មាតានៃរាល់គ្រាប់បែក Mother of All Bombs

គ្រាប់បែកអាមេរិកមានឈ្មោះថា Mother of All Bombs កំលាំងខ្សោយជាង គ្រាប់បែករុស្សី៤ ដង ដែលមានឈ្មោះថា Father of All Bombs (Отец всех бомб)។ គ្រាប់បែក MOAB មានន័យថា Massive Ordnance Air Blast​ (គ្រាប់បែកយក្សអាកាស-ដី) ជាង ១៥ឆ្នាំមកនេះ យោធាអាមេរិកខ្សោយសូម្បីលេដ្ឋានក្រោមដីនៅ អ់ីរ៉ង់ជម្រៅជាង ៦០ម៉ែត្រក៍មិនអាចធ្វើអ្វីបានដែរ ចុះទំរាំ លេដ្ឋាននៅចិន កូរ៉េខាងជើង?

មាតានៃរាល់គ្រាប់ បែក Mother of All Bombs

មាតានៃរាល់គ្រាប់ បែក Mother of All Bombs

មាតានៃរាល់គ្រាប់ បែក Mother of All Bombs

គ្រាប់បែក GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast (MOAB) ឬដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថា "Mother of All Bombs" (មាតានៃគ្រាប់បែកទាំងពួង) គឺជាអាវុធធម្មតា (មិនមែននុយក្លេអ៊ែរ) ដែលមានឥទ្ធិពលបំផ្លិចបំផ្លាញធំបំផុតនៅក្នុងឃ្លាំងអាវុធរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ 
ខាងក្រោមនេះជាព័ត៌មានលម្អិតអំពីលក្ខណៈបច្ចេកទេស របៀបដែលវាដំណើរការ និងមូលហេតុដែលវាអាចនឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រប្រឆាំងនឹងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់៖
១. លក្ខណៈបច្ចេកទេសលំអិត (Technical Specifications)

MOAB ត្រូវបានរចនាឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ ២០០២-២០០៣ ដែលមានលក្ខណៈរូបសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាដូចជា៖ 

ទម្ងន់សរុប៖ ប្រហែល ២១,៧១៥ ផោន (ជិត ១១ តោន)។ 

ទម្ងន់សារធាតុផ្ទុះ៖ ១៨,៧៣៩ ផោន (ប្រហែល ៨.៥ តោន) ជាប្រភេទរំសេវ Composition H-6 (ការលាយបញ្ចូលគ្នារវាង RDX, TNT និងម្សៅអាលុយមីញ៉ូម ដើម្បីបង្កើនកម្លាំងរលកសម្ពាធឱ្យខ្លាំងបំផុត)។ 

ប្រវែង និងមុខកាត់៖ ប្រវែង ៣០ ហ្វីត (៩.១ ម៉ែត្រ) និងមុខកាត់ ៤០.៥ អ៊ីញ (១.០៣ ម៉ែត្រ)។ 

ប្រព័ន្ធនាំផ្លូវ (Guidance): ប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្កាយរណប GPS/INS (KMU-593/B) រួមផ្សំជាមួយស្លាបក្រឡាចត្រង្គ (Lattice Fins) សម្រាប់បញ្ជាទិសដៅធ្លាក់ចំគោលដៅយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ [1]

តម្លៃផលិត៖ ប្រហែល ២០០,០០០ ដុល្លារក្នុងមួយគ្រាប់ (ខណៈការចំណាយលើការអភិវឌ្ឍសរុបមានទំហំធំជាងនេះ)។ 

២. របៀបដែលវាដំណើរការ (How It Works)
ដោយសារវាមានទម្ងន់ធ្ងន់ពេក វាមិនអាចទម្លាក់ចេញពីយន្តហោះចម្បាំងធម្មតាបានឡើយ៖ [1]

