leleka-100, Shark UAV, ឬ ScanEagle។
លក្ខណៈ៖ នៅពេលហោះស៊ើបការណ៍ធម្មតា វាហោះក្នុងល្បឿន ៧០ - ៩០ គម/ម៉ ប៉ុន្តែនៅពេលត្រូវការ ហោះគេចពីការបាញ់ប្រហារ/EW ឬ ហោះតម្រង់ទៅគោលដៅ (Diving/Cruising max speed) វាអាចស្ទុះល្បឿនបានដល់ ១៤០ - ១៦០ គម/ម៉។
③. ដ្រូន FPV ប្រភេទពិសេស ឬ FPV Interceptors (ដ្រូនដេញចាប់)
ឧទាហរណ៍៖ FPV Quadcopters កែច្នៃ ឬ Custom-built FPV រៀបចំឡើងពិសេសសម្រាប់ស្ទាក់ចាប់ដ្រូនសត្រូវ (Anti-drone Interceptor)។
លក្ខណៈ៖ ដ្រូនប្រភេទនេះប្រើប្រាស់ម៉ូទ័រ Brushless កម្លាំងខ្លាំង និងអាគុយ High-discharge Rates (LiPo) ដើម្បីដេញតាម និងបុកដ្រូនត្រួតពិនិត្យ ឬដ្រូនអត្តឃាតផ្សេងទៀតនៅលើអាកាស ក្នុងល្បឿនពី ១៥០ ទៅ ២០០+ គម/ម៉។
ផលប៉ះពាល់លើប្រព័ន្ធ Starlink នៅល្បឿន ៤៤.៤៤ ម/វ (១៦០ គម/ម៉)
នៅពេលដ្រូនហោះក្នុងល្បឿន ៤៤.៤៤ ម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី៖
បញ្ហា Doppler Effect & Satellite Handover: ដោយសារដ្រូនផ្លាស់ទីចម្ងាយ ៤៥ ម៉ែត្ររៀងរាល់វិនាទី រួមផ្សំជាមួយនឹងផ្កាយរណប Starlink ខ្លួនឯងដែលហោះលើគន្លងតារាវីថីទាប (LEO) ក្នុងល្បឿនប្រហែល ៧,៦០០ ម/វ (២៧,០០០ គម/ម៉) ដែរនោះ ការប្តូរទិន្នន័យ (Handover) ពីផ្កាយរណបមួយទៅផ្កាយរណបមួយទៀតប្រឈមនឹងការប្រែប្រួលរលកញឹកញាប់ (Doppler Shift)។
ភាពមិនស្ថិតស្ថេរ៖ អង់តែន Starlink ធម្មតា (Standard Actuated) ដែលមិនមែនជាប្រភេទ Flat High Performance អាចនឹងមានបាតុភូតបាត់បង់កញ្ចប់ទិន្នន័យ (Packet Loss) ឬ Latency ឡើងកើនឡើងខ្លាំងដល់ ១៥០ - ៣០០ ms ភ្លាមៗ ឬផ្តាច់សញ្ញា (Drop connection) មួយរយៈពេលខ្លី រហូតទាល់តែដ្រូនបន្ថយល្បឿន ឬតម្រង់ទិសអង់តែនបានថេរឡើងវិញ។
បើសិនជា អ៊ុយក្រែនបន្តវាយប្រហារលើរោងចក្រប្រេងរុស្សីទៀត អាមេរិកនឹងផ្លាច់ប្រព័ន្ធផ្កាយរណប តើពេលនោះ អ៊ុយក្រែននឹងយកអ្វីមកជំនួស សម្រាប់ធ្វើសង្រ្គាមដ្រូនជាមួយរុស្សី?
ទោះបីជាសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រេចចិត្តបិទ ឬផ្អាច់ប្រព័ន្ធផ្កាយរណប Starlink ក្នុងករណីមានសម្ពាធនយោបាយ ឬជម្លោះគោលនយោបាយក៏ដោយ ក៏យោធាអ៊ុយក្រែនមានការត្រៀមបម្រុង និងបច្ចេកវិទ្យាជំនួសជាច្រើនរួចជាស្រេច ដើម្បីធានាថាប្រតិបត្តិការសង្គ្រាមដ្រូនមិនត្រូវរអាក់រអួល។
ជម្រើស និងប្រព័ន្ធបម្រុងសំខាន់ៗដែលអ៊ុយក្រែនអាចយកមកជំនួសរួមមាន៖
១. ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតផ្កាយរណបជំនួស (Alternative Satellite Constellations)
OneWeb: ជាប្រព័ន្ធផ្កាយរណបគន្លងតារាវីថីទាប (LEO) របស់ចក្រភពអង់គ្លេស និងដៃគូអន្តរជាតិ ដែលមានល្បឿនលឿន និង Latency ទាបប្រហាក់ប្រហែល Starlink។ អ៊ុយក្រែនធ្លាប់បានប្រើប្រាស់ និងសាកល្បងស្ថានីយ OneWeb ខ្លះរួចមកហើយសម្រាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយុទ្ធសាស្ត្រ។Iridium Satcom: ជាប្រព័ន្ធផ្កាយរណបគន្លងទាប (LEO) ដ៏រឹងមាំបំផុតសម្រាប់យោធាអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ទោះបីជាមានកម្រិតបញ្ជូនទិន្នន័យ (Bandwidth) តូចជាង Starlink (សាកសមសម្រាប់តែការផ្ញើ Telemetry និងទិន្នន័យបញ្ជាខ្នាតតូច មិនមែនសម្រាប់ការឡាយវីដេអូ HD ផ្ទាល់ទេ) ប៉ុន្តែវាមានសមត្ថភាពទប់ទល់នឹងការកាត់ផ្តាច់ និងការរំខានកម្រិតខ្ពស់។SES / Intelsat (GEO Satellites): ប្រព័ន្ធផ្កាយរណបគន្លងស្ថិរភាពភូមិសាស្ត្រ (Geostationary) ដែលអ៊ុយក្រែនប្រើប្រាស់ជាយូរមកហើយសម្រាប់ទំនាក់ទំនងទូទៅរបស់រដ្ឋាភិបាល និងយោធា។
២. បណ្តាញទំនាក់ទំនងវិទ្យុគ្របដណ្តប់លើដី (Terrestrial Mesh & RF Networks)
៣. AI Autonomous & Terminal Guidance (ប្រព័ន្ធបញ្ជាស្វ័យប្រវត្តិដោយ AI):Military-Grade Mesh Radios (ឧ. Persistent Systems, DTC, Tandem): ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់ផ្កាយរណប អ៊ុយក្រែនប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធវិទ្យុឌីជីថលបែប Mesh ដែលអាចបញ្ជូនសញ្ញាគ្គន្លងតគ្នា (Hop) ពីដ្រូនមួយទៅដ្រូនមួយ ឬពីស្ថានីយបញ្ជាលើដីតាមរយៈអគារខ្ពស់ៗ ឬ mast បញ្ជូនសញ្ញា។ វាជួយឱ្យការបញ្ជាដ្រូនក្នុងរយៈចម្ងាយមធ្យមនៅតែអាចដំណើរការបានដោយមិនពឹងផ្អែកលើអវកាស។
នេះជាដំណោះស្រាយបច្ចេកវិទ្យាដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតសម្រាប់ដ្រូនអត្តឃាត (Kamikaze/FPV)។ ពេលដ្រូនហោះចូលដល់ចម្ងាយគោលដៅ ប្រព័ន្ធ AI លើដ្រូននឹងបើកដំណើរការមុខងារ Computer Vision ដើម្បីចាក់សោ (Lock) គោលដៅដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយមិនចាំបាច់ត្រូវការសញ្ញាបញ្ជាពីបញ្ជាការដ្ឋាន ឬអ៊ីនធឺណិតទៀតទេ (សូម្បីតែដាច់សញ្ញាទាំងស្រុងក៏ដ្រូននៅតែបុកត្រូវគោលដៅដែរ)។
