ហ៊ុល ម៉ារ៉ា
ថៃត្រៀមឆ្លើយតប ប្រសិនបើកម្ពុជា លើកបញ្ហាវិវាទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ទៅកាន់វេទិកា UNGA81
លោក អនុទិន ឆាន់វីរៈគូល បានបញ្ជាក់ថា ភាគីថៃបានត្រៀមខ្លួនពេញទំហឹង ដើម្បីឆ្លើយតប ប្រសិនបើភាគីកម្ពុជា ដឹកនាំដោយសម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែតឬតំណាងកម្ពុជា លើកយកបញ្ហាវិវាទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ទៅពិភាក្សានៅក្នុង មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ សម័យប្រជុំលើកទី៨១ (UNGA81)។
លោក អនុទិន បានអះអាងថា ក្រសួងការបរទេសថៃមានទំនុកចិត្តលើជំហរ និងសកម្មភាពរបស់ថៃ ដោយចាត់ទុកថា អ្វីដែលថៃបានអនុវត្តកន្លងមក គឺធ្វើឡើងតាមនីតិវិធី និងស្របទៅនឹងស្ថានការណ៍ដែលបានកើតឡើង។
សម្រាប់បញ្ហាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងដែនសមុទ្រ ភាគីថៃក៏បានបញ្ជាក់ថា កំពុងបន្ត ការចរចា និងសម្របសម្រួលតាមក្របខណ្ឌអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS)។
កាលពីសប្តាហ៍មុន លោក ស៊ីហៈសាក់ ភួងកេតកែវ បានជួបពិភាក្សាជាមួយភាគីកម្ពុជា ក្នុងជុំចរចាដំបូងរួចហើយ ។ នៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សានោះភាគីថៃបានបង្ហាញជំហររបស់ខ្លួនយ៉ាងច្បាស់ ចំពោះបញ្ហាដែលកំពុងមានការខ្វែងគំនិតគ្នា។
ដូច្នេះ អនុទីនក៏ត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីបន្តរក្សាជំហរ និងទប់ទល់ជាមួយសម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រសិនបើហ៊ានលើកបញ្ហាវិវាទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ទៅកាន់វេទិកា UNGA81 ។
មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ សម័យប្រជុំលើកទី៨១ (UNGA 81) គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ការទូតអន្តរជាតិដ៏សំខាន់ប្រចាំឆ្នាំ ដែលប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅឯទីស្នាក់ការកណ្តាលអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងទីក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក។
ស្ដីពីកាលបរិច្ឆេទ និងកិច្ចពិភាក្សាផ្លូវការ សម័យប្រជុំនេះមានសេចក្តីលម្អិតសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១. កាលបរិច្ឆេទសំខាន់ៗ
ការបើកសម័យប្រជុំ៖ បានចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦។
កិច្ចពិភាក្សាម្របមុខកម្រិតខ្ពស់ (High-Level General Debate)៖ ប្រារព្ធឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី២២ ដល់ថ្ងៃទី២៦ និងបន្តដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលជាពេលមេដឹកនាំពិភពលោក ព្រះមហាក្សត្រ ប្រធានាធិបតី នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៃប្រទេសសមាជិកទាំង ១៩៣ ឡើងថ្លែងសុន្ទរកថារៀងៗខ្លួន។
២. របៀបវារៈ និងកិច្ចប្រជុំកម្រិតខ្ពស់សំខាន់ៗ
ក្រៅពីកិច្ចពិភាក្សាទូទៅ UNGA 81 ក៏មានរៀបចំកិច្ចប្រជុំបនតបន្ទាប់លើប្រធានបទអន្តរជាតិបន្ទាន់ជាច្រើនដូចជា៖
សន្ទុះគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDG Moment)៖ ពិនិត្យមើលវឌ្ឍនភាពនៃការជំរុញរបៀបវារៈឆ្នាំ ២០៣០។
សកម្មភាពអាកាសធាតុ និងការផ្លាស់ប្តូរថាមពល (Climate Action and Just Transition)៖ ពិភាក្សាអំពីវិបត្តិអាកាសធាតុ ការកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ និងហិរញ្ញវត្ថុអាកាសធាតុ។
ការគំរាមកំហែងពីការឡើងកម្ពស់ទឹកសមុទ្រ (Sea Level Rise)៖ កិច្ចប្រជុំកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីដោះស្រាយផលប៉ះពាល់អងគភាពអಸ್ិរភាពនៃកម្ពស់ទឹកសមុទ្រលើប្រទេសកោះ និងតំបន់ឆ្នេរ។
សុខភាពពិភពលោក៖ កិច្ចប្រជុំស្ដីពីការបង្ការ ការត្រៀមរៀបចំ និងការឆ្លើយតបចំពោះជំងឺរាតត្បាត (Pandemic Prevention, Preparedness and Response)។
ការរំឭកខួបផ្សេងៗ ដូចជាខួបនៃការប្រកាសស្តីពីសិទ្ធិអភិវឌ្ឍន៍ និងសប្តាហ៍នៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច-សង្គមអន្តរជាតិ។
៣. គោលដៅចម្បង
មហាសន្និបាតឆ្នាំនេះបន្តផ្តោតសំខាន់លើការស្ដារឡើងវិញនូវពហុភាគីនិយម (Multilateralism) ការស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីចំពោះជម្លោះភូមិសាស្ត្រនយោបាយពិភពលោក ការកសាងសន្តិភាព សមភាពយេនឌ័រ និងការធានាថាគ្មានប្រទេសណាម្នាក់ត្រូវគេទុកចោលឡើយ ចំពោះមុខបញ្ហាប្រឈមជាសាកលបច្ចុប្បន្ន។
តើតំណាងប្រទេសថៃ និង ត្រៀមរៀបចំឯកសារអ្វីខ្លះ ដើម្បីតប ត ជាមួយ កម្ពូជា ដែលចោទថា ថៃ ឈ្លានពានកម្ពុជានៅក្នុង មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ សម័យប្រជុំលើកទី៨១ (UNGA 81) ?