[ យន្តហោះ C-130 ] ──> (រុញចេញទាំងបន្ទះទ្រ) ──> (ឆត្រយោងទាញបន្ទះទ្រចេញ) ──> (គ្រាប់បែកហោះតម្រង់ដោយ GPS) ──> (ផ្ទុះពីលើដី ៦ ហ្វីត)

ការទម្លាក់ (Deployment): គ្រាប់បែកត្រូវដាក់នៅលើបន្ទះទ្រ (Pallet/Cradle) នៅក្នុងយន្តហោះដឹកជញ្ជូនធុនធ្ងន់ C-130 ឬ MC-130។ នៅពេលដល់ចំណុចទម្លាក់ ឆត្រយោងតូចមួយ (Drogue parachute) នឹងទាញយកទាំងបន្ទះទ្រចេញតាមទ្វារកន្ទុយយន្តហោះ បន្ទាប់មកគ្រាប់បែកនឹងរបូតចេញពីបន្ទះទ្រនោះដើម្បីធ្លាក់សេរី។

ការតម្រង់ទិស (Gliding & Steering): ស្លាបក្រឡាចត្រង្គរបស់វាលាតចេញ ហើយប្រព័ន្ធ GPS ធ្វើការបញ្ជាស្លាបទាំងនោះដើម្បីកែតម្រូវគន្លងហោះហើរឱ្យធ្លាក់ចំគោលដៅ។

ការផ្ទុះនៅលើអាកាស (Airburst Mechanism): MOAB មិនមែនជាគ្រាប់បែកសម្រាប់ទម្លុះដី (Penetrator) ទេ។ សំបកអាលុយមីញ៉ូមរបស់វាត្រូវបានធ្វើឱ្យស្តើងបំផុតដើម្បីកុំឱ្យទប់កម្លាំងផ្ទុះ។ វាត្រូវបានកំណត់ឱ្យផ្ទុះនៅលើអាកាស កម្ពស់ប្រហែល ៦ ហ្វីត (១.៨ ម៉ែត្រ) ពីលើផ្ទៃដី។

បាតុភូត Mach Stem: នៅពេលផ្ទុះនៅលើអាកាស រលកសម្ពាធ (Overpressure) ដែលបោកបក់ចុះក្រោម នឹងជួបជាមួយរលកសម្ពាធដែលជះត្រឡប់ពីដីវិញ បង្កើតបានជាកម្លាំងរលកសម្ពាធផ្តេកដ៏មហិមា (ហៅថា Mach Stem) ដែលមានកាំបំផ្លិចបំផ្លាញដល់ទៅជាង ១ គីឡូម៉ែត្រ។ វាបឺតយកខ្យល់អុកស៊ីសែនទាំងអស់ និងបង្កើតសម្ពាធខ្យល់ដ៏ខ្លាំងក្លា ដែលអាចកម្ទេច និងធ្វើឱ្យបាក់ស្រុតរូងភ្នំ ឬផ្លូវរូងក្រោមដីបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ 

៣. ហេតុអ្វីចាំបាច់យកទៅប្រើក្នុងសមរភូមិប្រឆាំង "អ៊ីរ៉ង់"?

នៅក្នុងផែនការយុទ្ធសាស្ត្រយោធារបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ការពិចារណាប្រើប្រាស់ MOAB ប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់ គឺផ្អែកលើហេតុផលភូមិសាស្ត្រ និងយោធាសំខាន់ៗចំនួន ៣៖