៤. ការពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យា និងជំនួយពីអឺរ៉ុប
ប្រសិនបើអាមេរិកដកហូត Starlink អ៊ុយក្រែនអាចងាកទៅរកកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយ សហភាពអឺរ៉ុប (EU) តាមរយៈគម្រោងផ្កាយរណបអឺរ៉ុប IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnection and Security by Satellite) ដែលកំពុងអភិវឌ្ឍឡើងដើម្បីធានាអធិបតេយ្យភាពបច្ចេកវិទ្យាផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អឺរ៉ុប។
Generating photorealistic scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ដ្រូន អ៊ុយក្រែន បំពាក់ ប្រព័ន្ធ AI ស្វ័យប្រវត្តិ (Autonomous Targeting)" សូមបញ្ចូលរូបភាព នេះជាភាសាខ្មែរ ដោយបង្ហាញរូបភាពច្បាស់ៗ ពណ៍ធម្មជាតិ នូវ ខ្លឹមសារ៖ បន្ថែមអំពីរបៀបដែល ប្រព័ន្ធ AI ស្វ័យប្រវត្តិ (Autonomous Targeting) ជួយឱ្យដ្រូនអ៊ុយក្រែនបន្តវាយប្រហារគោលដៅបាន ទោះបីជាគ្មានការតភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិត ឬសញ្ញា ប្រព័ន្ធផ្កាយរណប Starlink
ដ្រូនប្រើបច្ចេកវិជ្ជា AI នៃកងទ័ពភូមិន្ទថៃ ២០២៦
Generating photorealistic scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ករណី ផ្អាច់ប្រព័ន្ធផ្កាយរណប Starlink របស់អាមេរិក សម្រាប់ប្រតិបត្តិការដ្រូន អ៊ុយក្រែន " សូមបញ្ចូលរូបភាព នេះជាភាសាខ្មែរ ដោយបង្ហាញរូបភាពច្បាស់ៗ ពណ៍ធម្មជាតិ នូវ ខ្លឹមសារលើ ប្រធានបទនេះ៖
១. ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតផ្កាយរណបជំនួស (Alternative Satellite Constellations)
២. បណ្តាញទំនាក់ទំនងវិទ្យុគ្របដណ្តប់លើដី (Terrestrial Mesh & RF Networks)
៣. (ប្រព័ន្ធបញ្ជាស្វ័យប្រវត្តិដោយ AI) AI Autonomous & Terminal Guidance
៤. ការពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យា និងជំនួយពីអឺរ៉ុប IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnection and Security by Satellite)
Generating photorealistic scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ដ្រូន អ៊ុយក្រែន បំពាក់ ប្រព័ន្ធ AI ស្វ័យប្រវត្តិ (Autonomous Targeting)" សូមបញ្ចូលរូបភាព នេះជាភាសាខ្មែរ ដោយបង្ហាញរូបភាពច្បាស់ៗ ពណ៍ធម្មជាតិ នូវ ខ្លឹមសារ៖ លំអិតអំពី ដំណើរការ How it work ប្រព័ន្ធ AI ស្វ័យប្រវត្តិ (Autonomous Targeting) ជួយឱ្យដ្រូនអ៊ុយក្រែនបន្តវាយប្រហារគោលដៅបាន ទោះបីជាគ្មានការតភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិត ឬសញ្ញា ប្រព័ន្ធផ្កាយរណប Starlink