ជាទូទៅ នៅក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិធំៗដូចជាមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNGA) ប្រសិនបើមានការចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកជុំវិញបញ្ហាអធិបតេយ្យភាព ឬការប៉ះទង្គិចតាមព្រំដែន ភាគីថៃ (ក៏ដូចជាបណ្តាប្រទេសដទៃទៀតដែរ) តែងតែរៀបចំ និងចងក្រងនូវ ឯកសារផ្លូវការ និងគតិយុត្តិអន្តរជាតិ យ៉ាងហ្មត់ចត់ ដើម្បីឆ្លើយតប និងការពារជំហររបស់ខ្លួន។
ផ្អែកលើការអនុវត្តការទូតអន្តរជាតិ និងកិច្ចការព្រំដែនកន្លងមក ភាគីថៃតែងតែត្រៀមរៀបចំឯកសារសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១. ឯកសារគតិយុត្តិ និងផែនទីអន្តរជាតិ (Legal & Cartographic Documents)
ផែនទីខ្នាតផ្សេងៗ និងសន្ធិសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ថៃតែងតែយកសន្ធិសញ្ញា និងពិស្តារសន្និសីទ ឬខុទ្ទកាល័យរវាងរដ្ឋាភិបាលសៀម និងអាណានិគមបារាំង (ក្នុងសម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រ) ព្រមទាំងផែនទីខ្នាតផ្សេងៗ (ជាពិសេសផែនទីដែលថៃយល់ថា ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិនិងមិនលំអៀង) ដើម្បីមកបកស្រាយតបចំពោះការចោទប្រកាន់រឿងការឈ្លានពានទឹកដី។
ឯកសារយោងលើច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ (UNCLOS) និងកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី៖ ក្នុងករណីមានបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងដែនទឹក ឬតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា (OCA) ថៃតែងតែយកទឡ្ហីករណ៍ផ្អែកលើអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រឆ្នាំ ១៩៨២ (UNCLOS) និងកិច្ចព្រមព្រៀង ឬកំណត់ហេតុនៃការចរចាអតីតកាលមកបង្ហាញ។
២. ឯកសារស្ដីពីយន្តការទ្វេភាគី និងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់ (Bilateral Mechanisms)
កំណត់ហេតុការណ៍ និងអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MoU): ថៃมักបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនចំពោះការដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី តាមរយៈយន្តការទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ ដូចជាគណៈកម្មាធិការព្រំដែន المشترك (JBC) ឬការចរចាដោយផ្ទាល់ ជាជាងការយកបញ្ហាតវ៉ាទៅជជែកគ្នាក្នុងវេទិកាពហុភាគីសុទ្ធសាធ។
កំណត់តវ៉ាផ្លូវការ (Diplomatic Notes): ឯកសារឆ្លើយឆ្លងការទូតផ្លូវការ (Diplomatic Notes) ដែលក្រសួងការបរទេសថៃបានផ្ញើទៅភាគីកម្ពស់ ឬដាក់ជូនអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីកត់ត្រាទុកនូវជំហរ ការបដិសេធ ឬការពន្យល់បំភ្លឺរបស់ថៃជុំវិញឧប្បត្តិហេតុណាមួយ។
៣. ឯកសារបដិសេធ និងកំណត់ត្រាបង្ហាញការពិត (Fact Sheets & Official Rebuttals)
សេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការរបស់ក្រសួងការបរទេសថៃ៖ ក្រុមការងារការទូតរបស់ថៃ (រួមទាំងគណៈប្រតិភូប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ) តែងរៀបចំឯកសារបំភ្លឺសង្ខេប (Fact Sheet) ដើម្បីแจกចាយដល់បណ្តាប្រទេសសមាជិក អុិនស៊ែរ ឬឆ្លើយតបភ្លាមៗ (Right of Reply) ទៅនឹងសុន្ទរកថារបស់កម្ពុជា នៅពេលដែលយន្តការសិទ្ធិឆ្លើយតបរបស់មហាសន្និបាតមកដល់។
របាយការណ៍បច្ចេកទេស និងស្ថានភាពមនុស្សធម៌ (បើមាន)៖ ក្នុងករណីមានបញ្ហាប៉ះទង្គិច ឬបញ្ហាជនភៀសសឹក ថៃតែងភ្ជាប់មកជាមួយនូវទិន្នន័យស្ថិតិ របាយការណ៍ពីកងទ័ព ឬស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីបង្ហាញថាភាគីខ្លួនក៏បានគោរពច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ និងការពារអធិបតេយ្យភាពក្នុងដែនកំណត់របស់ខ្លួនផងដែរ។
No comments:
Post a Comment