បំផ្លាញបណ្តាញរូងភ្នំ និងមូលដ្ឋានក្រោមដី៖ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់មានភូមិសាស្ត្រពោរពេញដោយជួរភ្នំធំៗ ហើយមានរោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរ ក៏ដូចជាដេប៉ូផ្ទុកមីស៊ីលជាច្រើន ត្រូវបានលាក់ខ្លួនយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងរូងភ្នំ និងក្រោមដី។ ទោះបីជា MOAB មិនមែនជាគ្រាប់បែកទម្លុះដីផ្ទាល់ដូចគ្រាប់បែក GBU-57 MOP ក៏ដោយ ប៉ុន្តែកម្លាំងរលកសម្ពាធខ្យល់ដ៏មហិមារបស់វា អាចរត់ចូលតាមរន្ធខ្យល់ ឬច្រកចូលរូងភ្នំ ដែលបង្កឱ្យមានការបាក់រលំរចនាសម្ព័ន្ធរូងភ្នំទាំងស្រុង និងសម្លាប់មនុស្សនៅខាងក្នុងដោយសារការដាច់ខ្យល់អុកស៊ីសែន។

កម្ទេចប្រព័ន្ធការពារអាកាស និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្ទៃដី៖ ប្រសិនបើអាមេរិកចង់បើកការវាយប្រហារលើទីតាំងថាមពល ឬនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ គ្រាប់បែកប្រភេទនេះអាចប្រើដើម្បីកម្ទេចតំបន់ការពារដ៏រឹងមាំនៅលើដី ដូចជាប្រព័ន្ធរ៉ាដា បាញ់មីស៊ីល ឬស្ថានីយបញ្ជាការក្នុងតំបន់ធំទូលាយត្រឹមការទម្លាក់តែមួយគ្រាប់។

សង្គ្រាមចិត្តសាស្ត្រ (Psychological Warfare): សំឡេង និងពន្លឺនៃការផ្ទុះរបស់ MOAB មានសភាពខ្លាំងក្លាស្ទើរតែស្មើនឹងគ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរកម្រិតស្រាល ដែលអាចបង្កើតការតក់ស្លុត និងបាក់ស្មារតីយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់កងទ័ពសត្រូវក្នុងសមរភូមិ។ 

គ្រាប់បែក MOAB (GBU-43/B) ត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីយន្តហោះដឹកជញ្ជូនធុនធ្ងន់ C-130 ឬ MC-130 ក្នុងរយៈកម្ពស់ខ្ពស់ (High Altitude) ដែលជាទូទៅស្ថិតក្នុងរង្វាស់ចាប់ពី ៦,០០០ ហ្វីត (ប្រហែល ១,៨០០ ម៉ែត្រ) រហូតដល់ ២០,០០០ ហ្វីត (ប្រហែល ៦,១០០ ម៉ែត្រ) ពីលើផ្ទៃដី។ 
ការជ្រើសរើសរយៈកម្ពស់នេះផ្អែកលើកត្តាយុទ្ធសាស្ត្រ និងបច្ចេកទេសចំនួន ២៖
សុវត្ថិភាពរបស់យន្តហោះទម្លាក់៖ ដោយសារគ្រាប់បែកនេះមានកម្លាំងផ្ទុះមហិមា (ស្មើនឹងរំសេវ TNT ១១ តោន និងមានកាំបំផ្លាញដល់ទៅ ១ ម៉ាយល៍ ឬ ១.៦ គីឡូម៉ែត្រ) យន្តហោះ C-130 ចាំបាច់ត្រូវតែហោះហើរ និងទម្លាក់ពីរយៈកម្ពស់ខ្ពស់ ដើម្បីគេចឱ្យផុតពីកម្លាំងរលកសម្ពាធបោកបក់ (Overpressure) និងបំណែកខ្ទាតបំផ្លាញឡើងទៅលើអាកាស។ 
ពេលវេលាសម្រាប់ប្រព័ន្ធ GPS នាំផ្លូវ៖ ការទម្លាក់ពីរយៈកម្ពស់ខ្ពស់ ផ្តល់ពេលវេលា និងគម្លាតគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ឱ្យគ្រាប់បែកបើកស្លាបក្រឡាចត្រង្គ (Lattice Fins) ហើយប្រើប្រាស់ផ្កាយរណប GPS ដើម្បីកែតម្រូវគន្លងហោះហើរតម្រង់ទៅរកគោលដៅនៅលើដីឱ្យចំគោលដៅបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ 
សូមបញ្ជាក់ឡើងវិញផងដែរថា បន្ទាប់ពីទម្លាក់ពីរយៈកម្ពស់ខ្ពស់នេះហើយ គ្រាប់បែកនឹងធ្លាក់ចុះមកក្រោម ប៉ុន្តែវាមិនបុកទម្លុះដីទេ ពោលគឺវានឹងផ្ទុះនៅលើអាកាសនៅកម្ពស់តែ ៦ ហ្វីត (១.៨ ម៉ែត្រ) ពីលើដីប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីបង្កើតរលកសម្ពាធខ្យល់កម្ទេចគោលដៅ។