នេះគឺជាសំណួរដ៏ល្អមួយ ដែលបង្ហាញពីការយល់ដឹងអំពីបច្ចេកទេសក្នុងសង្គ្រាមទំនើប។ ខណៈពេលដែល Internet Satellite (ដូចជា Starlink) គឺជាបច្ចេកវិទ្យាដ៏មានប្រៀបសម្រាប់ការបញ្ជាដ្រូនចម្ងាយឆ្ងាយ និងក្នុងតំបន់ដែលគ្មានសេវាអ៊ីនធឺណិតនៅលើដី ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាវិធីសាស្ត្រតែមួយគត់នោះទេ។
នៅក្នុងវិស័យយោធា និងការគ្រប់គ្រងដ្រូនអាជីព គេមានប្រព័ន្ធតភ្ជាប់ជាច្រើនស្រទាប់ (Redundant systems) ដើម្បីធានាប្រតិបត្តិការ ទោះបីជាប្រព័ន្ធមួយត្រូវដាច់ក៏ដោយ។
ប្រសិនបើគ្មាន Internet Satellite, គេប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រជំនួសសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១. ទំនាក់ទំនងតាមរលកវិទ្យុគ្របដណ្តប់លើដី (Terrestrial Radio Frequency - RF Links)
នេះជាវិធីសាស្ត្រមូលដ្ឋានបំផុត ដែលប្រើប្រាស់តាំងពីដ្រូនក្មេងលេង រហូតដល់ដ្រូនយោធាខ្នាតធំ។
របៀបដំណើរការ៖ ស្ថានីយបញ្ជាលើដី (Ground Control Station) ប្រើប្រាស់អង់តែនកម្លាំងខ្លាំង ដើម្បីបញ្ជូនរលកវិទ្យុបញ្ជាទៅដ្រូនដោយផ្ទាល់ និងទទួលទិន្នន័យ (ដូចជារូបភាព) ត្រឡប់មកវិញ។
ប្រេកង់ (Frequencies): គេប្រើប្រាស់ប្រេកង់ខុសៗគ្នា៖
900 MHz (ឬទាបជាង): សម្រាប់ចម្ងាយឆ្ងាយ (អាចដល់រាប់សិបគីឡូម៉ែត្រ) និងអាចទម្លុះឧបសគ្គបានល្អ ប៉ុន្តែល្បឿនអ៊ីនធឺណិតទាប (សាកសមសម្រាប់តែទិន្នន័យបញ្ជា basic)។
2.4 GHz / 5.8 GHz: សម្រាប់អ៊ីនធឺណិតល្បឿនលឿន (ឡាយវីដេអូច្បាស់) ប៉ុន្តែចម្ងាយជិតជាង និងពិបាកទម្លុះឧបសគ្គ។
ដែនកំណត់៖ សញ្ញា RF ដើរតាមបន្ទាត់ត្រង់ (Line of Sight)។ ប្រសិនបើដ្រូនហោះផុតបន្ទាត់ជើងមេឃ ឬមានភ្នំ/អគារបាំង វាអាចនឹងដាច់សញ្ញា។
២. បណ្តាញទំនាក់ទំនងបែប Mesh (Mesh Radio Networks)
នេះជាបច្ចេកវិទ្យា RF ដ៏រឹងមាំ ដែលយោធាទំនើបចូលចិត្តប្រើ។
របៀបដំណើរការ៖ ជំនួសឱ្យការតភ្ជាប់ពី ស្ថានីយបញ្ជា ទៅ ដ្រូន ដោយផ្ទាល់, គេប្រើដ្រូនជាច្រើនឱ្យដើរតួជា "កូនចំណុច" (Nodes) ដែលអាចបញ្ជូនសញ្ញាគ្គន្លងតគ្នា (Hop/Relay)។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ថានីយបញ្ជាបញ្ជូនសញ្ញាទៅ ដ្រូន A (នៅជិត) -> ដ្រូន A បញ្ជូនតទៅ ដ្រូន B (នៅឆ្ងាយជាង) -> ដ្រូន B បញ្ជូនទៅដល់ដ្រូនគោលដៅ C (នៅឆ្ងាយខ្លាំង ឬក្រោយភ្នំ)។