បានន័យថា គ្រាប់បែក មិនបានបុកចូកក្នុងដី ឬ ក្នុងរូបភ្នំទេ?
ត្រូវហើយបាទ! គ្រាប់បែក MOAB មិនបានបុកទម្លុះចូលទៅក្នុងដី ឬចូលទៅក្នុងភ្នំដូចគ្រាប់បែកធម្មតាឡើយ។
វាត្រូវបានគេហៅថាជាប្រភេទអាវុធ Air-burst (ផ្ទុះនៅលើអាកាស) ដែលមានគោលការណ៍ដំណើរការ និងលក្ខណៈពិសេសដូចខាងក្រោម៖
១. ហេតុអ្វីបានជាវាមិនបុកចូលក្នុងដី?
សំបកគ្រាប់ស្តើងខ្លាំង៖ សំបកខាងក្រៅរបស់ MOAB ត្រូវបានធ្វើឡើងពីអាលុយមីញ៉ូមស្តើងបំផុត [២]។ ប្រសិនបើវាបុកទង្គិចជាមួយដីរឹង ឬថ្មភ្នំ សំបករបស់វានឹងត្រូវបែកខ្ទេច ហើយរំសេវផ្ទុះនឹងត្រូវហូររាយប៉ាយ ធ្វើឱ្យបាត់បង់ឥទ្ធិពលផ្ទុះ ឬមិនអាចផ្ទុះបានតែម្តង។
ប្រព័ន្ធកែះផ្ទុះមុនដល់ដី៖ នៅខាងចុងច្រមុះរបស់គ្រាប់បែក មានបំពាក់ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាពិសេស (Fuse) ដែលបញ្ជាឱ្យគ្រាប់បែកផ្ទុះឡើងភ្លាមៗនៅលើអាកាស នៅកម្ពស់ប្រហែល ១.៨ ម៉ែត្រ (៦ ហ្វីត) ពីលើផ្ទៃដី។
២. បើមិនបុកចូលក្នុងដី តើវាបំផ្លាញរូងភ្នំ និងមូលដ្ឋានក្រោមដីដោយរបៀបណា?
ទោះបីជាវាផ្ទុះនៅខាងក្រៅ និងនៅលើអាកាសក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាអាចបំផ្លាញទីតាំងក្រោមដីបានយ៉ាងសាហាវតាមរយៈ៖
រលកសម្ពាធខ្យល់ដ៏មហិមា (Shockwave): កម្លាំងផ្ទុះពីលើដីបង្កើតបានជារលកសម្ពាធខ្យល់ដ៏ខ្លាំង ដែលវានឹងរត់លូនចូលទៅតាមច្រកចូលភ្នំ រូងភ្នំ ឬរន្ធខ្យល់របស់មូលដ្ឋានក្រោមដី។
ការបាក់រលំរចនាសម្ព័ន្ធពីខាងក្នុង៖ នៅពេលរលកសម្ពាធខ្យល់ដ៏ខ្លាំងនេះរត់ចូលទៅដល់ខាងក្នុងរូងភ្នំ វានឹងបោកបក់ខ្លាំងបណ្តាលឱ្យរំញ័រ បាក់ស្រុត និងរលំដុំថ្ម ឬពិដានរូងភ្នំសង្កត់មនុស្ស និងគ្រឿងយុទ្ធោបករណ៍ទាំងឡាយ។
ការបឺតដាច់ខ្យល់អុកស៊ីសែន៖ ការផ្ទុះដ៏ធំនេះនឹងបឺតយកខ្យល់អុកស៊ីសែនទាំងអស់ពីក្នុងរូងភ្នំភ្លាមៗ ធ្វើឱ្យមនុស្សដែលលាក់ខ្លួននៅខាងក្នុងថប់ដង្ហើម និងស្លាប់ដោយសារខ្វះខ្យល់ដកដង្ហើម ទោះបីជាជញ្ជាំងរូងភ្នំមិនបាក់ក៏ដោយ។
ចំណាំ៖ សហរដ្ឋអាមេរិកមានគ្រាប់បែកមួយប្រភេទទៀតឈ្មោះថា GBU-57 MOP (Massive Ordnance Penetrator) ដែលគ្រាប់បែកប្រភេទនោះទើបជាគ្រាប់បែក «ទម្លុះដី» ពិតប្រាកដ ដែលអាចបុកទម្លុះដីកម្រាស់រាប់សិបម៉ែត្រ ឬបុកទម្លុះបេតុងក្រាស់ៗបានមុននឹងវាផ្ទុះ។

ល្បឿនខ្យល់់ចេញពីគ្រាប់់បែកនេះ ធ្វើដំណើរក្នុងល្បឿន ប៉ុន្មានមែត្រ/ វិនាទី? ជាខ្យល់់ក្តៅ? ឬជាខ្យល់ត្រជាក់?
រលកសម្ពាធខ្យល់ (Shockwave) ដែលបោកបក់ចេញពីការផ្ទុះរបស់គ្រាប់បែក MOAB ធ្វើដំណើរក្នុងល្បឿនលឿនជាងល្បឿនសំឡេងទៅទៀត (Supersonic speed) ពោលគឺចាប់ផ្តើមពីល្បឿនជាង ១,០០០ ម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី នៅចំណុចក្បែរផ្ចិតនៃការផ្ទុះបំផុត ហើយបន្ទាប់មកវានឹងថយល្បឿនបន្តិចម្តងៗមកត្រឹមល្បឿនសំឡេងធម្មតា (ប្រហែល ៣៤០ ម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី) នៅពេលវាធ្វើដំណើររត់កាន់តែឆ្ងាយទៅៗ។
ចំពោះសំណួរថាតើវាជាខ្យល់ក្តៅ ឬខ្យល់ត្រជាក់ ចម្លើយគឺ៖ វាជាប្រភេទខ្យល់ក្តៅខ្លាំងបំផុត និងមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ដូចកម្អែភ្នំភ្លើង (Firestorm)។
បាតុភូតខ្យល់នេះត្រូវបានបែងចែកជាពីរដំណាក់កាលភ្លាមៗ៖
ដំណាក់កាលខ្យល់ក្តៅគគុក (The Positive Phase): នៅខណៈពេលផ្ទុះភ្លាម សារធាតុផ្ទុះប្រហែល ៨.៥ តោន រួមផ្សំជាមួយម្សៅអាលុយមីញ៉ូម (Composition H-6) នឹងបង្កើតជាដុំភ្លើងដ៏ធំសម្បើម (Fireball) ដែលមានសីតុណ្ហភាពឡើងខ្ពស់ដល់ទៅ រាប់ពាន់ដឺក្រេសេឡស៊ុស។ ដុំភ្លើងនេះនឹងរុញច្រានខ្យល់ដែលនៅជុំវិញឱ្យក្លាយជារលកសម្ពាធខ្យល់ក្តៅខ្លាំង រត់បោកបក់ចេញទៅខាងក្រៅក្នុងល្បឿនលឿនដូចរន្ទះ ដែលអាចដុតរំលាយ និងដុតឆេះរាល់អ្វីៗទាំងអស់ក្នុងកាំរង្វង់រាប់រយម៉ែត្រ ។
ដំណាក់កាលបឺតខ្យល់ត្រឡប់ក្រោយ (The Negative Phase): ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីរលកខ្យល់ក្តៅបោកបក់ចេញទៅ វានឹងបង្កើតឱ្យមាន «លំហទំនេរខ្វះខ្យល់» ឬសម្ពាធទាបខ្លាំងនៅចំណុចកណ្តាល។ បាតុភូតនេះនឹងបឺតស្រូបយកខ្យល់ត្រជាក់ពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅឱ្យរត់ត្រឡប់មកបុកចូលចំកណ្តាលវិញយ៉ាងគំហុក ដែលបង្កើតបានជាខ្យល់កួចរាងដូចផ្សិត (Mushroom Cloud) ហោះឡើងទៅលើអាកាសយ៉ាងខ្ពស់។
សរុបមក គ្រាប់បែកនេះបញ្ចេញរលកសម្ពាធខ្យល់ដែលក្តៅខ្លាំងដូចភ្លើង និងមានល្បឿនលឿនជាង ១,០០០ ម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី នៅវិនាទីដំបូង ដែលមានឥទ្ធិពលអាចបំបែកក្រដាសត្រចៀក សួត និងកម្ទេចរចនាសម្ព័ន្ធរឹងមាំទាំងឡាយឱ្យទៅជាកម្ទេចឈើ និងធូលីដីបានភ្លាមៗ