គុណសម្បត្តិ៖ ទោះបីជាមានដ្រូនមួយក្នុងបណ្តាញ Mesh ត្រូវដាច់ សញ្ញានឹងរកផ្លូវថ្មីដើម្បីទៅដល់គោលដៅដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ វាជួយពង្រីកចម្ងាយបញ្ជា RF បានឆ្ងាយខ្លាំង។
៣. បណ្តាញអ៊ីនធឺណិតទូរស័ព្ទនៅលើដី (4G / 5G Cellular Networks)
នៅក្នុងតំបន់ដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទូរគមនាគមន៍ (ដូចជាទីក្រុង ឬតំបន់អភិវឌ្ឍន៍) ដ្រូនអាចប្រើស៊ីមកាត (SIM Card) ដើម្បីបញ្ជាតាមអ៊ីនធឺណិតទូរស័ព្ទ។
របៀបដំណើរការ៖ ដ្រូនភ្ជាប់ទៅកាន់បង្គោលអង់តែនទូរស័ព្ទជិតបំផុត ដើម្បីបញ្ជូនទិន្នន័យទៅកាន់ស្ថានីយបញ្ជាដែលភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិតដែរ។
គុណសម្បត្តិ៖ មិនត្រូវការចម្ងាយ لائن অফ សាយត៍ (BVLOS - Beyond Visual Line of Sight) ដរាបណាមានសេវាទូរស័ព្ទ ដ្រូនអាចហោះទៅទីណាក៏បាន។
ដែនកំណត់៖ ក្នុងពេលសង្គ្រាម សេវាទូរស័ព្ទគឺជាគោលដៅទី១ ដែលត្រូវបំផ្លាញ ឬរំខាន (Jamming) ដូច្នេះវាមិនរឹងមាំដូច RF ឬ Satcom ទេសម្រាប់យោធា។
៤. ប្រព័ន្ធបញ្ជាស្វ័យប្រវត្តិដោយខ្លួនឯង (Pre-programmed / Autonomous Navigation)
ពេលខ្លះ, "ការបញ្ជា" មិនមែនមានន័យថាត្រូវកាន់ចង្កូតក្នុងពេលជាក់ស្តែងរហូតនោះទេ។
របៀបដំណើរការ៖ គេដាក់កម្មវិធីចូលទៅក្នុងកុំព្យូទ័ររបស់ដ្រូន មុនពេលហោះ (ដាក់ផែនទី, ចំណុចសំខាន់, កម្ពស់, និងតួនាទី)។ ពេលដ្រូនហោះចេញ វាដើរតាមកម្មវិធីនោះដោយស្វ័យប្រវត្តិ។
បច្ចេកវិទ្យា GPS និង Inertial Sensors: ដ្រូនប្រើសញ្ញា GPS (ដែលជាផ្កាយរណប navigation មិនមែនអ៊ីនធឺណិតទេ) ឬសេនស័រវាស់ល្បឿន/ទិសដៅដើម្បីតម្រង់ទិស។
យុទ្ធសាស្ត្រយោធា៖ គេប្រើប្រព័ន្ធនេះសម្រាប់ "ការហោះចូលតំបន់គ្រោះថ្នាក់"។ ដ្រូនហោះចូលដោយស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីទម្លាក់គ្រាប់ ឬស៊ើបការណ៍ រួចហោះត្រឡប់មកវិញដោយមិនត្រូវការសញ្ញាបញ្ជាក្នុងពេលប្រតិបត្តិការ ដែលជួយគេចផុតពីការ EW (បំផ្លាញសញ្ញា) របស់សត្រូវ។
៥. ប្រព័ន្ធ AI/Onboard Computer Vision (កុំព្យូទ័រមើលឃើញដោយខ្លួនឯង)
នេះជាបច្ចេកវិទ្យាចុងក្រោយបំផុត ដែលកំពុងប្រើនៅក្នុងដ្រូន "អត្តឃាត"។
របៀបដំណើរការ៖ គេបំពាក់ AI និងសេនស័រ (ដូចជាកាមេរ៉ា, LiDAR) លើដ្រូន។ គេកំណត់មុខសញ្ញា (ឧ. រថក្រោះ ឬ កន្លែងស្នាក់នៅរបស់សត្រូវ)។
មុខងារតម្រង់ចុងក្រោយ៖ ទោះបីជាដាច់សញ្ញាបញ្ជា, ដាច់សញ្ញា GPS, ឬដាច់អ៊ីនធឺណិតក៏ដោយ កុំព្យូទ័រ AI លើដ្រូននឹងបើកកាមេរ៉ាមើល រករូបរាងគោលដៅដែលកំណត់ជាមុន ហើយធ្វើការតម្រង់ទិសបុកគោលដៅដោយខ្លួនឯងដោយមានភាពច្បាស់លាស់។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ តើគេជ្រើសរើសមួយណា?