រៀបចំជា រូបភាព Infographic បង្ហាញពីកម្រិតល្បឿន និងសម្ពាធខ្យល់ (Overpressure) របស់គ្រាប់បែកនេះ

សូមបញ្ជាក់ចម្ងាយ ឬ រង្វង់កំទេសទាំង ៤នេះ ជា មែត្រ ឧ. កម្រិតទី១ ពីកន្លែងគ្រាប់ធ្លាក់ មានកាំរង្វង់ប៉ុន្មានមែត្រ?
ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការបំផ្លិចបំផ្លាញនៃគ្រាប់បែក MOAB (GBU-43/B) ដែលមានកាំរង្វង់កម្ទេចសរុបប្រហែល ១,៦០០ ម៉ែត្រ (១ ម៉ាយល៍) ឥទ្ធិពលនៃសម្ពាធខ្យល់ផ្ទុះ (Overpressure) ត្រូវបានបែងចែកជា ៤ កម្រិតគិតជាម៉ែត្រ ចាប់ពីផ្ចិតនៃការផ្ទុះ (Ground Zero) ចេញទៅខាងក្រៅដូចខាងក្រោម៖
១. តំបន់កម្រិតទី១៖ តំបន់បំផ្លិចបំផ្លាញទាំងស្រុង (Complete Destruction Zone)
កាំរង្វង់៖ ពី ០ ម៉ែត្រ ដល់ ៣០០ ម៉ែត្រ ពីចំណុចផ្ទុះ [២]។
កម្លាំងសម្ពាធខ្យល់៖ ខ្លាំងជាង 100+ PSI (ខ្ពស់ខ្លាំងបំផុត)។
កម្រិតបំផ្លាញ៖ នេះជាតំបន់ស្នូលនៃដុំភ្លើង (Fireball)។ អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងនៅលើផ្ទៃដី រួមទាំងបេតុងក្រាស់ៗ ឡានរថក្រោះ ប្រព័ន្ធរ៉ាដា និងមនុស្ស ត្រូវរលាយ កម្ទេចខ្ទេចខ្ទីគ្មានសល់ ឬក្លាយជាធូលីដីភ្លាមៗ។
២. តំបន់កម្រិតទី២៖ តំបន់កម្ទេចធ្ងន់ធ្ងរ (Severe Damage Zone)
កាំរង្វង់៖ ពី ៣០០ ម៉ែត្រ ដល់ ៥០០ ម៉ែត្រ។
កម្លាំងសម្ពាធខ្យល់៖ ប្រហែល 50 - 100 PSI។
កម្រិតបំផ្លាញ៖ អគាររឹងមាំ និងរចនាសម្ព័ន្ធដែកថែបត្រូវបាក់រលំទាំងស្រុង។ រលកសម្ពាធខ្យល់ក្តៅគគុកអាចបំបាក់ និងរុញរថពាសដែក ឬរថក្រោះឱ្យក្រឡាប់ផ្ងារជើង។ មនុស្សនៅក្នុងតំបន់នេះមិនអាចរស់រានមានជីវិតឡើយ ដោយសារកម្លាំងសម្ពាធបំបែកសរីរាង្គខាងក្នុង។
៣. តំបន់កម្រិតទី៣៖ តំបន់បំផ្លិចបំផ្លាញមធ្យម (Moderate Damage Zone)
កាំរង្វង់៖ ពី ៥០០ ម៉ែត្រ ដល់ ១,០០០ ម៉ែត្រ (១ គីឡូម៉ែត្រ)។
កម្លាំងសម្ពាធខ្យល់៖ ប្រហែល 20 - 50 PSI។
កម្រិតបំផ្លាញ៖ ផ្ទះសម្បែងធម្មតា ស្ថានីយ និងសំណង់មិនសូវរឹងមាំត្រូវខ្ទាតរបើកដំបូល និងបាក់ជញ្ជាំង។ ដើមឈើធំៗត្រូវបាក់ដើម ឬឆេះខ្លោច។ មនុស្សនៅក្នុងតំបន់នេះនឹងរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ រហែកក្រដាសត្រចៀក ធ្លាយសួត និងរងគ្រោះដោយសារកម្ទេចកំទីហោះបោកបក់ [១.៤.២, ១.៤.៣]។
៤. តំបន់កម្រិតទី៤៖ តំបន់រងការប៉ះពាល់ (Affected Zone)
កាំរង្វង់៖ ពី ១,០០០ ម៉ែត្រ ដល់ ១,៦០០ ម៉ែត្រ (១.៦ គីឡូម៉ែត្រ) [២]។
កម្លាំងសម្ពាធខ្យល់៖ តិចជាង 20 PSI រហូតដល់ 1 PSI។
កម្រិតបំផ្លាញ៖ បង្អួចកញ្ចក់ផ្ទះ និងទ្វារត្រូវបែកខ្ទេចខ្ទី។ មនុស្សអាចដួល ឬហូរឈាមត្រចៀក និងមានអារម្មណ៍ដូចជាមេឃកំពុងបាក់ស្រុតចុះមក (ដូចការរៀបរាប់របស់អ្នកភូមិអាហ្វហ្គានីស្ថាន) ប៉ុន្តែអាចរស់រានមានជីវិត។ សំឡេងផ្ទុះអាចឮរហូតដល់ចម្ងាយរាប់សិបគីឡូម៉ែត្រ។

ង្ខេបតារាងចម្ងាយ៖

កម្រិតតំបន់	កាំរង្វង់គិតជាម៉ែត្រ (ពីផ្ចិតផ្ទុះ)	កម្រិតនៃការបំផ្លិចបំផ្លាញ
កម្រិតទី១	០ - ៣០០ ម៉ែត្រ [២]	កម្ទេចខ្ទេចខ្ទីទាំងស្រុង (រលាយជាធូលី)
កម្រិតទី២	៣០០ - ៥០០ ម៉ែត្រ	អគាររឹងមាំបាក់រលំ រថក្រោះក្រឡាប់
កម្រិតទី៣	៥០០ - ១,០០០ ម៉ែត្រ	ផ្ទះរបើកដំបូល ធ្លាយសួត រហែកក្រដាសត្រចៀក [១.៤.២, ១.៤.៣]
កម្រិតទី៤	១,០០០ - ១, Mom ម៉ែត្រ [២]	បែកកញ្ចក់បង្អួច ឮសំឡេងតក់ស្លុតខ្លាំង