ជម្រើសនៃប្រព័ន្ធបញ្ជាគឺអាស្រ័យលើ៖
ប្រភេទដ្រូន៖ ដ្រូនតូចៗបញ្ជា RF, ដ្រូនធំៗបញ្ជា Mesh RF ឬ Satcom, ដ្រូនអត្តឃាតចម្ងាយឆ្ងាយប្រើ Pre-program/AI។
តំបន់ប្រតិបត្តិការ៖ ទីក្រុង (អាចប្រើ 5G), តំបន់ភ្នំ (Mesh RF ឬ Satcom)។
កម្រិតហានិភ័យ៖ បើមាន EW (Jamming) ខ្ពស់ គេមិនអាចប្រើ RF ឬ 5G បានទេ គេត្រូវងាកទៅរក Mesh RF ឬ ប្រព័ន្ធ Pre-program/AI ស្វ័យប្រវត្តិ។
នៅក្នុងវិស័យយោធា និងការគ្រប់គ្រងដ្រូនអាជីព គេមានប្រព័ន្ធតភ្ជាប់ជាច្រើនស្រទាប់ (Redundant systems) ដើម្បីធានាប្រតិបត្តិការ ទោះបីជាប្រព័ន្ធមួយត្រូវដាច់ក៏ដោយ។
ប្រសិនបើគ្មាន Internet Satellite, គេប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រជំនួសសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១. ទំនាក់ទំនងតាមរលកវិទ្យុគ្របដណ្តប់លើដី (Terrestrial Radio Frequency - RF Links)
នេះជាវិធីសាស្ត្រមូលដ្ឋានបំផុត ដែលប្រើប្រាស់តាំងពីដ្រូនក្មេងលេង រហូតដល់ដ្រូនយោធាខ្នាតធំ។
របៀបដំណើរការ៖ ស្ថានីយបញ្ជាលើដី (Ground Control Station) ប្រើប្រាស់អង់តែនកម្លាំងខ្លាំង ដើម្បីបញ្ជូនរលកវិទ្យុបញ្ជាទៅដ្រូនដោយផ្ទាល់ និងទទួលទិន្នន័យ (ដូចជារូបភាព) ត្រឡប់មកវិញ។
ប្រេកង់ (Frequencies): គេប្រើប្រាស់ប្រេកង់ខុសៗគ្នា៖
900 MHz (ឬទាបជាង): សម្រាប់ចម្ងាយឆ្ងាយ (អាចដល់រាប់សិបគីឡូម៉ែត្រ) និងអាចទម្លុះឧបសគ្គបានល្អ ប៉ុន្តែល្បឿនអ៊ីនធឺណិតទាប (សាកសមសម្រាប់តែទិន្នន័យបញ្ជា basic)។
2.4 GHz / 5.8 GHz: សម្រាប់អ៊ីនធឺណិតល្បឿនលឿន (ឡាយវីដេអូច្បាស់) ប៉ុន្តែចម្ងាយជិតជាង និងពិបាកទម្លុះឧបសគ្គ។
ដែនកំណត់៖ សញ្ញា RF ដើរតាមបន្ទាត់ត្រង់ (Line of Sight)។ ប្រសិនបើដ្រូនហោះផុតបន្ទាត់ជើងមេឃ ឬមានភ្នំ/អគារបាំង វាអាចនឹងដាច់សញ្ញា។
២. បណ្តាញទំនាក់ទំនងបែប Mesh (Mesh Radio Networks)
នេះជាបច្ចេកវិទ្យា RF ដ៏រឹងមាំ ដែលយោធាទំនើបចូលចិត្តប្រើ។