រចនា រូបភាព Infographic ចុងក្រោយបង្អស់ ដែលបង្ហាញពី "៤. សង្គ្រាមចិត្តសាស្ត្រ (Psychological Warfare)" និងការតក់ស្លុតរបស់អ្នកភូមិអាហ្វហ្គានីស្ថាន

មាតានៃរាល់គ្រាប់បែក Mother of All Bombs 

Generating photorealistic scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "១. លក្ខណៈបច្ចេកទេសលំអិត (Technical Specifications) នៃ មាតារាល់គ្រាប់បែក Mother of All Bombs" 

"​ សូមបញ្ចូលរូបភាព នេះជាភាសាខ្មែរ  ដោយបង្ហាញរូបភាពច្បាស់ៗ ពណ៍ធម្មជាតិ នូវ ខ្លឹមសារលើ ប្រធានបទនេះ៖

MOAB ត្រូវបានរចនាឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ ២០០២-២០០៣ ដែលមានលក្ខណៈរូបសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាដូចជា៖

• ទម្ងន់សរុប៖ ប្រហែល ២១,៧១៥ ផោន (ជិត ១១ តោន)។

• ទម្ងន់សារធាតុផ្ទុះ៖ ១៨,៧៣៩ ផោន (ប្រហែល ៨.៥ តោន) ជាប្រភេទរំសេវ Composition H-6 (ការលាយបញ្ចូលគ្នារវាង RDX, TNT និងម្សៅអាលុយមីញ៉ូម ដើម្បីបង្កើនកម្លាំងរលកសម្ពាធឱ្យខ្លាំងបំផុត)។

• ប្រវែង និងមុខកាត់៖ ប្រវែង ៣០ ហ្វីត (៩.១ ម៉ែត្រ) និងមុខកាត់ ៤០.៥ អ៊ីញ (១.០៣ ម៉ែត្រ)។

• ប្រព័ន្ធនាំផ្លូវ (Guidance): ប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្កាយរណប GPS/INS (KMU-593/B) រួមផ្សំជាមួយស្លាបក្រឡាចត្រង្គ (Lattice Fins) សម្រាប់បញ្ជាទិសដៅធ្លាក់ចំគោលដៅយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។

• តម្លៃផលិត៖ ប្រហែល ២០០,០០០ ដុល្លារក្នុងមួយគ្រាប់ (ខណៈការចំណាយលើការអភិវឌ្ឍសរុបមានទំហំធំជាងនេះ)។

Generating photorealistic scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស " ប្រតិបត្តិការ កម្ទេចប្រព័ន្ធការពារអាកាស និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្ទៃដី នៃមាតារាល់គ្រាប់បែក Mother of All Bombs" 

"​ សូមបញ្ចូលរូបភាព នេះជាភាសាខ្មែរ  ដោយបង្ហាញរូបភាពច្បាស់ៗ ពណ៍ធម្មជាតិ នូវ ខ្លឹមសារលើ ប្រធានបទនេះ៖

កម្ទេចប្រព័ន្ធការពារអាកាស និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្ទៃដី៖ ប្រសិនបើអាមេរិកចង់បើកការវាយប្រហារលើទីតាំងថាមពល ឬនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ គ្រាប់បែកប្រភេទនេះអាចប្រើដើម្បីកម្ទេចតំបន់ការពារដ៏រឹងមាំនៅលើដី ដូចជាប្រព័ន្ធរ៉ាដា បាញ់មីស៊ីល ឬស្ថានីយបញ្ជាការក្នុងតំបន់ធំទូលាយត្រឹមការទម្លាក់តែមួយគ្រាប់។