របៀបដំណើរការ៖ ជំនួសឱ្យការតភ្ជាប់ពី ស្ថានីយបញ្ជា ទៅ ដ្រូន ដោយផ្ទាល់, គេប្រើដ្រូនជាច្រើនឱ្យដើរតួជា "កូនចំណុច" (Nodes) ដែលអាចបញ្ជូនសញ្ញាគ្គន្លងតគ្នា (Hop/Relay)។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ថានីយបញ្ជាបញ្ជូនសញ្ញាទៅ ដ្រូន A (នៅជិត) -> ដ្រូន A បញ្ជូនតទៅ ដ្រូន B (នៅឆ្ងាយជាង) -> ដ្រូន B បញ្ជូនទៅដល់ដ្រូនគោលដៅ C (នៅឆ្ងាយខ្លាំង ឬក្រោយភ្នំ)។
គុណសម្បត្តិ៖ ទោះបីជាមានដ្រូនមួយក្នុងបណ្តាញ Mesh ត្រូវដាច់ សញ្ញានឹងរកផ្លូវថ្មីដើម្បីទៅដល់គោលដៅដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ វាជួយពង្រីកចម្ងាយបញ្ជា RF បានឆ្ងាយខ្លាំង។
៣. បណ្តាញអ៊ីនធឺណិតទូរស័ព្ទនៅលើដី (4G / 5G Cellular Networks)
នៅក្នុងតំបន់ដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទូរគមនាគមន៍ (ដូចជាទីក្រុង ឬតំបន់អភិវឌ្ឍន៍) ដ្រូនអាចប្រើស៊ីមកាត (SIM Card) ដើម្បីបញ្ជាតាមអ៊ីនធឺណិតទូរស័ព្ទ។
របៀបដំណើរការ៖ ដ្រូនភ្ជាប់ទៅកាន់បង្គោលអង់តែនទូរស័ព្ទជិតបំផុត ដើម្បីបញ្ជូនទិន្នន័យទៅកាន់ស្ថានីយបញ្ជាដែលភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិតដែរ។
គុណសម្បត្តិ៖ មិនត្រូវការចម្ងាយ لائن অফ សាយត៍ (BVLOS - Beyond Visual Line of Sight) ដរាបណាមានសេវាទូរស័ព្ទ ដ្រូនអាចហោះទៅទីណាក៏បាន។
ដែនកំណត់៖ ក្នុងពេលសង្គ្រាម សេវាទូរស័ព្ទគឺជាគោលដៅទី១ ដែលត្រូវបំផ្លាញ ឬរំខាន (Jamming) ដូច្នេះវាមិនរឹងមាំដូច RF ឬ Satcom ទេសម្រាប់យោធា។
៤. ប្រព័ន្ធបញ្ជាស្វ័យប្រវត្តិដោយខ្លួនឯង (Pre-programmed / Autonomous Navigation)
ពេលខ្លះ, "ការបញ្ជា" មិនមែនមានន័យថាត្រូវកាន់ចង្កូតក្នុងពេលជាក់ស្តែងរហូតនោះទេ។
របៀបដំណើរការ៖ គេដាក់កម្មវិធីចូលទៅក្នុងកុំព្យូទ័ររបស់ដ្រូន មុនពេលហោះ (ដាក់ផែនទី, ចំណុចសំខាន់, កម្ពស់, និងតួនាទី)។ ពេលដ្រូនហោះចេញ វាដើរតាមកម្មវិធីនោះដោយស្វ័យប្រវត្តិ។
បច្ចេកវិទ្យា GPS និង Inertial Sensors: ដ្រូនប្រើសញ្ញា GPS (ដែលជាផ្កាយរណប navigation មិនមែនអ៊ីនធឺណិតទេ) ឬសេនស័រវាស់ល្បឿន/ទិសដៅដើម្បីតម្រង់ទិស។
យុទ្ធសាស្ត្រយោធា៖ គេប្រើប្រព័ន្ធនេះសម្រាប់ "ការហោះចូលតំបន់គ្រោះថ្នាក់"។ ដ្រូនហោះចូលដោយស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីទម្លាក់គ្រាប់ ឬស៊ើបការណ៍ រួចហោះត្រឡប់មកវិញដោយមិនត្រូវការសញ្ញាបញ្ជាក្នុងពេលប្រតិបត្តិការ ដែលជួយគេចផុតពីការ EW (បំផ្លាញសញ្ញា) របស់សត្រូវ។
៥. ប្រព័ន្ធ AI/Onboard Computer Vision (កុំព្យូទ័រមើលឃើញដោយខ្លួនឯង)
នេះជាបច្ចេកវិទ្យាចុងក្រោយបំផុត ដែលកំពុងប្រើនៅក្នុងដ្រូន "អត្តឃាត"។
របៀបដំណើរការ៖ គេបំពាក់ AI និងសេនស័រ (ដូចជាកាមេរ៉ា, LiDAR) លើដ្រូន។ គេកំណត់មុខសញ្ញា (ឧ. រថក្រោះ ឬ កន្លែងស្នាក់នៅរបស់សត្រូវ)។
មុខងារតម្រង់ចុងក្រោយ៖ ទោះបីជាដាច់សញ្ញាបញ្ជា, ដាច់សញ្ញា GPS, ឬដាច់អ៊ីនធឺណិតក៏ដោយ កុំព្យូទ័រ AI លើដ្រូននឹងបើកកាមេរ៉ាមើល រករូបរាងគោលដៅដែលកំណត់ជាមុន ហើយធ្វើការតម្រង់ទិសបុកគោលដៅដោយខ្លួនឯងដោយមានភាពច្បាស់លាស់។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ តើគេជ្រើសរើសមួយណា?
ជម្រើសនៃប្រព័ន្ធបញ្ជាគឺអាស្រ័យលើ៖
ប្រភេទដ្រូន៖ ដ្រូនតូចៗបញ្ជា RF, ដ្រូនធំៗបញ្ជា Mesh RF ឬ Satcom, ដ្រូនអត្តឃាតចម្ងាយឆ្ងាយប្រើ Pre-program/AI។
តំបន់ប្រតិបត្តិការ៖ ទីក្រុង (អាចប្រើ 5G), តំបន់ភ្នំ (Mesh RF ឬ Satcom)។
កម្រិតហានិភ័យ៖ បើមាន EW (Jamming) ខ្ពស់ គេមិនអាចប្រើ RF ឬ 5G បានទេ គេត្រូវងាកទៅរក Mesh RF ឬ ប្រព័ន្ធ Pre-program/AI ស្វ័យប្រវត្តិ។
| វិធីសាស្ត្រ | ចម្ងាយបញ្ជា | ភាពរឹងមាំចំពោះ Jamming | កម្រិតបញ្ជូនទិន្នន័យ (វីដេអូ HD) |
| RF ( Line of Sight ) | ជិត-មធ្យម | ខ្ពស់ (បើប្រើប្រេកង់ទាប) | មធ្យម |
| Mesh Radio | មធ្យម-ឆ្ងាយ | ខ្ពស់ | មធ្យម-ខ្ពស់ |
| 4G / 5G | ឆ្ងាយខ្លាំង (ដរាបណាមានសេវា) | ទាប (ងាយរង EW) | ខ្ពស់ |
| Pre-program/AI | មិនកំណត់ (អាស្រ័យលើឥន្ធនៈ) | ខ្ពស់បំផុត (មិនត្រូវការសញ្ញា) | ទាប (មិនមានឡាយ) |
សង្រ្គាម ដ្រូន នៅ អ៊ុយក្រែន The Drone War at Ukraine
No comments:
Post a Comment